Platforma czasopism naukowych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach
Not a member yet
15345 research outputs found
Sort by
Przecięte światy: O widmowym współistnieniu w Jeśli przecięto cię na pół Łukasza Barysa
No full textThe article is an attempt to reflect on the course of the relationship between the subject and the environment in a state of broadly understood crisis in Łukasz Barys’s novel If You Were Cut in Half (2022). The proposed reading strategy is based on the use of tools appropriate for psychoanalysis, hauntology (Derrida) and environmental humanities. The main thematic axis of the work are “spectres” related to the “I’s” experience of literary dependencies in relation to the littered and destroyed biosphere. In the context of spectral co-presences, I will reflect on the status of garbage, remains, remnants, and also on what is non-human, that is, the elements pushed to the margins of everyday life.Artykuł jest próbą refleksji nad przebiegiem relacji pomiędzy podmiotem a środowiskiem w stanie szeroko pojętego kryzysu w powieści Łukasza Barysa pt. Jeśli przecięto cię na pół (2022). Proponowana strategia lekturowa opiera się na wykorzystaniu narzędzi właściwych dla psychoanalizy, widmontologii (Derrida) oraz humanistyki środowiskowej. Główną oś tematyczną pracy stanowią “widma” związane z doświadczaniem przez “ja” literackie zależności względem zaśmieconej i wyniszczanej biosfery. W kontekście spektralnych współobecności podejmę namysł nad statusem śmieci, szczątek, resztek a wreszcie także tego co poza-ludzkie, czyli elementów spychanych na margines codzienności
Understanding the Perception of Emotionality of GenZers as a Way of Developing Well-Being
No full textEmotionality plays a significant role in teaching and learning a foreign language. Emotions are always present in a foreign language classroom, and teachers and learners aim to determine how to regulate them (Bielak & Mystkowska-Wiertelak, 2020). In the literature on applied linguistics and psycholinguistics, the importance of emotions has been subject to considerable discussion (Dewaele, 2010; Pavlenko, 2006; Wierzbicka, 1999). We already know that students’ and teachers’ emotional needs should be discussed, understood, and met to develop (Aron, 2013; Mercer & Gregersen, 2020). Despite the importance of emotionality, there remains a paucity of evidence on language learners’ perceptions of emotions and emotionality. Researching perception seems to be an essential strategy for understanding any element influencing the affective dimension of a foreign language classroom, especially when we consider the psychological state of teachers and students due to the COVID-19 pandemic and the generally poor mental health that characterises young people from Generation Z. Thus, the primary aim of the following study was to analyse spoken definitions of emotionality, provided by Generation Z university students (N = 70). The analysis was conducted at the intersection of psycholinguistics and applied linguistics. It employed qualitative content analysis. The results show an informative picture of how GenZers talk about such personal issues as emotions, which will certainly be helpful for educators and researchers in the context of psycholinguistics and well-being research
The Lexicon of Emotions in the Corpus of L2 Learners: Exploring the Effect of Lexical Anisomorphism, Word Frequency, and L2 Proficiency
No full textThis study explores the use of English emotion vocabulary by learners of English with L11 Moroccan Arabic (MA). Just as with color terms, languages carve up the emotional spectrum differently. Cross-linguistic comparison of emotion lexicons may, therefore, reveal varying degrees of lexical equivalence. In addition to this lexical anisomorphism, the study investigates the effects of word frequency and L2 proficiency on the use of English emotion vocabulary. To examine these factors, intermediate and advanced learners of English, as well as a group of native English speakers, watched two concise films and described the actors’ emotions during specific scenes. The data was analyzed listing the most frequently used emotion terms for each group. Chi-square tests were then performed to compare the significance of the lexical choices made by native speakers to those provided by each learner group. The results indicate that advanced learners managed to describe the suggested scenes using nearly the same emotion words as native speakers. However, some culture-specific emotion terms posed problems for them. L2 proficiency demonstrated a strong effect, as intermediate learners often deviated from native usage. The implications drawn from these results suggest that culturally specific emotion terms, which lead to lexical inequivalence, should be considered alongside factors, namely word type and word frequency, that can challenge learners in acquiring L2 vocabulary. The study also highlights the importance of context-rich instruction of L2 emotion vocabulary and opens avenues for further research that would contribute to the understanding of the intersection between second language acquisition, culture, and emotions
