Platforma czasopism naukowych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach
Not a member yet
15345 research outputs found
Sort by
Geneza „Żagarów” a polska literatura pograniczna
No full textThis sketch is an account of the circumstances and context of the creation of the literary magazine “Idące Wilno,” or “Żagary”, in 1931. The author focuses on the artistic and ideological motives stimulating a group of young writers and publicists, students and fresh graduates of the Stefan Batory University in Vilnius; he tries to capture the aura of the city, the country and the epoch, shaping their views and aesthetic choices, but also – their political stance and ideology. He traces the meanders of local cultural and social processes and political turns which led the magazine, starting under the aegis of the conservative-national “Słowo” (edited by Stanisław Cat-Mackiewicz), to find itself under a changed title (“Piony”) under the aegis of the liberal “Kurier Wileński,” and then, very briefly, to experience independence. The sketch attempts to capture the peculiar paradox of “Żagary” and the literary grouping associated with the magazine, immersed in provinciality, they boldly tackled universal issues without cutting themselves off from their Vilnius roots and tried to develop European ambitions. Abandoning Eastern European idyll and genericism, they sought to confront the great crisis of civilisation, the aftermath of which turned out to be the Second World War. One of the factors shaping their aspirations was an attempt to replace – according to them – archaic ‘kresowość’ with a new geopoetical and geopolitical concept, of ‘pograniczność’.Szkic stanowi ujęcie okoliczności i kontekstu powstania w 1931 roku pisma literackiego „idącego Wilna”, czyli „Żagarów”. Autor skupia się na motywach artystycznych i ideologicznych stymulujących grupę młodych pisarzy i publicystów, studentów i świeżych absolwentów Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie; próbuje wychwycić aurę miasta, kraju i epoki, kształtującą ich poglądy i wybory estetyczne, ale też – postawę polityczną i ideologię. Śledzi meandry lokalnych procesów kulturowo-społecznych i zwrotów politycznych, które sprawiły, że „Żagary” startujące pod egidą konserwatywno-krajowego „Słowa” (redagowanego przez Stanisława Cata-Mackiewicza) znalazło się pod zmienionym tytułem („Piony”) pod egidą liberalnego „Kuriera Wileńskiego”, a następnie, bardzo krótko, zaznało samodzielności. Szkic dotyka swoistego paradoksu „Żagarów” i związanego z pismem ugrupowania literackiego: zanurzeni w prowincjonalności śmiało podejmowali uniwersalne problemy, nie odcinając się od wileńskich korzeni, przejawiali europejskie ambicje. Rezygnując ze wschodnioeuropejskiej sielankowości i rodzajowości, starali się zmierzyć z wielkim kryzysem cywilizacji, którego następstwem okazała się II wojna światowa. Jednym z czynników kształtujących ich dążenia była próba zastąpienia – według nich archaicznej – kresowości nową koncepcją geopotyczną i geopolityczną, czyli pogranicznością
Prescriptum
No full textThe latest issue of “Postscriptum Polonistyczne” is the result of the 9th edition of the international academic conference “Polish Literature in the World: Global Transfers of Polish Literature”, which took place on 19–20 November 2024 at the Faculty of Humanities of the University of Silesia in Katowice. The subject matter of the volume is broadly understood cultural transfers – from translation and reception to institutional, memorial and didactic forms of presence of Polish literature in the world, as well as the way it functions in the global circulation of culture. The first part titled Presences, Transfers, covers studies on the work of Józef Mackiewicz, also known as Cassandric literature, the autobiographical narrative of Adam Czerniawski, the activities of the London-based Union of Polish Writers Abroad, the archives of Aleksander Wat, and the diplomatic and literary activities of Stanisław Baliński. The second part titled, The Benefits and Drawbacks of Linguistic and Cultural Transfer, addresses issues related to the translation of Krzysztof Kamil Baczyński’s poetry, the presence of Polish literature in Norway, the reception of Polish poetry in Romania, the translations of Henryk Sienkiewicz’s texts into Esperanto, and the difficulties of translating Jerzy Ficowski’s poetry into English. The third part, Glottodidactics as an Area of Cultural Transfer, highlights the role of