Journals of Rzeszow University - Open Journal System
Not a member yet
8594 research outputs found
Sort by
Ewa Głębicka jako komentatorka "Nocy i dni" Marii Dąbrowskiej. Studium porównawcze na tle wcześniejszych prac o tej powieści
Get PDFThe 2021 edition of Maria Dabrowska’s Nights and Days was published in the National Library series. It was prepared by Ewa Głębicka, whose 188-page Introduction is the subject of the analysis conducted in this article. The author documented this Introduction very thoroughly – she used Maria Dąbrowska’s Diaries and correspondence with various people (published and unpublished), all works by literary scholars and literary critics (books, articles, even minor contributions) on the subject of Dąbrowska and Nights and Days, as well as many other documents. Głębicka presented the more important facts about the life and creativity of Maria Dąbrowska and produced a versatile interpretation of the novel Nights and Days. Her findings were confronted with other research on the novel Nights and Days, conducted by Polish literary historians in the 1950s, 1960s and 1970s: Tadeusz Drewnowski, Włodzimierz Maciąg, Ewa Korzeniewska, Henryk Markiewicz, Zdzisław Libera, Kazimierz Wyka and literary critic Andrzej Kijowski. Głębicka’s interpretation proposes a new point of view onmany issues and brings more details than anything previously written about this novel.W 2021 r. ukazało się wydanie Nocy i dni Marii Dąbrowskiej w serii Biblioteka Narodowa. Przygotowała je Ewa Głębicka. Liczący 188 stron Wstęp Głębickiej jest przedmiotem analizy przeprowadzonej w tym artykule. Autorka bardzo dokładnie ten Wstęp udokumentowała – wykorzystała Dzienniki i korespondencję Marii Dąbrowskiej z różnymi osobami (publikowaną i niepublikowaną), wszelkie prace literaturoznawców oraz krytyków literatury (książki, artykuły, nawet drobne przyczynki) na temat Dąbrowskiej i Nocy i dni, a także wiele innych dokumentów. Ewa Głębicka zaprezentowała ważniejsze fakty dotyczące życia i twórczości Marii Dąbrowskiej oraz dokonała wszechstronnej interpretacji powieści Noce i dnie. Ustalenia Ewy Głębickiej zostały skonfrontowane z innymi badaniami poświęconymi powieści Noce i dnie, prowadzonymi przez polskich historyków literatury w latach 50., 60. i 70. XX wieku: Tadeusza Drewnowskiego, Włodzimierza Maciąga, Ewę Korzeniewską, Henryka Markiewicza, Zdzisława Liberę, Kazimierza Wykę i krytyka literackiego Andrzeja Kijowskiego. Interpretacja powieści Noce i dnie autorstwa Ewy Głębickiej proponuje nowy punkt widzenia na wiele kwestii i przynosi więcej szczegółów niż wszystko, co wcześniej napisano o tej powieści
Kobiecość i postkolonializm w poezji Zuzanny Ginczanki i Marianne Moore
Get PDFThe article Femininity and Postcolonialism in the Poetry of Zuzanna Ginczanka and Marianne Moore aims to present selected poems by Zuzanna Ginczanka and Marianne Moore and to compare the categories of femininity and postcolonialism present in their work. My goal is to present the poets as related to each other, postulating similar views, although geographically distant. I will focus on how they present femininity and how the issue of postcolonialism is presented. The similarities I have observed in their poetry prompted me to examine and outline the points of contact between these categories in Ginczanka and Moore, to compare them and find the same vision of a woman and the same postcolonialism. During the interpretation, I confront the aspects common to the authors who functioned on opposite sides of the world and are nevertheless related in their work.Artykuł Kobiecość i postkolonializm w poezji Zuzanny Ginczanki i Marianne Moore ma na celu przedstawienie wybranych wierszy Zuzanny Ginczanki i Marianne Moore oraz porównanie obecnych w ich twórczości kategorii kobiecości i postkolonializmu. Moim celem będzie przedstawienie poetek jako pokrewnych sobie, postulujących podobne poglądy, chociaż odległych geograficznie. Skupię się na tym, jak jest przez nie przedstawiana kobiecość, a jak kwestia postkolonializmu. Zaobserwowane przeze mnie podobieństwa w ich przedstawieniu, skłoniły mnie do zbadania i zaprezentowania punktów stycznych między tymi kategoriami u Ginczanki i Moore. Balansować między nimi i odnajdywać tą samą wizję kobiety i tą samą postkolonialność. Podczas interpretacji skonfrontuję aspekty wspólne dla autorek, które funkcjonowały po dwóch stronach świata, a mimo to są pokrewne w swojej twórczości
Niezaangażowany obserwator? Słowacja wobec Inicjatywy Trójmorza (2015-2024)
