Platforma czasopism naukowych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach
Not a member yet
15345 research outputs found
Sort by
Жизнь как предмет повествования от первого лица. О Записках Ларионова Михаила Шишкина
No full textThe article explores the narrative structure of Mikhail Shishkin’s debut novel, Записки Ларионова (“Notes of Larionov”), focusing on the complexities and ambiguities of first-person storytelling. By examining the narrator’s self-presentation and the intricate relationship between the narrator, protagonist, and implied audience, the study highlights how Larionov crafts a self-image that blends self-justification and self-deception. Drawing on narratological analysis, the article underscores the duality of Larionov’s narrative – a text that oscillates between a “humble testimony” of an ordinary life and a veiled manipulation of truth. Special attention is given to themes such as the literary construction of identity, the unreliability of the narrator, and the ambivalence of moral and existential choices. The paper situates Shishkin’s work within the broader context of Russian postmodern literature, emphasizing its intertextual allusions, ethical inquiries, and psychological depth.Autor artykułu poddał analizie strukturę narracyjną debiutanckiej powieści Michaiła Szyszkina Записки Ларионова („Notatki Łarionowa”), skoncentrował się przy tym na złożoności i wieloznaczności narracji pierwszoosobowej. We wnioskach dotyczących autoportretu narratora i skomplikowanej relacji między narratorem, głównym bohaterem i domniemaną publicznością wskazał, jak za pomocą samousprawiedliwienia i samooszukiwania Łarionow tworzy obraz samego siebie. W tym opartym na podejściu narratologicznym artykule odsłonił dualizm narracji Łarionowa – tekstu, który oscyluje między „skromnym świadectwem” zwyczajnego życia a zakamuflowaną manipulacją prawdą. Szczególną uwagę poświęcił omówieniu konstrukcji literackiej tożsamości, niewiarygodności narratora oraz ambiwalencji wyborów moralnych i egzystencjalnych. Usytuował też twórczość Szyszkina w szerszym kontekście rosyjskiej literatury postmodernistycznej, by pokazać intertekstualne odniesienia powieści, kwestie etyczne oraz psychologiczną głębię.Любой художественный текст создает свою оригинальную вселенную, управляемую согласно себе присущим законам, раскрытие которых может считаться главной целью качественного чтения. Однако следует подчеркнуть, что каждый акт интерпретации, наподобие человеческого познания реальности1, уникален по своей природе. Следовательно, форма внутренней архитектоники литературного текста не устойчива. Именно данное свойство художественной словесности открывает чтение на необъятное поле полисемии, т.е. множества всевозможных значений, материализованных ведь в виде неизменной комбинации букв и слов. В этом ракурсе особо интересной задачей может показаться попытка тщательного анализа повествования от первого лица в рамках многослойной ткани литературного произведения. Целеустремленность рассказчика, его надежность как источника информации, логика создания истории (или ее отсутствие), несомненно, принадлежат к группе самых увлекающих вопросов для любого интерпретатора прозы. Нарратологическое наклонение анализа ставит акцент на коммуникационное измерение текста вдоль нескольких линий общения: текст–читатель, рассказчик–текст, рассказчик–читатель, герой–рассказчик, но также автор–рассказчик и автор–читатель. Современные тексты редко соблюдают традиционно не пересекаемые границы между художественной и физической (исторической) реальностью. Данная проблематика особенно полезна при рассмотрении дебютного романа одного из самых ярких представителей русской словесности последних лет – Михаила Шишкина – под названием Записки Ларионова (1993
PREZBITEROLOGIA PASTORALNA Zarys problematyki
