Platforma czasopism naukowych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach
Not a member yet
15345 research outputs found
Sort by
Początki polskiej literatury wyprawowej. Przypadek Stanisława Staszica
No full textThis article concerns the beginnings of Polish expedition literature inspired by mountain exploration with particular emphasis on high mountains (in this case, these are primarily the peak parts of the Tatras). It is entirely devoted to the fundamental work on the Tatras, which is considered to be a collection of essays by the famous Enlightenment writer and geologist Stanisław Staszic published in 1815 titled O ziemiorodztwie Karpatów i innych gór i równin Polski (The geological formation of the Carpathians and other mountains and plains of Poland). It was created as a result of Staszic’s exploration of the Tatras in 1802, 1804, and 1805. Although the essays collected in it largely focus on the field research conducted by the scholar in both the mountains and lowlands, they also contain many comments on moving around the Tatras. Staszic writes, among other things, about conquering successive peaks, coping with glaciations, observing weather changes, camping style, and relations with highlanders – guides. The text also includes daily dates and sometimes information about the hours of setting off on the trail. The aforesaid elements bring some fragments of the essays closer to the form of an expedition itinerary. Staszic himself, as an explorer of the Tatras and the author of the first Polish work describing the Tatras, was considered as the “father” of Polish Tatras mountaineering, and his work functioned for many years as a type of Tatras guide for tourists visiting them.Il presente testo esamina le origini della letteratura polacca di esplorazione montana, con particolare attenzione alle vette dei Monti Tatra. L’autrice si focalizza sull’opera pionieristica del celebre scrittore e geologo illuminista Stanisław Staszic: O ziemiorodztwie Karpatów i innych gór i równin Polski (1815), frutto delle sue spedizioni nei Tatra tra il 1802 e il 1805, che rappresenta uno dei primi tentativi di coniugare l’indagine scientifica con la narrazione di viaggio. Sebbene l’opera sia prevalentemente di carattere geologico, numerosi passaggi documentano l’esperienza di Staszic tra i Monti Tatra: informazioni dettagliate sull’ascesa alle vette (orari, sentieri), le difficoltà, le osservazioni meteorologiche, la logistica del viaggio e le interazioni con le guide locali. Tali elementi avvicinano il testo al genere dell’itinerario esplorativo, di spedizione in montagna. Staszic stesso, esploratore dei Tatra e autore della prima opera polacca che descriveva i Tatra, era considerato un precursore, il “padre” dell’alpinismo polacco, e la sua opera funse per molti anni come una sorta di guida ai Tatra per i turisti in visita.Niniejszy artykuł dotyczy początków polskiej literatury wyprawowej zainspirowanej eksploracją gór ze szczególnym uwzględnieniem gór wysokich (w tym przypadku są to przede wszystkim szczytowe partie Tatr). W całości poświęcony został fundamentalnemu dziełu o Tatrach za jakie usnaje się zbiór rozpraw autorstwa znanego oświeceniowego pisarza i geologa Stanisława Staszica, wydany w 1815 r. pod tytułem O ziemiorództwie Karpatów i innych gór i równin polski. Powstał on w wyniku eksploracji Tatr jakiej dokonał Staszic kolejno w latach 1802, 1804 i 1805. Choć w dużej części zebrane w nim rozprawy koncentrują się na badaniach terenowych prowadzonych przez uczonego, zarówno na nizinach, jak i w górach, to jednak zawierają także wiele uwag na temat poruszania się po Tatrach. Staszic pisze m.in. o zdobywaniu kolejnych szczytów, radzeniu sobie ze zlodowaceniami, obserwacjach zmian pogody, stylu obozowania, relacjach z góralami – przewodnikami. W tekście pojawiają się również daty dzienne a niekiedy także informacje o godzinah wyruszenia na szlak. Wymienione wyżej elementy zbliżają niektóre fragmenty rozpraw do formy itinerarium wyprawowego. Sam zaś Staszic jako eksplorator Tatr i autor pierwszego polskiego dzieła opisującego Tatry został uznany za prekursora „ojca” polskiego taternictwa a jego dzieło przez wiele lat funkcjonowało jako rodzaj przewodnika po Tatrach dla odwiedzających je turystów .  
