Journals of Rzeszow University - Open Journal System
Not a member yet
8594 research outputs found
Sort by
Postrzeganie Policji przez mieszkańców województwa podkarpackiego – wyniki badań empirycznych
Full text linkThe aim of the article is to present the perception of the Police by the residents of the Podkarpackie Voivodeship. The publication focuses on explaining the concept of safety and the responsibilities of the Police in ensuring security. Attention is drawn to the wide range of tasks performed by police officers, from patrol activities and crime prevention to educating the public on safety principles. The article is based on quantitative research conducted on a sample of 1,503 residents of Podkarpackie in 2023. The study participants represented diverse demographic groups, allowing for a comprehensive understanding of social perceptions and opinions. The findings of the article may be useful not only for the Police but also for other institutions responsible for public safety as well as political and social decision-makers in the region.Celem artykułu jest przedstawienie postrzegania Policji przez mieszkańców województwa podkarpackiego. W publikacji, skupiono się na wyjaśnieniu czym jest bezpieczeństwo oraz jakie są zadania Policji w zapewnianiu bezpieczeństwa. Zwrócono uwagę na szeroką gamę zadań, jakie spoczywają na funkcjonariuszach Policji, od działań patrolowych, przez prewencję kryminalną, po edukację społeczeństwa w zakresie zasad bezpieczeństwa. Podstawą artykułu są badania ilościowe, które zostały przeprowadzone na próbie 1503 mieszkańców Podkarpacia w 2023 r. Uczestnicy badania, reprezentowali zróżnicowane grupy demograficzne, co pozwoliło na uzyskanie szerokiego obrazu społecznych odczuć i opinii. Wnioski z artykułu mogą być przydatne zarówno dla Policji, jak i innych instytucji odpowiedzialnych za bezpieczeństwo publiczne oraz decydentów politycznych i społecznych w regionie
Ewolucja postaw młodzieży w Polsce wobec religii i Kościoła katolickiego w XXI wieku w kontekście zmian religijności społeczeństwa polskiego
Full text linkThe role and place of the Catholic Church and religion in Polish society in the 21st century are changing, both at the level of individual and community life. These changes are significantly influenced by processes of a global nature as well as those specific to Poland. Secularisation, privatisation of faith, deinstitutionalisation of religion, selectivity in the observance of the precepts of faith proceeds in an uneven manner, with different dynamics in different areas of social life. Studies of the religiosity of young people are often identified as a kind of barometer of the changes taking place in society as a whole and a good basis for forecasting possible changes in the future. Based on research results, it can be concluded that symptoms of acceleration of all processes previously diagnosed in European societies are already visible in Polish society. The noticeable weakening of religiosity in Europe and the related mechanism of decreasing participation in religious practices is also noted in Poland, especially in the area of religious practices. In the context of the evolution of attitudes of young people in Poland, it can be concluded that the trend of secularisation and the abandonment of religious practices in youth circles are of a significantly more profound nature and happens at a highly accelerated rate. It should also be noted that the drop in participation in religious practices recorded in this group in recent studies was described as one of the most radical in history, so it should be assumed that it is rather difficult to expect a reversal of these trends in the nearest future.Ewolucja religijności społeczeństwa polskiego jest ważną kwestią w analizach funkcjonowania życia społeczno-politycznego. Pogłębiające się procesy sekularyzacji życia publicznego, dezinstytucjonalizacji wiary, selektywności w przestrzeganiu wskazań Kościoła katolickiego obserwowane od wielu lat na świecie są również bardziej widoczne w społeczeństwie polskim - przebiegają jednak z odmienną dynamiką w różnych obszarach życia wspólnotowego. Osłabieniu ulega również poziom zaufania do Kościoła instytucjonalnego. W świetle wyników badań odnoszących się do postaw młodzieży można stwierdzić, że wskazane procesy mają charakter znacząco głębszy oraz bardziej dynamiczny - w niektórych obszarach religijności bardzo intensywny. W najbliższym czasie trudno się spodziewać gwałtownego odwrócenia tych tendencji, w dużym zakresie uzależnione jest to od możliwości odzyskania lub wzmocnienia poziomu zaufania przez Kościół katolicki
