Platforma czasopism naukowych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach
Not a member yet
15345 research outputs found
Sort by
Фауна Тапробаны и Индийского океана в отчете Клавдия Элиана (NA XVI 17–18)
Get PDFThe text comprises an annotated Polish translation of two consecutive chapters of Claudius Aelianus’ De natura animalium (XVI 17–18), devoted to the island of Sri Lanka (in ancient times called Taprobana, later Ceylon). Chapter XVI 17 describes the great marine turtles, i.e. the leatherback sea turtles (Dermochelys coriacea Vandelli), massively killed by the local people. Chapter XVI 18 features the great Ceylon elephants (Elephas maximus maximus L.), as well as marine monsters that live in the Indian Ocean. The concise description of the coastal dugong (Dugong dugon Müller), contained in this chapter, is the only surviving evidence of the knowledge of this animal preserved in Geco-Roman literature.Artykuł zawiera opatrzony komentarzem polski przekład dwóch kolejnych rozdziałów dzieła Klaudiusza Eliana pt. O właściwościach zwierząt (De natura animalium XVI 17–18), poświęconych wyspie Sri Lanka (w starożytności zwanej Taprobane, potem Cejlon), Rozdział XVI 17 opisuje olbrzymie żółwie morskie, identyfikowane z żółwiami skórzastymi (Dermochelys coriacea Vandelli), zabijane przez miejscową ludność. Rozdział XVI 18 przedstawia wielkie słonie cejlońskie (Elephas maximus maximus L.), a także potwory morskie, żyjące w Oceanie Indyjskim. Zawarty w tym rozdziale zwięzły opis diugonia przybrzeżnego (Dugong dugon, Müller) jest jedynym zachowanym w literaturze grecko-rzymskiej świadectwem znajomości tego zwierzęcia. Статья представляет собой комментируемый автором польский перевод двух последовательных глав зоологического трактата Клавдия Элиана О природе животных (De natura animalium, XVI 17–18), посвященных острову Цейлон или Шри-Ланка (в древности называвшемуся Тапробана). Глава XVI 17 описывает гигантских морских черепах или кожистых черепах (Dermochelys coriacea Vandelli), массово истребляемых местными жителями. В главе XVI 18 представлены большие цейлонские слоны (Elephas maximus maximus L.), а также морские чудовища, обитающие в Индийском океане. Краткое описание обыкновенного дюгоня (Dugong dugon Müller), содержащееся в этой главе, является единственным сохранившимся в греко-римской литературе свидетельством знания этого животного
Blossoming of Romance Language Literature Translations During the Era of Croatian Second Moderna: Translations of Spanish Literature in the Journal Krugovi
Get PDFPoets of second wave modernism in Croatian literature, and especially the generation of Krugovi journal poets, open up through translations from other literatures. There has been much talk about the importance of Anglo-Saxon translations penned by Antun Šoljan, Ivan Slamnig, and others, but it is also the generation that opened up to translations of Romance literatures. Translations from Romance literatures (especially Italian literature, and to a lesser extent Spanish) were viewed, due to post-war ideological and political circumstances, as somewhat subversive. However, with the appearance of the journal Krugovi (1952), translations of Italian, Spanish, and French literature experience a new boom. In this paper, I will examine the translation work of poet and editor of Krugovi, Nikola Milićević, and his translations of Spanish poets
O pewnym niezbadanym czynniku, który przyspieszył gramatykalizację aspektu czasownikowego w języku staroruskim
No full textThe paper is devoted to yet unstudied driving force behind development of verbal aspect in Old Russian. It consisted in crucial asymmetry between two classes of prefixal verbs: those with a lexical prefix (i.e. prefix considerably changing the meaning of the stem) and those with a semantically bleached one. As far as, on the one hand, these kinds of verbs were all in all of the same formal complexity, and, by iconicity principle, could be expected to display similar functional behavior, but, on the other hand, the result implied by verbs with lexical prefix was less natural, and hence less integral, as it were more “fragile” was the relevant “scenario”, Old Russian could be expected to undertake various measures towards mitigating the disparity, and one of such measures was the spread of so-called secondary (proto)imperfectives.Artykuł jest poświęcony pewnej dotychczas nie opisanej okoliczności, która przyczyniła się do powstania aspektu czasownikowego w języku staroruskim. Jej istotą była poważna asymetria pomiędzy dwiema klasami czasowników: tymi posiadającymi prefiks lesykalny (tzn. zauważalnie zmieniającymi znaczenie rdzenia) a tymi posiadającymi prefiks semantycznie „pusty”. Ponieważ, z jednej strony, czasowniki tych dwóch typów miały równy stopień złożoności formalnej i, zgodnie z zasadą ikoniczności, powinni wykazywać się podobnym zachowaniem funkcjonalnym, z innej zaś strony, rezultat implikowany przez czasownik o prefiksie leksykalnym był mniej naturalny, a zatem mniej „zwarty”, bardziej „kruchy” stawał się odpowiedni „scenariusz”, język staroruski uciekł się do szczególnych środków łagodzenia opisanego kontrastu. Jednym z tych środków było szerokie użycie tzw. wtórnych (proto)imperfektywów
Способы перевода иноязычных названий в русских курантах 1671–1672 гг.
