Platforma czasopism naukowych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach
Not a member yet
15345 research outputs found
Sort by
Corpus-Assisted Analysis of Discourses on EFL Teaching Approaches
No full textThis study explicates the lexico-semantic features of the discourses constructed by EFL student teachers regarding language teaching approaches and methods. Utilizing corpus linguistics methods, the research explores a specialized corpus comprised of reflective essays produced by forty-one EFL student teachers in the context of Ukrainian teacher education. Techniques such as keyword analysis, n-grams, collocations, and KWIK (key word in context) were sequentially applied to complement the data. The keyword profile of the corpus enabled the extraction of the main semantic fields, including approaches and methods, education and instructional processes, agents, linguistic aspects, language skills, and techniques. The n-grams analysis further detailed that the participants were familiar with a repertoire of approaches and methods. Evidence garnered from collocations and concordance analyses substantiated that the respondents self-identified with current language teaching approaches and believed in the utility of principled eclecticism. Nevertheless, a minor segment of respondents gave precedence to traditional language teaching. Despite a lexically rich representation of the semantic field of EFL approaches and methods, the related semantic field of techniques was underrepresented in the corpus, indicating challenges associated with the procedures underlying specific approaches in the instructional process. This highlights the need for guided training in the application of contemporary language teaching principles
Этическая оценка современного любительского рыболовства. Критический анализ: от практики к науке
No full textThe main purpose of the article is to present contemporary fishing as a form of cultural archaism. Angling constitutes an act of cruelty to animals under the guise of sport, recreation, and relaxation. It involves catching, tormenting and killing fish, which, according to scientific knowledge, are sensitive, intelligent, conscious, and capable of suffering. The article provides an overview of fishing practices and offers an ethical assessment of them.Celem artykułu jest ukazanie współczesnego wędkarstwa jako nieuzasadnionego głodem kulturowego archaizmu, okupionego cierpieniem wodnych kręgowców jakimi są ryby. Wędkarstwo to okrucieństwo ukrywane pod pozorami sportu, rekreacji, relaksu. To atawistyczna zabawa w łapanie, zamęczanie i zabijanie ryb, które według współczesnej wiedzy naukowej są zwierzętami sensytywnymi, świadomymi, inteligentnymi i ze względu na obecność receptorów bólowych zdolnymi do odczuwania cierpienia. Artykuł zawiera opis praktyki wędkowania oraz etyczną ocenę tego procederu.Цель статьи – рассмотреть современное любительское рыболовство как культурный архаизм, не имеющий рационального обоснования и сопровождающийся страданиями водных позвоночных, в том числе рыб. Рыбалка – это жестокое обращение с животными под видом спорта, отдыха и расслабления. Она представляет собой атавистическую форму развлечения, заключающуюся в поимке, истязании и умерщвлении рыб, которые, согласно современной науке, являются чувствительными, сознательными, разумными животными, обладающими болевыми рецепторами и способными испытывать страдания. В статье описывается практика любительского рыболовства и дается его этическая оценка
Когнитивная грамматика в обучении РКИ: методическое предложение по русской глагольной приставке для испаноязычных учащихся
No full textCognitive linguistics is recognized as a discipline that studies linguistic knowledge in relation to human cognitive processes, such as the role of memory and the perception of reality, among others. Within this framework, cognitive grammar emerges from the idea of describing language functionality under the premise that the form and meaning of any linguistic unit constitute an inseparable symbolic unit. Unlike traditional grammar, which is based on structures and rules of a language, cognitive grammar emphasizes the semantic representation of lexical units. Leveraging advancements in cognitive linguistics, this study aims to demonstrate how methods grounded in cognitive knowledge can