Życie kulturalne w Dąbrowie Górniczej w czasach tzw. Polski Ludowej
No full textThe article explores the cultural life of the city during a period of shifting political re-alities in the Polish People’s Republic (PRL). Art and culture were intended to serve as tools of propaganda, expressing new values and conforming to ideological demands. This influence extended to the aesthetics of artistic expression as well as the themes of theatrical and literary events. The political thaw brought a partial relaxation of ideological control, allowing for greater diversity in cultural activities. In Dąbrowa Górnicza, this shift enabled initiatives that were more open to contemporary artistic trends, fostering creative freedom and enriching the local cultural landscape.W artykule opisano życie kulturalne miasta w okresie przemian politycznych doby PRL‑u. Sztuka i kultura służyć miały propagandzie, wyrażając nowe wartości i podporządkowując się ich wymogom. Wpływało to na estetykę form oraz tematykę wydarzeń artystycznych, teatralnych i literackich. Odwilż polityczna przyniosła częściowe rozluźnienie kontroli ideologicznej i większą różnorodność działalności kulturalnej. W Dąbrowie Górniczej zmiana ta umożliwiła realizację inicjatyw bardziej otwartych na współczesne nurty artystyczne. Wpłynęło to bezsprzecznie na większą swobodę twórczą i wzbogacenie lokalnej oferty kulturalnej
Béla I Benyn, Władysław I Święty i Władysław Herman: Uwagi na temat imiennictwa oraz genealogii Arpadów i Piastów
No full textThe article concerns issues related to the names and genealogy of the Árpáds, which are important for determining the origins of Władysław Herman\u27s first name and date of birth. Among the issues considered are the baptismal name of Herman\u27s uncle – Béla I, which was supposed to be Vojtěch/Adalbert, the family relations of the Árpád dynasty in the context of the creation of their dynastic tradition, the names given to Béla\u27s sons: Géza/Magnus and Ladislas, as well as their dates of birth.Artykuł poświęcony jest kwestiom związanym z imiennictwem oraz genealogią Arpadów, które istotne są dla ustaleń dotyczących Władysława Hermana: pochodzenia jego pierwszego imienia oraz daty urodzin. Wśród rozważanych zagadnień znajdują się m.in.: imię chrzestne wuja Hermana, Béli I, które miało brzmieć Wojciech/Adalbert, relacje rodzinne Arpadów na tle kreacji ich tradycji dynastycznej, imiona nadane synom przez Bélę: Géza/Magnus oraz Władysław, a także daty ich narodzin
Islamska Republika Iranu i Oś Oporu w dobie kryzysu bliskowschodniego
No full textThe Islamic Republic of Iran has for years been the leader of an alliance known as the Axis of Resistance, which includes numerous Shiite militias and groups, Palestinian radicals, and until recently, Syria. Despite the long-developed internal connections, the Axis of Resistance remains an informal network of ties and is not sanctioned by any agreement or treaty. The level of dependence between Iran and other members of the Axis, as well as the aid provided by Tehran, remains controversial, as it is not precisely known. The period from 7th October 2023 until now has brought a multitude of defeats for the Axis of Resistance, thus highlighting the growing problems of the Islamic Republic of Iran as a state with great power ambitions, while Tehran’s position has not been this weak since 1979. Hamas’s attack on Israel, the devastating attacks by Hamas and Hezbollah on Israel, the fall of Bashar al-Assad’s regime, and the Israeli-Iranian and American-Iranian wars have caused a profound reconfiguration of the situation in the Middle East.Islamska Republika Iranu od lat jest liderem sojuszu określanego jako Oś Oporu, w którego skład wchodzą liczne milicje i ugrupowania szyickie, palestyńscy radykałowie, a jeszcze do niedawna wchodziła też Syria. Mimo długo rozwijanych wewnętrznych powiązań Oś Oporu wciąż pozostaje nieformalną siecią współpracy, nieusankcjonowaną żadnym porozumieniem ani traktatem. Poziom zależności między Iranem a innymi członkami Osi oraz zakres pomocy udzielanej im przez Teheran wciąż budzą dyskusje, gdyż nie są dokładnie znane. Okres od 7 października 2023 r. aż do teraz przyniósł ogrom porażek Osi Oporu i w rezultacie wyeksponował narastające problemy Islamskiej Republiki Iranu jako państwa o ambicjach mocarstwowych, a sama pozycja Teheranu nie była tak słaba od 1979 r. Atak Hamasu na Izrael, wyniszczające Hamas i Hezbollah ataki Izraela, upadek reżimu Baszszara al-Asada oraz wojna izraelsko-irańska i amerykańsko-irańska spowodowały głęboką rekonfigurację układu sił na Bliskim Wschodzie
