Journals of Rzeszow University - Open Journal System
Not a member yet
8594 research outputs found
Sort by
Alicja Iwańska i jej współpraca z „Kulturą” paryską
Full text linkThe article discusses the collaboration of Alicja Iwańska, a poet, writer, philosopher and anthropologist, with the Parisian “Kultura”. It lasted from 1952 to 1996 and was quite irregular. Iwańska published poetry, prose, reviews and articles, taking on various topics. In her writing one can observe a few recurring themes: WW2, the Warsaw Uprising, post-war emigration and the resulting image of the United States of America and Latin America, mainly Mexico, where she conducted her socio-anthropological research. Iwańska entrusted her private archive to Instytut Literacki (Literary Institute) and “Kultura’s” editorial staff.Artykuł omawia współpracę Alicji Iwańskiej, poetki, prozaiczki, filozofki i antropolożki, z paryską „Kulturą”. Trwała ona w latach 1952-1996 i była nieregularna. Iwańska publikowała na łamach paryskiego czasopisma wiersze, prozę, recenzje oraz artykuły podejmujące różnorodną tematykę. W jej twórczości można zaobserwować obecność kilku powtarzających się tematów: II wojny światowej i powstania warszawskiego, powojennej emigracji oraz związanych z nią obrazów Stanów Zjednoczonych i Ameryki Łacińskiej, głównie Meksyku, gdzie prowadziła badania socjologiczno-antropologiczne. Iwańska powierzyła Instytutowi Literackiemu i redakcji „Kultury” własne archiwum
„Bez ciągłości”. O prozie autobiograficznej Mai Elżbiety Cybulskiej
Full text linkThis article is an attempt to discuss personal writing of Maja Elżbieta Cybulska. The thematic formal analysis covers five texts: Karmiąc Ptaki w Singapurze, Rysa. Wątki, Okienko. Notatki, Płynę and Brulion. The author looks at them in the context of women’s autobiographical writing and shows their value as documentaries of literary life of “Polish London”. The author also points to their place in Holocaust literature.Artykuł stanowi próbę omówienia pisarstwa osobistego Mai Elżbiety Cybulskiej. Analizą tematyczno-formalną autorka artykułu obejmuje 5 utworów: Karmiąc Ptaki w Singapurze, Rysa. Wątki, Okienko. Notatki, Płynę i Brulion. Osadza je w kontekście autobiograficznego pisarstwa kobiecego, ukazuje ich walory jako dokumentów życia literackiego „polskiego Londynu”, zarysowuje też ich miejsce w obszarze literatury Holokaustu
Carcinosarcoma of the uterus and its monoclonal behavior ‒ a case report with review of literature from rural India
Full text linkIntroduction and aim. Carcinosarcoma of the uterus is a rare and aggressive monoclonal tumor composed of both epithelial and mesenchymal components. It is associated with poor prognosis and shows a marked tendency for early metastasis and recurrence, posing a significant challenge in gynecological oncology. This study aimed to identify the precise clinicopathological features of uterine carcinosarcoma that may facilitate accurate diagnosis and, ultimately, timely patient management.
Description of the case. A 53-year-old nulliparous woman presented with vaginal bleeding and an abdominal mass. Clinically, the case was initially diagnosed as leiomyoma uteri. The patient underwent hysterectomy, and the specimen was submitted for histopathological examination. Histopathology suggested a malignant mixed Müllerian tumor (homologous type). Immunohistochemistry was performed to confirm the diagnosis and to exclude differentials such as endometrial carcinoma. The tumor was positive for cytokeratin, vimentin, cyclin D1, and CD10, while negative for p53 in both components. The coexistence of epithelial and mesenchymal elements of common embryonic origin, together with the absence of p53 expression, confirmed the monoclonal nature of the tumor.
