Journals of Rzeszow University - Open Journal System
Not a member yet
8594 research outputs found
Sort by
Wspieranie rozwoju dziecka ze spektrum autyzmu – rodzicielskie wyzwania
Get PDFThe role of autistic children’s parents is particularly difficult. Especially in the case of young parents, but also those who know other neurotypical children among their family or friends, and never have experienced such behavioral and speech disorders with a small child. The timing of correct diagnosis of difficult and misunderstood behaviors is very important. There is a lot that needs to be done to find the right therapists (more than one is necessary), to find the verified literature on the subject, and to spend time and observe a child to support them. It is important to organize the space for children, conducive to their learning and development. The parent wants results – a happy, self-reliant child, who can manage in life.Rola rodziców dzieci autystycznych jest niezwykle trudna. Czas postawienia prawidłowej diagnozy trudnych, niezrozumiałych zachowań jest kluczowy dla dalszych działań. Szczególnie istotne są wyniki diagnozy dla młodych rodziców, ale także dla innych członków rodziny, jeśli nigdy nie mieli do czynienia z takim zaburzeniem zachowania, a także mowy u małego dziecka. Wiele należy zrobić w kierunku pozyskania dobrych terapeutów (tu nie kończy się na jednej osobie), wyszukania informacji w sprawdzonej literaturze, obserwacji własnego dziecko, by móc być dla niego wsparciem. Ważne jest zagospodarowanie przestrzeni, w której ma na co dzień funkcjonować dziecko. Rodzic chce efektu – szczęśliwego, samodzielnie radzącego sobie w życiu ukochanego dziecka
Elity miast i miasteczek Galicji Wschodniej w końcu XVIII wieku w świetle austriackich źródeł podatkowych
Get PDFThis article presents some remarks on urban and small-town elites in the urban settlements of Eastern Galicia at the end of the 18th century. On the basis of the surviving tax documents, i.e. the Josephine metric and urbarial descriptions, an attempt was made to indicate who could be regarded as representatives of urban elites. These included noble owners of parcels in towns, town nobility owning free land in towns without feudal obligations, and clergy of both rites, i.e. Roman Catholic and Uniate. In addition, the elite included private officials (plenipotents, foresters, justiciars, mandataries), and state officials (postmasters, circular officials). In addition, the local elite encompassed people holding positions in municipal magistrates' offices.W artykule przedstawiono kilka uwag na temat elit miejskich i małomiasteczkowych w osadach miejskich Galicji Wschodniej pod koniec XVIII w. Na podstawie zachowanych dokumentów podatkowych, tj. metryki józefińskiej i opisań urbarialnych, starano się wskazać, kogo można uznać za przedstawicieli miejskich elit. Za takich uznano szlacheckich właścicieli cząstek w miastach, szlachtę miejską posiadającą w miastach grunty wolne, bez powinności feudalnych, duchownych obydwu obrządków, tj. rzymskokatolickiego i unickiego. Poza tym do elity zaliczono urzędników prywatnych (plenipotentów, leśniczych, justycjariuszy, mandatariuszy) oraz urzędników państwowych (poczmajstrów, urzędników cyrkularnych). Ponadto do lokalnych elit zaliczono ludzi pełniących funkcje w miejskich magistratach
Етнічна структура жіночого підприємництва у Галичині наприкінці ХІХ – на початку ХХ ст.: джерелознавчий аспект
Get PDFWomen's emancipation changed the established norms of society facilitating the formation of a new layer of economic intelligentsia, including women. Therefore, women's еntrepreneurship has played an important role in the history of Galicia as economic development determined social processes, given women’s access to professional commercial education and their ability to manage a business independently. The multicultural and multiethnic nature of this province gives additional specificity to social change in such a conservative environment as Galicia. An integral part of the study of the ethnic issue is the sphere of employment, namely, which branches of entrepreneurship were common among women of different ethnic groups (Polish, Jewish, and Ukrainian). In order to investigate the source study aspect of this issue, three main groups of sources were studied: statistical collections, address books, and the press.Emancypacja