benefit learners of Russian as a Foreign Language (RFL). This is because cognitive grammar focuses on the actual use of language, considering the speaker’s communicative intent and the construction of meaning through forms. To further support this objective, this study presents a methodological proposal involving a test-based exercise designed for Spanish-speaking students. It examines the role of Russian verbal prefixation in fostering a cognitive understanding of various prefixes.Językoznawstwo kognitywne jest uznawane za dyscyplinę badającą wiedzę językową w odniesieniu do ludzkich procesów poznawczych, takich jak rola pamięci i percepcja rzeczywistości. W tym kontekście gramatyka kognitywna wyłania się z idei opisu funkcjonalności języka, przy założeniu, że forma i znaczenie każdej jednostki językowej stanowią nierozłączną jednostkę symboliczną. W przeciwieństwie do tradycyjnej gramatyki, opartej na strukturach i regułach językowych, gramatyka kognitywna kładzie nacisk na reprezentację semantyczną jednostek leksykalnych. Wykorzystując osiągnięcia językoznawstwa kognitywnego, niniejsze badanie ma na celu ukazanie, w jaki sposób metody oparte na wiedzy kognitywnej mogą przynieść korzyści uczącym się języka rosyjskiego jako obcego. Dzieje się tak, ponieważ gramatyka kognitywna koncentruje się na rzeczywistym użyciu języka, uwzględniając intencje komunikacyjne mówiącego oraz konstrukcję znaczenia za pomocą form gramatycznych. W celu wsparcia tego założenia badanie przedstawia propozycję metodologiczną obejmującą ćwiczenie oparte na teście, zaprojektowane dla studentów hiszpańskojęzycznych. Analizuje ono rolę prefiksacji czasownikowej w języku rosyjskim w kształtowaniu kognitywnego rozumienia różnych prefiksów.Когнитивная лингвистика — это дисциплина, изучающая языковые знания в контексте процессов человеческого мышления, таких как роль памяти, восприятие реальности и другие. Именно в этом контексте зародилась когнитивная грамматика, основанная на идее описания функционирования языка на основе предположения, что форма и значение любой языковой единицы составляют неразделимое символическое единство. В отличие от традиционной грамматики, основанной на структурах и правилах языка, когнитивная грамматика делает акцент на семантическом представлении лексических единиц. В области когнитивной лингвистики настоящее исследование направлено на демонстрацию того, как методы, основанные на когнитивных знаниях, могут быть полезны для изучающих русский язык как иностранный (РКИ). Это связано с тем, что когнитивная грамматика основывается на реальном использовании языка, учитывая коммуникативное намерение говорящего, а также конструирование значений через грамматические формы. Для более строгого обоснования заявленной цели в данной работе предлагается методическое решение в виде тестового упражнения, направленного на испаноязычных учащихся, и анализируется роль глагольной приставки в русском языке с целью когнитивного понимания различных приставок
„Miłość do Ojczyzny to część religii”. Rok 1944 i narodziny radzieckiego islamu: przypadek Kazachskiej SRR
No full textThe subject of the paper is the religious Islamic revival in Soviet Kazakhstan at the end of World War II and just after the war, understood as the limited return of religious practices to the public space marked by an effort to officially register religious communities. Two types of such revival could be observed in Kazakhstan: one on the wave of patriotic intensification of the “Great Patriotic War” the impetus for the other was the tragedy of deportation and the need to adapt to new conditions. The first type was characterized by adaptation with the Soviet system and the in-termingling of religious elements to Soviet war mythology. The second type, on the other hand, meant long years of functioning in a religious underground unrecognized by official Soviet Islamic structures.Przedmiotem artykułu jest religijne odrodzenie islamu w sowieckim Kazachstanie pod koniec II wojny światowej i tuż po niej. Odrodzenie to rozumiane jest jako obłożony licznymi ograniczeniami powrót praktyk religijnych do przestrzeni publicznej, cechujący się dążeniami wspólnot religijnych do oficjalnej rejestracji. Bazę źródłową stanowią raporty obwodowych pełnomocników sowieckiej Rady ds. Kultów Religijnych. W Kazachstanie można było zaobserwować dwa typy odrodzenia: pierwszy dokonał się na fali patriotycznego wzmożenia wielkiej wojny ojczyźnianej; impulsem dla drugiego była zaś tragedia deportacji i konieczność adaptacji w nowych warunkach. Pierwszy typ charakteryzował się adaptacją do systemu sowieckiego i przenikaniem się elementów religijnych z sowiecką mitologią wojenną. Z kolei drugi typ oznaczał długie lata funkcjonowania w religijnym podziemiu, nieuznawanym przez państwowe struktury religijne
