Platforma czasopism naukowych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach
Not a member yet
15345 research outputs found
Sort by
Quelques réflexions sur le récit : variantes canonique vs modernes
No full textThe object of the reflections I shall engage in is the story and storytelling in its canonical variant, which our civilization inherited from Greek antiquity, as well as the modern variants of this narrative category. What the article is not about is the story as an epic genre or subgenre, even if there are important common points between the category in question and the (sub)genre in its various manifestations. Drawing on a number of sources, from Aristotle to Genette and Gefen, this article brings together relevant notions, conceptions and their implementations, and concludes with some pertinent examples.L\u27objet des réflexions que je vais mener est le récit dans sa variante canonique, que notre civilisation a héritée de l\u27antiquité grecque, ainsi que les variantes modernes de cette catégorie narrative. L\u27article ne porte pas sur le récit en tant que genre ou sous-genre épique, même s\u27il existe d\u27importants points communs entre la catégorie en question et le (sous-)genre dans ses diverses manifestations. En s\u27appuyant sur plusieurs sources, d\u27Aristote à Benveniste, Meschonnic, Genette et Gefen, cet article met en relation ces notions, les conceptions et leurs mises en œuvre, et conclut par quelques exemples pertinents. MOTS-CLÉShistoire, conte, tradition, modernité, concepts de l\u27histoire, réalisations
 
Esperanto jako medium transferu antycznych azjatyckich legend w zapośredniczonych przekładach nowel Henryka Sienkiewicza na chiński Zhou Zuorena i Lu Xuna
No full textThe article, through a micro-analysis of second-hand translation (from the Polish original into Esperanto and then into contemporary Chinese), seeks to familiarise the reader with the topic of transfer between distant literatures. It focuses on the literary strategy of re-writing Asian mythological legends, specifically, it presents the transfer of motifs from Henryk Sienkiewicz’s short story Two Meadows, re-written on the basis of Indian legends, through Kazimierz Bein’s translation into Esperanto to Zhou Zuoren’s Chinese translation, and on to the later work by Lu Xun (actually Zhou Shuren, Zhou Zuoren’s older brother). The article demonstrates the effectiveness (as well as sometimes the lack thereof) of Ludwik Zamenhof’s artificial language as a means of literary transfer on the example of selected fragments of the translation of the short story Two Meadows. The method used in the article is a close reading of fragments in Polish, Esperanto and Chinese. Finally, it presents an example of Chinese ancient legends rewritten (the legend 补天 [To mend the sky]) from Lu Xun’s late works, which are inspired by the translations of his younger brother’s works that he edited. The text is situated in the realm of literary studies and translation studies.Artykuł poprzez mikroanalizę przekładu z drugiej ręki (z polskiego oryginału na esperanto, a później na współczesny chiński) stara się przybliżyć czytelnikowi temat transferu między odległymi literaturami. Skupia się na strategii literackiej polegającej na pisaniu na nowo azjatyckich legend mitologicznych. Konkretnie prezentuje transfer motywów z noweli Dwie łąki Henryka Sienkiewicza, napisanej na nowo na podstawie hinduskich legend, poprzez przekład na esperanto Kazimierza Beina do chińskiej translacji Zhou Zuorena, a dalej do późniejszego utworu Lu Xuna (właść. Zhou Shuren, starszy brat Zhou Zuorena). Niniejsze opracowanie ukazuje efektywność (jak również czasami jej brak) sztucznego języka Ludwika Zamenhofa jako środka transferu literackiego na przykładzie wybranych fragmentów translacji noweli Dwie łąki. Wykorzystana w artykule metoda to close reading passusów w języku polskim, esperanto i chińskim. Na koniec przedstawia przykład (legenda 补天 [Naprawiać niebo]) z inspirowanych przekładami młodszego brata, które redagował, późnych utworów Lu Xuna, chińskie antyczne legendy pisane na nowo. Tekst sytuuje się w sferze badań nad literaturoznawstwem oraz nad przekładoznawstwem
Граничные истории, то есть страхи и миражи пост-дистопийного мира (Сергей Лебедев, Титан)