kobiet zmieniła ustalone normy społeczne i zaczęła tworzyć nową warstwę inteligencji ekonomicznej, w tym kobiet. Dlatego przedsiębiorczość kobiet odegrała ważną rolę w historii Galicji, gdyż rozwój gospodarczy determinował procesy społeczne. Powodem tego był dostęp do profesjonalnej edukacji handlowej oraz umiejętność samodzielnego prowadzenia biznesu. Wielokulturowy i wieloetniczny charakter tej prowincji dodaje dodatkowej specyfiki zmianom społecznym w tak konserwatywnym środowisku, jak Galicja. Integralną częścią badań nad problematyką etniczną jest sfera zatrudnienia, czyli jakie gałęzie przedsiębiorczości były powszechne wśród kobiet z różnych grup etnicznych (Polki, Żydówki i Ukrainki). W celu analizy tematu zbadano trzy główne grupy źródeł: zbiory statystyczne, księgi adresowe oraz prasę
Likwidacja Papieskiego Kolegium Ormiańsko-Ruskiego we Lwowie w 1784 roku przez władze austriackie: geneza, przebieg, skutki
Get PDFThe article presents the final years of the functioning of the Armenian-Ruthenian College in Lviv during the period of Austrian occupation. By the decision of Emperor Joseph II of Habsburg on April 5, 1784, the institution was dissolved, and the lecturers and students were evicted. The analysis of source material stored in the archives in Rome, Vienna, and Lviv enabled the presentation of the behind-the-scenes negotiations between church authorities (the Apostolic Nunciature in Vienna and the Congregation for the Propagation of the Faith) and the imperial chancery aimed at obtaining compensation for the lost property and efforts to reactivate the college outside the borders of the Austrian Empire.W artykule przedstawiono ostatnie lata funkcjonowania Kolegium Ormiańsko-Ruskiego we Lwowie przypadające na okres zaboru austriackiego. Decyzją cesarza Józefa II Habsburga 5 kwietnia 1784 r. uczelnia została zlikwidowana, a wykładowcy i studenci eksmitowani. Analiza materiału źródłowego przechowywanego w archiwach w Rzymie, Wiedniu i Lwowie umożliwiła zaprezentowanie kulisów negocjacji władz kościelnych (Nuncjatury Apostolskiej w Wiedniu i Kongregacji Rozkrzewiania Wiary) z kancelarią cesarską mające na celu uzyskanie rekompensaty za utracone mienie oraz wysiłki zmierzające do reaktywacji kolegium poza granicami cesarstwa austriackiego
Chorwaccy żołnierze, generałowie w Galicji i na Bukowinie w latach 1772–1918
Get PDFThe article concerns the presence of Croatian soldiers in Galicia and Bukovina during the period of Austrian partition, with a detailed list of officers who, at a certain stage of their military career, reached the rank of general. By referring to their example, the article will demonstrate the significance of soldiers from the southern Slavic regions for Galicia, as well as how the presence of these military personnel is perceived in Croatian historiography. We are particularly interested in events from the period of World War I, in which some of the mentioned soldiers participated.Artykuł dotyczy obecności chorwackich żołnierzy w Galicji i na Bukowinie w okresie zaboru austriackiego, z wyszczególnieniem oficerów, którzy na pewnym etapie swojej wojskowej kariery dosłużyli do stopnia generała. Odwołując się do ich przykładu, chcielibyśmy pokazać, jakie znaczenie dla Galicji mieli wojskowi, którzy pochodzili z południowej Słowiańszczyzny, jak również jak obecność tych wojskowych jest postrzegana w chorwackiej historiografii. Szczególnie mamy tu na myśli wydarzenia z okresu I wojny światowej, w których udział brała część wymienionych w artykule żołnierzy
Weterynarze galicyjscy w drugiej połowie XIX i na początku XX wieku: portret społeczny i zawodowy
No full textThe article explores veterinarians as a professional group within the intelligentsia of late 19th and early 20th century Galicia. It highlights the increasing number of veterinary doctors, driven by the growth of animal husbandry in the region’s agricultural sector, military needs of the Habsburg Empire, and rising demand for their services. Factors influencing the formation of this professional group are analyzed, including the specifics of their education, social perception, evolving stereotypes, workforce size, professional activities, and economic status, etc. The process of consolidation is also examined, evident in the establishment of a professional association.W artykule przedstawiono weterynarzy jako grupę zawodową