Journals of Rzeszow University - Open Journal System
Not a member yet
8594 research outputs found
Sort by
Porównanie struktur urbanistycznych trzech osiedli mieszkaniowych Rzeszowa w kontekście kryteriów zrównoważonego rozwoju
Full text linkRapid urban expansion fosters chaotic and uncoordinated development. As a result, multi-family housing estates are often built without meeting sustainable development criteria. This is particularly evident in the limited access to public transport, landscaped green areas, and spaces supporting social cohesion. This article presents a comparative study of three residential estates in Rzeszów: two with historical layouts from the socialist period, and two developed after 2000. This analysis focuses on access to public transport, pedestrian and cycling infrastructure, healthcare, educational and cultural institutions, retail and service facilities. Additionally, both local and city-level public spaces, including green areas, were examined. The findings indicate that the historically planned estate offers better service coverage and social-recreational spaces. In contrast, contemporary development is characterized by uncontrolled spatial growth and the commercialization of urban spaces and services.Intensywnie rozbudowujące się miasta sprzyjają procesowi chaotycznej urbanizacji. W efekcie powstają wielorodzinne osiedla mieszkaniowe, w których kryteria rozwoju zrównoważonego nie są spełniane. Szczególnie widoczne jest to w ograniczonym dostępie do komunikacji publicznej, terenów zieleni urządzonej oraz obszarów sprzyjających integracji społecznej mieszkańców. Artykuł prezentuje analizę porównawczą trzech osiedli mieszkaniowych w Rzeszowie: dwa o założeniach historycznych (z okresu PRL) oraz współczesnego (po 2000 roku). Oceniono dostępność do transportu publicznego, infrastruktury pieszo-rowerowej, placówek ochrony zdrowia, edukacji, usług, handlu oraz instytucji sztuki i kultury. Obserwacjom poddano również przestrzenie publiczne o charakterze lokalnym oraz miejskim, w tym tereny zieleni. Stwierdzono, że osiedla o założeniach historycznych (z okresów wczesnego i późnego PRL) posiadają zaplecze usługowe oraz przestrzenie o charakterze społeczno-rekreacyjnym. Osiedle współczesne charakteryzuje niekontrolowany rozrost oraz komercjalizacja funkcji i przestrzeni publicznych
Rekultywacja składowiska odpadów komunalnych - studium przypadku: wdrożenie instalacji fotowoltaicznej
Full text linkThe development of industry has led to environmental degradation, including the excessive use of land for waste disposal sites. Once these sites are closed, reclamation becomes necessary. One modern and environmentally friendly way to repurpose such areas is by constructing photovoltaic farms. This article analyzes the potential of this solution, presenting its legal, technical, and environmental aspects. A case study was presented – the first PV installation in Poland in Ustronie Morskie, located on a reclaimed landfill.
This project demonstrates that such an approach aligns with the principles of sustainable development.Rozwój przemysłu doprowadził do degradacji środowiska, w tym nadmiernego wykorzystania terenów pod składowiska odpadów. Po ich zamknięciu konieczna jest ich rekultywacja. Jednym z nowoczesnych i ekologicznych sposobów ponownego wykorzystania odzyskanych terenów jest budowa tam farm fotowoltaicznych. Artykuł analizuje potencjał takiego rozwiązania, przedstawiając jego aspekty prawne, techniczne i środowiskowe. Zaprezentowano studium przypadku – pierwszej w Polsce instalacji PV w Ustroniu Morskim zlokalizowanej na zrekultywowanym składowisku odpadów. Projekt ten dowodzi, że takie rozwiązanie jest zgodne z koncepcją zrównoważonego rozwoju
Województwa nadmorskie Polski jako miejsca migracji ekonomicznej obywateli z Europy Wschodniej – wyzwania dla bezpieczeństwa społeczno-gospodarczego