No full textIn the short story collection Titan, Sergei Lebedev examines the evidently dystopian Soviet reality from the perspective of postmemory. As is typical of his work, the author bases his narratives on real events, using them as a starting point for reflecting on unspoken injustices and traumas. He is also concerned with contemporary Russian society’s ability to confront and process these issues. This proves to be an exceptionally challenging problem for today’s society, as post-Soviet reality remains deeply marked by the legacy of dystopia. An intriguing technique employed by Lebedev is his choice of narrative convention – he draws on devices characteristic of broadly defined horror literature to construct his stories. Despite its fantastical veneer, Titan is a significant contribution to the debate on both the current state of Russian society and its prospects for future development.Siergiej Lebiediew w zbiorze opowiadań Tytan spogląda na radziecką, ewidentnie dystopijną, rzeczywistość z perspektywy postpamięci. Tradycyjnie już opiera się na prawdziwych wydarzeniach, które traktuje jako punkt wyjścia rozważań o przemilczanych krzywdach i traumach. Szuka także odpowiedzi na pytanie o zdolność współczesnego społeczeństwa rosyjskiego do akceptacji oraz przepracowania trudnej historii. Okazuje się, że dla współczesnych to wciąż nierozwiązany problem, postradziecka rzeczywistość jest bowiem nadal obciążona piętnem dystopii. Za ciekawy należy uznać zastosowany przez Lebiediewa zabieg – w procesie konstrukcji utworów autor posiłkuje się chwytami charakterystycznymi dla szeroko pojętej literatury grozy. Mimo całej swojej fantastycznej otoczki zbiór Tytan jest istotnym głosem w debacie zarówno nad kondycją współczesnego społeczeństwa rosyjskiego, jak i nad jego przyszłością.В сборнике рассказов Титан, Сергей Лебедев в следующий раз смотрит на советскую, явно дистопическую, действительность с точки зрения постпамяти. Автор традиционно опирается на реальные события и рассматривает как отправную точку для размышлений о невысказанных обидах и травмах. Параллельно его интересует вопрос о сппособности современного российского общества их принять и проработать. Оказывается, что это чрезвучайно сложная проблема для современного гражданина России, так как постсоветская реальность до сих пор носит на себе отпечаток дистопического прошлого. В этом плане интересным решением является прината автором конвенция – в процессе конструкции следующх произведений, Лебедев использует приемы типичные для широко понимаемой литературы ужасов. Несмотря однако на фантастическую оболочку, сборник Титан является важным голосом и в дискуссии и о состоянии российского общества, и о перспективах его развития в будущем
BADANIA NAD RODZINĄ PROWADZONE NA WYDZIALE TEOLOGICZNYM UNIWERSYTETU ŚLĄSKIEGO W KATOWICACH W LATACH 2001–2024
No full textAt the Faculty of Theology of the University of Silesia, which has existed since 2001 ‒ in addition to the dominant theological research – research on the family is constantly conducted. Their intensity increased after the family studies program was established in 2009. The Faculty of Theology of the University of Silesia academics have published many scientific publications on marriage and family issues. They present the results of research carried out in such scientific disciplines as: theological sciences, biblical sciences, canon law, psychology, pedagogy, history, and philosophy. Family science students can also boast of considerable scientific activity.Na istniejącym od 2001 r. Wydziale Teologicznym UŚ stale prowadzone są – obok dominujących teologicznych ‒ badania nad rodziną. Ich intensywność wzrosła po uruchomieniu w 2009 r. kierunku studiów: nauki o rodzinie. Pracownicy Wydziału Teologicznego UŚ mają w swoim dorobku wiele publikacji naukowych dotyczących problematyki małżeńskiej i rodzinnej. Prezentują one rezultaty badań realizowanych w ramach takich dyscyplin naukowych jak: teologia, biblistyka, prawo kanoniczne, psychologia, pedagogika, historia, filozofia. Pokaźną aktywnością naukową mogą także pochwalić się studenci kierunku: nauki o rodzinie
Historie zapisane w skałach. Wybrane kulturotwórcze aspekty działalności górskiej
