Journals of Rzeszow University - Open Journal System
Not a member yet
8594 research outputs found
Sort by
Centra nauki jako środowiska sprzyjające rozwojowi kultury czasu wolnego dziecka na pierwszym etapie edukacyjnym. Studium przypadku
Full text linkThe aim of the article was to determine the role of science centers in the development of the culture of free time of the child at the first stage of education, based on the experience of a boy at the age of 9 and his parents. The research activities were based on a qualitative method of data collection in the form of individual interviews, partly focused on the problem.
The analysis shows that science centres and the space they have prepared for the exploration of natural, physical and chemical phenomena have become part of the free time of the child and his parents. They also contributed to the boy's cognitive, emotional and social development. They allowed the child to reflect in the organization of free time aimed at experiencing and discovering knowledge through play. They changed his style of using free time from passive rest to active, active pursuit of the perspective of his own development.Celem artykułu było określenie, jaką rolę odgrywają centra nauki w rozwoju kultury czasu wolnego dziecka na pierwszym etapie edukacyjnym w oparciu o doświadczenia chłopca w wieku 9 lat i jego rodziców. Badania przeprowadzono z wykorzystaniem jakościowej metody zbierania danych w postaci wywiadów indywidualnych częściowo kierowanych, skoncentrowanych na problemie. Analiza wskazuje, że centra nauki i przygotowana przez nie przestrzeń do eksploracji zjawisk przyrodniczych, fizycznych i chemicznych stały się częścią czasu wolnego dziecka i jego rodziców. Przyczyniły się do rozwoju poznawczego, emocjonalnego i społecznego chłopca. Pozwoliły na refleksyjne uczestniczenie dziecka w organizacji czasu wolnego, ukierunkowanej na doświadczanie i odkrywanie wiedzy poprzez zabawę. Zmieniły jego styl wykorzystywania czasu wolnego z biernego odpoczynku na czynne, aktywne podążanie za perspektywą własnego rozwoju
Meandry zarządzania zmianą w polskiej edukacji: przypadek gimnazjów
Full text linkThe author analyzes the changes in the Polish education system using the example of lower secondary schools, which were introduced as part of the 1999 reform and then abolished in 2017. It can be assumed that the process of introducing and abolishing lower secondary schools in the Polish education system is an example of systemic changes. The educational reform of the late 1990s aimed to improve the quality of education, equalize educational opportunities and adapt the education system to the requirements of modern society. It was noted that exam results improved significantly over the years of functioning of lower secondary schools. This was confirmed by the international PISA studies. Despite these achievements, lower secondary schools struggled with many problems, including social and organizational ones. Criticism of this organizational form of education was intensifying, mainly due to numerous symptoms of pathological behavior of students. Therefore, in 2017, a reform was introduced leading to the abolition of lower secondary schools and a return to the structure of 8-year primary school and 4-year high school. This reform aroused much controversy. The article discusses the motives behind this decision, its implementation and consequences – both organizational and social.
The aim of this article is to analyze the process of introducing and eliminating lower secondary schools in the Polish education system in the context of broadly understood social, political and educational changes. The work is an attempt to answer the question to what extent the reform of 1999, introducing lower secondary schools, and the reform of 2017, which eliminated them, influenced the functioning of the education system in Poland.
The article describes the origins and goals of both educational reforms and the functioning of lower secondary schools in practice, showing both their successes and challenges. An attempt was made to assess how the aforementioned changes affected key stakeholder groups – students, teachers, parents and school governing bodies. The paper also addresses the issue of social reception of the reforms. Summarizing the impact of the changes on the education system, an attempt was made to indicate key conclusions for future educational reforms, while emphasizing the importance of long-term planning and taking into account the needs of students, parents, teachers and the local community. Reflections on the importance of long-term planning in systemic reforms and stability in educational policy were presented against the background of the experiences of the Polish education system.Autorka analizuje zmiany w polskim systemie edukacji na przykładzie gimnazjów, które zostały wprowadzone w ramach reformy z 1999 roku, a następnie zlikwidowane w 2017 roku. Można przyjąć, że proces wprowadzania i likwidacji gimnazjów w polskim systemie edukacji jest przykładem zmian o charakterze systemowym. Reforma edukacyjna z końca lat 90. miała na celu podniesienie jakości kształcenia, wyrównanie szans edukacyjnych oraz dostosowanie systemu oświaty do wymogów nowoczesnego społeczeństwa. Zauważono, że przez lata funkcjonowania gimnazjów poprawiły się znacząco wyniki egzaminów. Znalazło to potwierdzenie w badaniach międzynarodowych PISA. Pomimo tych osiągnięć gimnazja borykały się z wieloma problemami, w tym społecznymi i organizacyjnymi. Nasilała się krytyka tej organizacyjnej formy oświaty, głównie z powodu licznych symptomów patologicznych zachowań uczniów. Dlatego też w 2017 roku wprowadzono reformę prowadzącą do likwidacji gimnazjów i powrotu do struktury 8-letniej szkoły podstawowej oraz 4-letniego liceum. Reforma ta wzbudziła liczne kontrowersje. W artykule omówiono motywy stojące za tą decyzją, jej realizację oraz skutki – zarówno organizacyjne, jak i społeczne.
