Czasopisma UKSW (Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego)
Not a member yet
13171 research outputs found
Sort by
Epstein’s and Godard’s reflections on the film landscape : Refleksje Epsteina i Godarda na temat krajobrazu filmowego
No full text
Reflections on landscape constitute a special subject of interest for artists dealing with the nature of image in culture and the status of film. The function and meaning of landscape as an independent aesthetic or meaning-generative unit become an important area of theoretical considerations for Jean Epstein and Jean-Luc Godard, among others. My intention is to look at the ways in which the directors’ theoretical insights are employed in their deeds being theoretical essay films treated on an equal footing with texts. While interpreting the artists’ attitude to landscape issues expressed in both their writings and films, I conclude that the author of Passion (1982) falls into the category of image-landscape thinking, whereas the director of The Fall of the House of Usher (1928) tends to explore reality by means of the film landscape.
Reflections on landscape constitute a special subject of interest for artists dealing with the nature of image in culture and the status of film. The function and meaning of landscape as an independent aesthetic or meaning-generative unit become an important area of theoretical considerations for Jean Epstein and Jean-Luc Godard, among others. My intention is to look at the ways in which the directors’ theoretical insights are employed in their deeds being theoretical essay films treated on an equal footing with texts. While interpreting the artists’ attitude to landscape issues expressed in both their writings and films, I conclude that the author of Passion (1982) falls into the category of image-landscape thinking, whereas the director of The Fall of the House of Usher (1928) tends to explore reality by means of the film landscape.
Refleksje na temat krajobrazu stanowią szczególny przedmiot zainteresowania artystów zajmujących się naturą obrazu w kulturze i statusem filmu. Funkcja i znaczenie krajobrazu jako niezależnej jednostki estetycznej lub wytwórcy znaczenia stają się ważnym obszarem rozważań teoretycznych między innymi dla Jeana Epsteina i Jeana-Luca Godarda. Proponuję skonfrontować teoretyczne spostrzeżenia reżyserów na pejzaże filmowe oraz ich wykorzystywanie w praktykach artystycznych, traktując tym samym eseje filmowe na równi z teoretycznymi wypowiedziami.
Interpretując stosunek artystów do kwestii krajobrazu, wyrażony zarówno w ich pismach, jak i filmach, dochodzę do wniosku, że autor filmu Pasja (1982) reprezentuje myślenie krajobrazem jako obrazem (w kontekście estetyki), podczas gdy reżyser filmu Upadek domu Usherów (1928) ma tendencję do badania rzeczywistości za pomocą krajobrazu filmowego (narzędzie poznania)
Rekonfiguracje i zapożyczenia. Skandynawski typ krajobrazu we współczesnych serialach noir
No full textThe article focuses on landscape transformation as an important element of film noir iconography offering analyses of a variety of crime procedurals made in different countries and on different continents. The titles, which include Trapped, The Killing, The Thaw and 42 Days of Darkness, have also not been popular among the viewers of streaming platforms, but won critical acclaim as well as numerous awards. Recently, these productions have been employing a new type of landscape. Here, the urban jungle does not seem to be a unique crime scene any longer. Remote cities and provincial towns surrounded by infinite lakes, fjords, bays, and marshes are frequently utilized to raise existential fears. New landscapes carry the worldview and ideological background typical of film noir and by providing the setting of action they function primarily either as metaphors, or act independently becoming catalysts for events.Artykuł poświęcony jest przemianom krajobrazu jako ważnego elementu ikonografii kina czarnego. Te dokonały się pod wpływem popularności jego skandynawskiej odmiany. Miejską dżunglę zostały obrazy prowincji. Analizie poddane zostają nakręcone w różnych krajach i na różnych kontynentach cztery seriale kryminalne (W pułapce, Dochodzenie, Odwilż, 42 dni w mroku). Ponieważ cieszą się one popularnością oraz zdobyły liczne nagrody, są świadectwem tego, że krajobrazy spod znaku Nordic noir coraz częściej wykorzystywane są przez twórców z innych kręgów kulturowych. Niewielkie, zagubione wśród jezior, fiordów, zatok czy mokradeł miasta i miasteczka stają się areną zbrodni nie tylko w serialach duńskich czy norweskich, ale i amerykańskich, polskich, a nawet chilijskich. Ponadto, wykorzystywane są nie tylko do ewokowania egzystencjalnych niepokojów, ale w świecie przedstawionym pełnią także funkcję aktanta lub stanowią katalizator zdarzeń
