Platforma czasopism naukowych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach
Not a member yet
15345 research outputs found
Sort by
Мотив смерти Путина в пьесе участницы так называемого путинского исхода Эстер Бол Отродье [или] смерть путина
No full textThe aim of this article is to present the context of functioning and the significance of the motif of Putin’s death in Esther Bol’s play Spawn [or] putin’s death. The research method applied consists in the accompanying observation and interpretation of the main character’s journey stages through a series of cultural and literary references. The tone of the entire play is pessimistic: the tyrant, struck in the heart, is resurrected, and not all artifacts necessary for his annihilation are found. Russia thus confirms its status as hell and a wasteland without any prospects for change. The motif of Putin’s death was used in the play to show its impossibility. However, the problem is not the figure of the tyrant, but the essence of Russia, which “belongs to the devil.”Celem artykułu jest przedstawienie kontekstu funkcjonowania i znaczenia motywu śmierci Putina w sztuce Esther Bol Pomiot [albo] śmierć putina (Отродье [или] смерть путина, 2023)3. Motyw ów rozumiem nie tyle jako odgrywanie wydarzenia końca doczesnego życia Władimira Putina, ile przede wszystkim jako przyczynek do dyskusji o miejscu Rosji w świecie i jej tzw. naturze. Bol, jak sądzę, stawia się w roli nie tylko komentatorki rosyjskiego uniwersum kulturowego, lecz także autorki koncepcji metafizyki rosyjskiej rzeczywistości. Kluczową rolę odegra tutaj nie śmierć, lecz zmartwychwstanie, nie koncentracja na osobie Putina, lecz ukazanie całej Rosji.Целью данной статьи является представление контекста функционирования и значения мотива смерти Путина в пьесе Эстер Бол Отродье [или] смерть путина. В качестве метода исследования применяется перспектива сопутствующего наблюдения и интерпретации этапов путешествия главной героини через ряд культурно-литературных отсылок. Общее звучание пьесы пессимистично: тиран, пораженный в сердце, воскресает и не удается найти все артефакты, необходимые для его уничтожения. Россия тем самым подтверждает свой статус ада и waste-лэнда без перспективы изменений. Мотив смерти Путина использован в пьесе для того, чтобы показать его неосуществимость. Однако проблема не в присутствии тирана, а в сущности России, которая «принадлежит черту»
BÓG-MIŁOŚCI W UJĘCIU KSIĘDZA LUCIENA LABERTHONNIÈRE’A (1860–1932) ZARYS PROBLEMATYKI
No full textUndertaking the theological interpretation of selected texts by Fr. Lucien Laberthonnière, a French personalist, theologian and philosopher at the turn of the 19th and 20th centuries, I am trying to present an outline of the issue of God in Christian Revelation. The starting point of this reflection is the affirmation of God revealed in Jesus Christ. This means that in the Christian realm, reflection on God, who is love (theology), remains inextricably linked to talk on man (philosophical anthropology). This theme sheds light on a specific aspect of the French personalist’s thought, according to which the mystery of God is inextricably related to the mystery of man called to life out of love and for love. In this way, we touch upon the essence of the doctrine of Trinitarian Christian theology: the inner world of God is a limitless sacrifice, a gift of self-communicating Love which has the power to generate and create another life open to the Love that communicates itself to this life. Love that is expressed in being for others in an attitude of self-sacrifice.Podejmując interpretację teologiczną wybranych tekstów ks. Luciena Laberthonnière’a, francuskiego personalisty, teologa i filozofa przełomu wieków XIX i XX, próbuję przedstawić zarys problematyki Boga w chrześcijańskim Objawieniu. W punkcie wyjścia tej refleksji znajduje się afirmacja Boga objawionego w Jezusie Chrystusie. Oznacza to, że w chrześcijańskiej przestrzeni refleksja o Bogu, który jest miłością (teologia), pozostaje nieodłącznie związana z mową o człowieku (antropologia filozoficzna). Rzuca to światło na specyficzny aspekt myśli francuskiego personalisty, według którego tajemnica Boga jest nierozerwalnie związana z tajemnicą człowieka powołanego do życia z miłości i do miłości. Dotykamy w ten sposób istoty doktryny trynitarnej teologii chrześcijańskiej: wewnętrzny świat Boga jest ofiarnością bez granic, darem udzielającej się Miłości, która ma moc rodzenia i stwarzania innego życia otwartego na udzielającą się mu Miłość, w byciu dla drugiego w postawie ofiarności
