Journals of Rzeszow University - Open Journal System
Not a member yet
8594 research outputs found
Sort by
Effect of retatrutide on body weight, lipid profile, liver function, oxidative stress, and inflammation in experimental obesity in male rats
No full textIntroduction and aim. Obesity is a global health concern associated with an increased risk of diabetes, cardiovascular disease, hypertension, and non-alcoholic fatty liver disease, often driven by chronic low-grade inflammation. Recent evidence suggests that retatrutide, a novel GIPR/GLP-1R/GCGR tri-agonist, possesses anti-inflammatory properties in addition to its known effects on glucose metabolism, lipid profiles, and weight reduction. However, comprehensive preclinical data on retatrutide’s direct impact on hepatic inflammation, oxidative stress, and FGF21 regulation in diet-induced obesity models remain limited. This study aims to investigate the potential protective effect of retatrutide on inflammatory and oxidative stress status in diet-induced obesity in male rats, thereby providing mechanistic insight into its hepatoprotective actions.
Material and methods. Twenty-eight adult male Sprague-Dawley rats were randomly assigned to four groups: normal controls (standard chow for 12 weeks), obese controls (HF/sucrose diet for 12 weeks), vehicle-treated (HF/sucrose for 8 weeks, then normal saline S.C. for 4 weeks with HF/sucrose), and retatrutide-treated (HF/sucrose for 8 weeks, then retatrutide 25 nmol/kg S.C. for 4 weeks with HF/sucrose). Serum insulin, lipid profile, liver enzymes, blood glucose, and FGF21 were measured from blood samples. Crucially, tumor necrosis factor- α (TNF-α), malondialdehyde (MDA), and glutathione (GSH) levels were measured in liver tissue samples.
Results. Modeling obesity using HF/sucrose diet significantly increased insulin levels, blood glucose, liver enzymes, lipid profile, serum FGF21, and body weight. It also considerably elevated hepatic MDA and TNF-α while reducing GSH levels. Retatrutide treatment resulted in significant improvements across most parameters compared to both the obesity and vehicle-treated groups (p<0.0001). Specifically, retatrutide-treated rats showed significant reductions in body weight (e.g., approximately 25% reduction compared to obese controls), blood glucose (e.g., from 107±5.944 mg/dL to 85.714±4.785 mg/dL), and liver enzymes AST (e.g., from 89.843±4.533 U/L to 48.959±4.816U/L) and ALP (e.g., from 168.451±28.384 U/L to 97.526±13.446 U/L). Lipid profile parameters, including cholesterol (e.g., from 232.325±23.058mg/dL to 105.881±26.225 mg/dL), triglycerides (e.g., from 112.140±11.450 mg/dL to 30.355±9.479 mg/dL), and LDL (e.g., from 171.557±17.678 mg/dL to 51.341±21.858 mg/dL), were significantly improved, while HDL (e.g., from 38.339±9.670 mg/dL to 65.759±13.828 mg/dL) was significantly increased. Hepatic inflammatory (TNF-α, e.g., from 115.621±5.682 pg/mL to 92.715±5.647 pg/mL) and oxidative stress markers (MDA, e.g., from 5.409±1.078 nmol/ml to 3.120±0.401 nmol/mL) were significantly reduced, and hepatic GSH levels (e.g., from 1.220±0.545 ng/mL to 2.895±0.475 ng/mL) were significantly increased, serum FGF21 (e.g. from 115.367±6.921 pg/mL to 87.445±4.279 pg/mL) . These parameters were largely restored to near-control levels in the retatrutide-treated group.
Conclusion. This study assessed the hepatoprotective effect of retatrutide in a diet-induced obesity model. While the metabolic benefits of incretin-based therapies are well documented, data on retatrutide’s direct impact on liver-specific inflammatory and oxidative stress pathways remain limited. This study is among the first to simultaneously evaluate hepatic TNF-α, oxidative stress markers (MDA and GSH), and circulating FGF21 following retatrutide treatment in obese rats, thereby providing mechanistic insight into its hepatoprotective actions beyond weight loss and glycemic control
Evaluation of autonomic imbalance in irritable bowel syndrome and functional dyspepsia
No full textIntroduction and Aim. Irritable bowel syndrome (IBS) and functional dyspepsia (FD) are functional gastrointestinal disorders that may involve autonomic imbalance. This study assessed autonomic nervous system activity using short-term heart rate variability (HRV). To our knowledge, this is the first study in an Indian population to directly compare autonomic modulation across IBS subtypes and FD using a unified HRV protocol, demonstrating subtype-specific alterations ‒ particularly reduced LF/HF in IBS-diarrhea (IBS-D).
