Platforma czasopism naukowych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach
Not a member yet
15345 research outputs found
Sort by
Prawo do odłączenia w kontekście konstytucyjnego prawa do wypoczynku
No full textEmployees’ problems with maintaining a balance between personal and professional life, resulting from the increasing popularity of remote work, are the starting point for the need for clear separation between working time and free time. The purpose of this study is to refer to the so-called right to disconnect to the provisions of the Constitution of the Republic of Poland and the provisions of the Labour Code, and to assess the need to introduce detailed regulations in this regard.Problemy pracowników z utrzymaniem równowagi pomiędzy życiem osobistym a zawodowym, wynikające ze wzrostu popularności pracy zdalnej, stanowią punkt wyjścia dla konieczności wyraźnego rozgraniczenia czasu pracy i czasu wolnego. Celem niniejszego opracowania jest odniesienie tzw. prawa do odłączenia do przepisów Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i do przepisów Kodeksu pracy oraz dokonanie oceny konieczności wprowadzenia szczegółowych regulacji w tym zakresie
Czy polski ustawodawca powinien uznać twory natury za podmioty prawa?
No full textThe article addresses the issue of the legal entity of elements of the environment, such as rivers or forests. The concept of recognizing them as legal entities is promoted by the so-called “Rights of Nature” movement. Such a solution would mean that the protected element of nature would be treated as an entity with its own, independent right to exist, as well as a “statutory representative”, e.g. in the form of a scientific committee, and its resources would be protected from excessive exploitation. The author therefore considers what changes in the Polish legal system would be required to grant legal entity to creations of nature and whether it would be advisable.Artykuł porusza tematykę podmiotowości prawnej elementów środowiska, takich jak rzeki czy lasy. Koncepcję uznania ich za podmioty prawa lansuje tzw. ruch praw natury. Rozwiązanie to oznaczałoby, że chroniony element przyrody byłby traktowany jak podmiot mający własne, niezależne od człowieka prawo do istnienia oraz „przedstawiciela ustawowego”, np. komitet naukowy, a jego zasobom przysługiwałaby ochrona przed nadmierną eksploatacją. Autorka rozważa więc, jakich zmian w polskim systemie prawnym wymagałoby przyznanie tworom natury podmiotowości prawnej i czy byłoby to celowe
Pojęcie, przyczyny i funkcje ponownych oględzin miejsca w postępowaniu karnym
No full textThis article explores the issue of inspections conducted in criminal procedure proceedings, the subject of which is a fragment that was previously inspected. The considerations carried out include, among other things, the justification of the theoretical separation of such procedural action. The text also makes a detailed analysis of the linguistic layer of terms related to the type of inspection that the Author describes in the article, suggesting standardising the nomenclature and using the legal term “reinspection of the area.” The analysis also addressed the legal basis, reasons and functions that may be fulfilled by the procedural actions described in the article. Special attention was paid to the advisability of searching for traces of crime at the place of committing a criminal offence, during reinspection.This article explores the issue of inspections conducted in criminal procedure proceedings, the subject of which is a fragment that was previously inspected. The considerations carried out include, among other things, the justification of the theoretical separation of such procedural action. The text also makes a detailed analysis of the linguistic layer of terms related to the type of inspection that the Author describes in the article, suggesting standardising the nomenclature and using the legal term “reinspection of the area.” The analysis also addressed the legal basis, reasons and functions that may be fulfilled by the procedural actions described in the article. Special attention was paid to the advisability of searching for traces of crime at the place of committing a criminal offence, during reinspection
Introduction: Culture, Politics, and the Canada-US Border