No full textIn the era of globalization, the issue of migration considered in the economic aspect acquires measurable significance both to migration-source countries and migration-destination countries. Premises for contemporary migration are varied and are treated as the most active factor of human activities. The aim of the article is to highlight the scale of the problem resulting from the very essence of migration of citizens from Eastern Europe on the example of the coastal provinces. The Authors of the article attempt to analyse the scale of employing foreigners from Eastern Europe in various sectors of the Polish labor market by types of permit, professional groups and professions and selected sectors of the economy resulting from the Classification of Occupations and Specialisations and Polish Classification of Business Activities.W dobie globalizacji problematyka migracji rozpatrywana w aspekcie ekonomicznym nabiera wymiernego znaczenia zarówno dla krajów będących źródłami migracji, jak i krajów docelowych migracji. Przesłanki współczesnych migracji są różnorodne i traktowane jako najbardziej aktywny czynnik działalności człowieka. Celem artykułu jest ukazanie skali problemu wynikającego z samej istoty migracji obywateli z Europy Wschodniej na przykładzie województw nadmorskich. Autorzy artykułu podejmują próbę analizy skali zatrudniania cudzoziemców z Europy Wschodniej w różnych sektorach polskiego rynku pracy według rodzajów zezwoleń, grup zawodowych i zawodów oraz wybranych sektorów gospodarki wynikających z Klasyfikacji Zawodów i Specjalizacji oraz Polskiej Klasyfikacji Działalności Biznesowej
Rola Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w kształtowaniu bezpieczeństwa podczas stanu wyjątkowego w 2021 roku
Full text linkThe unprecedented scale of migratory pressure on the Polish-Belarusian border in 2021, intensified by Russia's demonstration of military force on NATO's eastern flank, was the reason for Poland to use extraordinary legal instruments. In order to confront the new geostrategic realities, the institution of a state of emergency was used. The President of the Republic of Poland has special powers in this respect. The aim of the article was to determine the role of the President of the Republic of Poland in the context of the tasks carried out during the state of emergency, as well as to assess the actions taken in the area of internal security and diplomatic activity in the international arena.W artykule przyjęto, że bezprecedensowa skala presji migracyjnej na granicy polsko-białoruskiej w 2021 r. dopełniona demonstracją siły militarnej przez Rosję przy wschodniej flance NATO, stanowiła asumpt do użycia przez Polskę nadzwyczajnych instrumentów prawnych. Do skonfrontowania się z nowymi realiami geostrategicznymi sięgnięto po instytucję stanu wyjątkowego. Szczególne uprawnienia w tym zakresie przysługują Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej. Celem artykułu było ustalenie roli prezydenta RP w kontekście zadań realizowanych w okresie obowiązywania stanu wyjątkowego w Polsce, a także ocena podjętych działań w obszarze bezpieczeństwa wewnętrznego i aktywności dyplomatycznej na arenie międzynarodowej
Gwarancja ubezpieczeniowa jako forma zabezpieczenia roszczeń z umowy o roboty budowlane
Full text linkThe concerns aspects of an insurance guarantee as a form of securing claims arising from a construction contract. The legal basis of this institution was presented, based on the regulations of the Civil Code, the Act on insurance and reinsurance activities and the Public Procurement Law. Various claims that can be secured in the form of an insurance guarantee are discussed, including a guarantee of payment for construction works, a guarantee of proper performance of the contract and a guarantee of removal of defects and faults, indicating their application in practice. The article highlights the advantages of insurance guarantees, such as limiting the financial risk of the parties and no need to freeze funds, which makes them an attractive alternative to guarantee deposits or other forms of security.Artykuł podejmuje tematykę istoty gwarancji ubezpieczeniowej jako formy zabezpieczenia roszczeń wynikających z umowy o roboty budowlane. Przedstawiono podstawy prawne tej instytucji, opierając się na regulacjach Kodeksu cywilnego, ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej oraz Prawa zamówień publicznych. Omówiono różne roszczenia, które mogą być zabezpieczone w formie gwarancji ubezpieczeniowej, w tym gwarancję zapłaty za roboty budowlane, gwarancję należytego wykonania umowy oraz gwarancję usunięcia wad i usterek, wskazując ich zastosowanie w praktyce. Artykuł podkreśla zalety gwarancji ubezpieczeniowej, takie jak ograniczenie ryzyka finansowego stron oraz brak konieczności zamrażania środków, co czyni je atrakcyjną alternatywą wobec kaucji gwarancyjnych czy innych form zabezpieczenia
Reżimy ochronne sui generis dzieł znajdujących się w domenie publicznej. Prawno-porównawcza analiza prawodawstwa szwedzkiego, polskiego i włoskiego w świetle unormowań unijnych