Conclusion. Accurate diagnosis of uterine carcinosarcoma requires the combined use of clinical evaluation, histopathology, and immunohistochemistry, which are essential for guiding optimal therapeutic interventions and determining prognosis
Dezinformacja w mediach społecznościowych - przykłady i formy przeciwdziałania
Full text linkDisinformation in social media is one of the key challenges of the modern world. In an era of widespread internet access, false information can spread at an alarming rate, reaching millions of users and shaping their perception of reality. Undoubtedly, an effective fight against disinformation requires the cooperation of state institutions, technology companies, and social media users. Legal regulations and media literacy education play a crucial role in this process. Equally important is the promotion of fact-checking tools and raising users' awareness of manipulation techniques and the mechanisms behind the spread of disinformation. The aim of this article is to present definitions, examples, and methods of combating disinformation in social media. The study employs the method of literature analysis, including a review of available scientific sources and examples from social media platforms.Dezinformacja w mediach społecznościowych stanowi jedno z kluczowych wyzwań współczesnego świata. W dobie powszechnego dostępu do internetu fałszywe informacje mogą rozprzestrzeniać się w błyskawicznym tempie docierając do milionów użytkowników i kształtując ich postrzeganie rzeczywistości. Bez wątpienia skuteczna walka z dezinformacją wymaga współpracy instytucji państwowych, firm technologicznych i użytkowników mediów społecznościowych. Kluczową rolę odgrywają regulacje prawne oraz edukacja medialna społeczeństwa. Równie istotne jest promowanie narzędzi do weryfikacji informacji oraz zwiększanie świadomości użytkowników mediów społecznościowych na temat technik manipulacji i mechanizmów jej szerzenia. Celem artykułu jest ukazanie definicji, przykładów oraz sposobów walki z dezinformacją w mediach społecznościowych. Wykorzystano metodę analizy piśmiennictwa obejmującą przegląd dostępnych źródeł naukowych oraz przykładów z platform społecznościowych
Uczeń o specjalnych potrzebach edukacyjnych w szkole ogólnodostępnej –trudności i możliwości wsparcia. Wyniki badań własnych
Full text linkThe concept of special educational needs has been functioning in the Polish education system for many years and this concept includes both students with behavioral and learning difficulties, as well as the capable students who need an adjusted curriculum and appropriate methods of help and support. Therefore an observation could be made about the work that needs to be done by the public schools to provide the conditions for growth to pupils of special educational needs, that take into account their potentials and expectations. Taking into account the obvious needs of students in this regard as well as our own professional experience, a research was carried out with the main question phrased as: How do students of special educational needs function in selected public schools in the Lubelskie voivodeship? A pedagogical survey of quantitative nature was conducted in the 2024 year among 70 teachers of early-school education from a number of primary schools in the Biała Podlaska county of the Lubelskie voivodeship. The research used deliberate selection of sample groups. The results show that there is a need to revise the implementation of the idea of supporting and helping students of special educational needs, especially on the level of primary schools, taking into account the local environmental influences.Pojęcie specjalnych potrzeb edukacyjnych funkcjonuje w polskim systemie oświaty od wielu lat i obejmuje uczniów z trudnościami w uczeniu się i zachowaniu oraz uczniów zdolnych, którzy potrzebują specjalnie dostosowanego programu nauczania i odpowiednio dobranych metod pomocy i wsparcia. Zatem nasuwa się refleksja dotycząca pracy szkół ogólnodostępnych w zakresie zapewnienia warunków do rozwoju uczniom o specjalnych potrzebach edukacyjnych z uwzględnieniem ich potencjałów i oczekiwań. Mając na uwadze oczywiste przesłanki związane z potrzebami uczniów w tym zakresie a także własne doświadczenie zawodowe podjęto badania w których sformułowano główny problem: Jak funkcjonują uczniowie o specjalnych potrzebach edukacyjnych w wybranych szkołach ogólnodostępnych w woj. lubelskim? Badania pedagogiczne o charakterze ilościowym zrealizowano w 2024 roku wśród 70 nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej z kilku szkół podstawowych z terenu powiatu bialskiego w woj. lubelskim. W badaniu zastosowano celowy dobór próby. Wyniki badań pokazały, że istnieje potrzeba podjęcia działań w zakresie rewizji realizacji koncepcji wsparcia i pomocy uczniom o specjalnych potrzebach edukacyjnych, szczególnie na poziomie szkół podstawowych z uwzględnieniem uwarunkowań środowiskowych