Opis leksyki współczesnych polskich reportaży książkowych na tle innych typów tekstów z wykorzystaniem wskaźnika powtarzalności słownictwa
No full textOne of the parameters characterizing the lexis of a text is the vocabulary repetition index comparable only when we examine texts or representative samples of texts of equal length. To compare texts of different (or similar) stylistic provenance, the most common way is to analyze 10,000 word forms and examine the index value for this sample. The value of the index for the Polish book reportages analysed in the article ranges from 2.94 to 3.88. The average value for the reportages under scrutiny is 3.39. In terms of the value of the analyzed parameter, it is close to humanistic scientific projects, especially those in the fields of literary studies and history. It seems justified by the thematic scope of reportages, which often refers to historical facts, and the method of their literary presentation. The reason for this is also because in reportages a large group of words is independent from the author, for example, place names, surnames, political science terms, etc. The research shows that the level of vocabulary repetition in book reportages is very low. Consequently, book reportages are characterized by diverse, rich and original lexis.Jednym z parametrów charakteryzujących leksykę tekstu jest wskaźnik powtarzalności słownictwa, porównywalny tylko wtedy, gdy badamy teksty lub reprezentatywne próbki tekstów o jednakowej długości. Aby porównywać teksty o różnej (lub podobnej) stylistycznej proweniencji, najczęściej analizie poddaje się 10 tys. słowoform i bada wartość wskaźnika dla tej próby. Wartość wskaźnika dla badanych w artykule polskich reportaży książkowych waha się między 2,94 a 3,88. Średnia wartość wskaźnika dla badanych reportaży wynosi ok. 3,39 i jest zbliżona do wartości analizowanego parametru dla humanistycznych prac naukowych, głównie z zakresu literaturoznawstwa i historii. Wydaje się to uzasadnione tematyką reportaży, odwołujących się często do faktów historycznych, i sposobem literackiej prezentacji tekstów, a także tym, że w reportażach dużą grupę stanowią wyrazy niezależne od autora (nazwy miejscowe, nazwiska, terminy politologiczne itp.). Badania dowodzą, że reportaż książkowy cechuje się małą powtarzalnością słownictwa, a co za tym idzie – leksyką zróżnicowaną, bogatą i oryginalną
Halt Jakuba Zająca w zwierciadle narracji terapeutycznej
No full textThis article is devoted to the debut novel Halt by Jakub Zając, in which the author describes his struggle with alcoholism and his stay in a closed therapeutic center. The novel fits into the genre of autopathography, which is a subjective record of the experience of the disorder and long-term treatment. In this genre, the sociological and cultural context becomes an important component. This article consists of three parts. In the first part, the author focuses on the subject’s confessions which are accompanied by reflections on the multidimensional nature of the disorder. The second part concentrates on the space of the center interpreted through the prism of Michel Foucault’s concept of heterotopia. In the last part of the article, the author draws attention to the therapeutic potential of telling stories about the disorder.Artykuł poświęcony jest debiutanckiej powieści Jakuba Zająca zatytułowanej Halt, w której autor opisuje swoją walkę z chorobą alkoholową oraz pobyt w zamkniętym ośrodku terapeutycznym. Utwór ten gatunkowo wpisuje się w autopatografię, będącą subiektywnym zapisem doświadczenia choroby oraz długotrwałego leczenia, a istotnym komponentem autopatografii jest kontekst socjologiczny i kulturowy. W pierwszej części artykułu autor koncentruje się na konfesjach podmiotu, którym towarzyszą refleksje na temat wielowymiarowego charakteru choroby. W drugiej części w centrum zainteresowania znajduje się przestrzeń ośrodka odczytywana przez pryzmat Michela Foucaulta koncepcji heterotopii. W podsumowaniu artykułu autor zwraca uwagę na potencjał terapeutyczny książki tkwiący w snuciu opowieści na temat choroby
O nowym odczytaniu tekstów kasandrycznych literatury międzywojennej i wojennej – na drodze od monografii do antologii