Царства Арарата: Цви Касдой, Десять потерянных колен и еврейская национальная идентичность
No full textZvi Kasdoi (1862–1937) was a Russian Jewish traveler and Zionist who, along his travels, encountered unfamiliar Jewish communities like the Jews of Georgia. Kasdoi’s 1912 book Mamlekhot Ararat [The Kingdoms of Ararat] is an account of the author’s travels in the Russian Empire’s Transcaucasus region, during which he encountered and observed Georgian Jews. As a proponent of Jewish nationhood, Kasdoi set out to explain how the Jews he encountered could be so culturally, linguistically, and even historically different from the Russian Jews with whom he was familiar, yet still be part of the same nation. Alongside the ethnographic observations that typically characterize travelogs, Kasdoi draws on the range of the Jewish canon, as well as classical Greco-Roman literature, and employs exegetical methodologies to argue that the Jews of Georgia were descendants of the ten lost tribes of Israel. The legend of the ten tribes allows Kasdoi to explain the differences between Russian and Georgian Jews while reifying their shared belonging to the Jewish nation. Additionally, through invoking the legend of the ten tribes, Kasdoi fuses the project of Jewish national revival with messianic expectation and proposes that, in the context of the Jewish national revival and Zionist movement, redemption was not only possible, but imminent. A study of Kasdoi’s Mamlekhot Ararat sheds light on the use of the legend of the ten tribes to bridge intercommunal Jewish boundaries and brings attention to the role of eschatological hopes within the discourse of Jewish national revival in late Imperial Russia.Zvi Kasdoi (1862–1937) był rosyjsko-żydowskim podróżnikiem i syjonistą, który w trakcie swoich podróży napotkał nieznane mu społeczności żydowskie, takie jak Żydzi gruzińscy. Jego książka z 1912 roku, Mamlekhot Ararat [Królestwa Araratu], to sprawozdanie z podróży autora po regionie Zakaukazia, będącym częścią Imperium Rosyjskiego, podczas której spotkał i obserwował gruzińskich Żydów. Jako zwolennik żydowskiej tożsamości narodowej, Kasdoi starał się wyjaśnić, w jaki sposób Żydzi, których spotkał mogli być tak bardzo różni kulturowo, językowo, a nawet historycznie od znanych mu rosyjskich Żydów, a mimo to nadal stanowić część tego samego narodu. Obok etnograficznych obserwacji, które zwykle charakteryzują dzienniki podróży, Kasdoi czerpie z bogatej żydowskiej tradycji i klasycznej literatury grecko-rzymskiej. Wykorzystuje również metodologie egzegetyczne, aby argumentować, że Żydzi gruzińscy są potomkami dziesięciu zaginionych plemion Izraela. Legenda o dziesięciu plemionach pozwala Kasdoiemu wytłumaczyć różnice między Żydami rosyjskimi a gruzińskimi, jednocześnie umacniając ich wspólną przynależność do narodu żydowskiego. Ponadto, przywołując legendę o dziesięciu plemionach, Kasdoi łączy projekt narodowego odrodzenia żydowskiego z oczekiwaniami mesjanistycznymi. Sugeruje, że w kontekście narodowego odrodzenia i ruchu syjonistycznego zbawienie jest nie tylko możliwe, ale także nieuchronne. Badanie Mamlekhot Ararat Kasdoiego rzuca światło na wykorzystanie legendy o dziesięciu plemionach do łączenia międzywspólnotowych żydowskich granic oraz zwraca uwagę na rolę nadziei eschatologicznych w dyskursie narodowego odrodzenia żydowskiego w późnym okresie Imperium Rosyjskiego.Цви Касдой (1862–1937), еврейский путешественник и сионист из России, во время своих поездок встретил малоизвестные еврейские общины, в том числе евреев Грузии. Его книга Мамлехот Арарат (1912) представляет собой рассказ о путешествии по Закавказью в пределах Российской империи и содержит наблюдения автора о грузинских евреях. Будучи сторонником идеи еврейской нации, Касдой стремился объяснить, каким образом эти евреи могли казаться столь отличными в культурном, языковом и историческом отношении от знакомых ему российских евреев, и в то же время принадлежать к одному народу. Помимо этнографических описаний, характерных для жанра путешествий, Касдой обращается к еврейскому канону, а также к классической греко-римской литературе и применяет экзегетические методы, чтобы доказать, что грузинские евреи являются потомками десяти потерянных колен Израиля. Легенда о десяти коленах позволила Касдою одновременно объяснить различия между российскими и грузинскими евреями и подтвердить их общую национальную принадлежность. Более того, апеллируя к этой легенде, Касдой соединяет проект еврейского национального возрождения с мессианскими ожиданиями и утверждает, что в контексте сионистского движения избавление не только возможно, но и близко. Исследование Мамлехот Арарат проливает свет на то, как легенда о десяти коленах использовалась для преодоления межобщинных границ внутри еврейского мира, и подчёркивает роль эсхатологических надежд в дискурсе еврейского национального возрождения в поздней Российской империи
Convex sequence and convex polygon