w strukturze inteligencji galicyjskiej drugiej połowy XIX i początku XX wieku. Uwagę zwrócono na wzrost liczby lekarzy weterynarii, który był spowodowany zarówno wzrostem udziału hodowli zwierząt w sferze agrarnej regionu, jak i potrzebami militarnymi imperium Habsburgów, a także wzrostem zapotrzebowania na ich usługi. Przeanalizowano czynniki warunkujące proces kształtowania się tej grupy zawodowej inteligencji, scharakteryzowano specyfikę edukacji, percepcję społeczną oraz stereotypy narastające wokół zawodu, liczebność, specyfikę działalności zawodowej, sytuację materialną itp. Zajęto się też procesem konsolidacji przejawiającym się w utworzeniu stowarzyszenia zawodowego
Działalność dydaktyczna Wincentego Zakrzewskiego na Uniwersytecie Jagiellońskim (1872–1918)
Get PDFWincenty Zakrzewski (1844-1918) served as the head of the department of contemporary world history at the Jagiellonian University from 1872 until 1918. He conducted lectures on ancient and modern world history and was appointed co-director of the historical seminar. His teaching significantly contributed to the professionalization of historical research in Polish lands. Educated at German universities, Zakrzewski emphasized specialized training in modern history.Wincenty Zakrzewski (1844–1918) od 1872 r. pełnił funkcję kierownika katedry historii powszechnej w Uniwersytecie Jagiellońskim. Prowadził wykłady z zakresu dziejów starożytnych oraz nowożytnych powszechnych. Został on również powołany na współkierownika seminarium historycznego. Prowadzone przez niego zajęcia w znacznym stopniu przyczyniły się do profesjonalizacji badań historycznych na ziemiach polskich. Jako wychowanek uniwersytetów niemieckich kładł nacisk na specjalistyczne kształcenie w dziedzinie historii nowożytnej
Inkluzyjne mechanizmy przezwyciężenia opóźnień technologicznych polskiej gospodarki
No full textThe rapid development of technique and technology over the past 50 years inspires a holistic study of this phenomenon from both prospective and retrospective perspectives. The retrospective analysis is particularly important for exploring the foundations of the potential of the Polish economy, which was subject to unprecedented political and socio-economic changes during this period. The article is part of an attempt to determine the technological lags of the Polish economy and identify technological development gaps.
This study is a synthesis of research conducted in accordance with the developed methodology aimed at abstracting the regularities resulting from the Polish specificity of the influence of politics, business, and science in global conditions. The use of the method of aggregating a huge number of innovative solutions into 9 aggregates allowed for generalisations that reveal a spiral that moderates development and promotes directions by commercial business laboratories and politicians, but in the shadow of the Polish scientific/academic community.
Among the identified development phenomena and mechanisms for moderating the development of techniques and technologies, the following were highlighted: the widening gap of analysts and designers of information systems and artificial intelligence, as well as the market ‘tyranny of progress’. However, among the identified mechanisms for overcoming significant ‘technological lags’, all of them are inclusive in nature and require the prudent disregard abstractedness of promotional aggression and prudent prioritisation in order to balance the objective truth regarding the real and lasting direction of the development of technology and, above all, the need to overcome difficult market conditions for domestic solutions, products, teams and innovative companies (on the demand and supply sides). The need to take into account aspects of humanisation and cultural revolution/evolution was signalled. Gwałtowny rozwój techniki i technologii w minionych pięćdziesięciu latach inspiruje do holistycznego badania tego zjawiska zarówno z perspektywy prospektywnej, jak i retrospektywnej. Analiza retrospektywna ma szczególne znaczenie dla zgłębienia podstaw potencjału polskiej gospodarki, która podlegała w tym okresie bezprecedensowym przemianom politycznym i społeczno-gospodarczym. Artykuł wpisuje się w podejmowane próby określenia opóźnień technologicznych polskiej gospodarki i zidentyfikowania technologicznych luk rozwojowych.