SPRAWOZDANIE Z KONFERENCJI W poszukiwaniu dróg odnowy parafii. Odczytać na nowo fundamentalne sprawy Kościoła i człowieka i przetłumaczyć je na język parafialnej praktyki Gniezno, 9 marca 2024 roku
No full textKolarstwo w górach Aspromonte jako praktyka kulturoznawcza i aktywistyczna
No full textThe article draws inspiration from the experience of cycling in the Grecanic Area: a region on the southern slopes of the Aspromonte Mountains in southern Calabria inhabited in the past by speakers of the Greek-Calabrian language (Grecanic, Greco) and now very sparsely populated. Taking as my starting point the uniqueness of the Grecanic landscape and the fact that interactions with it have been central to previous researchers of this region, I would like to propose a new practice of embodied cultural studies and Grecanic activism: cycling facilitated by media platforms. I use the tools of autoethnography and data derived from Strava to consider the possibilities of cycling as a method of producing engaged knowledge about the Grecanic Area and constituting a researcher\u27s identity. In my reflections, I am accompanied by Bruno of Cologne, Franco Cassano’s philosophical postulate of andare piano, as well as by poems by Giovanni Favasuli and Salvino Nucera.L’articolo trae ispirazione dall’esperienza del ciclismo nell’Area Grecanica, situata sui versanti meridionali dell’Aspromonte, in Calabria meridionale – una regione un tempo abitata da parlanti della lingua greco-calabra (grecanico, greko), oggi scarsamente popolata. Partendo dall’unicità del paesaggio grecanico e dal ruolo cruciale che l’interazione con esso ha avuto per i precedenti studi su questo territorio, l’autrice propo-ne una nuova pratica di ricerca culturale e attivista: il ciclismo mediato dalle piattaforme mediatiche. Servendosi degli strumenti dell’autoetnografia e dei dati raccolti dal software Strava, l’articolo esplora le potenzialità del ciclismo come metodo per produrre conoscenza sull’Area Grecanica e per costruire l’identità di una ricercatrice. Nelle sue riflessioni, l’autrice è accompagnata dai riferimenti a Bruno di Colonia, dal postulato filosofico “sull’andare piano” di Franco Cassano, nonché dalle poesie di Giovanni Favasuli e Salvino Nucera.Artykuł czerpie inspirację z doświadczenia jazdy rowerem po obszarze grekańskim: położnym na południowych stokach gór Aspromonte w południowej Kalabrii terenie zamieszkałym w przeszłości przez użytkowników języka grecko-kalabryjskiego (grekańskiego, greko), a obecnie bardzo słabo zaludnionym. Biorąc za punkt wyjścia niezwykłość grekańskiego krajobrazu oraz fakt, że interakcje z nim były kluczowe dla wcześniejszych badaczy regionu, chciałabym zaproponować nową praktykę ucieleśnionego badania kulturoznawczego i grekańskiego aktywizmu: zapośredniczone medialnie kolarstwo. Wykorzystuję narzędzia autoetnografii oraz dane z serwisu Strava, aby rozważyć, jakie są możliwości kolarstwa jako metody wytwarzania zaangażowanej wiedzy o regionie grekańskim oraz konstytuowania tożsamości badaczki. W rozważaniach towarzyszą mi Bruno Kartuz, filozoficzny postulat andare piano Franka Cassano oraz wiersze Giovanniego Favasuliego i Salvina Nucery
Obraz II wojny światowej w czeskich podręcznikach do historii (1990–2017)
