Platforma czasopism naukowych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach
Not a member yet
15345 research outputs found
Sort by
On various types of uniform rotundities
Full text linkIn this study, we conduct a literature review on normed linear spaces whose strengths are between rotundity and uniform rotundity. In this discourse, we also explore inter-relationships and juxtapositions between the subjects under consideration. There has been some discussion on the extent to which the geometry of the factor spaces has an impact on the geometry of the product spaces, as well as the degree to which the quotient spaces and subspaces inherit the geometry of the space itself. A comprehensive review has been conducted on the applications of most of these rotundities to some fields within the realm of approximation theory. In addition, some open problems are enumerated in the paper
Report of Meeting. The Twenty-fourth Debrecen–Katowice Winter Seminar on Functional Equations and Inequalities Hajdúszoboszló (Hungary), February 6 – 9, 2025
Full text linkReport of Meeting. The Twenty-fourth Debrecen–Katowice Winter Seminar on Functional Equations and Inequalities Hajdúszoboszló (Hungary), February 6 – 9, 2025
Global central limit theorems for stationary Markov chains
Full text linkLet P be a Markov operator on a general state space (S, Σ) with an invariant probability measure m, assumed to be ergodic. We study conditions which yield that for every centered non-zero f ∈ L2(m) a non-degenerate annealed CLT and an L2-normalized CLT hold
Kilka słów w sprawie losów Piotra Raresza do 1527 roku
No full textDer Artikel befasst sich mit dem Schicksal des moldauischen Hospodars Petru Rareș vor dem Jahr 1527, d.h. bevor er die Macht im Fürstentum Moldau übernahm. Nach Ansicht einiger Historiker soll er mit einem gewissen Piotr identisch gewesen sein, der sich in Polen aufhielt und als Thronanwärter auf das moldauische Fürstentum galt. Eine Analyse der Quellen zeigt jedoch, dass eine solche Identifikation nicht haltbar ist, da Petru Rareș keinesfalls mit jenem Piotr gleichgesetzt werden kann, bei dem es sich möglicherweise um einen Sohn oder Enkel von Petru Aron handelte. Der Artikel unternimmt zudem den Versuch, die Herkunft Petru Rareș’ zu klären. Er wurde zwischen 1482 und 1487 aus einer unehelichen Beziehung zwischen Stefan dem Großen und Maria aus Hârlău geboren, die damals die Frau eines Fischhändlers mit dem Beinamen Rareș war. Die Mutter des Hospodars stammte aus dem Bojaren-Geschlecht von Cernat, das Ländereien in der Nähe des fischreichen Brateș-Sees besaß. Wahrscheinlich leitete Rareș vor seiner Thronbesteigung einen Fischereibetrieb. Im Artikel wird auch das Verhältnis von Rareș zu seinem Vorgänger Ștefan dem Jüngeren und dessen Rat erörtert. Es wird dargelegt, dass er nicht dessen Gegner und Herausforderer um die Macht gewesen sein kann.The article discusses the early life of the Moldavian voivode Petru Rareș before 1527—before he assumed power in the principality. According to some historians, he may have been identical with a confident Piotr who was in Poland then and was a pretender to the Moldavian throne. However, an analysis of the sources shows that such an identification is not possible, and Petru Rareș cannot, under any circumstances, be equated with Piotr, who may have been a son or grandson of Peter Aaron. The article also attempts to clarify the origins of Petru Rareș. He was born between 1482 and 1487 from an illegitimate relationship between Stephen the Great and Maria of Hârlău, who at the time was married to a fishmonger nicknamed Rareș. The voivode’s mother came from the Cernat family of boyars, who owned estates near the fish-rich Lake Brateș. It is likely that before taking power in Moldavia, Rareș managed a fishery. The article also addresses Rareș’s attitude toward his predecessor, Stephen the Younger, and his council, arguing that he could not have been his rival or contender for the throne.Artykuł traktuje na temat losów hospodara mołdawskiego Piotra Raresza przed 1527 rokiem, a więc przed momentem objęcia przez niego władzy w hospodarstwie. Według niektórych historyków miał on być tożsamy z przebywającym w Polsce niejakim Piotrem, pretendentem do tronu mołdawskiego. Analiza źródeł pozwoliła jednak wyjaśnić, że taka identyfikacja nie jest możliwa i Piotr Raresz nie może w żadnym wypadku być tożsamy z owym Piotrem, który był, być może, synem lub wnukiem Piotra Arona. W artykule podjęto również próbę wyjaśnienia pochodzenia Piotra Raresza. Urodził się on pomiędzy 1482 a 1487 rokiem z nieślubnego związku Stefana Wielkiego z Marią z Hârlău, która była wówczas żoną handlarza rybami o przydomku Raresz. Matka hospodara wywodziła się z rodu bojarów z Cernat, mających swoje dobra w okolicy bogatego w ryby jeziora Brateș. Prawdopodobnie przed objęciem rządów w hospodarstwie Raresz zawiadywał gospodarstwem rybnym. W artykule omówiono także stosunek Raresza do swojego poprzednika Stefana Młodego i jego rady, dowodząc, że nie mógł być on jego przeciwnikiem i kontrkandydatem do władzy
Uniwersytet francuski jako miejsce kształtowania myśli krytycznej?