Full text linkRestrictions of the public domain against each reproduction such as the domaine public payant and the Italian regulation introduce public law solutions into copyright law. Such publicisation is incompatible with EU law. The Polish and Swedish regulations also deviate from the established copyright paradigm. Due to their significantly narrow scope and the possibility to apply in the case of an infringement, there has not been a wide practice of their application. The difficult applicability of the Swedish provisions may be due to the insufficiently clear general clause contained in the provision. It would need to be interpreted in order to decide definitively on the future of this institution. The Chopin Act, despite being a peculiar exception in the Polish legal order, seems to be a balanced solution for the protection of the composer's work. However, the aspect of the protection of the pianist's image should be abandoned for the same reasons as the Italian ‘perpetual image rights’.Ograniczenia domeny publicznej przed każdorazowym zwielokrotnieniem takie jak domaine public payant oraz uregulowanie włoskie wprowadzają rozwiązania publicznoprawne do prawa autorskiego. Takowa publicyzacja jest niezgodna z prawem unijnym. Również unormowania polskie i szwedzkie odbiegają od ugruntowanego paradygmatu prawa autorskiego. Przez swój znacząco zawężony zakres oraz możliwość zastosowania w razie stwierdzenia naruszenia nie zaistniała szeroka praktyka ich stosowania. Trudną zastosowalność szwedzkich postanowień może powodować nie dość jasna klauzula generalna zawarta w przepisie. Należałoby dokonać jej wykładni, by móc zdecydować definitywnie o przyszłości tej instytucji. Ustawa chopinowska mimo bycia swoistym wyjątkiem w polskim porządku prawnym wydaje się być wyważonym rozwiązaniem w zakresie ochrony twórczości kompozytora. Jednakże należałoby zrezygnować z aspektu ochrony wizerunku pianisty z tych samych względów co włoskie „wieczyste prawa do wizerunku”
Prawica kontra lewica: analiza porównawcza systemów emerytalnych w Paragwaju i Wenezueli w kontekście skrajnych ideologii politycznych
No full textThe pension systems in Latin America have experienced significant transformations influenced by political ideologies. Paraguay and Venezuela present contrasting cases, with right-wing and left-wing policies, respectively. This paper analyzes how these ideologies shaped pension reforms in both countries, focusing on their outcomes and sustainability.
This article aims to compare the pension systems of Paraguay and Venezuela to understand how extreme political ideologies impact social security policies. It identifies strengths and weaknesses of both systems, and evaluates broader implications for economic stability and social equity.
A comparative analysis is conducted using both qualitative and quantitative data from government reports, international organizations, and academic sources. The analysis includes case studies and historical data to highlight differences in the systems and the political contexts behind them.
Right-wing policies in Paraguay emphasize privatization, leading to inequality and potential financial instability, while Venezuela’s left-wing policies focus on state control and redistribution, resulting in financial challenges and reduced public trust. This paper contributes to the understanding of how political ideologies affect social security systems, offering insights for policymakers and researchers.Systemy emerytalne w Ameryce Łacińskiej przeszły znaczące transformacje, pod wpływem różnych ideologii politycznych. Przypadki Paragwaju i Wenezueli stanowią kontrastujące przykłady, z odpowiednio prawicowymi i lewicowymi politykami. Niniejszy artykuł analizuje, jak te ideologie wpłynęły na reformy emerytalne w obu krajach, koncentrując się na ich wynikach i zrównoważonym rozwoju.
Celem artykułu jest porównanie systemów emerytalnych Paragwaju i Wenezueli w celu zrozumienia, w jaki sposób skrajne ideologie polityczne wpływają na polityki zabezpieczenia społecznego. Identyfikuje mocne i słabe strony obu systemów oraz ocenia szersze implikacje dla stabilności ekonomicznej i sprawiedliwości społecznej.
Przeprowadzono analizę porównawczą z wykorzystaniem zarówno danych jakościowych, jak i ilościowych pochodzących z raportów rządowych, organizacji międzynarodowych oraz badań naukowych. Analiza obejmuje studia przypadków i dane historyczne, które ukazują różnice w systemach oraz konteksty polityczne, które je kształtowały.