literature in teaching Polish as a foreign language and inspires further research and academic discussions.Najnowszy numer „Postscriptum Polonistycznego” jest pokłosiem IX edycji międzynarodowej konferencji naukowej „Literatura polska w świecie. Światowe transfery literatury polskiej”, która odbyła się w dniach 19–20 listopada 2024 roku na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Tom poświęcony jest problematyce transferów kulturowych, rozumianych szeroko – od przekładu i recepcji po instytucjonalne, pamięciowe i dydaktyczne formy obecności polskiej literatury w świecie oraz jej funkcjonowania w globalnym obiegu kultury. Część pierwsza, zatytułowana Obecności, transfery, obejmuje studia nad twórczością Józefa Mackiewicza, tzw. literaturą kasandryczną, narracją autobiograficzną Adama Czerniawskiego, działalnością londyńskiego Związku Pisarzy Polskich, archiwum Aleksandra Wata oraz dyplomatyczną i literacką aktywnością Stanisława Balińskiego. Część druga, Blaski i cienie transferu językowo-kulturowego, podejmuje zagadnienia przekładu poezji Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, obecności polskiej literatury w Norwegii, recepcji poezji polskiej w Rumunii, przekładów Henryka Sienkiewicza na esperanto i trudności tłumaczenia poezji Jerzego Ficowskiego na język angielski. Część trzecia, Glottodydaktyka jako obszar transferów kulturowych, ukazuje rolę literatury w nauczaniu języka polskiego jako obcego i inspiruje do dalszych badań oraz dyskusji naukowych
Феномен знания задним числом в контексте русского консервативного и прогрессивного мышления (Александр Тургенев, Дмитрий Глуховский)
No full textIn this article, Charles Louis de Montesquieu’s parable of the savage peoples was used to examine the aspect of totalitarianism based on myths of the past that can no longer evolve. The properties of progressive thinking and the crisis of conservative thinking exemplified in the literary works of Alexander Turgenev (1784–1845) and Dmitry Glukhovsky (born 1979) are examined through the lens of the cultural situation at the beginning of the XIX and XXI centuries. Both types of thinking involve the phenomenon of the wisdom of hindsight (знание задним числом) which activates myth-making thinking and turns the described reality into a dystopian one. The retrospective method uses the well-thought-out ideas and concepts of Bernard Stiegler and Vardan Hayrapetyan, namely the Promethean and Epimethean orders, the temporalizations of êpimêtheia and promêtheia, as well as the progressive, conservative and myth-making types of thinking.W artykule przypowieść Charles’a Louisa de Montesquieu o dzikusach posłużyła do podjęcia próby zbadania jednego z aspektów totalitaryzmu, tego, który opiera się na mitach o przeszłości niemających szans na dalszy rozwój. W odniesieniu do sytuacji kulturalnej w początkach wieków XIX i XXI, odpowiednio na przykładzie dzieł literackich Aleksandra Turgieniewa (1784–1845) i Dmitrija Głuchowskiego (1979–), badane są właściwości myślenia postępowego i kryzys myślenia konserwatywnego. W obu typach myślenia występuje zjawisko wiedzy retrospektywnej (ros. знание задним числом, ang. the wisdom of hindsight, hindsight bias, creeping determinism), które aktualizuje myślenie mitotwórcze i zamienia opisaną rzeczywistość w dystopijną. W metodzie retrospektywnej wykorzystuje się przemyślane idee i koncepcje Bernarda Stieglera i Vardana Hayrapetyana: porządek prometejski i epimetejski, czasowość êpimêtheia i promêtheia, myślenie postępowe, konserwatywne, mitotwórcze. В статье посредством притчи Шарля Луи де Монтескье о дикарях рассматривается один из аспектов тоталитаризма, опирающегося на мифы о прошлом и не имеющего перспективы будущего развития. На примере культурной ситуации начала XIX и XXI вв. и соответственно произведений Александра Тургенева (1784–1845) и Дмитрия Глуховского (1979–) изучаются свойства прогрессивного мышления и кризис консервативного мышления. В обоих типах мышления присутствует феномен знания задним числом (англ. wisdom of hindsight, hindsight bias, creeping determinism), который актуализирует мифотворческое мышление, а описываемую реальность превращает в дистопическую. В качестве метода используются переосмысленные идеи и понятия Бернарда Стиглера и Вардана Айрапетяна: прометеев и эпиметеев порядок, прометеева и эпиметеева темпоральность, прогрессивное, консервативное, мифотворческое мышление
Polskie zimowe wyprawy w najwyższe góry świata – fenomen czy szaleństwo?