No full textThe contemporary Church is experiencing an undeniable crisis of the pastoral identity of the priest. This crisis, however, does not imply a decrease in the significance of priestly ministry to the life and development of Church communities. Indeed, thanks to the ministry of official priesthood exercised in its fullest dimension by presbyters, the Church remains in an inner communion with Christ and receives his grace. An understanding of the bearing of pastoral ministry on the ecclesial community contributed to a systematic crystallizing ‒ on the basis of the Christian tradition ‒ of the elementary framework of pastoral presbyterology i.e. the science of the presbyter as a preacher of the word, the minister of sacraments and the leader of the community of the faithful entrusted to his care. The pastoral presbyterology that emerges from the magisterial pronouncements is naturally not of a “bookish” character. Thus, it is requires systematization and organization. The present study is an attempt to meet this task in accordance with the methodological requirements of scholarly pastoral reflection on the daily growth of the Church in the power of the Holy Spirit in the context of history.Współczesny Kościół przeżywa niezaprzeczalny kryzys pastoralnej tożsamości kapłana. Jednakże kryzys ten nie oznacza pomniejszenia znaczenia posługi kapłańskiej dla życia i rozwoju wspólnot kościelnych. Istotnie, dzięki posłudze kapłaństwa urzędowego, sprawowanej w najpełniejszym wymiarze przez prezbiterów, Kościół pozostaje w wewnętrznej komunii z Jezusem Chrystusem i otrzymuje Jego łaskę. Zrozumienie wpływu posługi pasterskiej na wspólnotę kościelną przyczyniło się do systematycznego wykrystalizowania – na bazie tradycji chrześcijańskiej – elementarnych ram prezbiterologii pastoralnej, tj. nauki o prezbiterze jako głosicielu słowa, szafarzu sakramentów i przywódcy wspólnoty wiernych powierzonych jego trosce. Prezbiterologia pastoralna wyłaniająca się z wypowiedzi magisterialnych nie ma naturalnie charakteru „książkowego”. Wymaga zatem usystematyzowania i uporządkowania. Niniejsze opracowanie jest próbą sprostania temu zadaniu zgodnie z metodologicznymi wymogami naukowej refleksji pastoralnej nad codziennym wzrostem Kościoła w mocy Ducha Świętego w kontekście historii
WPROWADZENIE W KULTUROWE UJĘCIE NAUCZANIA RELIGII KATOLICKIEJ W UNII EUROPEJSKIEJ Perspektywa włoska
No full textThe European Union has 27 Member States. In 8 EU countries religion lessons are obligatory in public schools and in 15 they are optional. In 6 EU countries, religion can be an elective subject for the maturity exam. The teaching of religion only in some countries, such as Poland recently, is at the crossroads of intersecting ideological influencesand the Churches’ concern for the full education of the young European. A scholar who made a significant contribution to the understanding and identity formation of the teaching of Catholic religion in Europe, and especially in Italy, was Emilio Alberich SotomayorSDB. His publications of educational, and therefore cultural, significance have helped to characterise the teaching of Catholic religion as an academic discipline and as a school subject. Culture in the general sense means everything with which man perfects and develops the manifold talents of his spirit and body. An introduction to the cultural framing of the teaching of Catholic religion in the European Union from an Italian perspective seeks systemic solutions to foster the maturation of the personality in the religious dimension in order to discover and design one\u27s own place in society and in history.Unia Europejska liczy 27 państw członkowskich. W ośmiu z nich lekcje religii są obowiązkowe w szkołach publicznych, a w 15 fakultatywne. W sześciu krajach UE religia może być przedmiotem wybieranym na egzaminie maturalnym. Nauczanie religii tylko w niektórych państwach, takich jak ostatnio Polska, znajduje się na rozdrożu krzyżujących się wpływów ideologicznych i troski Kościołów o pełną edukację młodego Europejczyka. Naukowcem, który wniósł znaczący wkład w rozumienie i tworzenie tożsamości nauczania religii katolickiej w Europie, zwłaszcza we Włoszech, był Emilio Alberich Sotomayor SDB. Jego publikacje o znaczeniu wychowawczym, zatem kulturowym, pozwoliły scharakteryzować nauczanie religii katolickiej jako dyscypliny naukowej i przedmiotu szkolnego. Kultura w sensie ogólnym oznacza wszystko, czym człowiek doskonali i rozwija wielorakie uzdolnienia swego ducha i ciała. Wprowadzenie w kulturowe ujęcie nauczania religii katolickiej w UE poszukuje z perspektywy włoskiej rozwiązań systemowych, sprzyjających dojrzewaniu osobowości w wymiarze religijnym w celu odkrycia i zaprojektowania własnego miejsca w społeczeństwie i historii