No full textIn this paper, we deal with the question: under what conditions n distinct points Pi(xi,yi) (i=1,...,n) provided x1<...<xn form a convex polygon? One of the main findings of the paper can be stated as follows: Let P1(x1,y1),..., Pn(xn,yn) be n distinct points (n≥3) with x1<...<xn. Then \overline{P1P2},...,\overline{PnP1} form a convex n-gon lying in the half-space\underline{H} = {(x,y)| x∈ℝ and y≤y1 + [(x-x1)/(xn-x1)](yn-y1)} ⊆ ℝ2if and only if the following inequality holds(yi-yi-1)/(xi-xi-1) ≤ (yi+1-yi)/(xi+1-xi) for all i∈{2,...,n−1}.Based on this result, we establish a connection between the property of sequential convexity and convex polygon. We show that in a plane if any n points are scattered in such a way that their horizontal and vertical distances preserve some specific monotonic properties, then those points form a 2-dimensional convex polytope
Mukbang – etnografia wizualna / etnografia zmysłów
No full textThis paper presents a qualitative content analysis (ethnographic and sociological) of one of the online trends on YouTube – mukbang. Videos in this category are defined as showing live eating/eating, often accompanied by conversation or commentary. Mukbangs are ideally suited to the contemporary trend of using modern consumer (virtual) goods, as they provide viewers with choice and almost unlimited access to recordings that cater to different needs. The aim of this article is to analyse the content of mukbang videos in the context of the ethnography of the senses and to answer questions about the participation of the senses in the transmission and reception of this type of virtual product.Niniejszy artykuł przedstawia analizę jakościową treści (etnograficzną i socjologiczną) jednego z trendów internetowych na YouTubie – mukbangów. Filmiki z tej kategorii definiuje się jako pokazujące jedzenie na żywo, często w połączeniu z rozmową lub komentarzem. Mukbangi idealnie wpisują się we współczesny trend korzystania z nowoczesnych dóbr konsumpcyjnych (wirtualnych), ponieważ zapewniają widzom wybór i niemal nieograniczony dostęp do nagrań, które zaspokajają różne potrzeby. Celem artykułu jest analiza treści filmików mukbang w kontekście etnografii zmysłów oraz udzielenie odpowiedzi na pytania dotyczące udziału zmysłów w przekazywaniu i odbiorze tego typu produktów wirtualnych
Dopuszczalność wyboru prawa dla czynów nieuczciwej konkurencji w prawie kolizyjnym Szwajcarii i Unii Europejskiej
No full textAs a result of globalisation, acts of unfair competition, such as industrial espionage, are increasingly cross-border in nature. Courts are therefore confronted with the issue of determining the law applicable to claims arising from such acts. However, this problem could often be solved by allowing the parties to choose the applicable law. Under the Rome II Regulation applicable in the European Union the possibility for the parties to choose the applicable law for acts of unfair competition arouses much controversy. Some doctrine representatives exclude such a possibility, justifying it by a literal interpretation of Article 6(4) of the Rome II Regulation. Others point out that a teleological interpretation of the Regulation should allow the parties to make a choice of law if a given act would only infringe the interests of a designated competitor. In Swiss private international law the choice of law applicable to acts of unfair competition is also a source of numerous doubts. The objective of this paper is to answer the question of whether the choice of applicable law for claims arising from acts of unfair competition under the Swiss and EU conflict of laws system is permissible, and if so, to what extent. Therefore, the author intends to analyse and confront the arguments put forward in the jurisprudence of both legal orders.Czyny nieuczciwej konkurencji, takie jak szpiegostwo przemysłowe, na skutek globalizacji coraz częściej mają charakter transgraniczny. Z tego też względu sądy muszą się mierzyć z kwestią ustalenia prawa właściwego dla roszczeń wynikających ze wskazanych czynów. Problem ten jednakże mógłby nierzadko zostać rozwiązany poprzez dopuszczenie wyboru prawa właściwego przez strony. Na gruncie obowiązującego w Unii Europejskiej Rozporządzenia Rzym II możliwość dokonania przez strony wyboru prawa właściwego dla czynów nieuczciwej konkurencji budzi liczne kontrowersje. Część przedstawicieli doktryny wyklucza taką możliwość uzasadniając to wykładnią literalną art. 6 ust. 4 Rozporządzenia Rzym II. Pozostali zaś wskazują, że celowościowa interpretacja Rozporządzenia powinna umożliwiać stronom dokonanie wyboru prawa, w wypadku, gdy dany czyn naruszałby wyłącznie interesy oznaczonego konkurenta. W szwajcarskim prawie kolizyjnym wybór prawa właściwego dla czynów nieuczciwej konkurencji również jest źródłem licznych wątpliwości. Celem niniejszego opracowania jest udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy wybór prawa właściwego dla roszczeń wynikających z czynów nieuczciwej konkurencji na gruncie szwajcarskiego i unijnego systemu prawa kolizyjnego jest dopuszczalny, a jeśli tak, to w jakim zakresie. Z tego względu autor zamierza dokonać analizy i konfrontacji argumentów wysuwanych w nauce prawa obu porządków prawnych
Damián Němec, Standardy konkordátní smlouvy o majetkových otázkách na vzoru plánované smlouvy mezi Slovenskem a Svatým stolcem ve světle současných konkordátních úmluv, Praha: Leges, 2024, 200 p.