No full textThis paper investigates the visual apparatus of Czech history textbooks published between 1990–2017. This time span covers the period following the Velvet Revolution of 1989 and the subsequent political regime change, extending through to the end of the 2010s. The interpretation of the Second World War plays a key role as it also shapes the reflection on later periods, including the communist regime and the Cold War, as well as the desire to identify commonalities in the development of the two halves of Europe – Western and Eastern – within the broader European discourse. The paper focuses on analyzing the images that constitute what may be called the visual “catalog” of the specific Czech experience during the Second World War. It examines which images are commonly shared across textbooks and which ones differ and explores the potential reasons behind these choices. Particular attention is also given to the issue of the iconicity of the photographs featured in the analyzed texts.This paper investigates the visual apparatus of Czech history textbooks published between 1990–2017. This time span covers the period following the Velvet Revolution of 1989 and the subsequent political regime change, extending through to the end of the 2010s. The interpretation of the Second World War plays a key role as it also shapes the reflection on later periods, including the communist regime and the Cold War, as well as the desire to identify commonalities in the development of the two halves of Europe – Western and Eastern – within the broader European discourse. The paper focuses on analyzing the images that constitute what may be called the visual “catalog” of the specific Czech experience during the Second World War. It examines which images are commonly shared across textbooks and which ones differ and explores the potential reasons behind these choices. Particular attention is also given to the issue of the iconicity of the photographs featured in the analyzed texts.Niniejszy artykuł ma na celu zbadanie aparatu wizualnego w czeskich podręcznikach do historii opublikowanych w latach 1990–2017. Ramy czasowe obejmują okres po aksamitnej rewolucji 1989 roku i następującej po niej zmianie ustroju politycznego, aż do końca pierwszej dekady XXI wieku. Interpretacja II wojny światowej odgrywa kluczową rolę, gdyż kształtuje także sposób postrzegania późniejszych okresów historycznych, takich jak reżim komunistyczny i zimna wojna, a także wiąże się z dążeniem do odnalezienia wspólnych elementów w rozwoju dwóch części Europy – zachodniej i wschodniej – w ramach szerszego dyskursu europejskiego. Artykuł skupia się na analizie obrazów tworzących to, co można nazwać wizualnym „katalogiem” specyficznego czeskiego doświadczenia podczas II wojny światowej. Przedmiotem analizy są zarówno obrazy wspólne dla podręczników, jak i te, które się różnią, a także możliwe przyczyny tych różnic. Szczególną uwagę poświęcono również kwestii ikoniczności fotografii zamieszczonych w analizowanych tekstach
Nagi alpinista w lustrze mitu
No full textThe author puts forward the thesis that nowadays in Polish mountaineering literature (auto)biographical forms replace the older genre of expedition books. This change is the effect of the search for fully revealed “real,” and somehow “naked” man as the main source of contemporary’s cultural discourses, which was diagnosed by Michel Foucault as the “anthropological sleep.” The article is an attempt to analyse the mountaineering discourse as the set of transformations of myth (in accordance with ClaudeLévi-Strauss’s understanding).Autor stawia tezę, że współcześnie w polskiej literaturze górskiej formy (auto)biograficzne zastępują starszy gatunek książek wyprawowych. Zmiana ta jest efektem poszukiwania w pełni odsłoniętego, „prawdziwego” i niejako „nagiego” człowieka, jako głównego źródła współczesnych dyskursów kulturowych, co Michel Foucault zdiagnozował jako „sen antropologiczny”. Artykuł jest próbą analizy dyskursu alpinistycznego jako zespołu mitycznych transformacji (w rozumieniu Claude’a Lévi-Straussa)
Uzyski z górskiej eskapady. Górnicza wycieczka Ignacego Domeyki po Kordylierach prowincji Santiago de Chile