Celem artykułu jest analiza procesu wprowadzania i likwidacji gimnazjów w polskim systemie edukacji w kontekście szeroko pojętych zmian społecznych, politycznych i edukacyjnych. Praca jest próbą odpowiedzi na pytanie, w jakim stopniu reforma z 1999 roku, wprowadzająca gimnazja, oraz reforma z 2017 roku, która je zlikwidowała, wpłynęła na funkcjonowanie systemu oświaty w Polsce.
W artykule opisano genezę i cele obu reform edukacyjnych oraz funkcjonowanie gimnazjów w praktyce pokazując zarówno ich sukcesy jak i wyzwania. Dokonano próby oceny w jaki sposób wspomniane zmiany wpłynęły na kluczowe grupy interesariuszy – uczniów, nauczycieli, rodziców i organy prowadzące szkoły. W pracy poruszono również kwestie społecznego odbioru reform. Podsumowując wpływ zmian na system edukacji, starano się wskazać kluczowe wnioski dla przyszłych reform oświatowych, podkreślając jednocześnie znaczenie długofalowego planowania oraz uwzględniania potrzeb uczniów, rodziców, nauczycieli i społeczności lokalnej. Na tle doświadczeń polskiego systemu edukacji przedstawiono refleksje dotyczące znaczenia długofalowego planowania w reformach systemowych oraz stabilności w polityce oświatowej
Podmioty ekonomii społecznej jako organizacje wspomagające budowanie kapitału społecznego w procesie wychowawczym
Full text linkThe aim of this paper is to present the impact of social economy entities on building social capital, as a factor of social change and a crucial element of the educational process. The article first explores the concept of social capital and its ability to accumulate resources, where relationships and values play a key role. It discusses the concept of the social economy, the legislative landscape, the areas of activity, and the functions of social enterprises. The article also significantly points out the possibility of social economy entities using social capital, which is an expression of their entrepreneurial approach that takes into account the organization’s environment, including stakeholders, and leads to the generation of specific social changes.Celem opracowania jest zaprezentowanie wpływu podmiotów ekonomii społecznej na budowanie kapitału społecznego jako czynnika przemian w społeczeństwie i istotnego elementu procesu wychowawczego. W artykule w pierwszej kolejności przedstawiono problematykę związaną z pojęciem kapitału społecznego i jego zdolnością akumulowania zasobów, w których relacje i wartości odgrywają kluczowe znaczenie. Omówiono w nim pojęcie ekonomii społecznej, przestrzeń legislacyjną, obszary działalności i funkcje przedsiębiorstw społecznych. W artykule w istotny sposób wskazano także na możliwość wykorzystania przez podmioty ekonomii społecznej kapitału społecznego, co stanowi wyraz ich przedsiębiorczego podejścia uwzględniającego otoczenie organizacji, w tym interesariuszy, oraz prowadzi do generowania konkretnych zmian społecznych
Wybrane zagadnienia z dorobku lwowskiego profesora Józefa Nusbauma-Hilarowicza
Full text linkThe article explores selected issues addressed by the Lviv-based biologist and philosopher, Professor Józef Nusbaum-Hilarowicz. Particular emphasis is placed on his theory of evolution and related topics, such as organic regulation and regeneration, teleology in nature, the individuality of biological structures, and their extinction. These subjects fit within the broader framework of contemporary scientific research conducted at the European level. Nusbaum-Hilarowicz’s work was of significant importance for the advancement of both theoretical and experimental biology, as well as the broader domain of natural philosophy, contributing to a deeper understanding of the fundamental mechanisms of life and the evolution of organisms.Artykuł poświęcono wybranym zagadnieniom podejmowanym przez lwowskiego biologa i filozofa profesora Józefa Nusbauma-Hilarowicza. Szczególną uwagę skupiono na teorii ewolucji oraz powiązanych z nią kwestiach, takich jak: regulacja i regeneracja organiczna, celowość w przyrodzie, indywidualność struktur biologicznych oraz ich ginięcie. Rozważana przez niego tematyka wpisuje się w szeroki kontekst ówczesnych badań naukowych prowadzonych na szczeblu europejskim. Praca badawcza Nusbauma-Hilarowicza miała istotne znaczenie dla rozwoju zarówno biologii teoretycznej, jak i eksperymentalnej, a także szeroko rozumianej filozofii przyrody, wzbogacając refleksję nad podstawowymi mechanizmami życia i ewolucji organizmów
Wizyta nuncjusza apostolskiego Ludwika Jacobiniego w Galicji w 1877 r. w świetle ówczesnej prasy