Zespoły szkół średnich w Galicji w drugiej połowie XIX i na początku XX wieku
Full text linkThe aim of this article is to stimulate discussion and research on class groups, also known as combined schools, in various types of schools in the 19th and early 20th centuries. In this publication, the author presents class groups operating in secondary education in Galicia between 1850 and 1914. He highlights the role of these organizational solutions in the creation of new gymnasiums and realschules. He demonstrates that they facilitated the resolution of national issues in secondary education. He also highlights the importance of class groups during the transitional periods when realschules were transformed into gymnasiums. He emphasizes that the class groups operated thanks to the work of 73 school administrators, i.e., principals and managers, over 400 teachers, and numerous representatives of school and local government authorities, as well as individuals who supported the development of education.Celem artykułu jest sprowokowanie dyskusji, a może i badań, nad zespołami szkół, nazywanymi też szkołami zespolonymi, w różnych typach szkół w XIX i na początku XX w. W publikacji autor przedstawił zespoły szkół funkcjonujące w szkolnictwie średnim w Galicji w latach 1850–1914. Zwrócił uwagę na rolę tych rozwiązań organizacyjnych w procesie powstawania nowych gimnazjów i szkół realnych. Wykazał, że ułatwiały one rozwiązywanie problemów narodowościowych w szkolnictwie średnim. Wyeksponował także znaczenie zespołów szkół w okresach przejściowych, kiedy to szkoły realne przekształcały się w gimnazja. Podkreślił, że zespoły szkół funkcjonowały dzięki pracy 73 zarządców placówek, tj. dyrektorów i kierowników, ponad 400 nauczycieli oraz wielu przedstawicieli władz szkolnych i samorządowych, a także osób sprzyjających rozwojowi edukacji
Rola komunikacji w relacjach rówieśniczych młodzieży
Full text linkCommunication is a complex and dynamic process influenced by multiple factors. It constitutes a crucial element of social integration and the construction of individual identity. For adolescents, the developmental period of adolescence is characterized by intensive changes, during which peer relationships play a particularly significant role.
The primary aim of this article is to analyze the role of communication in the formation of peer relationships among young people. Indirectly, the publication seeks to highlight the importance of communicative processes for the development of social competencies, identity formation, and the shaping of the value system of adolescents, thereby providing them with a foundation for conscious functioning in adulthood. The issues addressed also carry practical implications, as the results and conclusions of the conducted research may serve as a basis for formulating recommendations for pedagogical and educational practice.Komunikacja jest złożonym i dynamicznym procesem uwarunkowanym wieloma czynnikami. Stanowi istotny element integracji społecznej oraz budowania tożsamości jednostki. W przypadku młodzieży, okres dorastania to czas intensywnych przemian, w którym właśnie relacje rówieśnicze odgrywają szczególnie ważną rolę.
Bezpośrednim celem niniejszego artykułu jest analiza roli komunikacji w budowaniu relacji młodzieży w grupie rówieśniczej. Pośrednio publikacja ma za zadanie ukazanie znaczenie procesu komunikowania się dla rozwoju kompetencji społecznych, budowania tożsamości oraz kształtowania płaszczyzny aksjologicznej młodych ludzi, dając im tym samym podstawy do świadomego funkcjonowania w dorosłym życiu. Podjęta problematyka wnosi również wymiar praktyczny – wyniki i wnioski z przeprowadzonych badań mogą stanowić podstawę do formułowania rekomendacji dla praktyki pedagogicznej i wychowawczej
Testamenty z przełomu XVIII i XIX w. w księgach galicyjskiej Tabuli Krajowej i Tabuli Miasta Lwowa
Full text linkThis article examines testament entries from 1780–1828 preserved in the registers of the Galician Tabula Krajowa [Galician National Court] and the Lviv City Tabula [City Court of Lviv]. The first part presents the organisational history of the Tabula Krajowa and the Lviv City Tabula, the types of registers created during the operation of these institutions, and, in particular, the registers of last wills. The following section discusses the structure and characteristics of the registers, their contents, and analyses the number of last will entries (in relation to other entries), highlighting two typical entry templates. The final part focuses on the content of the last will entries, their structure, and informational value, compared to previously known wills. The article concludes with an annex