Oskarżenie proboszcza z Korczewa o morderstwo na podstawie nieznanego dotąd listu z lat 80. XIV wieku
No full textAn analysis of one of the manuscript volumes held in the Jagiellonian Library has revealed the existence of a previously unknown letter dating from the late fourteenth century. The document concerns the controversial conduct of a clergyman from the parish of Korczew in the region of Sieradz. The local parish priest, Stanisław, was allegedly responsible for a terrible crime for which he never faced adequate punishment. Outraged, the heirs from Rzechta decided to write a letter – most likely addressed to Bodzanta of Kosowice, the then Archbishop of Gniezno – in an effort to bring the matter to a definitive resolution. The article presents an edition of the newly discovered source as well as the historical context surrounding the events it describes.Analiza zawartości jednej z ksiąg rękopiśmiennych znajdującej się w zbiorach Biblioteki Jagiellońskiej wykazała istnienie nieznanego listu z końca XIV wieku. Dokument dotyczy kontrowersyjnego zachowania duchownego z parafii w Korczewie, w ziemi sieradzkiej. Tamtejszy proboszcz Stanisław miał dokonać strasznej zbrodni, za którą nie poniósł odpowiedniej kary. Zbulwersowani dziedzice z Rzechty w celu ostatecznego wyjaśnienia sprawy postanowili napisać list, który prawdo-podobnie dotarł do ówczesnego arcybiskupa gnieźnieńskiego Bodzanty z Kosowic. Przedmiotem artykułu jest edycja źródłowa listu oraz przedstawienie kontekstu zaistniałego wydarzenia
Szos królewski w późnośredniowiecznej Polsce, jego geneza i organizacja
No full textThe article examines the szos królewski (royal urban tax) – the principal urban tax in late medieval Poland – a subject previously studied in detail only by Stanisław Kutrzeba and Michael Ludwig. Kutrzeba derived the szos from fourteenth-century voluntary contributions made by royal towns, which gradually became compulsory. Ludwig, by contrast, saw its origins in extraordinary state taxes known since the thirteenth century, which, due to the privileges of the estates, came to apply solely to royal towns. Drawing on documentary evidence and analogies from neighbouring regions, this study supports Ludwig’s interpretation. The article also explores the mechanisms of szos collection in the fifteenth century. According to earlier scholarship, the tax was initially decreed by the king and, from the mid-fifteenth century, fell under the authority of the Sejm (the Polish representative assembly), thereby extending to all towns. However, analysis of primary sources reveals that the king and the Sejm shared fiscal authority – sometimes in conflict – and that full control by the Sejm was not achieved until the late fifteenth century. Contrary to Kutrzeba’s conclusions, the szos in the fifteenth century was paid as a lump sum, with the towns themselves responsible for its collection. The frequency of szos levies increased markedly after the death of Władysław Jagiełło, mirroring the pattern of land taxation. The growing regularity of tax collection in the latter half of the fifteenth century led to the emergence of a fiscal apparatus in which royal clerks served as collectors and starosts oversaw enforcement. During this period, szos rates and their relationship to land taxes became standardized, a process formally completed by the end of the century. After roughly fifty years of development, the szos królewski had become an integral element of the Polish fiscal system.W artykule omówiono szos królewski – główny podatek z miast w późnośredniowiecznej Polsce, który szerzej badali tylko Stanisław Kutrzeba i Michael Ludwig. Kutrzeba wywodził szos z czternastowiecznych dobrowolnych danin z miast królewskich, które z czasem stały się przymusowe. Ludwig genezę szosu widział w państwowych podatkach nadzwyczajnych znanych od XIII wieku, które przywileje stanowe