Czasopisma UKSW (Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego)
Not a member yet
13171 research outputs found
Sort by
Rozmieszczenie przestrzenne ukwiałów morskich i gatunków towarzyszących w południowo-zachodniej części Morza Śródziemnego
Full text linkThis study investigates the distribution of sea anemone species along the Mediterranean southwest coast (the region of Oran, Mostaganem, Tlemcen/Ain Temouchent) aiming to understand their role as bioindicators and their contribution to biodiversity. Recognizing that anemone distribution is influenced by associated species, this research also examines the co-occurrence of other flora and fauna. A complete census of cnidarians was conducted, and Correspondence Factor Analysis (CFA) was used to analyze the relationships between three species of anemones (Anemonia viridis, Anemonia rustica, and Actinia equina) and their locations. The CFA identified five distinct groups in the spatial distribution of the anemones and associated floral and faunal species. Specifically, one group associated Ulva Lactuca with sites like Saintrock and Marsa El Hadjadj another linked A. rustica to sites like Madagh I and Arzew I; a third group connected Padina pavonica and Cystoseira mediterranea to locations such as Moscarda and Bider; a fourth associated Paracentrotus lividus with La Madrague; and a final group linked A. viridis to sites like Arzew II and Sidi Yochaa. Interestingly, the Shannon index (H) revealed variations in species diversity across the study area. The Tlemcen/Ain Temouchent and Mostaganem area exhibited the highest Shannon index values (some exceeding 1.6), indicating greater diversity, but also included sites with the lowest value (0), suggesting localized impacts on biodiversity. This research provides valuable insights into the distribution patterns of these key cnidarian species and their associated communities, contributing to our understanding of coastal ecosystem biodiversity and is likely to be useful for future conservation efforts in the Mediterranean.Badania dotyczą rozmieszczenia gatunków ukwiałów oraz współwystępowania innych gatunków flory i fauny wzdłuż południowo-zachodniego wybrzeża Morza Śródziemnego (regiony Oran, Mostaganem, Tlemcen/Ain Temouchent). Przeprowadzono inwentaryzację parzydełkowców, a zależność między trzema gatunkami ukwiałów (Anemonia viridis, Anemonia rustica i Actinia equina) a ich miejscem występowania zbadano za pomocą analizy czynnikowej (Correspondence Factor Analysis, CFA). Zidentyfikowano pięć odrębnych grup w przestrzennym rozmieszczeniu ukwiałów i związanych z nimi gatunków roślin i zwierząt. Występowanie gatunku Ulva lactuca skorelowane było w szczególności ze stanowiskami Saintrock i Marsa El Hadjadj, A. rustica ze stanowiskami Madagh I i Arzew I, Padina pavonica i Cystoseira mediterranea z Moscarda i Bider; Paracentrotus lividus z La Madrague, a A. viridis z Arzew II i Sidi Yochaa. Stwierdzono duże wahania w różnorodności gatunkowej na stanowiskach w trzech badanych regionach. Najwyższa wartość wskaźnika różnorodności Shannona (H) na niektórych stanowiskach w regionie Tlemcen/Ain Temouchent i Mostaganem przekraczała wartość 1,6, natomiast na innych była równa zero, co sugeruje wpływ lokalnych warunków na różnorodność biologiczną. Przeprowadzone badania dostarczają cennych informacji na temat rozmieszczenia kluczowych gatunków parzydełkowców i związanych z nimi innych gatunków flory i fauny. Uzyskane wyniki uzupełniają wiedzę na temat bioróżnorodności ekosystemów przybrzeżnych i mogą być przydatne dla przyszłych działań ochronnych w regionie Morza Śródziemnego
Konstytucja osoby według Edmunda Husserla
Full text linkThis article examines the steps of the process of becoming a person according to Husserl. It shows the main characteristics and phases of the process. Becoming a person is a special kind of commitment that requires perseverance, remaining faithful to the chosen directions of action and values. Self-reflection is also a constitutive factor, as it indicates the directions of action, goals and values, it enables the full realization of one’s own potential. Husserl showed in detail the dynamics of becoming a person responsible for oneself and others, and thus a moral subject. His account combines all the features of the classical concept of a person into a coherent whole. In the conclusion, I pose the question: should we speak of a departure from the tradition-bound notion of a person?