No full textPoles for many reasons could not participate in pioneering expeditions in mountains over 8000 m.a.s.l. It was due to political and financial obstacles. Only in the 1970’s did Polish mountain climbers start reaching the highest mountain ranges in the world, getting the first successes and international fame. The exploration of mountains was held only in the summer season, many Himalayan mountaineers believed that climbing in the wintertime was almost impossible, and that the mountains were inaccessible. The first conqueror of Mount Everest, Sir Edmund Hillary, claimed, that there shouldn’t be any life above 7000 m.a.s.l. in the winter. Poles proved that the exploration of mountains in the winter season could become the new form of Himalayan activity. They showed a new way and direction in Himalayan expeditions.I polacchi, a causa di ostacoli politici e finanziari, non poterono partecipare alle spedizioni pionieristiche sulle montagne oltre gli 8000 metri di altitudine. Solo negli anni ‘70 del XX secolo gli alpinisti polacchi iniziarono a raggiungere le catene montuose più alte del mondo, ottenendo i primi successi e fama internazionale. L’esplorazione delle montagne avveniva esclusivamente nella stagione estiva: molti himalaysti ritenevano che l’alpinismo invernale fosse quasi impossibile e che le montagne fossero irraggiungibili. Il primo conquistatore dell’Everest, Sir Edmund Hillary, affermò che in inverno, sopra i 7000 metri, non dovrebbe esserci alcuna traccia di vita. I polacchi dimostrarono che l’esplorazione delle montagne in inverno sarebbe potuta diventare una nuova forma di attività himalayana, indicando così una nuova via e direzione per le spedizionisull’Himalaya.Poles for many reasons could not participate in pioneering expeditions in mountains over 8000 m.a.s.l. It was due to political and financial obstacles. Only in the 1970’s did Polish mountain climbers start reaching the highest mountain ranges in the world, getting the first successes and international fame. The exploration of mountains was held only in the summer season, many Himalayan mountaineers believed that climbing in the wintertime was almost impossible, and that the mountains were inaccessible. The first conqueror of Mount Everest, Sir Edmund Hillary, claimed, that there shouldn’t be any life above 7000 m.a.s.l. in the winter. Poles proved that the exploration of mountains in the winter season could become the new form of Himalayan activity. They showed a new way and direction in Himalayan expeditions
Odpowiedzialność cywilna przedsiębiorcy prowadzącego ruch zakładu górniczego za zwrot kosztów poniesionych na zabezpieczenie obiektu budowlanego przed szkodliwym wpływem ruchu tego zakładu
No full textUnder current law, investors may demand that entrepreneurs operating mining facilities reimburse them for reasonable and necessary expenses incurred to protect buildings from the harmful effects of such operations. The enforcement of such a claim requires the fulfillment of certain legal conditions, depending on the factual circumstances of the specific case. The study explains the legal basis and factual circumstances determining the outcome of a claim for reimbursement of the costs of protecting a building against anticipated damage caused by mining operations. The author analyzes the case law of common courts and the Supreme Court, and also takes into account the literature on the subject concerning both the current and historical legal status.W aktualnym stanie prawnym inwestorzy mogą domagać się od przedsiębiorców, którzy prowadzą ruch zakładu górniczego, zwrotu uzasadnionych i koniecznych nakładów poniesionych na zabezpieczenie obiektu budowlanego przed szkodliwym wpływem ruchu takiego zakładu. Realizacja tego roszczenia wymaga spełnienia określonych prawnie przesłanek, uwarunkowanych okolicznościami faktycznymi konkretnego przypadku. Opracowanie wyjaśnia więc zarówno podstawy prawne, jak i okoliczności faktyczne, które decydują o rozstrzygnięciu w sprawie roszczenia o zwrot kosztów zabezpieczenia obiektu budowlanego przed przewidywanymi szkodami spowodowanymi ruchem zakładu górniczego. Autor analizuje orzecznictwo sądów powszechnych i Sądu Najwyższego, uwzględnia także literaturę przedmiotu dotyczącą aktualnego oraz historycznego stanu prawnego
Klimat w krzewinkach zapisany