Integral Ecology from the Perspective of War and Peace
Get PDFThe article attempts to show the connections between ecology, the broadly understood problems of war and other conflicts, and the need to cultivate peace. Such an approach opens up new possibilities for interpreting the ecological issue and gives rise to new arguments favouring protection and respect for the work of creation. To this end, the various conflicts of war and violence that are part of the ecological crisis experienced by the modern world are presented firstly. This is followed by a discussion of the ecology of peace, an original proposal by Pope Benedict XVI that shapes modern man’s ecological awareness and respect for the created world. Finally, the integral ecology project was presented, which is particularly recommended by Pope Francis and is linked to the call for an ecological conversion. This ecological approach can help recognise and counteract adverse trends in social and political life and culture that often contribute to environmental destruction.Artykuł podejmuje próbę ukazania powiązań ekologii, z szeroko pojętymi problemami konfliktów wojennych i koniecznością troski o pokój. Wydaje się, że takie ujęcie otwiera nowe możliwości interpretacji kwestii ekologicznej, a także rodzi nowe argumenty na rzecz ochrony i szacunku wobec dzieła stworzenia. W tym celu ukazano najpierw problematykę rozmaitych konfliktów wojennych i przemocy wpisujących się w kryzys ekologiczny, którego skutków doświadcza współczesny świat. Następnie omówiono ekologię pokoju – oryginalną propozycję papieża Benedykta XVI, która służy kształtowaniu świadomości ekologicznej współczesnego człowieka oraz szacunku wobec stworzonego świata. Na końcu ukazany został projekt ekologii integralnej połączony z wezwaniem do ekologicznego nawrócenia, szczególnie zalecany przez papieża Franciszka. Takie ujęcie ekologii może być pomocne w rozpoznawaniu i zahamowaniu niekorzystnych trendów, jakie widoczne są w życiu społeczno-politycznym i kulturze, a które często przyczyniają się do dewastacji środowiska naturalnego
Recepcja prawa wewnętrznego związków wyznaniowych w przepisach prawa polskiego dotyczących zawierania małżeństw a poszanowanie zasady autonomii i wzajemnej niezależności państwa i kościoła
Get PDFThe subject of this article is the problem of reception of the norms of the law of religious associations into Polish law, which is considered in the context of respect for the principle of autonomy and mutual independence of the state and the church, guaranteed in the Constitution of the Republic of Poland (Article 25, paragraph 3). The author indicates in it that in a democratic state of law, guaranteeing autonomy and mutual independence of state and church structures, the phenomenon of reception of the internal law of religious associations in state law may occur. The method of conducting this reception and its scope are problematic. The analyses presented in the article concern cases of reception in the area of matters concerning the conclusion of civil marriages in a religious form. Reception is examined in the scope of the official entity of the conclusion of marriage, declarations of will on obtaining civil effects of canonical marriage and the form of conclusion of this marriage. The author indicates whether and what type of reception takes place in individual cases and assesses whether this reception is justified and whether its application in a given case does not threaten the security of legal transactions.Przedmiotem niniejszego artykułu jest problem recepcji norm prawa własnego związków wyznaniowych do prawa polskiego, który rozpatrywany jest w kontekście poszanowania zasady autonomii i wzajemnej niezależności państwa i kościoła, zagwarantowanej w Konstytucji RP (art. 25 ust. 3). Autor wskazuje w nim, że w demokratycznym państwie prawnym, gwarantującym autonomię i wzajemną niezależność struktur państwowych i kościelnych, może wystąpić zjawisko recepcji prawa wewnętrznego związków wyznaniowych w prawie państwowym. Problematyczny jest sposób dokonywania tej recepcji i jej zakres. Analizy przedstawione w artykule odnoszą się do przypadków recepcji w obszarze spraw zawierania małżeństw cywilnych w formie wyznaniowej. Badana jest recepcja w zakresie podmiotu urzędowego zawarcia małżeństwa, oświadczeń woli o uzyskaniu skutków cywilnych małżeństwa kanonicznego oraz formy zawarcia tego małżeństwa. Autor wskazuje, czy i jaki rodzaj recepcji w poszczególnych przypadkach ma miejsce, oraz ocenia, czy recepcja ta jest zasadna, oraz czy jej zastosowanie w danym przypadku nie zagraża bezpieczeństwu obrotu prawnego