Criminalistic and procedural lessons of a criminal case with the risk of miscarriage of justice
No full textThis article explores the criminalistic and procedural lessons of a complex Hungarian criminal case, where a young man was accused of attempted murder based on a largely unilateral investigation. Despite a year of pretrial detention and serious charges, the court ultimately acquitted the defendant due to a lack of evidence and inconsistencies in the victim’s testimony. The case serves as a cautionary example of how investigative errors, unreliable witness accounts, and premature conclusions can lead to a miscarriage of justice. Emphasizing the role of forensic science, objective evidence evaluation, and the need for critical judicial oversight, the authors argue for a deeper, multidisciplinary approach to criminal proceedings. The decision reflects the importance of the in dubio pro reo principle and reinforces that safeguarding defendants’ rights is essential to prevent wrongful convictions in modern legal systems.This article explores the criminalistic and procedural lessons of a complex Hungarian criminal case, where a young man was accused of attempted murder based on a largely unilateral investigation. Despite a year of pretrial detention and serious charges, the court ultimately acquitted the defendant due to a lack of evidence and inconsistencies in the victim’s testimony. The case serves as a cautionary example of how investigative errors, unreliable witness accounts, and premature conclusions can lead to a miscarriage of justice. Emphasizing the role of forensic science, objective evidence evaluation, and the need for critical judicial oversight, the authors argue for a deeper, multidisciplinary approach to criminal proceedings. The decision reflects the importance of the in dubio pro reo principle and reinforces that safeguarding defendants’ rights is essential to prevent wrongful convictions in modern legal systems
Paleontologia – podróż przez czas, głębiny i kontynenty
No full textInvertebrate fossils belong to many groups – from the most primitive, including sponges and corals, through arthropods, to echinoderms, the most sophisticated in their anatomical structure. By studying them, we can learn a lot about the history of the Earth. They allow us to determine the age of rocks, and are also an excellent indicator of the palaeoenvironment. Based on various geological clues, we can determine whether their environment was a shallow or deep one. Prof. Mariusz Salamon, a palaeontologist from the University of Silesia, studies fossils of crinoids, corals, and ammonites. The scientist reconstructs ancient marine environments and the history of life on Earth. His expeditions take him from the Atacama Desert to the bottom of the Caribbean Sea. The specimens he collects form a unique database that allows us to understand the evolution of marine ecosystems and the effects of mass extinctions.Skamieniałości bezkręgowców należą do wielu grup – od najbardziej prymitywnych, wśród których można wymienić gąbki, koralowce, przez stawonogi, aż po najbardziej wyrafinowane w swojej budowie anatomicznej szkarłupnie. Dzięki ich badaniu można dowiedzieć się wiele o historii Ziemi. Pozwalają określić wiek skał, są też świetnym wskaźnikiem paleośrodowiska. Na podstawie różnych przesłanek geologicznych można określić, czy środowisko kopalne było płytkie czy głębokie. Prof. Mariusz Salamon, paleontolog z Uniwersytetu Śląskiego, bada skamieniałości liliowców, koralowców i amonitów. Naukowiec odtwarza dawne środowiska morskie oraz dzieje życia na Ziemi. Jego ekspedycje prowadzą od pustyni Atakama po dno Morza Karaibskiego. Zbierane okazy tworzą unikatową bazę danych pozwalającą zrozumieć ewolucję morskich ekosystemów i skutki wielkich wymierań
Daniel Vetter w krainie lodu i ognia