Get PDFThe Three Seas Initiative (3SI) is a relatively new format of regional cooperation in Central Europe focused on economic cooperation. From the beginning, Slovakia has been a member of the initiative, but it is one of the least involved participating countries in the Three Seas cooperation. This is due to many international and domestic factors. Bratislava, above all, does not see any added value in the 3SI and focuses primarily on EU funds in its regional development. The format is also perceived as aimed at EU unity and a counterweight to German dominance. The new US administration of Donald Trump and its approach to the 3SI provides an opportunity to change the position of the Slovak authorities. The current president of Slovakia, Peter Pellegrini, may pursue a similarly new policy towards the format. The article presents the conditions for Slovakia's functioning in the 3SI in the years 2015-2024, state and expert entities involved in the Three Seas cooperation, public discourse on the 3SI and the most important projects involving the Slovak side. An attempt was also made to answer the question about the reasons for Slovakia's distancing itself from this format of regional cooperation and the possibilities of overcoming this reluctance.Inicjatywa Trójmorza (Three Seas Initiative, 3SI) to stosunkowo nowy format współpracy regionalnej w Europie Środkowej skoncentrowany na współpracy ekonomicznej. Od początku w jego skład wchodzi Słowacja, która zalicza się jednak do grupy najmniej zaangażowanych we współpracę trójmorską państw uczestniczących. Jest to uwarunkowane wieloma czynnikami międzynarodowymi i wewnątrzkrajowymi. Bratysława przede wszystkim nie widzi w 3SI żadnej wartości dodanej i stawia w swoim rozwoju regionalnym przede wszystkim na fundusze UE. Format jest także postrzegany jako wymierzony w jedność UE i przeciwwagę dla dominacji Niemiec. Szansę na zmianę stanowiska władz słowackich stanowi nowa administracja amerykańska Donalda Trumpa i jej podejście do 3SI. Podobnie nową politykę wobec formatu może prowadzić obecny prezydent Słowacji Peter Pellegrini. W artykule przedstawione zostały uwarunkowania funkcjonowania Słowacji w 3SI w latach 2015-2024, podmioty państwowe i eksperckie zajmujące się współpracą trójmorską, dyskurs publiczny o 3SI i najważniejsze projekty z udziałem strony słowackiej. Podjęta została również próba odpowiedzi na pytanie o przyczyny dystansowania się Słowacji od tego formatu współpracy regionalnej i możliwości przełamania tej niechęci
Postawy wobec języka młodych ludzi w Polsce i jego społeczne postrzeganie w wybranych aspektach – przyczynek do refleksji
Get PDFThe article addresses the issue of how certain social groups perceive the language of youth (youth slang). Before addressing this main issue, an attempt is made to briefly explain the concepts that are key to understanding the content discussed (youth language – its various names, as well as its functioning as a sociolect). Initial explanations and diagnoses serve to build a further picture of the attitudes adopted by some groups towards the language of young people on several levels. One of them is considered at the level of the relationship between young people and the slang they use. The focus is briefly on the role of school as an institution that is supposed to shape respect for the native language. The next part of the reflection discusses the attitudes towards youth slang that the older generation may demonstrate. In order to justify and authenticate the conclusions, the observations are confronted with the results of survey studies reflecting the empirical dimension of certain linguistic phenomena.Artykuł porusza problematykę postrzegania przez określone grupy społeczne języka młodzieży (slangu młodzieżowego). Przed nawiązaniem do tego głównego zagadnienia następuje próba krótkiego wyjaśnienia pojęć kluczowych dla zrozumienia omawianych treści (języka młodzieży – jego różnego nazewnictwa, a także funkcjonowania jako socjolektu). Wstępne wyjaśnienia i rozpoznania służą zbudowaniu dalszego obrazu postaw przyjmowanych przez niektóre środowiska wobec języka młodych ludzi na kilku płaszczyznach. Jedną z nich rozpatrzono na poziomie relacji młodzieży do używanego przez nią slangu. Po krótce skupiono się na roli szkoły jako instytucji mającej kształtować poszanowanie języka ojczystego. Następna część refleksji mówi o tym, jakie postawy wobec slangu młodzieżowego może wykazywać starsze pokolenie. W celu uzasadnienia i uwiarygodnienia wniosków spostrzeżenia skonfrontowano z wynikami badań ankietowych odzwierciedlających empiryczny wymiar niektórych zjawisk językowych.