ograniczyły tylko do miast królewskich. Źródła i analogie z sąsiednich ziem pozwoliły potwierdzić pogląd M. Ludwiga. W artykule omówiono też zasady poboru szosu w XV stuleciu. Według literatury początkowo uchwalał go król, zaś od połowy XV wieku jego kompetencje przejęły sejmy, a szos objął wtedy wszystkie miasta. Analiza źródeł ukazała, że król i sejmy razem decydowali o podatku (nie zawsze zgodnie), a pełne przekazanie kompetencji sejmom nastąpiło dopiero pod koniec XV wieku. Wbrew ustaleniom Kutrzeby szos w XV wieku był płacony ryczałtem, a miasta same organizowały pobór. Zmianom uległa natomiast częstotliwość szosu, istotnie rosnąca po śmierci Jagiełły, analogicznie do podatków ziemskich. Częstsze uchwalanie podatków w drugiej połowie XV stulecia utworzyło aparat fiskalny, w którym poborcami szosu byli pisarze królewscy, a za egzekucję odpowiadali starostowie. W tym czasie utrwaliły się też stawki szosu i ich relacja do podatków ziemskich, formalnie ustalona pod koniec XV wieku. Po trwającym pół wieku rozwoju szos stał się zatem istotnym elementem skarbowości polskiej
Przemiany polityczno-ustrojowe w Iraku – od monarchii do republiki
No full textIraq has experienced many glorious and arch-difficult periods in its centuries-long history. Iraq was subject to military-political-economic rivalry between the superpowers at every stage of its development. It was dependent first on Great Britain and successively found itself in the orbit of US influence. In the history of Iraq, a fascinating period was the years 1932–1958 – the period of the establishment, functioning, and eventually collapse of the Iraqi monarchy. In July1958, on the wave of the Middle East revolutions of the Free Officers, there was a republican coup and political transformation in Iraq, which implied, in the long term, the strengthening of the al-Baas Party in Iraq and the seizure of power by Saddam Hussein, a change in the balance of power in the region or, finally, had an impact on the US-Soviet rivalry in this part of the globe (e.g., the collapse of the Baghdad Pact concept).W swojej wielowiekowej historii Irak doświadczył licznych zarówno wspaniałych, jak i arcytrudnych okresów. Na każdym etapie rozwoju stanowił przedmiot rywalizacji militarno-politycznej i gospodarczej mocarstw. Najpierw był zależny od Wielkiej Brytanii, a następnie znalazł się w orbicie wpływów USA. W dziejach Iraku niezwykle ciekawe okazały się lata 1932–1958 – okres powstania, funkcjonowania i ostatecznie upadku monarchii. W lipcu 1958 r. doszło tam, na fali bliskowschodnich rewolucji Wolnych Oficerów, do przewrotu republikańskiego i transformacji ustrojowej, która w dłuższej perspektywie czasu skutkowała umocnieniem się partii al-Baas w Iraku i przejęciem władzy przez Saddama Husajna. Zmieniła też układ sił w regionie, a w końcu miała wpływ na rywalizację między USA a ZSRR w tej części globu (np. upadek koncepcji Paktu Bagdadzkiego)
Boskie, cesarskie czy ludowe? Kościół a demokracja w świetle katolickiej nauki społecznej
No full textThe subject of this article is an analysis of the Roman Catholic Church’s attitude towards democracy in the light of Catholic social teaching. The main hypothesis is based on the assertion that despite the Church’s long period of “struggle” with the concept of democracy, it is still a phenomenon towards which the hierarchical and popular Church displays a certain helplessness, resulting in a lack of adequate responses to crises of democracy. The article discusses the historical picture of the relationship between papal teaching and democracy as a form of government, the ways in which the contemporary Church defines democracy within the framework of Catholic social teaching, the conditions that “true” democracy should meet from the Church’s point of view, and, finally, the problems of the Church’s attitude towards this system in the context of Polish socio-political realities.Celem artykułu jest analiza stosunku Kościoła rzymskokatolickiego do demokracji w świetle katolickiej nauki społecznej. Główna hipoteza zasadza się na twierdzeniu, że mimo długiego okresu „zmagań” Kościoła z pojęciem demokracji pozostaje ona fenomenem, wobec którego Kościół hierarchiczny i ludowy prezentuje pewną bezradność, skutkującą brakiem reakcji na jej wyzwania i kryzysy. W artykule omówiono historyczny obraz relacji między nauczaniem papieskim a demokracją jako formą ustrojową, sposoby definiowania jej przez współczesny Kościół w ramach katolickiej nauki społecznej, warunki, jakie z jego punktu widzenia powinna spełniać „prawdziwa” demokracja, a wreszcie problemy stosunku Kościoła do tego ustroju w kontekście polskich realiów społeczno-politycznych
