Platforma czasopism naukowych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach
Not a member yet
15345 research outputs found
Sort by
Campi Phlegraei Williama Hamiltona – estetyka i polityka wulkanów
No full textWilliam Hamilton (1730–1803) was one of the foremost volcanologists of his time, renowned for his scientific contributions as well as his glamorous life. Born into British aristocracy, he served as a diplomat in Naples, where he climbed Vesuvius over 50 times and witnessed numerous eruptions. His observations culminated in the publication of Campi Phlegraei (1776/1779), which, at the time, was the most accurate account of the Phlegraean Fields in Campania, now recognized as one of the largest supervolcanoes on Earth. Hamilton was married to the much younger Lady Emma, who became the lover of Admiral Nelson, the subject of various movies as well as Susan Sontag’s novelThe Volcano Lover. He collected ancient artifacts and captivated visitors such as Goethe with his passion for antiquity. Most importantly, his geological expeditions uncovered the volcanic origins of southern Italy, highlighting the dual nature of seismic activity – both destructive and essential for the region’s fertility. His vivid accounts illustrate the forces of nature, laying foundational insights for modern geology. Campi Phlegraei,illustrated by Pietro Fabris, combines scientific precision with artistic flair, capturing the pleasant landscapes and perilous eruptions around Naples while pioneering the aesthetics of nature writing. Set against the backdrop of political unrest and the “eruption” of the French Revolution, Hamilton’s reports also reflect the sociopolitical climate of his time. Inspiring writers and artists, his legacy continues to resonate. It offers a historical perspective on today’s environmental challenges and contemporary discourses on climate change and disaster management.William Hamilton (1730–1803) był jednym z najwybitniejszych wulkanologów przełomu XVIII i XIX wieku, znanym ze swego zacięcia naukowego i burzliwego życia. Ten przedstawiciel brytyjskiej arystokracji służył jako dyplomata w Neapolu, gdzie ponad 50 razy wspiął się na Wezuwiusza i był świadkiem licznych erupcji wulkanicznych. Jego obserwacje zakończyły się publikacją Campi Phlegraei (1776/1779), która w tamtym czasie stanowiła najdokładniejszy opis Pól Flegrejskich w Kampanii – rozległej kaldery superwulkanu. Hamilton był żonaty ze znacznie młodszą od siebie lady Emmą (Emmą Hart), która została kochanką admirała Horatio Nelsona, postaci uwiecznionej później w licznych filmach, a także w powieści (Miłośnik wulkanów Susan Sontag [wyd. pol. 1997]). Hamilton słynął z bogatej kolekcji antycznych przedmiotów i swoją pasją do starożytności urzekał wielu gości, nawet tej miary, co Goethe. Jego wyprawy geologiczne przyczyniły się do odkrycia wulkanicznego pochodzenia południowych Włoch. Zwróciły one także uwagę na dwoisty charakter aktywności sejsmicznej terenu – zarówno niszczycielski, jak i mający pozytywny wpływ na żyzność gleb regionu. Barwne relacje Hamiltona dają wgląd w tajniki sił natury i dostarczają fundamentalnych informacji dla współczesnej geo-logii. Campi Phlegraei – dzieło zilustrowane przez Pietro Fabrisa, łączy naukową precyzję z artystycznym polotem, kataloguje malarskie krajobrazy i niebezpieczne erupcje wokół Neapolu. Hamilton stał się dzięki swemu dziełu pionierem estetyki pisarstwa przyrodniczego. Sporządzane na tle niepokojów politycznych, w przededniu wybuchu rewolucji francuskiej „raporty Hamiltona” odzwierciedlają także klimat społeczno-polityczny swoich czasów. Inspirujące dla pisarzy i artystów dziedzictwo Hamiltona wciąż odbija się głośnym „kulturowym echem”, zapewniając tym samym perspektywę historyczną dla dzisiejszego namysłu nad wyzwaniami związanymi z ochroną środowiska i dyskursami na temat zmian klimatycznych i „zarządzania katastrofami”
Złoże strategiczne – nowe uregulowania w zakresie ochrony złóż kopalin
No full textThe article presents the issue of the protection of mineral deposits and the new solution implemented, which is the possibility of granting the status of a strategic deposit to whole deposits or only parts thereof. This possibility was introduced by the Act of 16 June 2023 changing the Geological and Mining Law and certain other acts, which has been in force since 28 October 2023. The two main criteria that a mineral deposit should meet are presented, as well as the procedure for issuing a decision by the minister responsible for the environment to determine a mineral deposit or a part thereof as a strategic deposit. An analysis was also made of the consequences of issuing such a decision, which is assumed to increase the legal protection of such a deposit. It was shown that this increased protection consists of six major elements, which are described in the article.W artykule przedstawiono problematykę ochrony złóż kopalin oraz nowe rozwiązanie, jakim jest możliwość nadawania złożom lub ich częściom statusu złoża strategicznego. Możliwość ta została wprowadzona ustawą z dnia 16 czerwca 2023 r. o zmianie ustawy – Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw, która obowiązuje od 28 października 2023 r. Omówiono dwa główne kryteria, jakie powinno spełniać złoże kopaliny, oraz procedurę wydawania decyzji o uznaniu złoża kopaliny lub jego części za złoże strategiczne przez ministra właściwego do spraw środowiska. Przeanalizowano też skutki wydania owej decyzji, która z założenia ma zwiększyć ochronę prawną takiego złoża. Ochrona ta składa się z sześciu istotnych elementów, również opisanych w artykule