No full textFor a 17th-century European, Iceland must have been an almost mythical island – a land of smoking volcanoes and icy winds surrounded by a hostile ocean full of fantastic beasts and sea wonders. It was the destination of Daniel Vetter who reached the island in 1613. He recorded his observations from his several-week stay in one of the most intriguing travel works of Old Polish literature – Islandia álbo Krotkie opisanie Wyspy Islandyji (Iceland, or a Short Description of the Island of Iceland). This inconspicuous work, first published in 1638, remained forgotten for a long time, and it was only thanks to the research of Prof. Dariusz Rott that the text was rediscovered and edited.Dla XVII-wiecznego Europejczyka Islandia musiała być wyspą niemal mityczną – krainą dymiących wulkanów i mroźnych wichrów, wokół której rozpościerał się nieprzyjazny ocean pełen fantastycznych bestii i „cudowisk morskich”. Właśnie tam w 1613 roku udał się Daniel Vetter. Obserwacje wynikłe ze swojego pobytu spisał w jednym z najbardziej intrygujących dzieł podróżniczych staropolskiej literatury — Islandia álbo Krotkie opisanie Wyspy Islandyji. To niepozorne dzieło, wydane po raz pierwszy w 1638 roku, długo pozostawało zapomniane, dopiero dzięki badaniom prof. dr. hab. Dariusza Rotta tekst został na nowo odkryty i zredagowany
Эволюция законодательной политики в области уголовно-правовой защиты животных
Get PDFThe article deals with the activities of the Polish legislator within the scope of protecting animals against selected crimes committed against them. It presents the results of the analysis of legislative policy, which apart from penal and executive policies, constitutes a component of the state’s criminal policy. Legislative policy categorizes behaviors to be combated with criminal punishment and other instruments of criminal-legal response after a prior analysis of the crime and an exhaustive study of the effectiveness of specific crime prevention measures. The study presents the evolution of legislative policy that has taken place over the years, beginning with the first piece of legislation that laid the cornerstone for systemic animal protection in Poland. It also discusses the most important measures taken under the current applicable Law on Animal Protection, which led to the current shape of legal protection of animals against crimes. The very analyses also take into account the complexity of interactions between changes that have occurred over the years not only in legislation, but also in philosophy, social movements and society’s awareness of the status of animal protection.Artykuł dotyczy działalności polskiego ustawodawcy w zakresie ochrony zwierząt przed wybranymi przestępstwami przeciwko nim. Przedstawiono tu wyniki analizy polityki legislacyjnej, która stanowi, obok polityki karnej i polityki wykonawczej, element składowy polityki kryminalnej państwa. W ramach polityki legislacyjnej kategoryzuje się zachowania, które należy zwalczać przy użyciu kary kryminalnej i innych instrumentów reakcji karnoprawnej, po uprzedniej analizie przestępczości i wyczerpującym zbadaniu skuteczności działania określonych środków przeciwdziałania przestępstwom. Opracowanie przedstawia ewolucję polityki legislacyjnej, jaka dokonała się przez lata, rozpoczynając od pierwszego aktu prawnego, który stał się kamieniem węgielnym systemowej ochrony zwierząt w Polsce. Omawia również najważniejsze działania podjęte na kanwie obecnie obowiązującej ustawy o ochronie zwierząt, które doprowadziły do aktualnego kształtu ochrony zwierząt przed przestępstwami.Статья посвящена деятельности польского законодателя в области защиты животных от отдельных преступлений, совершаемых против них. Представлены результаты анализа законодательной политики, которая, наряду с уголовной и исполнительной, является составной частью государственной уголовной политики. В рамках законодательной политики определяются виды противоправного поведения, подлежащие уголовному наказанию и другим мерам уголовно-правового реагирования. Эти решения принимаются на основе предварительного анализа преступности и всестороннего изучения эффективности конкретных мер по ее предупреждению. В статье обсуждается эволюция законодательной политики, произошедшая на протяжении многих лет, начиная с первого правового акта, который стал фундаментом системы защиты животных в Польше. Также анализируются ключевые меры, предпринятые в рамках действующего закона о защите животных,которые привели к современной модели защиты животных от преступлений. Представленные исследования учитывают сложное взаимодействие между изменениями, произошедшими на протяжении лет не только в законодательстве, но и в философии, социальных движениях и общественном сознании, касающемся статуса защиты животных