Niniejsze opracowanie stanowi syntezę badań przeprowadzonych zgodnie z opracowaną metodyką zmierzającą do wyabstrahowania prawidłowości wynikających z polskiej specyfiki wpływu polityki, biznesu i nauki w uwarunkowaniach globalnych. Zastosowanie metody agregacji ogromnej liczby innowacyjnych rozwiązań do dziewięciu agregatów pozwoliło na uogólnienia ujawniające spiralę moderującą kierunki rozwojowe i promocyjne przez komercyjne laboratoria biznesu oraz polityków, ale w cieniu polskiego środowiska naukowego/akademickiego.
Wśród zidentyfikowanych zjawisk rozwojowych oraz mechanizmów moderowania rozwoju techniki i technologii wyeksponowano m.in. pogłębiającą się lukę analityków oraz projektantów systemów informacyjnych i sztucznej inteligencji, a także rynkową „tyranię postępu”. Natomiast wśród zidentyfikowanych mechanizmów przezwyciężenia istotnych „opóźnień technologicznych” wszystkie mają charakter inkluzyjny oraz wymagają roztropnego abstrahowania od agresji promocyjnej i roztropnej priorytetyzacji w celu wyważenia obiektywnej prawdy dotyczącej rzeczywistego i trwałego kierunku rozwoju techniki i technologii, a przede wszystkim konieczności przezwyciężenia trudnych warunków rynkowych dla rodzimych rozwiązań, produktów, zespołów i firm innowacyjnych (po stronie popytu i podaży). Zasygnalizowano potrzebę uwzględnienia aspektów humanizacji i rewolucji/ewolucji kulturowej
Ubóstwo ludności Ukrainy w wyniku rosyjskiej agresji militarnej
No full textThe purpose of this study was to establish the real level of poverty in Ukraine and to determine its meaning and factors of its formation in the specific conditions of Russian military aggression in the country and to form a vision of the nearest prospects of its dynamics. The methodology of the conducted research was formed on the basis of a dialectical approach to the study of socioeconomic phenomena in an organic combination with the methods of analysis and synthesis as well as induction and deduction using the method of scientific abstraction and the analytical-descriptive method. The tool for determining the prevalence of poverty and the degree of impoverishment of the population is the poverty line. Two main methods of its definition are used: normative and relative (statistical). It has been established that the war has caused catastrophic damage to the country’s economy and is the main factor in the sharp increase in the poverty level of the population. At the same time, the issue of poverty is not a priority for the population of Ukraine at present. Purely objectively, for a country under the blows of an aggressor who is waging war to destroy it, the poverty rate makes no economic sense; rather, it has political and social significance. The first task is to end the war in an unambiguous version – the absolute victory of Ukraine, which corresponds to the interests of all civilised humanity. The prospects for reducing the level of poverty in Ukraine depend on the duration of the war and the level of destruction of the country’s economy, as well as the quality of development of the country’s economy and its population at a new level. The latter will depend on the degree of inclusiveness of the new economic and political institutions. It is clear that a purely objective condition for the successful operation of the mentioned factors is the economic and political support of Ukraine by partner countries.Celem niniejszego badania było ustalenie rzeczywistego poziomu ubóstwa na Ukrainie oraz określenie czynników jego kształtowania się w specyficznych warunkach rosyjskiej agresji militarnej na ten kraj oraz sformułowanie wizji najbliższych perspektyw jego dynamiki. Metodyka prowadzonych badań powstała w oparciu o dialektyczne podejście do badania zjawisk społeczno-ekonomicznych w organicznym połączeniu z metodami analizy i syntezy oraz indukcji i dedukcji z wykorzystaniem metody abstrakcji naukowej oraz metody analityczno-opisowej. Narzędziem służącym do określenia rozpowszechnienia ubóstwa i stopnia zubożenia ludności jest granica ubóstwa. Stosowane są dwie główne metody jego definiowania: normatywna i względna (statystyczna). Ustalono, że wojna wyrządziła katastrofalne szkody w gospodarce kraju i jest głównym czynnikiem gwałtownego wzrostu poziomu ubóstwa ludności. Jednocześnie problem ubóstwa nie jest na razie priorytetem