 
Wybrane filozoficzne wątki u twórców Młodej Polski
Get PDFYoung Poland is a literary era at the turn of the 19 th and 20 th centuries. The article presents selected philosophical threads that appeared among poets and writers of this era: bankruptcy of ideas, desperate hedonism, striving for nirvana, the slogan “art for art’s sake” and the cult of the artist, criticism of bourgeois morality, references to folk culture and engagement with the national question. The article concludes with a critique of Young Poland from the perspective of the philosopher Stanisław Brzozowski and summarizes the main findings.Młoda Polska to epoka literacka z przełomu XIX i XX w. Artykuł przedstawia wybrane wątki filozoficzne obecne u poetów i pisarzy tej epoki: bankructwo idei, rozpaczliwy hedonizm, dążenie do nirwany, hasło „sztuka dla sztuki” i kult artysty, krytykę moralności mieszczańskiej, nawiązywanie do kultury ludowej oraz podjęcie kwestii narodowej. W końcowej części zawarto krytykę Młodej Polski według filozofa Stanisława Brzozowskiego oraz konkluzje pracy
Feliksa Konecznego nauka o cywilizacjach – geneza, założenia, perspektywy
Get PDFThis article aims to present Feliks Koneczny’s (1862–1949) science of civilizations. The starting point for this exploration is, on the one hand, the growing contemporary interest in the extensive scholarly contributions of the Kraków-based historian and philosopher, and, on the other, the still untapped cognitive potential of his theory of civilizations. The systematization of Koneczny’s science of civilizations involves identifying (1) its origins, (2) its key assumptions, and (3) the perspectives it offers within contemporary social sciences. This approach facilitates a deeper understanding of the civilizational paradigm and its practical relevance for studying civilizational dynamics. The analysis is based on a critical review of Koneczny’s work and the literature addressing the reception of his ideas.Niniejszy artykuł podejmuje próbę przedstawienia nauki o cywilizacjach autorstwa Feliksa Konecznego (1862–1949). Punktem wyjścia dla tej problematyki jest z jednej strony wzrastająca popularność bogatego dorobku naukowego krakowskiego historyka i filozofa, a z drugiej wciąż niewykorzystany potencjał poznawczy, jaki niesie jego teoria cywilizacji. Systematyzacja opisu nauki o cywilizacjach polegać będzie na wskazaniu (1) jej genezy, (2) kluczowych założeń oraz (3) perspektyw, jakie otwierają się przed nią we współczesnych naukach społecznych. Pozwoli to na lepsze zrozumienie zainteresowania paradygmatem cywilizacyjnym jak i jego praktycznym znaczeniem dla badań dynamiki cywilizacyjnej. Analiza będzie się opierać na krytycznym przeglądzie twórczości Feliksa Konecznego, a także na literaturze przedmiotu poświęconej recepcji jego twórczości
„Rószczką czarodziejską w świat marzeń”. Przewodnik Walerego Eljasza i jego znaczenie w rozwoju turystyki tatrzańskiej
Get PDFThe article is devoted to Walery Eljasz’s Tatra guides, which, starting in 1870, were reissued at several-year intervals over the next thirty years. These works were extremely important in shaping Polish awareness of the Tatra Mountains during the period of the partitions. The author was a versatile talent, interested in painting, graphic arts, photography, writing, and tourism. He successfully combined his last two passions (and also graphic arts) in his guides. The article attempts to evaluate the contents of successive editions of the guides and to determine their significance for the development of broadly understood mass tourism in the Tatra region in the second half of the 19th century.Artykuł poświęcony jest przewodnikowi tatrzańskiemu Walerego Eljasza, który począwszy od roku 1870, w odstępach kilkuletnich, był wznawiany przez kolejne trzydzieści lat. Była to lektura niezmiernie ważna dla kształtowania świadomości Polaków o tych górach w okresie zaborów. Autor przewodnika był człowiekiem wszechstronnie utalentowanym. Zajmowało go malarstwo, grafika, fotografika, pisarstwo i turystyka. Te dwie ostatnie pasje (ale także grafikę) udanie połączył w swych przewodnikach. Artykuł jest próbą oceny zawartości kolejnych wydań przewodnika i określenia znaczenia tego tekstu dla rozwoju szeroko rozumianej masowej turystyki tatrzańskiej drugiej połowy XIX w