No full textIn this thematic issue of RIAS, we address a number of issues about the border, drawing on perspectives from multiple disciplines in the social sciences and humanities, from anthropology to political science, economics, and literature, and including the works of scholars based in Canada, the US, and Germany. Their works engage issues of Indigeneity, Africandescendant populations, Franco-Canadians, Gender and Race, Colonialisms, and the more-than-human world. Topics include hunting, cross-border Indigenous relations, treaties, oil protests, immigration, domestic workers, historical memory, creative fiction, and the notions of borders as textures, zones, lines, connections, and cultural imaginaries. Our emphasis on combining social science and humanities approaches is essential to this work. Much previous work on the Canada-US border has tended to focus either on political/legal issues or on literary/media studies. Instead, we strive instead to bring multiple disciplinary perspectives into conversation and include artistic/visualwork. This volume thus contributes to a broader project than one that would center on nationalist interests—either the US or Canada’s—and rather brings to the study of bordering practices and border theory a continental approach, one that attends to the places and spaces that are and/or become the border
Apocalypse Then: Visual Memory and the Transnational Afterlives of the Vietnam/American War
No full textThis article examines the global afterlives of the Vietnam/American War through the intertwined lenses of photography, cinema, and Cold War cultural circulation. Beginning with Chris Niedenthal’s iconic 1981 photograph of an armored SKOT before Warsaw’s Kino Moskwa during martial law, the essay analyzes how a contingent act of witnessing became a visual allegory that re-situated the American War within Poland’s own history of repression. Drawing on Barthes’s concepts of studium and punctum, it argues that the image’s enduring force lies in the tension between the photographer’s embodied immediacy and the mythological readings later attached to it. Juxtaposed with globally circulating images such as Eddie Adams’s “Saigon Execution” and Nick Ut’s “Napalm Girl,” Niedenthal’s photograph becomes a case study in the transnational migration of wartime imagery and the asymmetries that structure public memory. The essay then turns to Vietnamese, Vietnamese-American, and Vietnamese-Polish literary and artistic archives, highlighting how these testimonies unsettle the dominance of American cinematic narratives that have long framed the war as an American psychological event rather than a Vietnamese historical catastrophe. The conclusion outlines a hemispheric and transoceanic framework for the Review of International American Studies, urging contributors to explore the war’s dispersed legacies as a shared, global archive of memory, representation, and resistance
(Nie)znane, (nie)chciane, (nie)obecne. Ruiny powojennej Warszawy w polskiej literaturze reportażowej
No full textThe article aims to problematize the way the ruins of postwar Warsaw are portrayed in selected works of Polish reportage literature. The analysis focuses on archival journalistic texts by Miron Białoszewski, written in the first years after the end of World War II, as well as contemporary reportages by Magdalena Grzebałkowska and Beata Chomątowska. The motif of debris in the aforementioned works is discussed consecutively using three antinomies: alienation and domestication, dislike and approval, and absence and presence. These categories help to highlight the ambivalence of social attitudes towards Poland’s ruined capital, destroyed as a result of the actions of the Nazi occupant.Artykuł ma na celu problematyzację sposobu ujmowania ruin powojennej Warszawy w wybranych utworach polskiej literatury reportażowej. Analiza ogniskuje się wokół archiwalnych tekstów dziennikarskich Mirona Białoszewskiego, powstałych w pierwszych latach po zakończeniu II wojny światowej, a także współczesnych reportaży Magdaleny Grzebałkowskiej i Beaty Chomątowskiej. Motyw gruzu w wymienionych utworach omawiany jest kolejno przy użyciu trzech antynomii: obcości i udomowienia, niechęci i aprobaty oraz braku i obecności. Kategorie te pozwalają uwypuklić ambiwalencję społecznych postaw wobec zrujnowanej stolicy Polski, zniszczonej w efekcie działań hitlerowskiego okupanta
Kochanek Wielkiej Niedźwiedzicy Сергея Песецкого в трех переводах на белорусский язык
