Journals of Rzeszow University - Open Journal System
Not a member yet
8594 research outputs found
Sort by
Wpływ podmiotów zewnętrznych w cyberprzestrzeni na bezpieczeństwo procesu wyborczego w państwie
Get PDFThe objective of this article is to present the impact of external actors on the security of the electoral process. The central thesis of the article posits that, in the contemporary era, cyberspace has enabled external actors to intensify their efforts in influencing the electoral process of sovereign states. This study employs various research methods, including source analysis and criticism, literature analysis and criticism, the comparative method, and case studies. Cyberspace is pivotal in the electoral process, and in light of transnational threats, it is imperative to enhance public awareness on this issue, strengthen state cybersecurity measures, and promote international cooperation, such as information exchange, joint exercises, and coordinated activities. Securing the electoral process necessitates a comprehensive approach that encompasses technical, technological, legal, institutional, and social dimensions.Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie wpływu podmiotów zewnętrznych, względem państwa, na bezpieczeństwo procesu wyborczego. Głowna teza publikacji zawiera się w stwierdzeniu, że współcześnie, za sprawą cyberprzestrzeni, podmioty zewnętrzne zintensyfikowały działania w zakresie wpływu na proces wyborczy podmiotu państwowego. W pracy zastosowane zostały metody badawcze takie jak: analiza i krytyka źródeł, analiza i krytyka piśmiennictwa, metoda porównawcza, studium przypadku. Cyberprzestrzeń odgrywa kluczową rolę w procesie wyborczym, a w obliczu transnarodowych zagrożeń, konieczne jest podnoszenie świadomości społeczeństwa w tym zakresie, dbałość o cyberbezpieczeństwo państwa, ale także niezbędna jest odpowiednia współpraca międzynarodowa np. wymiana informacji, wspólne ćwiczenia i koordynacja działań. Zapewnienie bezpieczeństwa procesu wyborczego wymaga kompleksowego podejścia, które obejmuje zarówno aspekty techniczno-technologiczne, prawne, instytucjonalne, jak i społeczne
Gurkhowie na Gallipoli. Walki hinduskiej 29. Brygady Piechoty na półwyspie Gallipoli w 1915 r.
Get PDFThe Gallipoli Campaign of 1915 left a lasting imprint on the histories of many nations involved. For Turks, Australians, and New Zealanders, it became a cornerstone in the formation of national identity. For the British, it remains a source of deep embarrassment—one of the most painful military defeats in their history. The French often regard it as an unnecessary venture, orchestrated by their closest allies.
What is less commonly remembered is that Indian soldiers also played a significant role in this campaign. Most served in the 29th Indian Infantry Brigade, whose actions form the central focus of this article. The brigade participated in nearly all major engagements of the campaign—initially fighting in the southern part of the peninsula before being redeployed north in the summer to the ANZAC-held sector. The brigade remained stationed on the peninsula until nearly the end of the campaign, with the last troops withdrawing in the second half of December 1915.
Accustomed to operating in extreme conditions, Indian soldiers proved to be remarkably effective. Military reports consistently praised their determination, high morale, and combat proficiency. Despite enduring severe hardships, their discipline remained exceptionally high. However, this dedication came at a steep cost. Of the approximately 15,000 Indian troops who took part in the campaign, nearly one-third were killed, wounded, or died from other causes.
To this day, the contribution of Indian soldiers at Gallipoli remains an underexplored subject in historiography—often mentioned only in passing within broader studies of the campaign or the involvement of other national contingents. This article seeks to help fill that gap by shedding light on their overlooked role and sacrifice.Kampania na półwyspie Gallipoli w 1915 r. trwale zapisała się w historii wielu narodów biorących w niej udział. Dla Turków, Australijczyków czy Nowozelandczyków jest ważnym elementem budowy tożsamości narodowej. Dla Brytyjczyków stanowi powód do wstydu jako jedna z najboleśniejszych porażek militarnych. Francuzi traktują ją jako niepotrzebną eskapadę zorganizowaną przez swoich najbliższych sojuszników.
Niewielu pamięta, że w tej kampanii wzięli udział także żołnierze z Indii. Większość z nich służyła w 29. Brygadzie Piechoty, której walki stanowią temat przewodni niniejszego artykułu. Uczestniczyła ona niemal we wszystkich najważniejszych starciach kampanii ‒ najpierw walczyła na południu półwyspu, by latem trafić na północ, do sektora zajmowanego przez wojska ANZAC. Brygada stacjonowała na półwyspie do niemal samego końca kampanii, ostatni żołnierze opuścili półwysep w drugiej połowie grudnia 1915 r.