Full text linkThe subject of this study is the presentation of an event significant for the religious life of Galicia, namely the three-week visit of Apostolic Nuncio Ludwik Jacobini in September 1877. Its main purpose was the consecration of the church of the Missionaries in Kraków, the coronation of the image of the Virgin Mary in Stara Wieś near Brzozów, and the blessing of the foundation stone for the Franciscan Sisters’ chapel in Lwów. The visit also coincided with the crisis of the Uniate Church in Galicia. It brought the three Catholic rites of Galicia closer together and strengthened their ties with the papacy.Przedmiotem niniejszych badań jest prezentacja istotnego dla życia religijnego Galicji wydarzenia, jakim była trzytygodniowa wizyta nuncjusza apostolskiego Ludwika Jacobinego we wrześniu 1877 r. Głównym jej celem było poświęcenie kościoła Księży Misjonarzy w Krakowie, koronacja obrazu NMP w Starej Wsi pod Brzozowem i poświęcenie kamienia węgielnego pod kościółek ss. Franciszkanek we Lwowie. Zbiegła się również z kryzysem Kościoła unickiego w Galicji. Zbliżyła trzy obrządki katolickie ówczesnej Galicji i umocniła ich związek z papiestwem
„Od kuchcika do hrabiego”: pamflet na Badenich z 1895 r. i spór o pochodzenie rodziny *
Full text linkIn 1895, a pamphlet was published against Casimir Badeni and his family. The text suggested the Badenis’ plebeian origins, arousing discussion about their ancestry, which was not clearly established. The official version of the family’s descendance was founded on a legend from the 18 th century, based on which the family justified their claims to nobility and the Italian roots, which appeared in 19 th -century genealogical accounts. The pamphlet’s anonymous author created the figure of Giuseppe Badeni, a kitchen boy, to caricature Stanisław Badeni, an employee of Stanisław II August’s Cabinet. The pamphleteer distorted the family’s history using circulating rumors, some dating back to the 18 th century, which Adam Stanisław Sapieha recalled in 1895.W 1895 r. ukazał się pamflet wymierzony w Kazimierza Badeniego i jego rodzinę. Tekst sugerował plebejskie korzenie Badenich i wzbudził dyskusję na temat ich pochodzenia, które nie było jednoznacznie ustalone. Oficjalna wersja historii rodziny opierała się na legendzie skonstruowanej w XVIII w., na podstawie której rodzina uzasadniała swoje pretensje do szlachectwa, a zwarte w niej włoskie korzenie Badenich były stałym elementem opisów genealogicznych w literaturze XIX w. Wykorzystał je również anonimowy autor pamfletu, stwarzając postać kuchcika Giuseppego Badeniego, który miał uosabiać w utworze Stanisława Badeniego, pracownika Gabinetu Stanisława Augusta. Pamflecista wykorzystał nie do końca jasną historię rodziny, deformując jej obraz. Posłużył się plotkami o kucharskiej metryce Badenich, które mogły powstać jeszcze w XVIII w., a co w 1895 r. miał przypomnieć Adam Stanisław Sapieha
Єврейські музикознавці у Львові (до 1939 року)
Full text linkLviv’s diverse cultural landscape, shaped by Polish, Jewish, and Ukrainian communities, significantly influenced its musical and academic life. Focusing on three notable Jewish figures – J. Freiheiter, I.Spiegel-Hüssowa and Z.Lissa – the study highlights their contributions and challenges as disciples of Adolf Chybinski. Their educational paths, professional achievements, and tragic fates during WWII are examined. This research fills a gap in the historical narrative of Lviv’s musicology, highlighting the substantial role played by Jewish scholars
„Lwowskie piosenki uliczne, kabaretowe i okolicznościowe do 1939 roku” як джерело дослідження міської музики Львова
Full text linkLviv, as one of the cultural centers of Eastern Europe at the beginning of the 20th century became the object of many studies in the academy music field. The study of music collections opens the way of reproducing the authentic sound of urban songs and also the main intonation parameters of the musical world of Lviv. The publication of texts and sheet music of Lviv urban songs dates back to the turn of the 19th and 20th centuries. In 1989 appeared the collection, which became the most complete and correct edition of Lviv city songs for that time – „Lwowskie piosenki uliczne, kabaretowe i okolicznościowe do 1939 rokuˮ, created by a tandem of well-known Polish scientists - musicologist Jerzy Habela and philologist Zofia Kurzowa. The collection contains 151 songs, which are divided into 7 sections, where each song is accompanied by comments on previous versions of its publications, possible versions of the song's origin, as well as explanations of the lexical meanings of phrases. Thanks to the careful fixation of musical texts, the collection became a highquality material for further research in the direction of intonation analysis, in particular, the determination of melodic formulas of the city music of Lviv