Material and methods. Thirty IBS patients and thirty FD patients diagnosed using the Rome IV criteria, along with thirty healthy controls, were enrolled. Short-term HRV analysis was performed following ECG acquisition using the LABCHART platform.
Results. Mean low-frequency/high-frequency (LF/HF) ratio was 1.26±0.83 in IBS, 1.40±1.171 in FD, and 1.60±1.196 in controls. High-frequency (HF) power values (ms²) were 733.9±1661.16 (IBS), 534.18±778.28 (FD), and 674.87±1187.16 (controls), with no significant differences among the three groups (p>0.05). Subgroup analysis revealed significantly lower LF/HF values in IBS-D compared to controls (0.98±0.69 vs. 1.60±1.196; p=0.038), while HF values did not differ (p>0.05). No significant differences were found between IBS-constipation (IBS-C) patients and controls.
Conclusion. IBS-D patients exhibited decreased LF/HF and increased HF values, indicating enhanced parasympathetic modulation, which may contribute to diarrhea-predominant symptoms. IBS-C patients showed a trend toward higher LF/HF and lower HF values, compatible with increased sympathetic modulation, although results were not statistically significant. FD patients showed no autonomic differences relative to controls. These findings highlight subtype-specific autonomic patterns in IBS and provide novel HRV-based insights from an Indian cohort
(review) Simon Radchenko. Portable and Parietal Art of Kamyana Mohyla, Ukraine (= BAR International Series 3143). Oxford 2023: BAR Publishing, 228 pages, illustrated throughout in black & white, and colour, links to collection of 15 3D models.
No full textZaawansowane metody sztucznej inteligencji w cyberbezpieczeństwie, wykrywanie zagrożeń i anomalii z wykorzystaniem technik uczenia bez nadzoru sztucznej inteligencji
No full textArtificial intelligence (AI) is playing an increasingly important role in cybersecurity, enabling faster and more effective detection and response to threats. One of them is the detection of threats and anomalies.
Machine learning algorithms process vast amounts of data in real time, detecting unusual patterns that may indicate potential attacks (e.g., DDoS attacks, intrusions, or network scanning attempts).
AI-based systems learn what behaviours are the norm for a given environment and then flag any deviations, which can help identify new, unknown threats. The first part discusses the use of machine learning algorithms in the environment of real data. The following parts discuss anomalies in network traffic and the possibilities of using ML techniques, as well as the initial process of data collection and preparation.Sztuczna inteligencja (AI) odgrywa coraz większą rolę w dziedzinie cyberbezpieczeństwa, umożliwiając szybsze i bardziej efektywne wykrywanie oraz reagowanie na zagrożenia. Jednym z nich jest wykrywanie zagrożeń i anomalii.
Algorytmy uczenia maszynowego przetwarzają ogromne ilości danych w czasie rzeczywistym, wykrywając nietypowe wzorce, które mogą wskazywać na potencjalne ataki (np. ataki DDoS, włamania lub próby skanowania sieci).
Systemy oparte na AI uczą się, jakie zachowania są normą dla danego środowiska, a następnie sygnalizują wszelkie odchylenia, co może pomóc w identyfikacji nowych, nieznanych zagrożeń. W rozdziale pierwszym poruszono wykorzystanie algorytmów uczenia maszynowego w środowisku rzeczywistych danych. W kolejnych rozdziałach omówiono anomalie w ruchu sieciowym i możliwości zastosowania technik ML oraz wstępny proces zbierania i przygotowania danych
Rosja początku transformacji gospodarczej jako rent-seeking society
Full text linkThe aim of this article is to present and assess the institutional environment that enabled and facilitated the extraction of unearned rents during Russia’s economic transformation in the early 1990s. This phenomenon, resulting from rapid systemic changes and institutional mismatch, reached an unprecedented scale in the history of global economic development. Consequently, it is justified to refer to Russian society of that period as a rentseeking society—a society in which the dominant strategy of interest groups was to exploit political connections to achieve private gains at the expense of the broader population.