No full textThe article addresses the issue of church-state relations and religious freedom. It presents legal solutions in different countries (concordat, agreements)
Natura, cywilizacja, filozofia
No full textThis article is about philosophy as a path, leading man, a civilised being, to re-establish communication with what Gilles Deleuze calls “primordial nature.” This foundational phenomenon, being the primary reservoir of life energy, underpins the existence of the human civilised world. However, by the same token, this phenomenon, since exempt from conditioning and subject to no restrictions or constraints, can disrupt the functioning of this world. Thus, disengagement from primordial nature is the fundamental purpose of the existence of civilization. Unfortunately, its development over time excessively diminishes that connection, deepening alienation, frustration and aggression in social life. I will undertake to demonstrate that the practice of philosophy can be one of the basic ways of coping with that inevitable civilisational impasse.Artykuł ten dotyczy filozofii jako drogi, wiodącej człowieka, istotę cywilizowaną do skomunikowania się z tym, co Gilles Deleuze nazwał w jednym z esejów „pierwotną naturą”. Ów źródłowy fenomen, jako podstawowy zasób energii życiowej, umożliwia ludzki świat. Zarazem jednak – jako nieuwarunkowany, niepoddający się regulacjom i ograniczeniom – świat ten kwestionuje i może zaburzać jego funkcjonowanie. Ograniczenie kontaktu z pierwotną naturą jest dlatego zasadniczym celem istnienia cywilizacji. Niestety, jej rozwój z biegiem czasu nadmiernie ogranicza ów kontakt, potęgując w życiu społecznym alienację, frustrację i agresję. Spróbuję pokazać, że uprawianie filozofii może być jednym z podstawowych sposobów radzenia sobie z tym nieuchronnym cywilizacyjnym impasem
Pierwiosnki, pielęgnacja natury i neopogaństwo: queerowe związki z angielską wsią
No full textThis article examines some elements of queer rural life in England between the late nineteenth and late twentieth centuries. It discusses a selection of queer people who had a profound relationship to the English countryside and considers how they established their personal lives in rural contexts and how far their significant interactions with rural England might be said to be queer. Taken together, their lives and work illustrate three themes that will encourage further debate among historians of the queer rural: the creation of queer home in the countryside; a desire for the preservation of nature, the landscape and rural life; and an ‘alternative’ spiritual connection to nature and the rural.Niniejszy artykuł analizuje niektóre elementy wiejskiego życia queer w Anglii od końca XIX do końca XX wieku. Artykuł omawia wybrane osoby queer, które miały głęboki związek z angielską wsią, i rozważa, w jaki sposób zbudowały swoje życie osobiste w kontekście wiejskim oraz jak dalece ich znaczące interakcje z wiejską Anglią można uznać za queerowe. Podsumowując, ich życie i praca ilustrują trzy tematy, które mogą zachęcić historyków do dalszej debaty na temat wiejskiego queeru: tworzenie queerowego domu na wsi; pragnienie ochrony natury, krajobrazu i życia na wsi; oraz “alternatywne” duchowe połączenie z naturą i wsią
Exploring Lexical Sophistication in Second Language: An Analysis of Vocabulary Using a Word-Rating Method
Get PDFPrevious research has established that determining lexical sophistication (i.e., the percentage of sophisticated words in a text) through the judgment of teachers on a corpus of words is a more accurate method than relying on word frequency-based lists. However, this approach can be time-consuming. To overcome this drawback, a new method is proposed in this study, which involves rating specific words out of context. A list of 68 words that appeared in approved high-school textbooks of teaching Hebrew to Arabic speakers was given to six experienced Hebrew teachers, who then categorized the words into four levels of lexical sophistication: (1) very basic words to (4) very advanced words. From this, a list of 28 words was created, with seven words from each level, and the lexical sophistication level was agreed upon by two-thirds of the teachers. Nineteen Arabic-speaking learners of Hebrew were asked to define the chosen words (passive vocabulary) and compose a sentence including each (controlled-active vocabulary) in a test-retest study at two time-points: the 11th and 12th grade. The results indicated that although there was no significant increase in lexical sophistication over time, significant differences emerged between the four levels of lexical sophistication, with students’ accuracy decreasing as the level of lexical sophistication increased. Additionally, only in the 11th grade was passive vocabulary found to be significantly larger than controlledactive vocabulary. However, as acquisition time increased, the gap between these two vocabulary types narrowed, due to improved performance in the controlled-active task. Furthermore, a significant correlation was found between passive and controlled-active vocabulary, which became stronger with more acquisition time