Horyzontalna segregacja zawodowa i luka płacowa ze względu na płeć w świetle społecznej wartości pracy i zrównoważonego rozwoju. Przykład Polski
No full textThe persistence of horizontal gender segregation and the gender pay gap (GPG) poses a significant challenge to achieving the Sustainable Development Goals (SDGs). Success in reaching these goals requires considering both the economic and social aspects of work. In ongoing academic discourse, the topic of social value is increasingly addressed, and it serves as the background for the analyses in this article. The article aims to answer the question of the level of feminization and GPG in professions with varying levels of social value. The hypothesis is that professions with high social value are more feminized and have a lower pay gap compared to those with low social value. The study uses a mixed-method approach, integrating survey data from 2020 with statistical data from the Polish Central Statistical Office (GUS), focusing on professions classified at the third level of the ISCO-08 classification. This combination provides a detailed analysis of gender segregation and the GPG concerning the social value of work. The findings suggest that, in order to reduce pay inequalities, it is important not only to reduce horizontal segregation but also to support and recognize professions with a high level of social value.Utrzymywanie się horyzontalnej segregacji zawodowej oraz luki płacowej ze względu na płeć stanowi istotne wyzwanie w realizacji Celów Zrównoważonego Rozwoju (SDGs). Osiągnięcie tych celów wymaga uwzględnienia zarówno ekonomicznych, jak i społecznych aspektów pracy. W ostatnich latach w dyskursie akademickim coraz częściej porusza się temat społecznej wartości pracy, którystanowi tło analiz zawartych w niniejszym artykule. Celem artykułu jest odpowiedź na pytanie jaki jest stopień feminizacji i międzypłciowej luki płacowej w zawodach o różnym poziomie społecznej wartości. Postawiona hipoteza zakłada, że zawody o wysokiej wartości społecznej są bardziej sfeminizowane i cechują się niższym poziomem międzypłciowej luki płacowej w porównaniu do zawodów o niskiej wartości społecznej. W badaniu zastosowano metodę mieszaną, łączącą dane ankietowe z 2020 roku oraz dane statystyczne Głównego Urzędu Statystycznego (GUS), koncentrując się na zawodach sklasyfikowanych na trzecim poziomie klasyfikacji ISCO-08. Połączenie tych dwóch źródeł danych umożliwia szczegółową analizę segregacji płciowej i luki płacowej w odniesieniu do społecznej wartości pracy. Badanie wykazało, że w zawodach o wyższej wartości społecznej luka płacowa jest niższa, ale jednocześnie większość tych zawodów jest silnie sfeminizowana. Wyniki te rzucają nowe światło na ustalenia Strawińskiego (2018), który wskazywał, że najmniejsze różnice w wynagrodzeniach występują w zawodach o niemal zrównoważonym udziale kobiet i mężczyzn
Stare decisis w świetle najnowszego orzecznictwa Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych. Analiza na przykładzie prawa do przerywania ciąży
Full text linkThis article is dedicated to the key principle of American legal system, which is fundamental to the established dominant role of the Supreme Court in the modern American constitutionalism. The rule is stare decisis et non quieta movere which translates to “stick with previous decision”. Binding force of this rule is not disputed in vertical aspect but it is not a case in horizontal context. Supreme Court in constitutional stare decisis is typically free to amend its own decisions, due to de facto unamendable character of US Constitution, but it is disturbing when five (or even nine) non-elected justices by issuing a ruling effectively deprives millions of Americans of constitutional protection of their fundamental rights. An abortion right and Supreme Court’s ruling in Dobbs v. Jackson’s Women Health Org. is a valuable case study. This article was prepared using the formal-dogmatic and historical method. The Supreme Court case law was also analyzed, primarily Dobbs and two previous, overruled