Hindusi, nawykli do działań w ekstremalnych warunkach, okazali się niezwykle skutecznym rekrutem. W raportach podkreślano ich determinację, wysokie morale oraz umiejętności walki. Pomimo ogromnych trudów ich poziom dyscypliny był wyjątkowo wysoki. Za swoją postawę zapłacili ogromną cenę. Spośród ok. 15 tys. żołnierzy, którzy wzięli udział w kampanii, aż 1/3 zginęła, zmarła lub odniosła rany.
Do dzisiaj udział hinduskich żołnierzy w kampanii na Gallipoli stanowi w historiografii tematykę słabo opracowaną, poruszaną zazwyczaj na marginesie szerszych opracowań, poświęconych całej kampanii bądź udziałowi wybranych kontyngentów. Niniejszy artykuł ma na celu przynajmniej częściowe wypełnienie tej luki
Próby gry z cenzurą w listach z zesłania Kazimierza Szetkiewicza
Get PDFThe text deals with the way Kazimir Shetkevich, who was exiled to Russia, wrote to his wife and tried to convince the Russian censor reading these letters that he was a loyal Russian citizen. To this end, he emphasized his innocence, lied that he had not fought for the cause of Polish independence, praised the Tsar and Russian culture, and urged his wife to learn Russian. Through the analysis of Shetkevich’s letters, we gain knowledge of the ways in which people cheated the censors.Tekst dotyczy sposobu w jaki zesłany do Rosji Kazimierz Szetkiewicz pisząc do żony starał się przekonać czytającego te listy cenzora rosyjskiego o tym, że jest lojalnym rosyjskim obywatelem. W tym celu podkreślał swoją niewinność, kłamał, że nie walczył o sprawę niepodległości Polski, wychwalał cara, kulturę rosyjską, nakłaniał żonę do nauki języka rosyjskiego. Dzięki analizie listów Szetkiewicza zyskujemy wiedzę o sposobach jakimi ludzie oszukiwali cenzurę
Relacje rówieśnicze wśród osób w wieku późnej dorosłości. Doświadczenia uczestników zajęć w klubach seniora działających na obszarze metropolitalnym Gdańsk-Gdynia-Sopot
Get PDFThe article assesses the role of peer relationships among people in late adulthood, including the context of meeting the basic needs of seniors. The study used a standardized survey questionnaire consisting of 25 main questions and 11 supplementary questions. The study participants were 88 seniors attending senior clubs operating in the Gdańsk-Gdynia-Sopot Metropolitan Area. The study participants expressed a clear belief in the important role of peer relationships as providing them with social support. In particular, instrumental and emotional support.W artykule dokonano oceny roli relacji rówieśniczych pomiędzy osobami w wieku późnej dorosłości, w tym w kontekście zaspokajania podstawowych potrzeb seniorów. W badaniu użyto standaryzowanego kwestionariusza ankiety obejmującego 25 pytań głównych oraz 11 pytań uzupełniających. Uczestnikami badania było 88 seniorów uczęszczających do klubów seniora działających na terenie Obszaru Metropolitalnego Gdańsk-Gdynia-Sopot. Uczestnicy badania wyrazili jednoznaczne przekonanie o istotnej roli relacji rówieśniczych jako dostarczających im m.in. wsparcia społecznego
Skuteczność w opinii badanych studentów rzeszowskich uczelni według płci
Get PDFEveryday human activity manifests itself in the search for the best methods and ways to effectively perform work. The aim of this article is to analyze the sense of self-efficacy among 383 students by gender who started their studies at the Rzeszów University of Technology and the University of Rzeszów. The Generalized Self-Efficacy Scale (GSES) developed by Ralf Schwarzer and Matthias Jeruzalem was used. The effectiveness of students by gender was moderate on the sten scale. Men received higher averages than women in the independent variables such as: university, place of residence, age and wealth. In three results, differences in the level of statistical significance were noted and concerned the university, place of residence and wealth of the respondents. It is postulated to introduce strengthening and increasing effectiveness in expanding knowledge and achieving educational goals among students.Codzienna aktywność człowieka przejawia się w poszukiwaniu najlepszych metod i sposobów skutecznego wykonania pracy.Celem artykułu jest analiza poczucia skuteczności wśród 383 studentów według płci, którzy rozpoczęli studia na Politechnice Rzeszowskiej i Uniwersytecie Rzeszowskim. Wykorzystano Skalę Uogólnionej Własnej Skuteczności (GSES), którą opracowali Ralf Schwarzer i Matthias Jeruzalem. Skuteczność studentów według płciCodzienna aktywność człowieka przejawia się w poszukiwaniu najlepszych metod i sposobów skutecznego wykonania pracy. Celem artykułu jest analiza poczucia skuteczności wśród 383 studentów według płci, którzy rozpoczęli studia na Politechnice Rzeszowskiej i Uniwersytecie Rzeszowskim. Wykorzystano Skalę Uogólnionej Własnej Skuteczności (GSES), którą opracowali Ralf Schwarzer i Matthias Jeruzalem. Skuteczność studentów według płci kształtowała się w poziomie umiarkowanym na skali stenowej. Mężczyźni otrzymali wyższe średnie od kobiet w zakresie zmiennych niezależnych jak: uczelnia, miejsce zamieszkania, wiek oraz zamożność. W trzech wynikach odnotowano zróżnicowanie w poziomie istotności statystycznej i dotyczyło uczelni, miejsca zamieszkania i zamożności badanych. Postuluje się wprowadzenie wzmocnienia i zwiększenia skuteczności w poszerzaniu wiedzy i osiąganiu celów edukacyjnych wśród studentów