No full textThis article is a continuation of research on the language of Vesti-Kuranty – relics of Russian literature within the genre of journalism. The investigation is aimed at indicating techniques of translating used in Posolski Prikaz and was carried out on nouns – common and proper names (toponyms and antroponyms). The sources are texts from the years 1671–1672 translated into Russian from German and Dutch.Niniejszy artykuł stanowi kontynuację badań nad językiem Vesti-Kurantów – zabytków piśmiennictwa rosyjskiego należących do gatunku publicystyki. Badanie mające na celu wskazanie sposobów tłumaczenia stosowanych w Posolskim Prikazie przeprowadzono na materiale rzeczowników – nazw pospolitych i własnych (toponimów i antroponimów). Źródłami są teksty z lat 1671–1672 przełożone na język rosyjski z języka niemieckiego i niderlandzkiego.
Настоящая статья продолжает исследования по языку Вестей-Курантов – памятников русской письменности, принадлежащих к жанру публицистики. Цель исследования – выявить и описать способы перевода, применяемые в Посольском приказе. Материалом для анализа послужили нарицательные и собственные имена существительные (топонимы и антропонимы). Источниками являются тексты 1671–1672 гг., переведенные на русский язык с немецкого и нидерландского языков
Ślady nie-obecności. E. Makarova, Kopiści. O zapomnianych artystach z getta białostockiego, przeł. B. Pawletko, Wyd. Galeria im. Sleńdzińskich, Białystok 2023, ss. 694.
No full textТри стилистических события в школьной программе (Грибоедов, Пушкин, Лермонтов)
Get PDFTHREE STYLISTIC EVENTS IN THE SCHOOL PROGRAM (GRIBOYEDOV, PUSHKIN, LERMONTOV)
This article is devoted to the study of three works of classical literature that have been part of the school curriculum for decades and served as the subject of essays (including the one about the ‘superfluous man’). It is shown that the widespread interpretation of them, as a rule, overlooks the comic component, which seems to be necessary for the author\u27s intention. In the context of the presentation, such a reduction can be explained by the continuing influence of the first interpretation of these texts by contemporaries, in the context of the ‘nine-day wonder’.
Keywords: beau monde, classic, comic, mask, self-irony, superfluous manArtykuł poświęcony jest analizie trzech dzieł literatury klasycznej, które przez dekady były częścią programów nauczania i stanowiły temat szkolnych wypracowań (w tym dotyczących „zbędnego człowieka”). Ich powszechna interpretacja zazwyczaj pomija komiczny element, który wydaje się niezbędny dla zamysłu autora. Takie pominięcie można wytłumaczyć utrzymującym się wpływem pierwszej interpretacji tych tekstów przez współczesnych odbiorców w kontekście współczesnych "sensacji".ТРИ СТИЛИСТИЧЕСКИХ СОБЫТИЯ В ШКОЛЬНОЙ ПРОГРАММЕ (ГРИБОЕДОВ, ПУШКИН, ЛЕРМОНТОВ)
Статья посвящена исследованию трех произведений классической литературы, десятилетиями входивших в школьную программу и служивших темой сочинений (в том числе, о «лишнем человеке»). Показано, что распространенная их интерпретация, как правило, упускает из виду комическую составляющую, которая представляется необходимой в авторском замысле. В контексте изложения, подобная редукция может быть объяснима сохраняющимся влиянием первой интерпретации данных текстов современниками, в контексте тогдашней «злобы дня»
Польський чинник у формуванні стратегії інтеграції України до НАТО (1991–2010) [Czynnik polski w kształtowaniu strategii integracyjnej Ukrainy z NATO (1991–2010)]