The article presents the main sources and mechanisms of rent extraction by interest groups, such as manipulation of the privatization process, trade in natural resources, and the exploitation of ambiguities in tax regulations. It also attempts to estimate the magnitude of this phenomenon in relation to Russia’s GDP, revealing its destructive impact on the country’s economic development, the deepening of social inequalities, and the erosion of trust in public institutions.
The analysis is based on a qualitative method that employs an institutional-historical approach, alongside estimated data concerning the scale of rent-seeking. The article presents the key sources and mechanisms through which interest groups extracted unearned rents, such as manipulation of the privatisation process, trade in natural resources, and the exploitation of ambiguities in tax regulations.
Historical examples of using state structures for rent-seeking activities show that this phenomenon is not unique to economies in transition. Rather, it is universal in nature and dependent on the broader socio-economic context. Therefore, the following conclusion can be drawn: rent-seeking will emerge wherever favorable conditions arise.Celem artykułu jest przedstawienie i ocena środowiska instytucjonalnego, które umożliwiało czerpanie nienależnych rent w okresie transformacji gospodarczej w Rosji początku lat 90. XX w. Zjawisko to, stanowiąc rezultat gwałtownych zmian ustrojowych i niedopasowania instytucjonalnego, osiągnęło bezprecedensową skalę w historii gospodarczej świata. W związku z tym uprawnione jest nazywanie społeczeństwa rosyjskiego tego okresu mianem rent-seeking society, czyli społeczeństwa, w którym dominującą strategią grup interesu jest wykorzystywanie koneksji politycznych do osiągania prywatnych zysków kosztem reszty społeczeństwa.
W artykule zaprezentowano najważniejsze źródła i mechanizmy czerpania nienależnych rent, takie jak manipulacja procesem prywatyzacyjnym, handel surowcami naturalnymi czy też wykorzystywanie niejasności przepisów podatkowych. Dokonano również próby oszacowania tego zjawiska w odniesieniu do wielkości rosyjskiego PKB, co ukazuje jego destrukcyjny wpływ na rozwój gospodarczy kraju, wzrost nierówności społecznych oraz osłabienie zaufania do instytucji społecznych.
Analiza została oparta na metodzie jakościowej, wykorzystującej podejście instytucjonalno-historyczne oraz dane szacunkowe dotyczące skali zjawiska rent-seekingu. W artykule zaprezentowano najważniejsze źródła i mechanizmy czerpania nienależnych rent przez grupy interesu.
Przywołanie historycznych przykładów używania struktur państwa do aktywności rent-seekingu pokazuje, że zjawisko to nie było charakterystyczne wyłącznie dla gospodarek przechodzących proces transformacji. Ma ono charakter uniwersalny, zależny od kontekstu społeczno-gospodarczego. Można w związku z tym wyciągnąć następujący wniosek: rent-seeking pojawi się wszędzie tam, gdzie powstaną ku temu sprzyjające warunki
Frederick Marryat i romantyczna narracja o wojnie morskiej w epoce napoleońskiej
Full text linkThe article analyzes the depiction of naval warfare in the works of Frederick Marryat in the context of his personal experience as a Royal Navy officer. The analysis focuses on four classic novels set during the wars with Revolutionary and Napoleonic France: Frank Mildmay, or the Naval Officer (1829), The King's Own (1830), Peter Simple (1834), and Mr. Midshipman Easy (1836). The point of departure is Marryat’s wartime biography. The author emphasizes that Marryat’s combat experience ‒ particularly his time aboard the frigate Imperieuse ‒ was exceptionally intense and left a lasting mark on his life. It also provided the bulk of the material for his war novels and permanently shaped his literary perspective. His narratives are told from the personal viewpoint of a young gentleman who, upon entering the navy, undergoes a process of internal transformation. Special attention is given to the realistic depictions of daily life on frigates and sloops, as well as to the way Marryat portrays the warship as a social microcosm. Battle scenes form the essence of Marryat’s novels, and their vivid realism stands in contrast to the weaker aspects of his writing. The author argues that although Marryat contributed to the myth-making of the Royal Navy as the backbone of the British Empire, his