Wspólna nauka w domu w nowej rzeczywistości społecznej i edukacyjnej
Get PDFDuring their free time, children often learn at home with their parents – completing assignments, preparing for oral exams, quizzes, and tests.. This article attempts to explore the process of collaborative learning at home with primary school children from the parents’ perspective. The importance of the home environment in a child’s education is analyzed, and the characteristic attitudes and needs of school-age students are discussed, as well as new educational opportunities related to the widespread use of modern information technologies are explored. Using a partially categorized in-depth interview, the participants explored, among other things, the level of caregiver engagement, their motivations, reflections on collaborative learning, and feelings about the changing social and educational landscape.W czasie wolnym od zajęć lekcyjnych dzieci często uczą się w domu razem z rodzicami – odrabiają zadania, przygotowują się do odpowiedzi ustnych, kartkówek i sprawdzianów. W poniższym artykule podjęto próbę bliższego poznania procesu wspólnej nauki w domu z dziećmi uczęszczającymi do szkoły podstawowej z perspektywy rodziców. Analizie poddano znaczenie środowiska domowego w edukacji dziecka, omówiono charakterystyczne postawy i potrzeby uczniów w wieku szkolnym, a także nowe możliwości edukacyjne związane z upowszechnieniem się nowoczesnych technologii informacyjnych. Za pomocą narzędzia częściowo skategoryzowanego wywiadu pogłębionego zbadano m.in. poziom zaangażowania opiekunów, ich motywy, refleksje związane ze wspólną nauką oraz odczucia dotyczące zmieniającej się rzeczywistości społecznej i edukacyjnej
Znaczenie lokalnych instytucji wspierających rozwój zawodowy nauczycieli dla efektywności systemu edukacji
Get PDFThe proximity of teacher training centers constitutes a key factor influencing the effectiveness of professional development processes and the overall quality of school work. Local centers provide quick and easy access to training programs, consultations, and methodological guidance, significantly reducing organizational and financial barriers to participation in professional development. Due to their familiarity with the local educational environment, these centers can precisely tailor training programs to the actual needs of teachers and schools, which increases the practical value of the training and facilitates the implementation of new teaching solutions. The closeness of these institutions also promotes the integration of the educational community, the exchange of experiences, and the development of cooperation between teachers and school leaders, which translates into improved teaching quality and better preparedness of schools to carry out tasks arising from educational reforms. As a result, local teacher training centers not only support the professional growth of teachers but also contribute to raising the level of education across entire communities.Bliskość ośrodków doskonalenia nauczycieli stanowi kluczowy czynnik warunkujący efektywność procesu doskonalenia zawodowego oraz jakość pracy szkół. Lokalne centra umożliwiają szybki i łatwy dostęp do oferty szkoleniowej, konsultacji oraz doradztwa metodycznego, co znacząco ogranicza bariery organizacyjne i finansowe związane z udziałem w formach kształcenia. Dzięki znajomości specyfiki środowiska lokalnego ośrodki mogą precyzyjnie dostosowywać programy doskonalenia do realnych potrzeb nauczycieli i szkół, co zwiększa praktyczną wartość szkoleń i ułatwia wdrażanie nowych rozwiązań dydaktycznych. Bliskość placówek sprzyja także integracji środowiska oświatowego, wymianie doświadczeń oraz budowaniu współpracy między nauczycielami i dyrektorami, co przekłada się na wzrost jakości nauczania i lepsze przygotowanie szkół do realizacji zadań wynikających z reform oświatowych. W efekcie lokalne ośrodki doskonalenia nie tylko wspierają rozwój zawodowy nauczycieli, lecz także przyczyniają się do podnoszenia poziomu edukacji w całych społecznościach
Integracja myślenia i mówienia w nauczaniu języków obcych: model spiralny
Get PDFThis article proposes the communicative and cognitive model for foreign language (FL) instruction, arguing that modern FL classrooms must move beyond communicative competence (CC) to the integrated communicative and cognitive competence (CCC), which unifies language use with thought processes.