No full textThe text presents the way Bulgarian research projects create a new and double reception field (research and translation) for the Cassandric texts of Polish literature from the interwar and WWII periods. The project titled The World of Yesterday – Seen Through the Crisis of 1939. The Feeling for a Threatened Europe in the Cultures and Literatures of Bulgaria, Ukraine, Poland and Czechoslovakia lays the foundations of the following paper. The crucial aim of this text is to explain the conceptual transition from a published Polish monograph to the complete anthology, their parallelism and new elements of reception. The term Cassandric texts is used here in reference to texts of a prognostic, prophetic, catastrophic nature, containing warnings about the approaching war, and those written during the war. The term Cassandric is based on the motif of Cassandra present in Czesław Miłosz’s essay Śmierć Kassandrze (1945) and Jerzy Stempowski’s Esej dla Kassandry / Essay for Cassandra (1950). We search for records of these warnings in literary, journalistic and historical texts, as well as in the testimonies sent from Poland to the Allied countries via dangerous routes.Niniejszy tekst prezentuje, w jaki sposób bułgarski projekt naukowy stwarza nowe, podwójne pole recepcyjne (badawcze i przekładowe) dla tzw. tekstów kasandrycznych literatury polskiej z okresu międzywojnia i II wojny światowej. Opracowanie skonstruowane jest wokół tematu: „»Świat wczorajszy«, widziany przez katastrofę roku 1939. Poczucie zagrożonej Europy w kulturze i literaturze Bułgarii, Ukrainy, Polski i Czechosłowacji”, zainspirowanego książką Stefana Zweiga Świat wczorajszy. Wspomnienia pewnego Europejczyka. Głównym celem artykułu jest wyjaśnienie konceptualnego przejścia od wydanej monografii polonistycznej do antologii i ich paralelizmu, a także wskazanie nowych elementów recepcji. Przez wyrażenie teksty kasandryczne rozumiemy teksty o charakterze prognostycznym, profetycznym, katastroficznym, apokaliptycznym i alarmistycznym, zawierające przestrogi o zbliżającej się wojnie, oraz takie, które powstawały podczas wojny. Określenie kasandryczne nawiązuje do motywu Kasandry, obecnego w eseju Czesława Miłosza Śmierć Kassandrze (1945) oraz w Eseju dla Kassandry Jerzego Stempowskiego (1950), i łączy się z ideą o „nieusłyszeniu” przestróg, czyli o niemożności zatrzymania procesów niechybnie wiodących do katastrofy wojny. Szukamy zapisów tych przestróg w tekstach literackich, publicystycznych, historycznych i dokumentalnych. Do tekstów kasandrycznych zaliczamy także alarmistyczne teksty świadectw, przesyłane ryzykowną drogą z Polski do nieokupowanych przez Niemców krajów aliantów, mówiące o zbrodniach faszyzmu w Polsce podczas wojny
Память, повествование и идентичность в романе Елены Чижовой «Время женщин»
No full textIn The Time of Women by Elena Chizhova, political totalitarian system is shown through the prism of intimate, familial relationships – those most basic and foundational human connections. First, the article addresses the themes of memory and metamemory, which are the novel’s leitmotif. Second, it explores the metaphor of text weaving, where sewing and knitting – sensually and haptically conveyed through the medium of fabric and yarn – symbolize the process of merging memories, images, fairy tales, and dreams into an intertextual network of the protagonists’ recollections. Finally, the article considers the role of fairy tales that contribute to a form of hypertextual narration.W „Czasie kobiet” Jeleny Czyżowej totalitaryzm polityczny ukazany jest na poziomie relacji rodzinnych: podstawowych i elementarnych. W pierwszej części artykułu odwołano się do problemu pamięci i metapamięci. W drugiej, rozwinięto metaforę „tkania tekstu”. Szycie i dzierganie, wyrażone zmysłowo i haptycznie poprzez medium tkaniny i włóczki, staje się procesem scalania wspomnień, obrazów, bajek i snów, czyli intertekstualną siecią pamięci bohaterek. W trzeciej części przedstawiono kontaminacje baśni, któte tworzą rodzaj narracji hipertekstowej.В романе Время женщин Елены Чижовой политический тоталитаризм показан на уровне семейных отношений: базовом и элементарном. В первой части статьи говорится о проблеме памяти и метапамяти. Вторaя часть развивает метафору «плетения текста». Шитье и вязание, выраженные чувственно и тактильно через ткань и пряжу, в романе Время женщин становятся процессом слияния воспоминаний, образов, сказок и снов, то есть интертекстуальной сетью воспоминаний героинь. В третьей части представлены контаминации различных сказок, создающие своеобразное гипертекстовое повествование