No full textThe article deals with the findings of Domeyko’s expedition to the Cordillera near Santiago in the early months of 1842. The author argues that the economic purpose of the expedition, that is, finding silver and copper deposits, is one of the many themes taken up in the memoir of the time. We reflect on Domeyko’s fairly consistent balance between personal and professional issues, reported in My Travels. Particular attention was given to passages in Domeyko’s text where he thematises his attitude to the mountains or to his own travel writing.Artykuł traktuje o uzyskach z wyprawy Domeyki w Kordyliery w okolicach Santiago w pierwszych miesiącach roku 1842. Autorka dowodzi, iż ekonomiczny cel ekspedycji, czyli znalezienie złóż srebra i miedzi, stanowi jeden z wielu tematów podejmowanych w pamiętniku z tego okresu. Refleksji poddana została utrzymana dość konsekwentnie przez Domeykę równowaga między osobistymi i zawodowymi kwestiami, relacjonowanymi w Moich podróżach. Szczególnej uwadze poddane zostały fragmenty tekstu Domeyki, w których tematyzuje on swój stosunek do gór lub do własnego pisania o podróżach
„Bo i w górach pamięć mają […]”. Góry Kaukaz jako romantyczny mnemotopos
No full textMountains occupy a prominent place in romantic mnemotopi. For historical and political reasons, mountains became a mnemotope in Polish literature of the 19th century (exile literature), especially the Caucasus mountains. The variety of memorial themes in Caucasian texts is enormous: from the motif of memory of the “beginning” (biblical, mythical), geological “fossil memory” through the historical memory of humanity, individual peoples and nations (here, among others, the “memory” of the Caucasian lineage of Poles), the foundational memory of the exiled community, to poetic and prose (auto)biographies treated as a form of memory (mimetically “imitating” the structure of memory, arranged according to its rules and order), and generally crowned with the “memory (of) death.” Also noteworthy is the metaphor of the “hill of memory” (from the poem Kaz-beg by W. Strzelnicki), directly identifying the genius loci of the Caucasus with memory. These mountains are permanently embedded in Polish collective memory, in the history of Poland written on the basis of the individual experiences of witnesses and victims of tsarist terror.Le montagne occupano un posto di rilievo all’interno del mnemotopos romantico, specialmente nella letteratura polacca dell’Ottocento, in particolare quella dell’esilio. Per ragioni storiche e politiche, le montagne – e soprattutto il Caucaso – divennero un potente luogo della memoria (mnemotopos) per la cultura letteraria polacca del XIX secolo. La varietà dei temi commemorativi presenti nei testi ambientati nel Caucaso è vasta: dalla memoria dell’“inizio” (biblico o mitico), alla memoria “fossile” di tipo geologico, passando per quella storica dell’umanità, dei popoli e delle nazioni (inclusa la presunta “memoria” dell’origine caucasica dei polacchi); fino alla memoria delle comunità in esilio e alle (auto)biografie poetiche e narrative, trattate come forme letterarie della memoria, che spesso ne imitano la struttura e l’ordine interno. In molti casi, il percorso memoriale è coronato dalla memoria della morte. Particolarmente significativa è la metafora della “collina della memoria”, tratta dalla poesia Kaz-beg di Władysław Strzelnicki, che identifica direttamente il genius loci del Caucaso con la funzione memoriale. Queste montagne si sono radicate profondamente nella memoria collettiva polacca e nella narrazione storica nazionale, scritta spesso attraverso le esperienze individuali di testimoni e vittime del terrore zarista.Góry zajmują eksponowane miejsce w mnemotopice romantycznej. Z powodów historyczno-politycznych mnemotoposem stały się w literaturze polskiej XIX wieku (zesłańczej) zwłaszcza góry Kaukaz. W twórczości kaukazczyków imperatyw solidarnej pamięci odgrywał rolę wyjątkową: był spoiwem łączącym kaukaskich zesłańców we wspólnotę i umożliwiającym jej wyjście z nicości, w której chciał ją pogrzebać carski wyrok. Świadectwem tej szczególnej zesłańczej kultury pamięci jest rozległa literatura dokumentacyjno-wspomnieniowo-pamiętnikarska polskich kaukazczyków, a także pisana „za Kaukazem” poezja. Znaczna część tych relacji zdradza związek z pamięcią już samą przynależnością genologiczną (pamiętnik, wspomnienia). Upamiętnieniu służyły też dedykacje „przyjaciołom i spółtowarzyszom broni” zamieszczane na tomikach wierszy i wspomnieniach.