No full textUkraine’s active involvement in the creation of architecture of European security, notably in the renunciation of its nuclear weapons arsenal and positive signals regarding the matter of the NATO expansion on the East, had a great significance for Ukrainian-Polish relations. Since the mid-1990s of the 20th century, Poland has started positioning its relations with Ukraine within the context of them being a counterbalance to Russia’s political pressure. Polish authorities have supported Ukrainian initiatives to join the Euro-Atlantic institutions, their cooperation in the political and military-technical fields within the Ukrainian–NATO line, and the formation of a strategy for Ukraine receiving a plan of actions for becoming a member of the Alliance. At the same time, inconsistency of views of the Ukrainian ruling elite, deviation from democratic standards, uncertainty and constant change of key foreign policy orientations of Ukraine, as well as unfavorable geopolitical conditions, have severely slowed down the process of Euro-Atlantic integration of Ukraine.W artykule opisano rolę, jaką odegrał rozwój stosunków Ukrainy z NATO w praktycznej sferze realizacji polityki zagranicznej państwa ukraińskiego, zmierzającej do przyłączenia się do euroatlantyckich struktur politycznych i bezpieczeństwa. Polityka zagraniczna Polski wywarła istotny wpływ na stosunki Ukrainy z Sojuszem Północnoatlantyckim. Polskie kierownictwo popierało oficjalnie zgłaszane aspiracje integracyjne Kijowa, pomimo niespójności kluczowych kierunków polityki zagranicznej Ukrainy w badanym okresie. Jednocześnie integracja euroatlantycka stała się jednym z ważnych czynników, na podstawie których rozwijały się stosunki dwustronne między Ukrainą a Polską
Jana Peroutková, Chrám Matky Boží před Týnem v období středověku, NLN, s.r.o., Praha 2020 (Opera Facultatis theologiae catholicae Universitatis Carolinae Pragensis. Historia et historia artium, 36), ss. 272, fot. i rys. kolor. i cz.-b. nlb: Jana Pařízková-Čevonová, Týnský kostel a architektura poděbradské doby, Univerzita Palackého v Olomouci, Olomouc 2022, ss. 304, fot. i rys. kolor. i cz.-b. 158
No full textDie umfangreiche und polemische Rezension betrifft zwei Bücher über die Hauptpfarrkirche der Prager Altstadt. Eines ihrer Merkmale ist der Böhmenzentrismus. Er drückt sich darin aus, dass diese Kirche und ihre Ausstattung fast ausschließlich im Kontext der politischen und künstlerischen Phänomene des Königreichs Böhmen wahrgenommen werden und nicht im Kontext der gesamten Krone des Königreichs Böhmen. Dies ist umso eklatanter, als das Gebäude am politischen Leben der Landeshauptstadt rege teilnahm und in Wechselwirkung mit dem Geschehen in der zweitgrößten Stadt der Böhmischen Krone, Breslau, stand. Der wissenschaftlichen Qualität beider Studien dient auch nicht der in der Rezension angeprangerte eigentümliche patriotische Ton, der aus Publikationen des 19. und 20. Jahrhunderts stammt, heute anachronistisch wirkt und sicherlich völlig überflüssig erscheint.An extensive and polemical review concerns two books devoted to the main parish church of the Old Town in Prague. One of their features is Bohemocentrism. It is expressed in the perception of this church and its furnishings almost exclusively in the context of political and artistic phenomena taking place in the Bohemian Kingdom, and not in the context of the entire Crown of the Kingdom of Bohemia. This is all the more striking because this building actively participated in the political life of the capital of the state and as such came into coincidence with phenomena taking place in the second largest city of the Bohemian Crown – in Wrocław. The scholarly nature of both studies is also undermined by the peculiar patriotic tone stigmatized in the review, taken from the nineteenth- and twentieth-century publications, now anachronistic and certainly completely unnecessary.Obszerna i polemiczna recenzja dotyczy dwóch książek poświęconych głównemu kościołowi parafialnemu Starego Miasta w Pradze. Jedną z ich cech jest bohemocentryzm. Wyraża się on w postrzeganiu tej świątyni i jej wyposażenia niemal wyłącznie w kontekście zjawisk politycznych oraz artystycznych zachodzących w Królestwie Czeskim, a nie w kontekście całej Korony Królestwa Czech. Jest to o tyle rażące, że budowla ta żywo uczestniczyła w życiu politycznym stolicy państwa i jako taka wchodziła w koincydencję ze zjawiskami zachodzącymi w drugim największym mieście Korony Czeskiej – we Wrocławiu. Naukowości obu opracowań nie służy też napiętnowany w recenzji osobliwy patriotyczny ton, rodem z publikacji dziewiętnastowiecznych i dwudziestowiecznych, obecnie anachroniczny, a na pewno – całkowicie zbyteczny