No full textThe text analyzes the place occupied by the French university in the processes of building and disseminating critical attitudes that influence the shape of public debate and political, economic and legal choices, which co-decide on the forms of the development processes of the state and institutions, providing knowledge, including critical knowledge, for their implementation. The answer to this question leads through a socio-historical analysis of the place occupied by the university on the map of institutions of high education and “producing” scientific knowledge in France: universities, CNRS, Grandes Écoles, Scientific Institutes and the effects of the university reforms since 1968. It also requires analysis of how scientific and student careers and university cultures can be built, which co-create the structure of hierarchical relationships between the groups forming the university community (teachers, students, etc.).The text analyzes the place occupied by the French university in the processes of building and disseminating critical attitudes that influence the shape of public debate and political, economic and legal choices, which co-decide on the forms of the development processes of the state and institutions, providing knowledge, including critical knowledge, for their implementation. The answer to this question leads through a socio-historical analysis of the place occupied by the university on the map of institutions of high education and “producing” scientific knowledge in France: universities, CNRS, Grandes Écoles, Scientific Institutes and the effects of the university reforms since 1968. It also requires analysis of how scientific and student careers and university cultures can be built, which co-create the structure of hierarchical relationships between the groups forming the university community (teachers, students, etc.)
Krótka analiza konceptualizacji pojęcia [JA] na podstawie wybranych przykładów w językach angielskim, polskim i włoskim. Ujęcie kognitywne
Full text linkThe purpose of this paper is to briefly analyze the conceptualisation of the notion [I] being a sub-notion of [SELF] among the English, Polish and Italian societies. In this paper, the author refers to cognitive linguistics; in particular the principles of R. Langacker’s Cognitive Grammar and the imagery process. His main objective is to verify conceptualization processes behind the aforementioned notion, focusing on the imagery of the scene of particular linguistic expressions as well as on image schemata and conceptual metaphors thereof. In order to perform such a goal, examples depicting the [I] notion at the superficial linguistic level will be analysed, especially in terms of different types of personal pronouns. Based on that, the differences between examples and ways of presenting the notions in English, Polish and Italian will be analyzed. Preliminary analysis has shown factual differences in how [I] is realised not only on the linguistic level, but also on the conceptual one, as the latter determines how we perceive and function in the extralinguistic world. Potential sources of these differences, which can constitute a starting point for further analyses, has also been described.Celem autora niniejszego artykułu jest krótka analiza konceptualizacji pojęcia [JA] stanowiącego realizację pojęcia [JAŹŃ] przez społeczeństwa angielskie, polskie oraz włoskie. W ramach tego opracowania autor zwraca się ku językoznawstwu kognitywnemu, ze szczególnym uwzględnieniem podstawowych założeń gramatyki kognitywnej Ronalda Langackera oraz oraz wynikającego z nich obrazowania. Prymarnym zadaniem autora jest zbadanie procesów konceptualizacyjnych wspomnianego pojęcia, skupiając się przede wszystkim na tym, jak obrazowana jest scena poszczególnych wyrażeń językowych oraz jakie kryją się za nimi schematy przedkonceptualne i metafory konceptualne. Aby wykonać to zadanie, autor przeanalizuje przykłady, które na poziomie struktury powierzchniowej języka realizuje pojęcie [JA], zwłaszcza różne formy realizacji zaimków osobowych. Na tej podstawie zostaną przeanalizowane różnice między przykładami i sposobami realizacji pojęć w językach angielskim, polskim i włoskim. Wstępna analiza wykazała faktyczne różnice w tym, jak to [JA] realizuje się na poziomie nie tylko językowym, ale przede wszystkim konceptualnym, który stanowi o tym, w jaki sposób postrzegamy i funkcjonujemy w świecie pozajęzykowym. Zostały również wskazane potencjalne źródła tych różnic, które mogą stanowić punkt wyjścia dla kolejnych badań w przedmiotowym zakresie
Двустворчатые как биоиндикаторы: работа, сотрудничество или эксплуатация? Антропологическое исследование примера