glorification of naval life was largely personal — a result of idealizing his own youth. The writer sought a sense of connection with his former comrades-in-arms, and his novels serve as a tribute to them, particularly to Lord Thomas Cochrane. The article also emphasizes that Marryat’s romantic narrative reflects only a narrow slice of reality, and that the outcomes of the wars were determined by far less romantic structural and organizational factors.Artykuł analizuje obraz wojny na morzu w twórczość Fredericka Marryata w kontekście jego osobistych doświadczeń jako oficera Royal Navy. Za podstawę analizy służą cztery klasyczne powieści, których akcja toczy się w okresie wojen z napoleońską i rewolucyjną Francją: Frank Mildmay or the Naval Officer (1829), The King’s Own (1830), Peter Simple (1834) i Mr. Midshipman Easv (1836). Punktem wyjścia analizy jest wojenna biografia Marryta, Autor podkreśla, że jego doświadczenia wojenne, a szczególnie służba na pokładzie fregaty „Imperieuse”, były wyjątkowo intensywne i odcisnęły piętno na dalszym życiu pisarza. Dostarczyły również większości materiału do jego powieści wojennych i na trwałe wpłynęły na jego perspektywę pisarską. Narracja prowadzona jest z osobistej pozycji młodego dżentelmena, który w marynarce wojennej przechodzi wewnętrzną przemianę. Szczególną uwagę warto zwrócić na realistyczne opisy codzienności na fregatach i slupach oraz na sposób, w jaki Marryat odmalowuje mikrokosmos społeczny okrętu wojennego. Sceny batalistyczne stanowią kwintesencję powieści Marryata, a ich prawdziwość kontrastuje ze słabym warsztatem jego pisarstwa. W artykule postawiono tezę, że choć Marryat wpisywał się w proces budowania mitu Royal Navy jako podstawy Imperium, to jednak jego heroizacja marynarki wojennej miała w dużej mierze podłoże osobiste i była wynikiem idealizowania własnej młodości. Pisarz szukał łączności z dawnymi towarzyszami broni, a jego powieści są hołdem dla nich, a szczególnie dla lorda Thomasa Cochrane’a. Autor podkreśla również, że ta romantyczna narracja obejmuje tylko wąski wycinek rzeczywistości, a o wyniku wojen decydują znacznie mniej romantyczne czynniki strukturalne i organizacyjne
„Świat drży, wre, pędzi” – sensoryczne doświadczenie podróży koleją na ziemiach polskich na podstawie dziewiętnastowiecznych wspomnień, pamiętników i listów
Full text linkThe invention and popularization of the railway in the 19th century radically transformed how societies perceived the world. The previously slow and steady rhythm of human life was significantly disrupted. With it’s dizzying speed and a multitude of sensory stimuli, the railway forced passengers to adapt to this new technological reality. This article seeks to trace how that process unfolded in Polish lands from the perspective of railway users. For this analysis, 19th century diaries, memoirs, and travellers’ letters were accessed, primary sources that are essential for understanding the issue. The focus is placed on the visual and auditory stimuli experienced by passengers. These impulses were not only part of the official railway system, helping to regulate the order of travel, but they also carried symbolic meanings that each traveller interpreted individually.Wynalezienie i upowszechnienie kolei, które dokonało się w ciągu XIX wieku, diametralnie zmieniło postrzeganie świata przez społeczeństwa. Nieśpieszny i spokojny rytm życia człowieka został poważnie zakłócony. Kolej ze swą prędkością, dla ogółu wówczas zawrotną, i masą różnych bodźców sensorycznych, które generowała, wymusiła na pasażerach konieczność dostosowania się do tej nowej technicznej rzeczywistości. Artykuł jest próbą prześledzenia tego, jak ten proces przebiegał na ziemiach polskich z perspektywy jej użytkowników. Do analizy wykorzystałem dziewiętnastowieczne pamiętniki, wspomnienia i listy podróżnych, a więc materiał źródłowy, który jest kluczowy dla poznania tego zagadnienia. Uwagę skoncentrowałem na bodźcach wizualnych i dźwiękowych docierających do podróżnych. Wszystkie te impulsy miały swoje znaczenie. Funkcjonowały, więc oficjalnie w kolejowej przestrzeni, regulując porządek jazdy, ale miały też rolę symboliczną, którą każdy podróżny na własny użytek interpretował
Postulaty dotyczące ochrony zdrowia oraz emerytur i rent w ogólnonarodowej dyskusji nad projektem konstytucji PRL w 1952 r. Analiza wybranych przykładów