rulings of Roe v. Wade and Planned Parenthood v. Casey. The analysis is enriched by references the another decisions used as the basis for the views expressed by the Court adjudicating in “abortion right” cases.Niniejsze opracowanie poświęcono fundamentalnej zasadzie amerykańskiego systemu prawnego – stare decisis et non quieta movere, co tłumaczy się na „pozostań przy poprzedniej decyzji”. Zasada ta jest kluczowa dla dominującej we współczesnym amerykańskim konstytucjonalizmie roli Sądu Najwyższego. Choć związanie precedensami w aspekcie wertykalnym nie budzi większych wątpliwości, jej horyzontalne ujęcie jest przedmiotem ożywionej dyskusji. Sąd Najwyższy jest, z uwagi na praktycznie niezmienialny charakter amerykańskiej ustawy zasadniczej, uprawniony do zmiany swoich wcześniejszych decyzji związanych z wykładnią norm konstytucyjnych. Trzeba jednak zauważyć, że sytuacja, kiedy pięciu – lub nawet dziewięciu – niewybranych w wyborach powszechnych sędziów swoim wyrokiem pozbawia miliony Amerykanów konstytucyjnej ochrony ich praw, jest niepokojąca. Cennych studiów przypadku dostarcza prawo do przerwania ciąży oraz niedawny wyrok Sądu Najwyższego w sprawie Dobbs v. Jackson’s Women Health Org. Artykuł został sporządzony z wykorzystaniem metody formalno-dogmatycznej i historycznej. Analizie poddano również orzecznictwo Sądu Najwyższego, przede wszystkim wyrok w sprawie Dobbs oraz dwa uchylone przezeń wcześniejsze rozstrzygnięcia w sprawach Roe v. Wade oraz Planned Parenthood v. Casey. Analiza ta została uzupełniona o odwołania do innych decyzji Sądu Najwyższego, które stanowiły podstawę dla poglądów przyjmowanych przez Sąd w sprawach dotyczących prawa do aborcji
Obraz posłanek w memach internetowych
Full text linkThe analysis carried out in this article is part of women's media studies, and its aim was to answer the question of what image of female MPs emerges from the researched media materials. An analysis of the content of classic Internet memes published on the Demotywatory.pl website was conducted in order to verify the hypothesis assuming that stereotypical gender elements were exposed in the studied memes, devaluing the images of female MPs, according to the assumptions of the gendered mediation concept. It was found that the presentations of female MPs were dominated by attributes stereotypically attributed to men, and as a consequence, politics was treated as a male sphere, inappropriate for women. The creators of the memes evaluated negatively the masculine attributes visible in the images of female MPs, while the feminine attributes, which were less frequently exposed in the studied memes, were treated satirically. The analyses carried out confirmed the hypothesis and the congruence of the assumptions of gendered mediation with the way female MPs were depicted in the studied Internet memes.Prowadzone w artykule rozważania wpisują się w nurt women’s media studies, a ich celem była odpowiedz na pytanie jaki obraz posłanek wyłania się z badanych materiałów medialnych? Przeprowadzona analiza zawartości klasycznych memów internetowych opublikowanych w serwisie Demotywatory.pl, miała umożliwić weryfikację hipotezy zakładającej, że w badanych memach eksponowano stereotypowe elementy płci, dewaluując obrazy posłanek, zgodnie z założeniami koncepcji gendered mediation. Ustalono, że w prezentacjach posłanek dominowały atrybuty stereotypowo przypisywane mężczyznom, a w konsekwencji polityka była traktowana jako sfera męska, nieodpowiednia dla kobiet. Twórcy memów oceniali negatywnie męskie cechy widoczne w obrazach posłanek, natomiast cechy kobiece, rzadziej eksponowane w badanych memach, traktowali satyrycznie. Przeprowadzone analizy potwierdziły przyjętą hipotezę oraz zgodność założeń gendered mediation ze sposobem obrazowania posłanek w badanych memach internetowych
Kurierzy i kierowcy – czy płeć ma znaczenie? Opinie na temat kobiet i mężczyzn w pracy platformowej w Polsce