containing four of the most characteristic last will entries.Niniejszy artykuł zajmuje się wpisami testamentowymi z lat 1780–1828 pochodzącymi z ksiąg galicyjskiej Tabuli Krajowej oraz Tabuli miasta Lwowa. W pierwszej części przedstawiono dzieje ustrojowe urzędu Tabuli Krajowej oraz Tabuli miasta Lwowa, rodzaje ksiąg, jakie powstały w trakcie urzędowania tej instytucji, a w szczególności ksiąg testamentów. W dalszej kolejności omówiono budowę oraz specyfikę ksiąg, ich zawartość, poddano analizie liczebność wpisów testamentowych (na tle pozostałych) oraz wyróżniono dwa typowe formularze wpisu. Ostatnia część koncentruje się na treści wpisów testamentowych, ich strukturze oraz wartości informacyjnej w porównaniu ze znanymi już testamentami. Całość zamyka aneks zawierający cztery najbardziej charakterystyczne wpisy testamentowe
Ucieczki i wypędzenia galicyjskich Rusinów. Wspomnienia o przymusowych migracjach na froncie wschodnim I wojny światowej w dzienniku austriackiego żołnierza Franza Arneitza
Full text linkDer vorliegende Beitrag beleuchtet die Aufzeichnungen des österreichisch-ungarischen Soldaten Franz Arneitz (1893–1973), eines Kärntners aus Unterferlach, der im 1. Weltkrieg an den Kämpfen in Galizien teilnahm. In seinem Tagebuch wird das Schicksal der galizischen Ruthenen beschrieben, die nach Kriegsausbruch des Verrats und der Kollaboration mit Russland beschuldigt wurden. Das im Habsburgerreich geschürte Klima der „Kriegshysterie” und der „Spionagemanie“ sowie die Funktionalisierung von nationalen und politischen Gegensätzen zwecks Bekämpfung echter und eingebildeter Feinde führten zu zahlreichen Kriegsverbrechen an der ruthenischen Bevölkerung sowie zur Vertreibung der Bewohner ganzer Landstriche. Der Beitrag stellt Arneitz’ Kriegstagebuch als eine Form der privaten Erinnerungskultur und als ein Ego-Dokument dar, dass als Korrektiv zur traditionellen Erzählung über den „Großen Krieg” betrachtet werden kann.This article sheds light on the records of the Austro-Hungarian soldier Franz Arneitz, a Carinthian from Unterferlach, who participated in the battles in Galicia during World War I. In his diary, he describes the fate of the Galician Ruthenians, who were accused of treason and collaboration with Russia after the outbreak of the war. The climate of “war hysteria” and “spy mania” fostered in the Habsburg Empire, as well as the exploitation of national and political antagonisms to combat real and imagined enemies, led to numerous war crimes against the Ruthenian population and the expulsion of residents from entire regions. The article presents Arneitz’s war diary as a form of private memory culture and as an ego-document that can be seen as a corrective to the traditional narrative about the “Great War”.Niniejszy artykuł rzuca światło na zapiski austro-węgierskiego żołnierza Franza Arneitza, Karyntyjczyka z miejscowości Unterferlach, który brał udział w walkach w Galicji podczas I wojny światowej. W swoim dzienniku opisuje on losy galicyjskich Rusinów, którzy po wybuchu wojny zostali oskarżeni o zdradę i kolaborację z Rosją. Panująca w monarchii habsburskiej atmosfera „histerii wojennej” i „manii szpiegowskiej” oraz wykorzystywanie konfliktów narodowościowych i politycznych do zwalczania prawdziwych i wyimaginowanych wrogów doprowadziły do licznych zbrodni wojennych na ludności rusińskiej oraz do wysiedlenia mieszkańców rozległych terenów. Artykuł ukazuje dziennik wojenny Arneitza jako przejaw prywatnej kultury pamięci oraz egodokument korygujący tradycyjną narrację o Wielkiej Wojnie
Франц Ксавер Вольфганг Моцарт у львівському музикознавчому дискурсі: історіографічний та виконавський аспекти
Full text linkThe patriarch of the musicological search of F. X. W. Mozart’s life and work in Galicia is the professor of the National Music Academy named after M. Lysenko in Lviv Dmytro Kolbin. His search, which began in the 1960s, served as the basis for the formation of the main milestones of his creative path, the determination of locations, components of creative work, the preparation of publications and concert performances. A new stage was the initiation of the Mozart Society in Lviv, which united a number of leading Lviv musicologists and performers, the establishment of the international classical music festival LvivMozArt, the implementation of the regional studies cluster program „Galicia – (un)explored land / Galicia – terra (in)cognita” and the publication of an annotated and the illustrated collection of documents „Mozart-son. The life of Franz Xaver in a travel diary and letters”. Formation of a powerful corpus of multi-vector musicological searches, concert and performance traditions that are able to introduce new accents and even a radical reconsideration of a number of events, creative contacts, inspirations of creative activity