Full text linkThe aim of this article is to discuss selected proposals concerning healthcare as well as pensions and disability benefits, as voiced during the nationwide debate on the draft Constitution of the Polish People’s Republic in 1952. Accordingly, the analysis focuses on proposed amendments—particularly to Article 60 of the draft Constitution—which addressed matters related to healthcare and social insurance. Despite efforts to impose a totalitarian framework on the political and social reality of the time, some citizens chose to raise their voices in defence of their rights, especially social rights. The starting point for these considerations is the political, social, and constitutional background of the constitutional debate in the People’s Republic of Poland, examined in comparison with the Soviet constitutional campaign of 1936.Celem niniejszego artykułu jest omówienie wybranych postulatów dotyczących ochrony zdrowia oraz emerytur i rent w ogólnonarodowej dyskusji nad projektem konstytucji PRL w 1952 r. Przedmiotem analizy są propozycje poprawek głównie do art. 60 projektu Konstytucji PRL, który dotyczył spraw ochrony zdrowia oraz ubezpieczeń społecznych. Mimo prób totalitaryzacji ówczesnej rzeczywistości politycznej i społecznej część obywateli postanowiła zabrać głos w kwestii ochrony swoich praw, zwłaszcza socjalnych. Punktem wyjścia do tych rozważań jest tło polityczno-społeczne oraz ustrojowe ówczesnej debaty konstytucyjnej w Polsce Ludowej, w porównaniu do kampanii konstytucyjnej w ZSRS w 1936 r
Ściąć wysokie drzewa ‒ stereotypowe przedstawienia Afryki w kinie europejskim w perspektywie postkolonialnej
Full text linkThe aim of this article is to demonstrate that, with the process of Africa’s decolonization, contemporary European cinema began to depict the continent in a simplified manner—as a space dominated by ongoing armed conflicts and various forms of violence. The introduction outlines the historical background of Africa’s representation in European culture. The main body of the article presents selected European films—both fictional and documentary—that portray the African continent in a reductive, stereotypical way. The stereotyping of Africa as a place marked by violence, war, and rape is shown to correlate with the process of decolonization and the loss of control by European states over African societies, which constitutes the main conclusion of the research presented in the article.Celem artykułu jest wykazanie, że wraz z procesem dekolonizacji rozpoczęło się we współczesnym kinie europejskim uproszczone przedstawianie Afryki jako kontynentu zdominowanego przez nieustające konflikty zbrojne i różne formy przemocy. We wstępie został nakreślony rys historyczny reprezentacji Afryki w kulturze europejskiej. W części zasadniczej artykułu omówione zostały wybrane filmy europejskie (zarówno fabularne jak i dokumentalne) prezentujące kontynent afrykański w sposób uproszczony, stereotypowy. Stereotypizacja Afryki jako miejsca pełnego przemocy, naznaczonego wojnami i gwałtami jest skorelowana z procesem dekolonizacji i utratą kontroli państw europejskich nad społeczeństwami afrykańskimi, co stanowi wniosek przedstawionych w artykule badań
O autopatograficznym wymiarze "Zapisków szpitalnych" Ryszarda Kapuścińskiego
Full text linkThe article aims to discuss the poetics of Ryszard Kapuściński’s Hospital Notes. These short notes can be situated in the context of autopathographic maladicdiscourse as they present not only the somatic aspects of pain, but also the emotions and effects associated with the suffering body. Moreover, because of their complexstructure these texts can be treated as a manifestation of a “blurred genre” called hypomneumata. The research has shown that Hospital Notes, written just before the reporter’s death, are an important appendix to Kapuściński’s legacy.Artykuł ma na celu omówienie poetyki "Zapisków szpitalnych" autorstwa Ryszarda Kapuścińskiego. Te krótkie notatki można osadzić w kontekście autopatograficznego dyskursu maladycznego, ukazują bowiem nie tylko somatyczne aspekty bólu, ale także emocje i afekty związane z cierpiącym ciałem. Ponadto teksty te ze względu na złożoną strukturę można traktować jako realizację „gatunku zmąconego”, określanego jako hipomneumata. Badania wykazały, że "Zapiski szpitalne", spisane tuż przed śmiercią reportera, stanowią ważny komponent spuścizny Kapuścińskiego