No full textThe article discusses the specificity of the translation series of Sergiusz Piasecki’s novel Kochanek Wielkiej Niedźwiedzicy (Lover of the Great Bear) presented in Belarusian. Attention is paid to the paratextual determinants of the three translations and the translator’s decisions to convey elements reflecting the linguistic and cultural specificity of the Polish-Soviet borderland in the first half of the 1920s. Piasecki’s work, rooted in the traditions of multiculturalism, was also examined in terms of its reception by contemporary Belarusian audiences.W artykule omówiono specyfikę serii translatorskiej powieści Sergiusza Piaseckiego Kochanek Wielkiej Niedźwiedzicy, która ukazała się w języku białoruskim. Każdy z tłumaczy – Feliks Januszkiewicz, Galina Bienkiewicz, Maria Puszkina – tworzy nieco inny obraz pisarza i jego powieści dla białoruskich czytelników. Ważną rolę w tym procesie odgrywają parateksty, które w różnych przekładach inaczej pozycjonują książkę. W pierwszym z nich wyróżnia się wątek historyczno-przygodowy, w drugim – polsko-białoruski dualizm Piaseckiego i jego romantyczny wizerunek, w trzecim – magiczny wymiar utworu.В статье рассматривается специфика переводческой множественности романа Сергея Песецкого «Kochanek Wielkiej Niedźwiedzicy» (русск. «Любовник Большой Медведицы») на белорусском языке. Внимание уделяется паратекстуальным показателям в трех белорусских изданиях, а также переводческим решениям в области передачи элементов, отражающих языковую и культурную специфику польско-советского пограничья первой половины 1920-х годов. Творчество Песецкого, укорененное в традициях мультикультурализма, рассматривается также с точки зрения его восприятия современной белорусской аудиторией
Рыбы – это не овощи: Аргументы вегетарианцев XIX века
No full textIn 1847, the world’s first Vegetarian Society was established in England. Its founding principles declared that members were not allowed to consume meat, poultry or fish. While the eating of non-flesh animal-based products was left to the choice of individual Society members, the principle of not eating the “Three Fs” (flesh, fowl, fish) was mandatory – a necessary condition to be considered a “vegetarian.” So those who wanted to be vegetarians had to also give up fish. This restriction provoked much debate andcontroversy, and the level of opposition went beyond that of red and white meat. This was due to the special status of fish in religion and the wider culture. Why should a Christian not eat fish as Christ did? Vegetarians, in turn, defended their position by invoking theological, ethical, aesthetic and health and hygiene-based arguments. This article presents all these arguments and discusses the detailed reasons that nineteenth-century vegetarians formulated to justify their refusal to eat these beautiful and sensitive creatures.W 1847 roku założono w Anglii pierwsze na świecie Towarzystwo Wegetariańskie. Zgodnie z deklaracją programową jego członkom nie wolno było spożywać mięsa, drobiu oraz ryb. O ile zjadanie produktów odzwierzęcych pozostawiono swobodnej decyzji członkom Towarzystwa, o tyle odmowa spożycia mięsa, zgodnie z tzw. zasadą 3Fs (flesh, fowl, fish) została uznana za konieczny i niepodważalny warunek przynależności do organizacji, a tym samym bycia wegetarianinem. Kto chciał nim więc być, musiał także wyrzec się ryb. Zakaz ich konsumpcji wywołał liczne debaty i polemiki, a poziom jego społecznej nieakceptacji przekraczał wszystko to, co dotyczyło zakazu spożycia mięsa czerwonego i białego. Działo się tak dlatego, że ryby cieszyły się szczególnym statusem w religii i kulturze. Dlaczegóż chrześcijanin nie miałby spożywać ryb, skoro sam Chrystus się nimi posilał? Wegetarianie bronili swych moralnych wyborów i uzasadniali zakaz spożywania ryb odwołując się do argumentów teologicznych, etycznych, zdrowotno-higienicznych oraz estetycznych. Artykuł przedstawia wszystkie te argumenty i omawia szczegółowe racje, które XIX-wieczni wegetarianie sformułowali na rzecz odmowy zjadania tych pięknych i wrażliwych stworzeń.