No full textArctic shrubs record the history of the region – from volcanic cooling to traces of ancient Viking settlements. Prof. Magdalena Opała-Owczarek’s team from the University of Silesia uses microscopic rings of long-lived junipers and polar willows to reconstruct the climatic conditions of several centuries ago. Using not only contemporary samples but also forgotten botanical collections from museums in Copenhagen, London, and Washington, researchers are reconstructing the history of Arctic weather dating back to the 16th century. Their growth rings reveal the effects of eruptions of volcanoes such as Laki and Tambora, which were capable of lowering temperatures by several degrees. Arctic dendrochronology, previously marginalised, is now becoming the key to understanding past and future climate change.W arktycznych krzewinkach zapisana jest historia regionu – od wulkanicznych ochłodzeń po ślady dawnych osad wikingów. Zespół prof. Magdaleny Opały-Owczarek z Uniwersytetu Śląskiego, korzystając z mikroskopijnych słojów długowiecznych jałowców i wierzb polarnych, rekonstruuje warunki klimatyczne sprzed kilku stuleci. Wykorzystując nie tylko współczesne próbki, lecz także zapomniane kolekcje botaniczne z muzeów Kopenhagi, Londynu i Waszyngtonu, badacze odtwarzają dzieje arktycznej pogody nawet z XVI wieku. Odczyty ze słojów ujawniają skutki erupcji takich wulkanów, jak Laki czy Tambora, które potrafiły obniżyć temperaturę o kilka stopni. Dendrochronologia arktyczna, dotąd marginalizowana, staje się dziś kluczem do zrozumienia przeszłych i przyszłych zmian klimatu
Między Europą a Afryką – nauka na walizkach
No full textAnna Brosch, PhD, and Anna Watoła, PhD, from the Institute of Pedagogy at the Faculty of Social Sciences of the University of Silesia, have been visiting selected African countries for years as part of various scientific initiatives. They are currently implementing a project entitled ‘Growing up online – how to protect our children in the digital world?’. The experts want to look into the problem of the so-called ‘sharenting’ – parents sharing images of their children on social media – which carries many potential risks. As part of the research, data will be collected from Poland, the Czech Republic, the United Kingdom and KenyaDr Anna Brosch oraz dr Anna Watoła z Instytutu Pedagogiki na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu Śląskiego od lat odwiedzają wybrane państwa afrykańskie w ramach naukowych inicjatyw. Obecnie realizują projekt pn. „Dorastając online – jak chronić nasze dzieci w cyfrowym świecie?”. Ekspertki chcą przyjrzeć się problemowi tzw. sharentingu, który polega na udostępnianiu przez rodziców wizerunku dzieci w mediach społecznościowych, co może pociągać za sobą wiele zagrożeń dla najmłodszych. W ramach badań pozyskane zostaną dane z Polski, Czech, Wielkiej Brytanii, a także Keni
Review of the book: Puteshestvie v stranu zeka; Doroga na zapad; Poeziia by Iulii Margolin
No full textThe new Russian-language publication of Iulii Margolin’s Puteshestvie v stranu zeka; Doroga na Zapad; Poeziia, Part 1 of a three part edition that includes his correspondence and articles is a welcome addition to his published output. With compassion, philosophical insight, and a keen eye for detail, Margolin describes the plight of Polish Jews caught between the pincers of Nazi and Soviet invasions in 1939; life in the Soviet Gulag from 1940-1945; exile in the USSR; and his return to life in post-Holocaust Europe and Mandate Palestine. His camp poetry provides an emotional complement to the prose
An Investigation of Complexity, Accuracy, and Fluency in the Speech of EFL Learners
Get PDFThis study investigates the relationship between several quantitative measures of L2 speech complexity, accuracy, and fluency (CAF) by comparing the oral productions of English L2 learners at different proficiency levels. Forty English as a Foreign Language (EFL) learners of varied proficiency levels performed a simple oral task. The performance of the L2 learners was analyzed regarding linguistic complexity, accuracy, and fluency to investigate the interplay of the CAF dimensions and how language proficiency levels (A2, B1, and B2) relate to these dimensions in the speech of EFL learners. This study confirms the prevailing view that the three CAF dimensions are interconnected and that the CAF triad is a useful and valid way to investigate and describe L2 performance development. The results indicate that all three dimensions of CAF significantly predict L2 learnersʼ oral proficiency, that is, from the developmental perspective, L2 learnersʼ output is produced with higher complexity, accuracy, and fluency as they progress to a higher proficiency level. Moreover, the current paper discusses ways to measure CAF. Specific measures of complexity (index of developmental levels), accuracy (syntactic error rate), and fluency (articulation rate, and dysfluency rate) were identified as effective discriminators between proficiency levels