dla ludności Ukrainy. Czysto obiektywnie, dla kraju, znajdującego się pod wpływem agresora, który prowadzi wojnę, aby go zniszczyć, wskaźnik ubóstwa nie ma sensu ekonomicznego, ale ma znaczenie raczej polityczne i społeczne. Najważniejszym zadaniem jest zakończenie wojny w wersji jednoznacznej – absolutnym zwycięstwem Ukrainy, co odpowiada interesom całej cywilizowanej ludzkości. Perspektywy zmniejszenia poziomu ubóstwa na Ukrainie zależą od czasu trwania wojny i stopnia zniszczenia gospodarki kraju, od poziomu jakości rozwoju gospodarki kraju i jego ludności na nowym poziomie. To ostatnie będzie zależeć od stopnia inkluzywności nowych instytucji gospodarczych i politycznych. Jest oczywiste, że czysto obiektywnym warunkiem pomyślnego działania wymienionych czynników jest wsparcie gospodarcze i polityczne Ukrainy przez kraje partnerskie
Doświadczenia i wyzwania współpracy w miejskich obszarach funkcjonalnych ośrodków wojewódzkich w Polsce
No full textFunctional urban areas (FUA) are an important stakeholder in urban policy. They were constituted in the institutionalised form of the so-called “ITI unions” (associations or local government agreements) in the 2014–2020 EU perspective, as the main entities for the implementation of the cohesion policy instrument – integrated territorial investments (ITI). Monitoring the role, various aspects and challenges of cooperation is important from the viewpoint of the success of an effective FUA development policy. Research in the literature on cooperation in FUA focuses mainly on aspects of cooperation between local governments, with less analysis of the role of the ITI union offices themselves in this process. Taking the above into account, the aim of this work is to assess the cooperation and its main problems and challenges from the perspective of the ITI union offices. Therefore, from September 8–22, 2023, a survey using the CAWI technique was carried out in 18 FUAs of voivodeship capitals in Poland. Feedback forms were sent by 67% of the respondents (12 unions). The results obtained mostly indicate good and very good assessments of the cooperation conducted by ITI union offices with various stakeholders and in different areas. The basic cooperation partners here, of course, remain FUA local governments, but also other ITI union offices in Poland. Cooperation is still focused mainly on aspects related to the implementation of the FUA development strategy (primarily the ITI instrument). The survey showed that ITI unions generally strive to build positive relationships with other stakeholders, which may provide potential for FUA development in the future.Miejskie obszary funkcjonalne stanowią istotnego interesariusza polityki miejskiej. Ukonstytuowały się one w zinstytucjonalizowanej formie tzw. związków ZIT (stowarzyszenia lub porozumienia międzygminne) w perspektywie 2014–2020, jako główne podmioty do wdrożenia instrumentu polityki spójności – zintegrowanych inwestycji terytorialnych (ZIT), dedykowanego właśnie miejskim obszarom funkcjonalnym. Monitorowanie roli, różnych aspektów, wyzwań prowadzonej współpracy jest ważne z punktu widzenia powodzenia skutecznej polityki rozwoju w ramach MOF. Badania w literaturze przedmiotu dotyczące współpracy w MOF koncentrują się głównie na aspektach współpracy między samorządowej, mniej analizując miejsce w tym procesie samych biur związków ZIT. Mając na uwadze powyższe celem pracy jest ocena prowadzonej współpracy i jej główne wyzwania z punktu widzenia biur związków ZIT ośrodków wojewódzkich w Polsce. W związku z tym w dniach 8–22 września 2023 roku przeprowadzono badanie ankietowe techniką CAWI w 18 miejskich obszarach funkcjonalnych ośrodków wojewódzkich w Polsce. Formularze zwrotne nadesłało 67% grupy respondentów (12 związków). Uzyskane wyniki wskazują w większości na dobre i bardzo dobre oceny prowadzonej współpracy przez te związki z rożnymi interesariuszami i w różnych obszarach. Podstawowymi partnerem współpracy pozostają tu oczywiście samorządy danego MOF, ale też inne biura związków ZIT w Polsce, a koncentruje się ona dalej głównie na aspektach związanych z wdrażaniem strategii rozwoju MOF (przede wszystkim samego instrumentu ZIT). Ankieta pokazała, że związki ZIT generalnie budują pozytywne relacje z innymi interesariuszami, co stanowi potencjał do rozwoju MOF w przyszłości