No full textThe article examines gender-related perceptions and stereotypes of platform-based courier and driver jobs, focusing on factors such as physical aptitude, safety concerns, work flexibility, and anonymity. The theoretical background to the empirical research was the theory of statistical discrimination. The main purpose was to provide the views of Polish residents on gender diversity in the context of platform work as couriers for delivering meals from restaurants or shopping and taxi drivers. The following hypothesis was set: clients might be guided by stereotypes in their opinions given to platforms workers. The methods used were critical analysis of the scientific achievements of literature and a diagnostic survey, using the questionnaire technique. The paper explores the concept of digital labour platforms (DLPs) focusing on offline service delivery and provides a concise overview of statistical discrimination theory. It also examines the results of a survey conducted among adult inhabitants of Polish cities. The findings indicate that while certain gendered perceptions remain strong, attitudes seem to be not far away from gender neutrality.Przedmiotem badań w artykule uczyniono stereotypy związane z płcią w kontekście pracy kurierów i kierowców świadczących usługi za pośrednictwem platform cyfrowych (DLP), koncentrując się na takich aspektach, jak predyspozycje fizyczne, kwestie bezpieczeństwa, elastyczność pracy oraz anonimowość. Teoretycznym punktem odniesienia dla badań empirycznych była teoria dyskryminacji statystycznej. Głównym celem było przedstawienie opinii mieszkańców Polski na temat kobiet i mężczyzn w kontekście pracy platformowej, tj. jako kurierzy dostarczający posiłki z restauracji lub zakupy oraz jako kierowcy taksówek. Postawiono następującą hipotezę: klienci platform mogą kierować się w swoich ocenach pracowników stereotypami dotyczącymi płci. Zastosowane metody badawcze obejmowały krytyczną analizę dorobku literatury naukowej oraz metodę sondażu diagnostyczny z wykorzystaniem techniki ankietowej. W artykule omówiono pojęcie cyfrowych platform pracy z akcentem na usługi realizowane offline i przedstawiono krótką charakterystykę teorii dyskryminacji statystycznej. Dokonano analizy wyników badania ankietowego przeprowadzonego wśród dorosłych mieszkańców polskich miast. Można stwierdzić, że choć pewne stereotypy płciowe nadal są obecne, postawy respondentów nierzadko bywają neutralne
Urząd i tytuł hrabiego w świetle prac XVIII- i XIX-wiecznych prawników konstytucjonalistów i niemieckich pisarzy politycznych
Full text linkDuring the course of the development of aristocratic structures in the Holy Roman Empire of the German Nation, the need to understand its genesis and stages of development arose. The first observations were made by eminent lawyers, constitutionalists and political writers such as J. Lünig, J. Moser, C. Pauli, J. Pütter, Ch. Scheidt, F. Lobethan, J. Loen. They were based on the analysis of archival material (mainly the chancellery), the current legal status, and observations of a proto-sociological nature. The first categorizations recognized a multitude of count's titles, while at the same time giving its beneficiaries a place at the top of the social hierarchy between dukes and barons. A count could have the status of a prince of the Reich (Landgraves, Margraves), the status of a real Count of the Reich (Reichsunmittelbare Graf) and a titular Count of the Reich (Titulargraf, mediate, reichsmittelbare Graf), as well as an ordinary count with feudal rights equal to the nobility of the land (Landsassen). The status of a count was associated with a broad range of privileges in such areas as the judiciary, military or property rights, as well as the acquisition of broad political, prestige and rank rights to a wide range of formalized authority in public life.Rozwój struktur arystokratycznych na obszarach Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego już w okresie ich kształtowania się budził potrzebę zrozumienia genezy tego procesu i jego etapów rozwojowych. Pierwsze konstatacje poczynione zostały przez znakomitych prawników konstytucjonalistów i pisarzy politycznych, takich jak J. Lünig, J. Moser, C Pauli, J. Pütter, Ch. Scheidt, F. Lobethan, J. Loen. Opierały się na analizie materiału archiwalnego (głównie kancelaryjnego), aktualnego stanu prawnego i obserwacjach natury protosocjologicznej. Kategoryzacje te uznawały mnogość tytulatury hrabiowskiej, przy jednoczesnym zawarowaniu miejsca jej beneficjentom na szczycie hierarchii społecznej pomiędzy książętami a baronami. Hrabia mógł mieć status książęcy Rzeszy (landgrabiowie, margrabiowie), status hrabiego Rzeszy rzeczywistego (reichsunmittelbare Graf) i hrabiego Rzeszy tytularnego (Titulargraf, mediate, reichsmittelbare Graf), jak również hrabiego zwykłego o prawach lennych jednakich szlachcie ziemi (Landsassen). Status hrabiowski związany był z szerokim uprzywilejowaniem w takich dziedzinach, jak sądownictwo, wojskowość czy prawa własności. Otwierał drogę do pozyskiwania praw politycznych, prestiżowych, dawał duży zakres sformalizowanego autorytetu w życiu publicznym