The major objective of this study is to elaborate the CCM – a structured pedagogical framework – that correlates communicative and cognitive constituents, providing an incremental methodology for classroom application.
The article was created through a scientific process combining conceptual analysis (reviewing and defining the goal), systems modeling (structuring the process into clear stages), and the application of cognitive-linguistic principles (designing stage-specific strategies based on the brain’s processing language and thought).
The article delivers a feasible CCM that explicitly links communicative and cognitive processing of linguistic knowledge with independent FL production. It specifies an integrated goal – a CCC as a sought-for learning outcome; a six-stage process of its development; a practical guidance for progressing through these stages providing concrete pedagogical strategies for each stage and ensuring practical feasibility of the framework for language instructors.
This study formalizes the CCM as a distinct framework. It is also seminal in synthesizing CCC as a unified learning objective presuming a gradual progression through a spirally-structured model that directly integrates cognitive processes into the communicative practice.
The article argues that effective FL instruction requires a communicative and cognitive approach to foster CCC. The proposed spiral model offers a comprehensive practical framework. By integrating explicit cognitive processing, the CCM guides students to move beyond mechanic learning to achieving deep understanding of input and creative, contextually appropriate language output.W artykule zaproponowano komunikacyjno-poznawczy model nauki języka obcego (FL). Autorzy artykułu argumentują, że współczesna nauka języków obcych powinna wykraczać poza kompetencje komunikacyjne (CC) i zmierzać w kierunku zintegrowanej kompetencji komunikacyjno-poznawczej (CCC), która łączy użycie języka z procesami myślenia.
Głównym celem niniejszego badania jest opracowanie metodologii kształtowania CCC – ustrukturyzowanych ram pedagogicznych – integrujących komponenty komunikacyjne i poznawcze, zapewniając stopniowy rozwój mowy i umysłu uczniów w klasach języka obcego.
Artykuł powstał w oparciu o proces naukowy łączący analizę konceptualną (przegląd literatury i określenie celu), modelowanie systemowe (strukturyzacja procesu w celu jasnego zdefiniowania etapów nauki) oraz zastosowanie zasad kognitywno-lingwistycznych (opracowanie strategii specyficznych dla każdego etapu, w oparciu o komunikacyjne i poznawcze przetwarzanie napływających informacji przez mózg).
W artykule zaproponowano progresywny model kształtowania CQC, który wyraźnie łączy komunikacyjne i poznawcze przetwarzanie informacji językowych ze stopniową, niezależną produkcją własnych wypowiedzi. Model definiuje zintegrowany cel – CQC – jako pożądany efekt uczenia się; sześcioetapowy proces jego kształtowania; praktyczną metodologię przechodzenia przez te etapy, która oferuje konkretne strategie pedagogiczne dla każdego etapu i zapewnia praktyczną wykonalność opracowanej metodologii dla nauczycieli IM.
Niniejsze badanie formalizuje proces kształtowania CQC jako odrębnej, nowoczesnej metodologii nauczania IM. Ma on również fundamentalne znaczenie dla zdefiniowania pojedynczego celu uczenia się, który obejmuje stopniowy rozwój poprzez spiralny, ustrukturyzowany model, który bezpośrednio integruje procesy poznawcze z praktyką komunikacyjną.