No full textMountain literature, or the mountain themes addressed in literature, touches upon issues that are – by their nature – rather fleeting and which constantly elude large, exhaustive and full syntheses. It seems to us that “talking about mountains” is more commonly done in short, episodic forms, which are an element of a larger – most often unfinished – whole. In any case, mountain activity, contact with the mountain space, is not only a sporting and exploratory activity, but also an extremely culture-forming one, and we would like to focus on this aspect in this text.La letteratura di montagna, o più in generale la rappresentazione del tema montano nella letteratura, affronta questioni per loro natura effimere, che tendono a sfuggire – quasi in modo “programmatico” – a sintesi ampie, esaustive e definitive. “La narrazione della montagna” sembra prediligere forme brevi, episodiche, concepite come frammenti di un insieme più grande, il più delle volte non concluso. L’attività montana, il contatto con lo spazio montano, non rappresentano quindi soltanto un’attività sportiva o esplorativa, ma anche un fenomeno di grande valore culturale. In questo articolo, gli autori intendono soffermarsi proprio sulla dimensione culturale della presenza dell’uomo in montagna.Literatura górska, czy też „tematyka górska podejmowana w literaturze” dotyka zagadnień, które ze swojej natury są bardzo ulotne i ‘programowo’ wręcz wymykają się dużym, wyczerpującym i ‘domkniętym’ syntezom. Wydaje się nam, że ‘opowiadanie o górach’ preferuje formy krótkie, epizodyczne, będące elementem pewnej większej – najczęściej niedopowiedzianej – całości. Tak czy inaczej działalność górska, obcowanie z tą właśnie przestrzenią jest aktywnością nie tylko sportową i eksploracyjną, ale również niezwykle kulturotwórczą i na tym aspekcie chcielibyśmy się w niniejszym tekście skupić
Ochrona środowiska a prawa religijne ludności rdzennej – rewizja obszarów komplementarności
No full textFollowing Lynn White’s thesis that Western Christianity is the root cause of the ecological crisis, scholars have examined the impact of religion on environmental degradation and environmental protection. This article begins by analysing White’s argument and identifying one of the causes of the environmental crisis – distinct from White’s – namely, the gradual abandonment of religious values in Europe, starting with the ideas of Enlightenment philosophers. The article attempts to appreciate the contributions of various indigenous religions to environmental protection by discussing some environmental values embedded in some religions, especially indigenous religions. It examines some national and international legal instruments that seek to protect the right to religion as a means of protecting the environment, discusses the recent teachings of the Church on environmental protection, and gives a grounded approach to environmental protection through religion. It argues, using analytical and descriptive research methods, that since most Indigenous religions use natural entities as objects of religious worship, more attention and protection should be given to the right to religion as one of the approaches to environmental protection. Finally, the article examines the concepts of environmental personhood and the rights of nature, as well as their role in environmental conservation and preservation.Gdy Lynn White ogłosił tezę, że zachodnie chrześcijaństwo jest przyczyną kryzysu ekologicznego, naukowcy zbadali wpływ religii na niszczenie środowiska naturalnego i jego ochronę. Niniejszy artykuł rozpoczyna się od analizy argumentacji White’a i wskazania innej spośród fundamentalnych przyczyn wspomnianego kryzysu, mianowicie stopniowego porzucania wartości religijnych przez mieszkańców Europy począwszy od czasów myślicieli epoki oświecenia. Autor tekstu próbuje oszacować wkład różnych religii rdzennych w ochronę środowiska i w tym celu przedstawia pewne wartości ekologiczne ugruntowane w niektórych religiach, zwłaszcza rdzennych. Rozpatruje przykłady krajowych i międzynarodowych instrumentów prawnych, które gwarantują prawo do religii jako środka ochrony środowiska. Omawia także najnowszą naukę Kościoła katolickiego dotyczącą ochrony środowiska i prezentuje obszerne uzasadnienie takiej ochrony poprzez religię. Wykorzystując analityczne i opisowe metody badawcze, dowodzi, że skoro większość religii rdzennych otacza kultem byty naturalne, prawo do religii jako jedno ze źródeł ochrony środowiska powinno stać się częstszym przedmiotem badań i refleksji. Na koniec analizuje koncepcję nadawania osobowości prawnej składnikom przyrody i koncepcję praw natury oraz rolę tych idei w procesie ochrony środowiska naturalnego