Polityki prawicowe w Paragwaju kładą nacisk na prywatyzację, co prowadzi do nierówności i potencjalnej niestabilności finansowej, podczas gdy lewicowe polityki w Wenezueli koncentrują się na kontroli państwa i redystrybucji, co skutkuje wyzwaniami finansowymi i spadkiem zaufania publicznego. Artykuł wnosi wkład w zrozumienie wpływu ideologii politycznych na systemy zabezpieczenia społecznego, oferując cenne wnioski dla decydentów i badaczy
Akcja Żonkile. Medialno-rynkowa identyfikacja wspólnoty pamięci o powstaniu w getcie warszawskim
Full text link2023 marked the 80th anniversary of the Warsaw Ghetto Uprising (April 19th – May 16th 2023). After many years of political disputes and manipulations the memory of this event became part of new Polish historical culture, shaped by globalized logic of late capitalism. The most expressive example of participation in contemporary, market-oriented culture of memory is social-educational Daffodils Campaign, organized by the POLIN Museum of the History of Polish Jews, which entails pinning paper flowers to clothes. After ten years, not only does it deserve statistical summary, but also an attempt at academic reflection. The pur-pose of this article is to subsume the Campaign under the contexts of cultural memory research, related to the development of the participatory culture. Therefore, the most important criteria demonstrating that the creators of the campaign have built a new memory circulation, using the solutions characteristic for contemporary brands and cultural franchises will be discussed. The analysis is based on netnographic research covering the content of social media and autoethnographic observations conducted in Warsaw on April 19th 2023.Po latach politycznych sporów i manipulacji powstanie w getcie warszawskim staje się częścią nowej polskiej kultury historycznej, kształtowanej w coraz większym stopniu przez globalne wzorce późnego kapitalizmu. Najbardziej wyrazistym przykładem uczestnictwa we współczesnej, rynkowej kulturze pamięci o tym wydarzeniu jest akcja społeczno-edukacyjna Żonkile organizowana przez Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, polegająca na przypinaniu do ubrań symbolicznych papierowych kwiatów. Po dziesięciu latach zasługuje nie tylko na podsumowanie statystyczne, ale także na próbę akademickiej refleksji. Celem artykułu jest zatem wpisanie akcji w konteksty badań pamięci kulturowej związane z postępującymi procesami mediatyzacji i komercjalizacji obrazu przeszłości. Omawiane są tutaj najważniejsze kryteria wskazujące, że twórcy akcji budują nowe medialne i rynkowe obiegi pamięci, wykorzystując rozwiązania charakterystyczne dla współczesnych marek i franczyz kulturowych. Rozważania opierają się na badaniach netnograficznych dotyczących treści mediów społecznościowych oraz obserwacjach autoetnograficznych przeprowadzonych w Warszawie 19 kwietnia 2023 r
Konstruowanie sąsiada: miejsce Ukrainy w dyscyplinie stosunków międzynarodowych na Białorusi
No full textThis article examines how Belarusian International Relations (IR) scholarship portrays Ukraine. Drawing on constructivist and sociological approaches, it argues that local academic discourse can shed light on the interplay between domestic political constraints, regional allegiances, and knowledge production. The analysis focuses on three peer-reviewed IR journals, examining articles that refer or are primarily devoted to Ukraine. While Ukraine ranks second to Russia in terms of general mentions, sustained scholarly engagement remains limited. Belarusian scholars tend to avoid sensitive topics such as the annexation of Crimea and the armed conflict in Donbas, often employing neutral language that neither criticizes Russia nor explicitly supports its position. Reference analysis reveals a strong reliance on Russian sources, though this does not necessarily reflect a pro-Russian narrative. Taken together, these patterns demonstrate how a state’s political environment shapes the scope and tone of scholarly engagement with regional developments.W artykule przeanalizowano, w jaki sposób białoruska nauka o stosunkach międzynarodowych przedstawia Ukrainę. Opierając się na podejściu konstruktywistycznym i socjologicznym, argumentujemy, że lokalny dyskurs naukowy może naświetlić wzajemne oddziaływanie między krajowymi ograniczeniami politycznymi, regionalnymi lojalnościami i tworzeniem wiedzy. Przeanalizowaliśmy trzy recenzowane czasopisma IR uznane przez Wyższą Komisję Atestacyjną Białorusi, koncentrując się na artykułach, które wyraźnie odnoszą się do Ukrainy lub koncentrują się na niej. Chociaż Ukraina zajmuje drugie miejsce po Rosji w ogólnych wzmiankach, głębokość dedykowanego zasięgu pozostaje ograniczona. Białoruscy naukowcy są ostrożni w poruszaniu drażliwych kwestii, takich jak aneksja Krymu czy rosyjsko-ukraiński konflikt zbrojny w Donbasie. Analiza dyskursu pokazuje, że białoruscy naukowcy często przyjmują neutralną terminologię, unikając wyraźnej krytyki Rosji, a jednocześnie rzadko popierając jej perspektywę. Analiza źródeł wskazuje na poleganie na źródłach rosyjskich, choć niekoniecznie przekłada się to na narracje prorosyjskie. Śledząc te wzorce, artykuł pokazuje, w jaki sposób środowisko polityczne państwa kształtuje zaangażowanie naukowców w główne wydarzenia regionalne