Прогулка по краю чувствительности [Рецензия на книгу Джонатана Берча The Edge of Sentience: Risk and Precaution in Humans, Other Animals, and AI, New York: Oxford University Press, 2024]
Get PDFConstant disputes concerning the concept of sentience result from an extremely difficult topic of considerations, which is the comparative approach to the experiences, conscious states and cognitive processes of humans and non-human animals. There is a lack of interdisciplinary agreed positions on which cognitive systems we consider to be already sentient and which not yet. As a result, significant differences appear in the analyses and definitions of the sentience phenomenon. Scientists and experimenters have not developed a single, common explanation of the phenomenon of sentience which would include philosophical reflection, neurobiological experiments and psychological observations. A brilliant answer to all the above problems is Jonathan Birch’s book. It contains not only in-depth analyses of various positions on sentience, but also references to real political actions and everyday consumer practices.Nieustanne spory co do pojęcia doznaniowości wynikają z niezwykle trudnego przedmiotu rozważań, jakim jest porównawcze ujęcie doświadczeń, stanów świadomych i procesów poznawczych ludzi oraz zwierząt pozaludzkich. Brakuje interdyscyplinarnie uzgodnionych stanowisk, które systemy poznawcze uważamy za już odczuwające, a które jeszcze nie. W rezultacie pojawiają się istotne różnice w analizach i definicjach zjawiska sentiencji. Naukowcy i eksperymentatorzy nie wypracowali jednego, wspólnego wyjaśnienia zjawiska doznawania, które obejmowałoby refleksję filozoficzną, eksperymenty neurobiologiczne i obserwacje psychologiczne. Błyskotliwą odpowiedzią na wszystkie wymienione problemy jest książka Jonathana Bircha. Mamy w niej nie tylko pogłębione analizy różnorodnych stanowisk co do sentiencji, ale również odniesienie wniosków do realnych działań politycznych i codziennych praktyk konsumenckich.Постоянные споры вокруг понятия чувствительности обусловлены чрезвычайной сложностью самого предмета размышлений – сравнительным подходом к опыту, сознательным состояниям и когнитивным процессам у людей и живых существ, не принадлежащих к человеческому роду. Отсутствует междисциплинарно согласованная позиция относительно того, какие когнитивные системы уже считаются обладающими чувствительностью, а какие – еще нет. В результате наблюдаются значительные расхождения в анализах и определениях феномена чувствительности. Ученые и экспериментаторы не выработали единого общего объяснения этого феномена, которое охватывало бы философскую рефлексию, нейробиологические эксперименты и психологические наблюдения. Блестящим ответом на все упомянутые проблемы является книга Джонатана Берча. В ней представлены не только углубленные анализы различных подходов к чувствительности, но и попытка соотнести теоретические выводы с реальными политическими действиями и повседневными потребительскими практиками
Wpływ rodzinnej polityki językowej na żywotność języka odziedziczonego
Get PDFThe heritage language spoken by the children of emigrants is gradually losing its vitality. Counteracting this state of affairs falls within the scope of family language policy (FLP). Its main agents are parents (emigrants) who are responsible for their children home language development and therefore should provide them with good quality, varied input. This text presents the concept of FLP in relation to Polish as a heritage language, showing complex contextual conditions of its functioning.Język odziedziczony, którym posługują się dzieci emigrantów, w coraz większym stopniu wykazuje tendencję utraty żywotności. Przeciwdziałać takiemu stanowi rzeczy mogą działania na rzecz języka podejmowane w rodzinie. Rodzinna polityka językowa (RPJ) jest stosunkowo nową dziedziną. W jej zakres wchodzą badania praktyk oraz ideologii językowych rodziców, a także sposobów zarządzania językiem. Niniejszy tekst przybliża pojęcie RPJ w odniesieniu do polszczyzny jako języka odziedziczonego, pokazując jej złożone uwarunkowania kontekstowe. Podkreśla też istotną rolę działań rodziców i znaczenie jakości ich językowego inputu