----------------------------------------
Received: 11/03/2024. Reviewed: 7/05/2025. Accepted: 20/05/2025.W artykule przedstawiam fazy procesu stawania się osobą według Edmunda Husserla. Husserl ukazał szczegółowo dynamikę stawania się osobą odpowiedzialną za siebie i innych, a więc podmiotem moralnym. Stawanie się osobą to szczególnego rodzajuzobowiązanie, wymagające wytrwałości, zachowania wierności wybranym kierunkom działania i wartościom. Czynnikiem konstytutywnym tego procesu jest autorefleksja, która wskazując kierunki działania, cele i wartości, umożliwia pełną realizację własnego potencjału. Koncepcja twórcy fenomenologii łączy w spójną całość najważniejsze cechy klasycznego pojęcia osoby. Na końcu artykułu rozważam, czy współcześnie odchodzimy od klasycznego pojęcia osoby, skoro potrzeba autorefleksji i obowiązek samodoskonalenia nie są atrakcyjne w tym samym stopniu, co niegdyś.
----------------------------------------
Zgłoszono: 11/03/2024. Zrecenzowano: 7/05/2025. Zaakceptowano do publikacji: 20/05/2025
KRYTERIUM RÓŻNICOWANIA OCEN PRAWNOKARNYCH CZYNÓW PRZEPOŁOWIONYCH W PRAWIE KARNYM SKARBOWYM
Full text linkThe aim of this article is to analyze the differentiation criteria for criminal law assessments of split acts in fiscal criminal law. It focuses on the application of measurable criteria, such as numerical values, as well as evaluative criteria in the process of classifying acts as fiscal crimes or offenses. Special attention is given to the consequences of using the minimum wage as the basis for the determination of criminal liability criteria, which raises concerns due to economic variability. I recommend the withdrawal of this approach in favor of more precise and stable regulations to improve the transparency and coherence of fiscal criminal law.Celem niniejszego artykułu jest analiza kryterium różnicowania ocen prawnokarnych czynów przepołowionych w prawie karnym skarbowym. Autor skupia się na zastosowaniu kryteriów wymiernych, takich jak wartości liczbowe, oraz kryteriów ocennych w procesie i czynów jako przestępstw lub wykroczeń skarbowych. Szczególną uwagę poświęcono konsekwencjom wykorzystywania minimalnego wynagrodzenia za pracę jako podstawy określania kryteriów karalności, co budzi kontrowersje z uwagi na zmienność warunków ekonomicznych. Autor postuluje rezygnację z tego podejścia na rzecz bardziej precyzyjnych i stabilnych regulacji, mających na celu poprawę przejrzystości i spójności prawa karnego skarbowego
Radbruch dla romanistów. Refleksje na marginesie monografi G. Radbrucha, Wstęp do prawoznawstwa, przeł. C. Znamierowski, oprac. J. Zajadło, Sopot: Wydawnictwo Arche, 2024, ss. 241.
Full text linkThe second edition of the Polish translation of Gustav Radbruch’s monograph Einführung in die Rechtswissenschaf was published in 2024 and provides an opportunity for a re-examination of Radbruch’s “positivist” view of Roman law. There are good grounds for this, since Radbruch refers to ius Romanum on several occasions. He is hardly a partisan of Roman law and shows his aversion especially to the legacy of the Savigny school of history, but also recognizes the merits of ancient solutions in the formation of modern German law. The clarity and originality of his views should make his book a particularly interesting publication for Polish scholars of Roman law.W 2024 r. ukazało się drugie wydanie polskiego przekładu monografii Gustava Radbrucha Wprowadzenie do prawoznawstwa (Einführung in die Rechtswissenschaf). Wydarzenie to stanowi okazję do ponownej analizy „pozytywistycznego” spojrzenia autora na prawo rzymskie. Nie bez powodu, gdyż Radbruch kilkakrotnie odwołuje się w swym dziele do ius Romanum. Raczej nie jest jego sympatykiem (pokazuje swoją niechęć zwłaszcza do spuścizny szkoły historycznej Savigny’ego), ale dostrzega też zasługi antycznych rozwiązań w procesie kształtowania się nowożytnego prawa niemieckiego. Ze względu na wyrazistość poglądów i oryginalność powinna zainteresować szczególnie polskich badaczy prawa rzymskiego
Nadawanie znaczeń komunikacyjnych zachowaniom małych dzieci ze spektrum autyzmu w świetle teoretycznych założeń komunikacji wspomagającej i alternatywnej