Źródła – przemiany – tożsamość a lokalna kultura muzyczna
Get PDFThe article is an attempt to interpret the title of the conference: “sources – transformations – identity” as a complete set of categories related to the local musical culture. The starting point is the sources in the form of various documents of musical traditions (ethnic, noble, religious, bourgeois, etc.) and all evidence of musical practices (activity of local artists, musical events, monuments, musical organizations, forms of education, etc.). The results of research on these sources create “initial capital” that can find its place in the changing, contemporary local culture, including the local musical culture. It provides a field for designing projects that use elements of music for local identification and identity. It provides a field for designing projects that use elements of music to identify with the local space and in the longer term to form the local individual and collective identity.Artykuł jest próbą zinterpretowania tytułu konferencji: „źródła – przemiany – tożsamość” jako zestawu kategorii o pewnej kompletności i odniesionych do lokalnej kultury muzycznej. Punkt wyjścia stanowią źródła jako rozmaite dokumenty tradycji muzycznych (etnicznych, szlacheckich, wyznaniowych, mieszczańskich itd.) i wszelkie świadectwa praktyk muzycznych (działalność lokalnych twórców, wydarzenia muzyczne, zabytki, organizacje muzyczne, formy edukacji itd.). Rezultaty badań tych źródeł tworzą „kapitał początkowy”, który odnaleźć może swe miejsce w zmieniającej się, współczesnej kulturze lokalnej, w tym także lokalnej kulturze muzycznej. Stanowi ona pole dla projektowania przedsięwzięć wykorzystujących elementy muzyki w identyfikacji danej lokalności, a w dalszej perspektywie w procesie kształtowania lokalnej tożsamości indywidualnej i zbiorowej
Zarys twórczości organowej o przeznaczeniu pedagogicznym kompozytorów krakowskich z przełomu XIX i XX wieku
Get PDFOrgan music, as an integral part of liturgical music, had a significant impact on shaping the musical sensitivity of Polish society during the partition period, owing to the deep religiosity of Poles. Despite its important role, it was characterized by a rather low level of performance. The most outstanding Polish organists of the time were associated with the musical centers of Cracow and Warsaw, where the local music conservatories provided the highest standards of education. This article outlines the pedagogical contributions to organ music by Cracow-based composer-educators, including professors of organ performance classes at the School of the Musical Society, later transformed into the Conservatory of the Musical Society. These include Kazimierz Garbusiński, Franciszek Przystał, Wincenty Wacław Richling, Walerian Styś, Bolesław Wallek-Walewski, and Władysław Żeleński. One notable work, the collection 25 Preludes, Op. 38 by Władysław Żeleński, created at the end of the 19th century, is still used in organ performance education and occasionally included in concert repertoires. The traditions of Galician organ culture laid the foundations for the development of organ music performance during the interwar period and after 1945.Muzyka organowa, będąca integralną częścią muzyki liturgicznej, z uwagi na wysoką religijność Polaków miała w czasach zaborów istotny wpływ na kształtowanie wrażliwości muzycznej społeczeństwa. Pomimo tak ważnej roli odznaczała się raczej niskim poziomem wykonawczym. Najwybitniejsi polscy organiści związani byli wówczas z krakowskim i warszawskim ośrodkiem muzycznym, a tamtejsze konserwatoria muzyczne zapewniały najwyższy poziom ich kształcenia. W artykule zawarto zarys twórczości pedagogicznej na organy krakowskich kompozytorów-pedagogów, w tym profesorów klas gry organowej w Szkole Towarzystwa Muzycznego przekształconej w Konserwatorium Towarzystwa Muzycznego: Kazimierza Garbusińskiego, Franciszka Przystała, Wincentego Wacława Richlinga, Waleriana Stysia, Bolesława Wallek-Walewskiego i Władysława Żeleńskiego. Powstały pod koniec XIX w. zbiór 25 Preludiów op. 38 Żeleńskiego do dziś wykorzystywany jest w dydaktyce gry organowej i bywa włączany do repertuaru koncertowego. Tradycje kultury organowej Galicji stworzyły podwaliny pod rozwój wykonawstwa muzyki organowej w Polsce okresie międzywojennym oraz po 1945 roku