W artykule dowodzi się, że efektywne nauczanie IM wymaga komunikacyjno-poznawczego podejścia do kształtowania CQC. Proponowany, odpowiadający mu model oferuje kompleksową praktyczną podstawę dla tego procesu. Poprzez integrację komponentu poznawczego, CQC pomoże uczniom wyjść poza mechaniczne uczenie się i osiągnąć głębokie zrozumienie informacji wejściowych oraz kreatywną, kontekstualnie ugruntowaną produkcję wypowiedzi
Artysta w świątyni… sztuki
Get PDFThis study is founded on research conducted since 2018 as partof an artistic and academic project carried out at the IconosphereResearch Laboratory at the Institute of Painting and Art Educationat the University of the National Education Commission in Kraków.This text analyses works of art in which the painter is inspiredby, refers to, or is physically present in a sacred place or actualor imagined sacred building, such as a cathedral, chapel, ormonastery. The selected works are easel paintings by artistsfrom the Krakow milieu: Romuald Oramus, Zbigniew Cebula andJanusz Matuszewski, who represent different poetics. As all thediscussed series of paintings are ongoing, it is difficult to drawfinal conclusions. The artists do not succumb to habituationand still feel the need to react to repeated stimuli, whether inthe form of memories of important places or revisiting them.Janusz Matuszewski’s work confirms that these places can facilitatespiritual experiences. Furthermore, the artist prolongs thestate of ‘inhaling’ the sacred place experienced during his youthwhile carrying out conservation work, recreating it in his carefullyarranged studio. However, most often we are dealing withsacred places being treated as a source of motifs or a specialexhibition space. Oramus maintains an intellectual reflectionon the cathedral motif, which he absorbed over 20 years ago,by making pilgrimages to successive sacred buildings. Cebuladelves into biblical and mythological stories and returns to realand imagined places conducive to expressing his fascinationwith terrain and architecture. This attitude can be referred toas neo-romanticism.Temat ten stanowi uzupełnienie badań prowadzonych od 2018roku wokół projektu artystyczno-naukowego realizowanegow Pracowni Badań nad Ikonosferą przy Instytucie Malarstwai Edukacji Artystycznej Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowejw Krakowie. W tekście dokonano analizy wybranych dzieł, poprzezktóre malarz odnosi się (inspiruje się lub jest fizycznieobecny na plenerze bądź wystawie swoich prac), do miejscaświętego, do konkretnej lub wyobrażonej budowli sakralnej –katedry, kaplicy, klasztoru. Wybrane prace z zakresu malarstwasztalugowego autorstwa artystów ze środowiska krakowskiego:Romualda Oramusa, Zbigniewa Cebuli i Janusza Matuszewskiegoreprezentują różne poetyki. Wszystkie omówione cykle obrazówsą kontynuowane, zatem trudno tu o ostateczne wnioski.Artyści nie ulegają zjawisku habituacji i wciąż odczuwają potrzebęreakcji na wielokrotne powtarzanie tego samego bodźcaczy to w postaci wspomnień z ważnego dla nich miejsca, czyjego ponownego oglądu. Postawa Janusza Matuszewskiegopotwierdza, że miejsca te mogą sprzyjać doświadczeniu duchowemu.Ponadto artysta ten przedłuża sobie stan „wdychania”miejsca świętego doświadczany w czasie młodzieńczychprac konserwatorskich, przenosząc go do własnej, staranniezaaranżowanej pracowni. Najczęściej jednak mamy do czynieniaz traktowaniem miejsc świętych jako źródła motywów lubszczególnego miejsca ekspozycji. Oramus zachowuje stan intelektualnegonamysłu nad przyswojonym ponad 20 lat temumotywem katedry, peregrynując do kolejnych obiektów sakralnych.Cebula, drążąc biblijne i mitologiczne historie, wraca domiejsc prawdziwych i wyobrażonych, sprzyjających wyrażaniufascynacji materią terenu i architektury. Do ich postawy możnaodnieść zjawisko neoromantyzmu
Postmodernistyczna recepcja religijnych eksploracji Maurycego Straszewskiego
No full textContemporary developments in the area of religion and religiosity have been significantly influenced by the processes of modernisation, secularisation and universal pluralism. In the ideas of many postmodern philosophers, the concept of the “return of religion” appears. This concept was presented, among others, by Maurycy Straszewski, whose thought stems from 19th-century positivism. Many elements of Straszewski’s theory are represented in contemporary philosophical statements on the transformation of religiosity. Particularly important are the postulate of the compatibility of religion with reason and science, the departure from dogma, the individualisation of spirituality, and the influence of religion on the formation of moral attitudes, social relations and interpersonal solidarity.Współczesne przemiany w obszarze religii i religijności zostały znacząco ukształtowane przez procesy modernizacji, sekularyzacji i powszechnego pluralizmu. W koncepcjach wielu filozofów postmodernistycznych pojawia się idea „powrotu religii”. Koncepcję tę przedstawił m.in. Maurycy Straszewski, którego myśl wywodzi się z XIX-wiecznego pozytywizmu. Wiele elementów jego teorii znajduje swoje odzwierciedlenie we współczesnych wypowiedziach filozoficznych na temat przemian religijności. Szczególnie istotne są postulat zgodności religii z rozumem i nauką, odejście od dogmatów, indywidualizacja duchowości oraz wpływ religii na kształtowanie postaw moralnych, relacji społecznych i solidarności międzyludzkiej