Full text linkThe purpose of this article is to focus on the theoretical underpinnings of assigning communicative meanings to the behaviors of children on the autism spectrum disorders in the context of alternative and augmentative communication (AAC). Due to difficulties in language and communication development, children with autism spectrum disorders may not acquire traditional forms of communication, which raises the need to introduce alternative methods for effective communication with the social environment. The article presents a strategy for treating the non-speaking behavior of children with autism as communications. It becomes important to try to read the communications behind children\u27s behaviors rather than just stopping at just noticing and following the behaviors. This approach to the subject is important from the point of view of the child\u27s cognitive, linguistic, emotional and social development. Moreover, it provides a solid base for building further linguistic competence and introducing a personalized communication tool.Celem artykułu jest skoncentrowanie się na teoretycznych podstawach nadawania znaczeń komunikacyjnych zachowaniom dzieci ze spektrum autyzmu w kontekście komunikacji alternatywnej i wspomagającej (AAC). Ze względu na trudności w zakresie rozwoju językowego i komunikacyjnego, dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu mogą nie nabywać tradycyjnych form komunikacji, co rodzi potrzebę wprowadzania alternatywnych metod umożliwiających efektywne porozumiewanie się z otoczeniem społecznym. W artykule została przedstawiona strategia traktowania zachowań niemówiących dzieci z autyzmem jako komunikatów. Istotna staje się zatem próba odczytywania komunikatów wynikających z zachowań dzieci a nie tylko zatrzymanie się wyłącznie na zauważaniu i podążaniu za zachowaniami. Takie ujęcie tematu jest ważne z punktu widzenia rozwoju poznawczego, językowego, emocjonalnego oraz społecznego dziecka. Co więcej, stanowi solidną bazę pod budowanie dalszych kompetencji językowych oraz wprowadzenie indywidualnego narzędzia do komunikacji
Komunikowanie się jako podstawa partnerstwa edukacyjnego w okresie pandemii z perspektywy pedagogów specjalnych
Full text linkAim: The article aims to identify the experiences of special education teachers in the field of mutual cooperation with other entities of the educational process (students, parents, superiors and other teachers) during the pandemic in order to diagnose the existing difficulties and establish constructive solutions for building educational partnerships.Methods: The study was conducted using the technique of focused group interviews among 33 special education teachers employed in special and inclusive education, via remote communication. The respondents came from 4 voivodeships (lubelskie, lubuskie, warmińsko-mazurskie, małopolskie).Results: The conditions and features of the family-school partnership revealed in the research were of the following nature: subjective (style of thinking about education, school, attitudes and behaviors of subjects) and non-subjective (institutional conditions). Diversity of teachers\u27 experiences was demonstrated. High qualitative indicators were found in the area of creating an appropriate climate of cooperation in diverse and demanding (due to the pandemic) forms of communication.Conclusions: The possibilities and perspectives revealed in social interactions based on unforced, open communication are conducive to creating a constructive platform for cooperation aimed at building a mature, conscious and autonomous educational partnership. Considering the perspective resulting from the experience of educational partnership acquired during the pandemic may help in planning recommendations to strengthen the current quality of the offer in the field of special education.Cel: W artykule chodzi o rozpoznanie doświadczeń pedagogów specjalnych w zakresie wzajemnej współpracy z pozostałymi podmiotami procesu kształcenia (uczniami, rodzicami, zwierzchnikami i innymi nauczycielami) w okresie pandemii na rzecz zdiagnozowania zaistniałych trudności, jak i ustalenia konstruktywnych rozwiązań dotyczących budowania partnerstwa edukacyjnego. Metody: Badania przeprowadzono przy wykorzystaniu techniki zogniskowanych wywiadów grupowych wśród 33 pedagogów specjalnych zatrudnionych w szkolnictwie specjalnym i włączającym, drogą komunikacji na odległość. Badani pochodzili z 4 województw (lubelskiego, lubuskiego, warmińsko-mazurskiego, małopolskiego).Wyniki: Ujawnione w badaniach uwarunkowania i cechy partnerstwa rodziny i szkoły miały charakter: podmiotowy (styl myślenia o edukacji, szkole, postawy