Postrzeganie przemocy i nadużyć w środowisku zawodowym polskich ekspertów do spraw komunikacji w kontekście płci
Full text linkWe analyze the perception of various shades of violence and abuse in the workplace among Polish communication experts in the context of gender (with references to professional advancement opportunities, occurrence of biases, job satisfaction, and incidents of sexual harassment). We use a quantitative method with survey research. The questionnaire was created for the as part of the project ‘Wellbeing in Public Relations and Communications Industries’, which is run within the EUPRERA network on 'Women in PR'. For this paper, we analyze Polish data: independent variables (gender and age of respondents, employment sector, the organization's size, and the length of professional careers) and dependent variables (four statements related to perceived gender discrimination and sexual harassment). We collected the data between May-September, 2023. A group of 122 individuals completed the survey, and then we calculated the data with Excel's pivot formula. The study confirmed that gender impacts the scale and perception of workplace violence/abuse. It was an obstacle to success for one-third of men and two-thirds of women. Nearly 60% of women believed it negatively impacted their advancement (over 80% of men had no such experiences). Additionally, 70% of women and 34% of men experienced harassment. Our study supports the discussed theory, confirming that women often experience workplace discomfort. Two observations are worth underlining: 1) a surprisingly broad range of behaviors in expert communication workplaces; 2) a generational shift in reporting abuse and harassment, with younger, less experienced men reporting more, later reversed as older women feel more harassed.W artykule analizujemy postrzeganie różnych odcieni przemocy i nadużyć w miejscu pracy przez polskich ekspertów ds. komunikacji w kontekście płci (z odniesieniem do możliwości awansu zawodowego, występowania uprzedzeń, satysfakcji z pracy i incydentów molestowania seksualnego). Stosujemy metodę ilościową (kwestionariusz ankiety). Kwestionariusz został stworzony na potrzeby projektu „Dobre samopoczucie w branży public relations i komunikacji”, który jest realizowany w ramach sieci EUPRERA w ramach projektu „Kobiety w PR”. W tym artykule analizujemy polskie dane: zmienne niezależne (płeć i wiek respondentów, sektor zatrudnienia, wielkość organizacji i długość kariery zawodowej) oraz zmienne zależne (cztery stwierdzenia dotyczące postrzeganej dyskryminacji ze względu na płeć i molestowania seksualnego). Dane zbierałyśmy od maja do września 2023 r. Ankietę wypełniły 122 osoby. Badanie potwierdziło, że płeć ma wpływ na skalę i postrzeganie przemocy/nadużyć w miejscu pracy. Jak wykazano, właśnie płeć przeszkadzała w osiągnięciu sukcesu dla jednej trzeciej mężczyzn i dwóch trzecich kobiet. Prawie 60% kobiet uważało, że płeć negatywnie wpłynęła na ich awans (ponad 80% mężczyzn nie miało takich doświadczeń). Ponadto 70% kobiet i 34% mężczyzn doświadczyło molestowania. Nasze badanie potwierdza, że kobiety często doświadczają dyskomfortu w miejscu pracy. Warto podkreślić dwie obserwacje: 1) stwierdzono zaskakująco szeroki zakres zachowań w miejscach pracy związanych z komunikacją jako profesją; 2) następuje zmiana pokoleniowa w zgłaszaniu nadużyć i molestowania
Odpowiedzialność rodzinna jako metoda śledcza funkcjonariuszy Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego na przykładzie sprawy Łukasza Cieplińskiego. Próba rekonstrukcji i klasyfikacji zagadnienia