В 1847 году в Англии было основано первое в мире Вегетарианское общество. Согласно программной декларации его членам запрещалось есть мясо, птицу и рыбу. В то время как употребление продуктов животного происхождения оставлялось на усмотрение членов Общества, отказ от мяса по принципу 3F (flesh, fowl, fish – мясо, птица, рыба) считался необходимым и неоспоримым условием для признания членом общества и, следовательно, вегетарианцем. Таким образом, желающие стать вегетарианцами должны были отказаться от употребления в пищу рыбы. Запрет на ее употребление вызвал многочисленные дискуссии и споры, а сопротивление ему оказалось значительно сильнее, чем неприятие запрета на красное и белое мясо. Причина заключалась в особом статусе, которым рыбы пользовались в религии и культуре. Почему христианин не должен есть рыбу, если сам Христос ее ел? Вегетарианцы отстаивали свою позицию, приводя теологические, этические и санитарно-гигиенические аргументы. В статье представлены все эти аргументы и подробно анализируются доводы, которые вегетарианцы XIX века выдвигали в пользу отказа от употребления в пищу этих красивых и чувствительных живых существ
Ощущение боли у десятиногих ракообразных с нейроповеденческой точки зрения: Вызов для теории благополучия беспозвоночных
No full textFew consumers are aware that the so-called seafood comes from commercial aquaculture, where lobsters, crabs or shrimps and prawns are kept in cruel conditions of crustaceans factory farming. At the same time, the sentience and neurobehaviour of crustaceans continue to pose challenges for neurobiology, comparative cognition, and ethical reflection. Knowledge about the sentience of decapods, exploited in the food and entertainment industries (pet shops, fishkeeping hobbies, aquafarming), is particularly important for contemporary animal ethics and biopolitics in the context of condemning cruel breeding practices, proposing legal protection of decapods and enforcing welfare standards. For this reason, the article presents the foundation of the sentience phenomenon, which is the ability to experience pain in selected species of crabs, crayfish and prawns. The discussed cases of pain perception seem to be representative of the entire group of farmed decapods. The conclusions resulting from the experiments indicate all decapods should be included as soon as possible in international legal acts to limit brutal forms of breeding, transporting, and slaughtering them.Few consumers are aware that the so-called seafood comes from commercial aquaculture, where lobsters, crabs or shrimps and prawns are kept in cruel conditions of crustaceans factory farming. At the same time, the sentience and neurobehaviour of crustaceans continue to pose challenges for neurobiology, comparative cognition, and ethical reflection. Knowledge about the sentience of decapods, exploited in the food and entertainment industries (pet shops, fishkeeping hobbies, aquafarming), is particularly important for contemporary animal ethics and biopolitics in the context of condemning cruel breeding practices, proposing legal protection of decapods and enforcing welfare standards. For this reason, the article presents the foundation of the sentience phenomenon, which is the ability to experience pain in selected species of crabs, crayfish and prawns. The discussed cases of pain perception seem to be representative of the entire group of farmed decapods. The conclusions resulting from the experiments indicate all decapods should be included as soon as possible in international legal acts to limit brutal forms of breeding, transporting, and slaughtering them.Лишь немногие потребители осознают, что так называемые морепродукты, употребляемые человеком в пищу, поступают из коммерческой аквакультуры, где омары, крабы и креветки содержатся в жестоких условиях промышленного разведения. В то же время чувствительность и нейроповедение ракообразных продолжают представлять вызов для нейробиологии, сравнительной когнитивной науки, а также этической рефлексии. Знания о чувствительности десятиногих, эксплуатируемых в пищевой и развлекательной индустриях (зоомагазины, рыболовные магазины, аквакультуры) особенно важны для современной этики животных и биополитики в контексте осуждения жестоких практик разведения, выработки рекомендаций по правовой защите десятиногих и обеспечения стандартов их благополучия. В связи с этим в статье рассматриваются основы феномена чувствительности, а именно способность к ощущению боли у отдельных видов крабов, раков и креветок. Обсуждаемые случаи восприятия боли представляются репрезентативными для всей группы разводимых десятиногих. Выводы, основанные на результатах экспериментов, указывают на необходимость включения всех десятиногих в международные правовые акты, ограничивающие жестокие формы их разведения, транспортировки и убоя