i zachowania podmiotów) i pozapodmiotowy (uwarunkowania instytucjonalne). Wykazano zróżnicowanie doświadczeń nauczycieli. Stwierdzono wysokie jakościowe wskaźniki w obszarze tworzenia odpowiedniego klimatu współpracy w zróżnicowanych i wymagających (z uwagi na pandemię) formach komunikacji. Wnioski: Możliwości i perspektywy, jakie się ujawniają w interakcjach społecznych opartych na niewymuszonej, otwartej komunikacji sprzyjają tworzeniu konstruktywnej płaszczyzny współpracy mającej na celu budowanie dojrzałego, świadomego i autonomicznego partnerstwa edukacyjnego. Uwzględnienie perspektywy wynikającej z doświadczenia na rzecz partnerstwa edukacyjnego nabytego w okresie pandemii może pomóc w planowaniu zaleceń wzmacniających obecną jakość oferty w zakresie edukacji specjalnej
On the identity of the university: between dignity and commercialisation
No full textThe article examines the nature and evolving role of the modern university in contemporary society. It highlights the tensions between traditional academic ideals and the pressures of political, economic, and cultural transformation. By analyzing the responsibilities of universities and the challenges they face, the text proposes a reconsideration of their mission and identity in order to respond effectively to present-day expectations
Multi-child families in Poland – demographic and social characteristics
No full textThis article aims to provide a demographic and social overview of multi-child families over the last two decades, based on available data. It will present trends relating to large families and changes to their numbers and structures, based on information obtained from the last three National Censuses (2002, 2011 and 2021). Referring to Bożenna Balcerzak–Paradowska’s concept of ‘large families as an environmental characteristic’, key changes in the situation of multi-child families will be highlighted. Changes in parents’ education, income and risk of poverty confirm that multi-child families are evolving in nature and diversity
Nauczanie Pisma Świętego w Towarzystwie Jezusowym na terenach Rzeczypospolitej Obojga Narodów od sprowadzenia zakonu do poł. XVII w.
No full textThe reader is presented with an article concerning the teaching of the Holy Scripture as adopted by the Society of Jesus in the territories of the Polish–Lithuanian Commonwealth from the introduction of the order until the mid-17th century. It analyzes the methods by which biblical instruction was carried out, taking into account both educational and pastoral contexts. Based on the historical-documentary analysis method, the article examines manuscript sources – including the lectures of Baltazar Wolboriusz and Tomasz Bolesławiusz, students of Konstanty Szyrwid SJ – as well as the Ratio studiorum and other Jesuit documents. The study reconstructs didactic methods and highlights the significance of biblical studies in Jesuit formation, particularly in the context of confrontation with Protestantism. Special attention is given to the teaching activity of Konstanty Szyrwid SJ at the Vilnius Academy. The article also attempts to fill a research gap regarding the tradition of biblical teaching within the 17th-century Jesuit order. The final part presents the surviving biblical lecture manuscripts from the first half of the 17th century by Tomasz Bolesławiusz and Baltazar Wolboriusz of Poznań.Artykuł dotyczy nauczania Pisma Świętego przyjętego w Towarzystwie Jezusowym na terenach Rzeczypospolitej Obojga Narodów od chwili wprowadzenia zakonu do poł. XVII w. W tekście poddano analizie sposoby realizacji nauczania Pisma Świętego, uwzględniając zarówno kontekst edukacyjny, jak i duszpasterski. W oparciu o metodę analizy historyczno-dokumentacyjnej omówiono źródła rękopiśmienne: wykłady Baltazara Wolboriusza i Tomasza Bolesławiusza, uczniów Konstantego Szyrwida SJ, oraz Ratio studiorum i inne dokumenty zakonu. Artykuł rekonstruuje metody dydaktyczne oraz podkreśla znaczenie biblistyki w formacji jezuickiej, zwłaszcza w kontekście konfrontacji z protestantyzmem. Szczególną uwagę poświęcono działalności Konstantego Szyrwida SJ jako wykładowcy Akademii Wileńskiej. Podjęto także próbę uzupełnienia luki badawczej dotyczącej tradycji nauczania biblistyki w XVII-wiecznym zakonie jezuitów. Ostatnia część artkułu przedstawia rękopisy wykładów Pisma Świętego z I poł. XVII w.: Tomasza Bolesławiusza i Baltazara Wolboriusza z Poznania