Full text linkThe story of Jadwiga Cieplińska, the sister of the legendary commander of the Home Army (AK) Rzeszów Inspectorate, and later president of the last authentic IV Main Board of the "Freedom and Independence" Association (WiN), Major Łukasz Ciepliński, is an example of one of the investigative methods used by officers of the Ministry of Public Security (MBP) operating in the years 1945‒1954 during interrogations of members of the independence conspiracy. The use of family responsibility as an investigative method, although contrary to the applicable law, often proved to be an effective way of obtaining statements exposing and incriminating fellow conspirators. Unwavering in the fight for independence, they were ready to undergo physical torture and even death, but they were unable to bear the suffering of their closest family members. At the price of their freedom, the Home Army soldiers and the WiN activists were willing to reveal the most guarded secrets of their organizations and even betray their collaborators. The article provides examples of such blackmail, which concerned Łukasz Ciepliński, Ludwik Marszałek, Zbigniew Bernatowicz, Adam Lazarowicz, Józef Frankiewicz, and even the famous communist secret service provocateur Stefan Sieńko and their loved ones (spouses, children, and siblings). One of the hostages of the communist secret service was Jadwiga Cieplińska (1903‒1983), who was sentenced by the Military District Court in Warsaw to 2 years in prison for the sole reason of helping her brother Łukasz, who run a shop in Zabrze, and she served the entire sentence.Na przykładzie historii Jadwigi Cieplińskiej, siostry legendarnego komendanta Inspektoratu AK Rzeszów, a później prezesa ostatniego autentycznego IV Zarządu Głównego WiN Łukasza Cieplińskiego, przedstawiono jedną z metod śledczych, jaką posługiwali się funkcjonariusze działającego w latach 1945‒1954 Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego w trakcie przesłuchań członków konspiracji niepodległościowej. Zastosowanie odpowiedzialności rodzinnej, chociaż sprzeczne z obowiązującym prawem, często okazywało się skutecznym sposobem uzyskania zeznań dekonspirujących członków podziemia. Niezłomni w walce o niepodległość byli gotowi na tortury fizyczne, a nawet na śmierć, ale nie byli w stanie znieść cierpień najbliższych członków rodziny. Za cenę ich wolności żołnierze AK i działacze WiN byli skłonni wyjawić najbardziej strzeżone tajemnice swoich organizacji, a nawet wydać swoich współpracowników. W artykule wskazano przykłady takich szantaży, które dotknęły Łukasza Cieplińskiego, Ludwika Marszałka, Zbigniewa Bernatowicza, Adama Lazarowicza, Józefa Frankiewicza czy nawet słynnego w sensie negatywnym agenta bezpieki Stefana Sieńki i ich bliskich (małżonków, dzieci i rodzeństwa). Jedną z zakładniczek bezpieki była Jadwiga Cieplińska (1903‒1983), która tylko z tego powodu, że pomagała bratu w prowadzeniu sklepu w Zabrzu, została skazana przez WSR w Warszawie na dwa lata więzienia i karę tę w całości odbyła
Polska diaspora na Syberii na łamach prasy syberyjskiej w drugiej połowie XIX i na początku XX wieku
Full text linkIn the 19th century in the Asian territories of the Russian Empire – especially in Siberia – the process of forming a Polish diaspora was observable. At the turn of the 20th century the Polish community in Siberia began to develop dynamically. Poles became a vital part of the Siberian society alongside Russians, indigenous peoples, Jews and Germans. The attitude of the Siberian society towards Poles can be observed in press publications found in Siberian periodicals from the second half of the 19th to the beginning of the 20th century. Scarcely issued in the 1880s publications of this kind became much more numerous between 1890-1914. The breakthrough period for the Polish diaspora in Siberia were the years 1918-1919, which was related to Polish independence and the ensuing repatriation of Poles to their homeland.W XIX wieku na terenach azjatyckich Cesarstwa Rosyjskiego, a szczególnie na Syberii, formowała się diaspory polska. Na przełomie XIX i XX wieku rozpoczął się dynamiczny rozwój społeczności polskiej na Syberii. Polacy stali się zauważalną częścią syberyjskiego społeczeństwa na równi z Rosjanami, rdzennymi ludami, Żydami i Niemcami. Stosunek do Polaków można zaobserwować na podstawie publikacji prasowych w lokalnych periodykach II połowy XIX i początku XX wieku. Jeżeli w latach 80. XIX wieku takich publikacji było niewiele, to w latach 1890–1914 ich liczba znacznie wzrosła. Przełomowym momentem dla diaspory polskiej na Syberii były lata 1918–1919. Wynikało to z uzyskania przez Polskę niepodległości i repatriacji Polaków do ojczyzny