Collective Trauma and Survival of the Vietnamese Refugees in Lan Cao’s Monkey Bridge and The Lotus and the Storm
No full textThis study examines the representations of Vietnam War trauma and the paths taken by the Vietnamese immigrants in the US at the collective level to heal their wounds in Lan Cao’s Monkey Bridge and The Lotus and the Storm. Through the analysis of these literary works, the study intends to contribute to the efforts in the field of trauma studies that lay emphasis on the experiences of war survivors who seek refuge in Western nations. In both of Cao’s novels, although the trauma of the Vietnamese in the US is mostly related to their experiences of the war in their homeland, intolerance to the Vietnamese presence in the US, and thus, their marginalization by Americans, impedes the self-healing efforts of the Vietnamese. Despite the challenges they face in their homeland, on their journey to the US and in the US, the Vietnamese do not prefer a life of passivity; instead, they seek to heal their wounds in every possible way
Decolonizing Vietnamese Literature: Voices from Within. An Interview with Nguyễn Phan Quế Mai, Author of Dust Child (2023)
No full textThis interview features Nguyễn Phan Quế Mai, an acclaimed Vietnamese author, poet, and translator, whose works explore themes of historical memory, the aftermath of war, and the resilience of family. The conversation delves into Nguyễn’s literary journey and her dedication to decolonizing narratives about Việt Nam. She discusses her novels, The Mountains Sing and Dust Child, both of which weave historical fiction with personal and national history. The interview highlights her approach to storytelling, blending Vietnamese traditions, autobiographical elements, and poetry, and her commitment to amplifying underrepresented voices. This discussion provides an insight into her creative process and the enduring relevance of her work
Hospitable Linguistics: Alternative, Indigenous and Critical Approaches to Language Research and Language Encounters edited by Nicholas G. Faraclas, Anna Storch, and Viveka Velupillai (A Book Review)
No full textAs the author of this review argues, Hospitable Linguistics represents a radical epistemological and methodological reimagining of language research, foregrounding relational, affective, and decolonial approaches in place of traditional structuralist and extractivist paradigms. The volume reconceptualizes language not as a system to be decoded but as a site of encounter, care, and epistemic risk. Central to its ethos is the notion of “hospitability,” which the editors reframe beyond the Derridean paradox into a lived ethics of recognition, vulnerability, and co-presence—especially in contexts marked by colonial violence and epistemic erasure. Through contributions ranging from Indigenous language revitalization and Afro-Caribbean verbal gesture to sonic border-crossings, knitting as a form of storytelling, and refusal as a mode of speech, the collection expands the field’s boundaries both conceptually and methodologically. The volume prioritizes co-authorship, embodied listening, and non-verbal semiotics as acts of linguistic sovereignty, challenging institutional norms and calling for reparative and relational modes of scholarship. Eschewing synthesis in favor of polyphonic resonance, the book enacts the very hospitality it theorizes. As such, it is not merely a compendium of alternative methods but a manifesto for transforming the ethical foundations of linguistics. This analysis evaluates the volume’s structure, key innovations, and intellectual stakes, proposing that Hospitable Linguistics is indispensable for scholars committed to decolonial, plural, and justice-oriented research in language and culture