Logopedyczna ocena dwujęzyczności dziecięcej w kontekście ICF. Studium przypadku dwujęzycznego dziecka polonijnego
No full textThe paper addresses the issue of bilingualismin in children, with particular emphasis on its social aspects as part of the broader understanding of individual bilingualism. The article presents a speech speech and/or language assessment of a bilingual child. The description method used is linguistic biography, which – combined with the ICF, the RIOT procedure, and the LEAP questionnaire – constitutes a set of tools that can be used to assess bilingual children. The case of R., a boy raised in a Polish-English bilingual environment, serves to illustrate the assessment process and the practical application of these tools.W pracy podjęto problematykę bilingwizmu dziecięcego. Wymiarem dwujęzyczności, któremu poświęcono szczególną uwagę, jest społeczna charakterystyka osoby bilingwalnej. Mieści się to w zakresie opisu bilingwizmu danej jednostki. Zaprezentowano logopedyczną koncepcję oceny dwujęzyczności u dziecka. Zastosowaną metodą opisu jest biografia językowa, która w połączeniu z klasyfikacją ICF, procedurą RIOT, kwestionariuszem LEAP stanowi zestaw narzędzi mogących posłużyć w ocenie bilingwizmu u dzieci. Egzemplifikacją tego działania jest badanie przypadku R. – chłopca wychowywanego w dwujęzyczności polsko-angielskiej
Postawy komunikacyjne dzieci w wieku wczesnoszkolnym z jąkaniem w samoocenie i ocenie rodziców
No full textThe primary aim of the study was to determine whether the communication attitudes of early school-age children who stutter differ from those of their fluent-speaking peers, and whether parental assessment of their children’s attitudes toward speaking align with the children’s own self-assessment. A quasi-experimental research design was used, comparing an experimental group with a control group. Two independent variables were determined: speech fluency and the presence of a speech defect, and one dependent variable – the evaluation of communication attitudes. The analysis also examined the average scores of the children from both groups, divided by gender, age, articulation, and – for children who stutter – also by type and severity of stuttering. The findings confirmed that children who stutter hold more negative attitudes toward their own speech compared to their fluent-speaking peers. The study also showed that parental assessments of communication attitudes of children who stutter differ from the children’s self-assessment.Nadrzędnym celem badań było ustalenie czy postawy komunikacyjne dzieci doświadczających jąkania w wieku wczesnoszkolnym różnią się od reakcji prezentowanych przez ich płynnie mówiących rówieśników oraz czy rodzicielska ocena nastawienia dziecka do mówienia jest zgodna z samooceną dokonaną przez uczniów. Wykorzystano schemat badania quasi-eksperymentalny. Pozwolił on na porównanie grupy eksperymentalnej z grupą kontrolną. Określone zostały dwie zmienne niezależne: płynność mowy i obecność wady wymowy, a także jedna zmienna zależna – ocena postaw komunikacyjnych. Dodatkowo średnie wyniki badanych dzieci z obu grup zostały poddane analizie ze względu na płeć, wiek, stan artykulacji, a w przypadku osób doświadczających niepłynności także ze względu na typ oraz nasilenie jąkania. W badaniach wykorzystano dwa, główne narzędzia, które pozwoliły na ocenę postaw komunikacyjnych. Test do badania postaw związanych z komunikowaniem się (CAT) (Vanryckeghem i Brutten, 2021) posłużył do zebrania informacji na temat samooceny nastawienia uczniów do własnej mowy. Z kolei autorski kwestionariusz ankiety, stworzony na podstawie testu CAT, umożliwił ukazanie rodzicielskiej oceny tych postaw. Analiza zebranego materiału badawczego potwierdziła, że dzieci doświadczające jąkania prezentują bardziej negatywne nastawienie do własnego mówienia niż ich płynnie mówiący rówieśnicy. Dodatkowo badania ujawniły, że rodzicielska ocena postaw komunikacyjnych różni się od samooceny dzieci z jąkaniem