Kilka uwag do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2022 r., sygn. III OSK 1634/21
No full textThis article attempts to show the reasoning expressed by administrative courts in their assessments of settled disputes over noise emitted by church bells, installations and sound amplification equipment. Such disputes occur both between parishes and environmental inspectorate authorities, which order noise emissions to be reduced, and between parishes and individuals complaining about the noise. A case was chosen as reflecting the essence of the problem, which is a manifestation of a wider phenomenon. After all, in a dispute of this kind between church and state, it is a matter of protecting the common good, such as compliance with environmental regulations, without infringing on freedom of conscience and religion, which are freedoms and fundamental rights of a personal nature. Addressed in the judgment of the Supreme Administrative Court of 20 December 2022, ref. III OSK 1634/21, the issue of noise caused by church bells has not lost its topicality and has even become extremely present in social and public life. Presenting the essence of the problem and referring to the judicature allows the author to prove the important role of the administrative courts, which guarantee the observance of the law by bodies and entities performing public tasks for the protection of the law. The article also points out the important function for public perception of the uniformity of jurisprudence, which undoubtedly fosters the creationof a consistent practice in the application of provisions raising interpretative doubts.Artykuł stanowi próbę ukazania argumentacji, jaką wyrażają sądy administracyjne w ocenach rozstrzyganych sporów o hałas emitowany przez dzwony kościelne, instalacje i urządzenia nagłaś-niające. Spory takie występują zarówno między parafiami a organami Inspekcji Ochrony Środowiska, które nakazują ograniczenie emisji hałasu, jak i między parafiami a osobami fizycznymi skarżącymi się na ów hałas. Jako oddającą istotę problemu wybrano sprawę, która stanowi przejaw szerszego zjawiska. W tego rodzaju sporze między Kościołem a państwem chodzi wszak o ochronę dobra wspólnego, jakim jest przestrzeganie przepisów ochrony środowiska, bez naruszenia wolności sumienia i wyznania, które należą do wolności i praw podstawowych o charakterze osobistym. Poruszona w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2022 r., sygn. III OSK 1634/21, kwestia hałasu powodowanego przez dzwony kościelne nie straciła na aktualności. Przedstawienie sprawy i odwołanie się do judykatów pozwala autorce dowieść istotnej roli sądów administracyjnych, które gwarantują przestrzeganie prawa przez organy i podmioty wykonujące zadania publiczne dla ochrony prawa. W artykule wskazuje się także, jak ważną funkcję pełni jednolitość orzecznictwa, która sprzyja tworzeniu spójnej praktyki stosowania przepisów budzących wątpliwości interpretacyjne
Regulacje prawne dla sektora energetycznego związane z recyklingiem wybranych instalacji odnawialnych źródeł energii
No full textThe article addresses issues related to the analysis of legal regulations concerning the management of the increasing amount of electrical and electronic waste, including components of renewable energy installations such as photovoltaic panels and wind turbines, which constitute a rapidly growing waste stream in the European Union. A key focus of the article is the emphasis on the importance of Member States striving to achieve a zero-emission economic policy, energy efficiency, and a circular economy. The article provides a detailed discussion of the challenges associated with improving the recycling process of installations, particularly wind turbines and photovoltaic panels at the end of their operational life, from which only certain materials can be effectively recovered. The article highlights European Union and national regulations concerning the management of selected waste, including requirements for the collection and processing of used equipment, as well as the principles of producer responsibility for its disposal and processing.Artykuł porusza zagadnienia wynikające z analizy regulacji prawnych poświęconych gospodarowaniu odpadami elektrycznymi i elektronicznymi, w tym komponentami instalacji energii odnawialnej, takich jak panele fotowoltaiczne i turbiny wiatrowe, które stanowią szybko rosnący strumień odpadów w Unii Europejskiej. W tekście podkreślono znaczenie dążenia państw członkowskich do osiągnięcia gospodarki zeroemisyjnej, efektywności energetycznej i gospodarki o obiegu zamkniętym. Szczegółowo zostały opisane wyzwania związane z usprawnieniem procesu recyklingu instalacji po zakończeniu ich eksploatowania, zwłaszcza turbin wiatrowych i paneli fotowoltaicznych, z których tylko pewne materiały można skutecznie i kompleksowo odzyskać. Wskazano unijne i krajowe przepisy odnoszące się do gospodarowania wybranymi odpadami, w tym wymogi dotyczące zbierania i przetwarzania zużytych urządzeń oraz zasady odpowiedzialności wytwórców za ich unieszkodliwianie i przekształceni
Johann Albert Fabricius: obietnica teologii żywiołów