W kierunku prawa karnego zakonnego? (II/1). Życie konsekrowane w świetle reformy Księgi VI KPK papieża Franciszka z 2021 r.: Część II. Uwagi szczegółowe (1): Życie konsekrowane jako przedmiot ochrony karnej, w szczególności życia wspólnotowego
Get PDFThe author analyses the discipline of religious life from the perspective of penal law in the light of Pope Francis’s recent reform of Book VI CIC/21 of 2021. The author asks whether it is possible to speak of a penal law for religious after the reform of Book VI of 2021. The second article addresses specific issues, particularly the penal protection of community life. In the general introduction, the author presents the elements of consecrated life that could be subject to penal protection, which are analysed in more detail in subsequent articles. The intensity of the presence of the various elements of consecrated life affects the level of penal protection afforded to them (I.2.). Regarding the element of community life, however, the author notes a shift from penal protection in the 1917 CIC (II.) to predominantly disciplinary protection in the 1983 CIC (III.3.1.), a change that was not reversed by Pope Francis’s reform of the 2021 CIC Book VI (III.3.2.), which only introduced penal protection to a limited extent (III.3.3.). To support this argument, the author provides a detailed analysis of the work on the CIC/83 drafts relating to community life in the broadest sense. This includes penalties that deprive the right to vote and wear the religious habit (III.1), as well as the reduction of delicts against the state and life of religious (III.2).L’Autore analizza la disciplina della vita religiosa dal punto di vista del diritto penale alla luce della recente riforma del Libro VI CIC/21 di papa Francesco del 2021. L’Autore si chiede se, dopo la riforma del Libro VI del 2021, sia possibile parlare di diritto penale dei religiosi. Il secondo articolo si occupa di questioni specifiche, in particolare della tutela penale della vita comunitaria. Nell’introduzione generale, l’Autore presenta gli elementi della vita consacrata (I.) che potrebbero essere oggetto di tutela penale e che vengono analizzati nella parte specifica degli articoli successivi. L’intensità della presenza dei vari elementi della vita consacrata incide sul livello di questa protezione penale (I.2.). Per quanto riguarda l’elemento della vita comunitaria, invece, l’Autore nota che si è passati da una tutela penale nel CIC del 1917 (II.) a una tutela prevalentemente disciplinare nel CIC del 1983 (III.3.1.), che non è stata modificata dalla riforma di Papa Francesco, in particolare del Libro VI CIC del 2021 (III.3.2.), introducendo solo leggermente la tutela penale (III.3.3.). Per dimostrare questa tesi, l’Autore analizza in dettaglio il lavoro sulle bozze del CIC/83 nel campo della vita comunitaria nel suo senso più ampio, comprese le pene che privano del diritto di voto e di portare l’abito religioso (III.1.) e la riduzione dei delitti contro lo stato e la vita religiosa (III.2.)
Finansowe aspekty wyprawy mołdawskiej Jana Olbrachta z 1497 roku
Get PDFThis article examines the financial conditions of John I Albert’s Moldavian campaign of 1497 based on accounting records. It explores issues related to the standing defence (Polish obrona potoczna) of Ruthenia, particularly the expenditures on mercenary troops. The study analyses military expenses using payment registers for cavalry and infantry captains (pl. rotmistrzowie), who served in Ruthenia in 1496 and during the Moldavian campaign in 1497. Additionally, the article provides insights into the broader circumstances of the campaign, including the Tatar attack on Podolia, the burning of Trembowla, and armed clashes that took place in Ruthenia in the first half of 1497. The financial analysis helps to better understand the reasons behind John I Albert’s significant military effort in launching the Moldavian campaign.Artykuł stanowi próbę przyjrzenia się finansowym uwarunkowaniom wyprawy mołdawskiej Jana Olbrachta z 1497 r. w oparciu o źródła rachunkowe. Ukazuje kwestie dotyczące obrony potocznej Rusi, w szczególności nakładów na wojsko zaciężne. Przedstawia analizę wydatków wojskowych na podstawie rejestrów wypłat dla rotmistrzów jazdy i piechoty zaciężnej, którzy ze swymi oddziałami pełnili służbę na Rusi w 1496 r. oraz podczas wyprawy mołdawskiej w 1497 r. Uzupełnia wiedzę o okolicznościach wyprawy, m.in. o zaatakowaniu Podola przez Tatarów i spaleniu Trembowli oraz starciach zbrojnych, do których dochodziło na Rusi w pierwszej połowie 1497 r. Analiza aspektów finansowych pozwala lepiej poznać powody podjęcia przez Jana Olbrachta wielkiego wysiłku militarnego, jaki stanowiła wyprawa mołdawska