Różnorodność odsłon tematyki memoratywnej w tekstach kaukaskich jest ogromna: od motywu pamięci „początku” (biblijnego, mitycznego); geologicznej „pamięci skamieniałej”, poprzez pamięć historyczną ludzkości, poszczególnych ludów i narodów (tu m. in. „pamięć” kaukaskiego rodowodu Polaków); pamięć fundacyjną zesłańczej zbiorowości, po poetyckie i spisywane prozą (auto)biografie traktowane jako forma pamięci (mimetycznie „naśladujące” strukturę pamięci, ułożone podług jej reguł i porządku), a zwieńczane na ogół „pamięcią (o) śmierci”. Godna uwagi jest też metafora „wzgórza pamięci” (z wiersza Kaz-beg W. Strzelnickiego), wprost utożsamiająca genius loci Kaukazu z pamięcią. Góry te wpisują się trwale w polską pamięć zbiorową, w historię Polski spisaną w oparciu o indywidualne doświadczenia świadków i ofiar carskiego terroru
Szczyt Polski. Tatry w polskiej i słowackiej ideologii narodowej w XIX i XX wieku
No full textIn the Romantic era, mountains began to be perceived as an area of special spiritual experience. Inspired by romanticism, nationalists also had a particular fondness for the mountains. The first to become interested in the Tatra Mountains were Slovak nationalists (“budziciele”). The Tatra Mountains are mentioned in the Slovak national anthem, and the National Climb to Kryvań takes place every year in August. Polish interest in the Tatra Mountains developed slowly and flourished at the end of the 19th century. The Tatra Mountains, and in particular their highest peaks, were also an important element of the border dispute between Poland and Czechoslovakia after World War I. The competition for the national identity of the Tatra Mountains ended only when Poland and Slovakia joined the European Union.Durante il Romanticismo, le montagne iniziarono a essere viste come un’area privilegiata di esperienza spirituale. Ispirati dal Romanticismo, anche i nazionalisti nutrivano una particolare predilezione per le montagne. I primi a rivolgere l’attenzione ai Monti Tatra furono i “risvegliatori slovacchi” (budziciele). I Tatra sono menzionati nell’inno nazionale slovacco e ogni anno ad agosto, si svolge “L’ascesa Nazionale del Kriváň”. L’interesse polacco per i Tatra si sviluppò più lentamente e fiorì alla fine del XIX secolo. I Monti Tatra, e in particolare le loro vette più alte, furono un elemento importante anche nella disputa di confine tra Polonia e Cecoslovacchia dopo la Prima Guerra Mondiale.La rivalità sull’appartenenza nazionale dei Tatra terminò solo con l’adesione della Polonia e della Slovacchia all’Unione Europea.W epoce romantyzmu góry zaczęto postrzegać jako obszar szczególnego doświadczenia duchowego. Zainspirowani romantyzmem nacjonaliści również mieli szczególne upodobanie do gór. Pierwszymi, którzy zainteresowali się Tatrami, byli słowaccy budziciele. Tatry są wymienione w słowackim hymnie narodowym, a Narodowa Wspinaczka na Krywań odbywa się co roku, w sierpniu. Polskie zainteresowanie Tatrami rozwijało się powoli i rozkwitło pod koniec XIX wieku. Tatry, a w szczególności ich najwyższe szczyty, były również ważnym elementem sporu granicznego między Polską a Czechosłowacją po I wojnie światowej. Rywalizacja o przynależność narodową Tatr zakończyła się dopiero, gdy Polska i Słowacja przystąpiły do Unii Europejskiej
Alpejskie percepcje i wyobrażenia: badania kulturowe
No full textThe article offers an overview of Alpine imaginaries from the Middle Ages to the beginning of the 20th century. It traces the main stages that led from the monts maudits to the eroticisation of mountains and the overtourism of the 20th century, via the foundations of a new relationship with wilderness previously laid by the Enlightenment and the subsequent romantic mystical immersion in nature. While landscape perception and the conception of nature are subject to changing patterns of evaluation, evolving ‘sense control’ and cultural and social contexts, the fact that the various attributions of meaning to mountain societies and landscapes originated from outside the Alps remains a constant in this centuries-long process.The article offers an overview of Alpine imaginaries from the Middle Ages to the beginning of the 20th century. It traces the main stages that led from the monts maudits to the eroticisation of mountains and the overtourism of the 20th century, via the foundations of a new relationship with wilderness previously laid by the Enlightenment and the subsequent romantic mystical immersion in nature. While landscape perception and the conception of nature are subject to changing patterns of evaluation, evolving ‘sense control’ and cultural and social contexts, the fact that the various attributions of meaning to mountain societies and landscapes originated from outside the Alps remains a constant in this centuries-long process.Artykuł zawiera przegląd wyobrażeń o Alpach od średniowiecza aż do początku XX wieku. Śledzi główne etapy procesu kulturowych przemian: od monts maudits po erotyzację gór, a także wzrost aktywności turystycznej w XX wieku, mający swe fundamenty w szczególnym związku z dziką przyrodą zapoczątkowanym w Oświeceniu i późniejsze romantyczne mistyczne zanurzenie w naturze. Choć postrzeganie krajobrazu i koncepcja natury podlegają zmieniającym się wzorcom wartościowania, ewoluującej „kontroli zmysłów” oraz kontekstom kulturowym i społecznym, niezmienną cechą tego wielowiekowego procesu pozostaje fakt, że różne przypisywanie znaczenia społecznościom i krajobrazom górskim pochodzi spoza kręgu alpejskiego