Full text linkJohann Albert Fabricius was an eighteenth-century philologist and theologian. He contributed to the then popular physico-theology by authoring three synopses which aimed at the theology of the basic physical elements: hydro-theology, pyro-theology, and aero-theology, possibly also contemplating geo-theology. However, only one third of full version of hydro-theology appeared which is very rich in scholarly contents and rather thin with theological presentations.Johann Albert Fabricius był osiemnastowiecznym filologiem i teologiem. Jego wkładem do popularnej wówczas fizykoteologii, są zarysy trzech teologii podstawowych elementów fizycznych: hydroteologii, piroteologii i aeroteologii; być może także rozważał geoteologię. Opublikowana została jednak tylko jedna trzecia pełnej wersji hydroteologii, która zawierał sporo informacji natury naukowej, lecz prezentacja teologii pozostawia pewien niedosyt
Neither Here nor There: Liminal Spaces and the Vietnam War in Viet Thanh Nguyen’s The Sympathizer and Tim O’Brien’s If I Die in a Combat Zone
No full textViet Thanh Nguyen’s The Sympathizer (2016) and Tim O’Brien’s If I Die in a Combat Zone (2003) present apparently twofold perspectives on the Vietnam War, but—in fact—they are equally informative sources of dismal reverberations regarding both Vietnamese and American interpretations of the war events. Thus, they construct an unequivocal image of the war, which has turned out to be detrimental for both parties. In this paper, I investigate the liminal state of both protagonists in order to illustrate that the Vietnam War has proved destructive to either participating side. The authors of both novels provide apparently dissimilar portrayals of the war circumstances and its ramifications. However, after a closer examination, accounts which emerge from their narratives seem equally sinister and overwhelming. The concept of liminality, employed as a tool to illustrate the mental state of each protagonist, enables us to capture their “in-betweenness” and allows for investigating their inner passage. Such an approach opens more possibilities for interpretation, since there are interstitial spaces that need to be examined in order to define the characters’ transition. The conceptualization of a British anthropologist, Victor Turner, which inscribes into this theorization, appears indispensable for discerning certain shifts, translocations and transfigurations of the subject in a process of change
Drawing the Medicine Line: Bordertextures in Whoop-Up Country
No full textThis article focuses on “Whoop-Up Country” in the Canadian/American West, analyzing a series of multi-layered cartographic texts through the lens of bordertextures. While the meaning of the Whoop-Up Trail may have faded into obscurity, the hidden histories, geographies, and knowledges of this border zone have survived and continue to resurface in the cultural imaginary. Zooming in on texts by Paul F. Sharp, Wallace Stegner, and Thomas King, the analysis carves out the multi-dimensional (hi)stories of the Canada-US border that account for the complexity of North American borderlands
On Amending the 1916 Migratory Birds Convention: Indigenous Reflections and Priorities
No full textThis article is the result of a collaboration between Philip Awashish, Eeyou leader, and anthropologist Jasmin Habib. It provides an account of the process by which the people of Eeyou Istchee, also known as the James Bay Cree, sought and, in the end, succeeded in obtaining an amendment to the Convention for the Protection of Migratory Birds in the United States and Canada (1916). The James Bay and Northern Quebec Agreement signed in 1975 expressly permitted the goose hunt at all seasons and therefore conflicted with the 1916 Convention and the Act and regulations that enforced it. A protocol drawn up by Canadian and American negotiators in 1979, allowing exceptions to the closed season for Indigenous populations, was rebuffed by conservationists. However, the 1982 Canadian Constitution Act affirmed the primacy of treaty obligations of the Governments of Canada and Quebec and Indigenous peoples, and the courts ruled that it, therefore, permitted the harvesting of migratory birds. Eeyou’s attitudes respecting the economic and spiritual importance of the hunt are explored in the article. The article describes how this conflict of law was successfully resolved with a new protocol in 1995
“Czy przekroczyliśmy granicę?” Kilka uwag o ekologii postlacanowskiej
No full textThis article attempts to analyze Jacques Lacan’s reflections on the ethics of desire and the subject’s relation to the object, with particular emphasis on the object of anxiety, juxtaposed with contemporary French post-Lacanian thought on ecology and climate crises. It demonstrates how ecological thinking intertwines with reflection on language and enables the creation of a new discourse, capable of addressing the effects of both capitalist and scientific models of knowledge, while fostering forms of social bonds that support the transformation of existing existential and ecological practices.This article attempts to analyze Jacques Lacan’s reflections on the ethics of desire and the subject’s relation to the object, with particular emphasis on the object of anxiety, juxtaposed with contemporary French post-Lacanian thought on ecology and climate crises. It demonstrates how ecological thinking intertwines with reflection on language and enables the creation of a new discourse, capable of addressing the effects of both capitalist and scientific models of knowledge, while fostering forms of social bonds that support the transformation of existing existential and ecological practices