Full text linkI explore the relationship between humans and the freshwater mussel Unio tumidus from both ethnographic and ethical perspectives. These mussels are placed within the technological environment of water infrastructure, where their role is to help control the quality of water intended for human consumption. I investigate whether these interactions can be understood as labor relations, following Donna Haraway’s framework, or as exploitation, as conceptualized by Peter Singer’s utilitarianism. My aim is to contextualize these interspecies relationships within a broader framework that acknowledges each species’ unique knowledge, skills, and needs concerning water. This exploration also extends to the relationships among individuals whose work is intricately connected to water.Z perspektywy etnografii i etyki przyglądam się relacji ludzi i małży słodkowodnych z gatunku skójka zaostrzona (Unio tumidus). Małże są umieszczone w stechnicyzowanym środowisku wodociągów, gdzie mają za zadanie kontrolować jakość wody przeznaczonej dla ludzi. Zastanawiam się nad tym, czy mamy do czynienia z relacjami pracy (wg kategorii opisanych przez D. Haraway) czy z wyzyskiem (w oparciu o utylitaryzm Petera Singera). Staram się umieścić te relacje międzygatunkowe w szerszym kontekście, w którym każdy gatunek ma inną wiedzę o wodzie, inne umiejętności i potrzeby obcowania z nią. To także, a może przede wszystkim, relacja między konkretnymi jednostkami zaangażowanymi w pracę z wodą. Я рассматриваю взаимоотношения людей и пресноводных двустворчатых – клиновидной перловицы (Unio tumidus) с точки зрения этнографии и этики. Моллюски помещаются в технологическую среду водопроводной инфраструктуры, где их задачей является контроль качества воды, предназначенной для употребления человеком. Я задаюсь вопросом, имеем ли мы дело с трудовыми отношениями (согласно категориям, описанным Донной Харауэй) или с эксплуатацией (на основе утилитаризма Питера Сингера). Я стараюсь поместить эти межвидовые отношения в более широкий контекст, в котором у каждого вида разные знания о воде, иные навыки и потребности в контакте с ней. Сюда относятся также, а может быть, и прежде всего, отношения между конкретными людьми, чья работа связана с водой
Энергия города (вокруг военной хроники Сергея Жадана)
No full textThis paper analyzes Serhiy Zhadan\u27s daily social media posts collected in his book W mieście wojna, published in 2024 (an expanded version of the German-language edition of his notes covering the first six months of the war, which was published in Germany in 2022 under the title Himmel über Kharkiv). Selected aspects of Zhadan\u27s chronicle centered around the beloved Kharkiv and its inhabitants, their wartime condition and vision of the post-war period were discussed. A separate, extensive topic of the notes is Russia and the Russians and the dark colonial legacy of the past. The aim of the analysis is also to try to answer the question of the specificity of modern war diaries and the changing status of personal document literature as one of the more important research fields — both in relation to past and present conflicts.W artykule analizie poddane zostały dziennikowe wpisy w mediach społecznościowych Serhija Żadana zebrane w wydanej w 2024 roku książce W mieście wojna (stanowiącej rozszerzoną wersję niemieckojęzycznego wydania zapisków, obejmującego pierwsze półrocze wojny, które ukazało się w Niemczech w 2022 roku pod tytułem Himmel über Charkiv). Omówione zostały wybrane aspekty kroniki Żadana skoncentrowane wokół ukochanego Charkowa i jego mieszkańców, ich wojennej kondycji oraz wizji powojnia. Osobny, obszerny temat zapisków to Rosja i Rosjanie oraz mroczne kolonialne dziedzictwo przeszłości. Celem analizy jest ponadto próba odpowiedzi na pytanie o specyfikę współczesnych diariuszy wojennych i zmianę statusu literatury dokumentu osobistego stanowiącej jedno z bardziej istotnych pól badawczych — i to zarówno w odniesieniu do przeszłości, jak i teraźniejszych konfliktów.В данной статье рассматриваются дневниковые записи Сергея Жадана в социальных медия, собранные в изданной в 2024 году книге W mieście wojna (представляющей собой расширенную версию немецкоязычного издания записей, охватывающего первое полугодие войны, которое вышло в Германии в 2022 году под названием «Himmel über Kharkiv»). Обсуждаются отдельные аспекты хроники Жадана, посвященной его любимому Харькову и его жителям, их состоянию в военное время и представлениям о послевоенном периоде. Отдельная, широкая тема записок — Россия и русские, а также мрачное колониальное наследие прошлого. Целью анализа является, кроме того, попытка ответить на вопрос о специфике современных военных дневников и об изменении статуса автодокументальной литературы как одной из наиболее актуальных областей исследования — и это применительно как к прошлым, так и к настоящим конфликтам