Музична культури Галичини початку ХХ століття у спогадах Романа Придаткевича: Музична культури Галичини початку ХХ століття у спогадах Романа Придаткевича
No full textThe research is devoted to the memoirs of the outstanding Ukrainian violinist, composer and teacher Roman Prydatkevych (1895–1980), which was published in the 1950s–1970s in the USA. It enriches the source-based research base of the musical culture of Galicia at the beginning of the 20th century and belongs to memoir fiction. Some of the most important problem areas for the author are noted, which reproduce the activities of the first decade of the Higher Music Institute named after M. Lysenko in Lviv, his teachers, the organization of the first art collectives in this educational institution; the participation of Galician musicians in the First World War of 1914, in the ranks of the Ukrainian Sich Riflemen, the Ukrainian Galician Army; families of priests of the Ukrainian Greek Catholic Church as centers of formation of the musical elite of the region; accompanist activities of pianists with whom R. Prydatkevych collaborated; the role of individual teachers in the development of the violin art of Galicia.Дослідження присвячене спогадовій літературі видатного українського скрипаля, композитора і педагога Романа Придаткевича (1895–1980), що була опублікована у 1950–1970-х роках у США. Вона збагачує джерелознавчу базу дослідження музичної культури Галичини початку ХХ століття і належить до мемуарної белетристики. Відзначено кілька найважливіших для автора проблемних зон, які відображають діяльність першого десятиліття Вищого Музичного Інституту ім. М. Лисенка у Львові, його педагогів, організації перших мистецьких колективів у цьому навчальному закладі; участь музикантів-галичан у Першій світовій війні 1914 року, в лавах Українських Січових Стрільців та Української Галицької Армії; роль родин священників Української Греко-Католицької Церкви як осередків формування музичної еліти краю; концертмейстерська діяльність піаністів, з якими співпрацював Р. Придаткевич; значення окремих педагогів у розвитку скрипкового мистецтва Галичини
Wirtuozowska twórczość XIX-wiecznego polskiego kompozytora i wiolonczelisty Samuela Kossowskiego na przykładzie utworu Souvenir de Chopin
Full text linkSamuel Kossowski – Polish virtuoso and composer, highly regarded in the 19th century both in Poland and abroad. He worked in the lands of the former Polish-Lithuanian Commonwealth, where his compositions were not well received by the occupying authorities. As a result, most of his works were not officially published at the time, and only manuscripts have survived. Two of these were first published by PWM and Eufonium at the turn of the 20th and 21st centuries. If some of his lost works were found, given the positive reviews in the 19th-century press, it would certainly be a groundbreaking discovery for Polish cello literature. Samuel was born in the Kielce Governorate and moved to Galicia to study the cello. Later in his career, he frequently performed in cities such as Lviv and Krakow. The nature of his known compositions, their technical and performance demands, and their aesthetic qualities, such as in Souvenir de Chopin, significantly align with the innovative style of Belgian cellist and composer Adrien-François Servais, who also performed in Krakow during Kossowski’s career.Samuel Kossowski to polski wirtuoz i kompozytor ceniony w XIX wieku w Polsce i za granicą. Działał na terenach dawnej Rzeczypospolitej Obojga Narodów, gdzie jego twórczość nie była dobrze postrzegana przez władze zaborcze, dlatego też większość utworów nie została wówczas oficjalnie wydana, a zachowały się jedynie ich rękopisy, z których dwa zostały opublikowane przez PWM i Wydawnictwo Eufonium po raz pierwszy na przełomie XX i XXI wieku. Jeśli odnalazłaby się choć część jego zaginionej twórczości – biorąc pod uwagę pozytywne recenzje XIX-wiecznej prasy – byłoby to z pewnością odkrycie przełomowe w dziedzinie polskiej literatury wiolonczelowej. Samuel urodził się w guberni kieleckiej, a na czas pobierania nauki gry na wiolonczeli przeprowadził się do Galicji. Podczas późniejszego okresu swojej działalności artystycznej często występował m.in. we Lwowie i w Krakowie. Charakter jego znanych obecnie kompozycji, wymogi techniczno-wykonawcze, a także cechy estetyczne np. Souvenir de Chopin korespondują w znacznym stopniu z nowatorskim stylem belgijskiego wirtuoza wiolonczeli i kompozytora Adriena-François Servaisa, który w okresie działalności Kossowskiego też występował w Krakowie