Tzw. rejestr malborski z 1656 r. – nieznane źródło do dziejów szwedzkich rabunków w Rzeczypospolitej
Get PDFThe aim of this article is to critically edit a register of objects removed from the Polish-Lithuanian Commonwealth during the Swedish Deluge. This unknown in historiography inventory mainly includes carriages, as well as equestrian equipment such as saddles and chaps. It is the second discovered inventory of war booty from the period of the Polish-Swedish wars, aside from the register from Warsaw (1656). The register was prepared in 1656 in Malbork, but it contains items that came from Toruń. During the research, the location of the robberies, i.e., Toruń, has been questioned; it appears that this city served primarily as a transshipment point, and the objects may have originated from other centres, particularly Warsaw, which was the king’s residence at the time and also a central warehouse for the looted items.Celem artykułu jest krytyczna edycja nieznanego dotychczas w historiografii rejestru przedmiotów wywiezionych z Rzeczypospolitej Obojga Narodów w czasie „potopu” szwedzkiego, obejmującego w głównej mierze powozy, jak również sprzęt jeździecki, m.in. ogłowia czy czapraki. Jest to drugi odnaleziony – obok rejestru z Warszawy (1656) – inwentarz łupów wojennych pochodzący z okresu wojen polsko-szwedzkich. Rejestr został przygotowany w 1656 r. w Malborku, lecz zawiera przedmioty, które przybyły z Torunia. W toku badań poddano w wątpliwość miejsce dokonywania rabunków, czyli Toruń; wydaje się, że miasto to pełniło jedynie funkcje przeładunkowe, a przedmioty mogły pochodzić z innych ośrodków, głównie z Warszawy, stanowiącej wówczas miasto-rezydencję króla, jak również magazyn centralny dla zrabowanych przedmiotów
Załogi wojskowe w Wilnie w latach 1717-1763
Get PDFIn 1717, a new deployment of both armies of the Polish-Lithuanian Commonwealth was carried out, establishing over 200 garrisons. However, military garrisons were not stationed in the two capital cities: Kraków and Vilnius. In Kraków, a military garrison was installed as early as 1720, but Vilnius did not receive a permanent state garrison until the end of the Wettin rule in the Commonwealth. Between 1717 and 1763, military units were stationed in Vilnius only during wartime or occasionally to provide military presence and security for major events held in the city. These included the inauguration ceremonies of Vilnius voivodes, the resumption of the Supreme Tribunal, or the sessions of the hetman’s military court. On such occasions, several dozen to several hundred state soldiers were temporarily deployed to Vilnius.W 1717 r. przeprowadzono nową dyslokację obu armii Rzeczypospolitej, tworząc ponad 200 garnizonów. Załóg wojskowych nie wprowadzono jednak do dwóch miast stołecznych: Krakowa i Wilna. W Krakowie załogę wojskową zainstalowano już w 1720 r., ale Wilno nie doczekało się garnizonu państwowego do końca panowania Wettinów w Rzeczypospolitej. W latach 1717-1763 do Wilna wprowadzano załogi wojskowe w okresie wojennym lub okazjonalnie w celu zapewnienia odpowiedniej oprawy militarnej i zabezpieczenia policyjnego na czas ważnych uroczystości odbywających się w mieście: ingresów wojewodów wileńskich na urząd, reasumpcji Trybunału Głównego czy posiedzenia hetmańskiego sądu wojskowego. Z tych okazji ściągano na krótko do Wilna kilkadziesiąt, kilkuset żołnierzy państwowych
„Za vašu i našu slobodu“. Chorwaccy ochotnicy w polsko-rosyjskiej wojnie partyzanckiej 1863-1864 r.
Get PDFThe article concerns the activity of Croatian volunteers in the Polish national uprising known as the January Uprising (1863-1864). The participation of Croatian newcomers is illustrated by three selected examples: 1) Petar Schmeiss – the leader of the partisan group, commanding in the largest battle of Nothern Mazovia/the insurgent Płock voivodeship (Chromakowo). 2) Grgur Saint Zegga – company commander in the unit of Karol Kalita-Rebajło in the insurgent Krakow voivodeship, thanks to his heroic attitude, paid with the loss of life, the insurgents won the skirmish near Merzwin. 3) An anonymous participant in the unsuccessful international expedition of Teofil Łapiński from London to Palanga, located on the Lithuanian coast. Artykuł dotyczy aktywności ochotników z Chorwacji w polskim powstaniu narodowym zwanym styczniowym (1863-1864). Uczestnictwo chorwackich przybyszów ilustrują trzy wybrane przykłady: 1) Petar Schmeiss – zwierzchnik partyzanckiego zgrupowania, dowodzący w największej bitwie Północnego Mazowsza/powstańczego województwa płockiego (Chromaków); 2) Grgur Saint Zegga – dowódca kompanii w oddziale Karola Kality ps. Rębajło w powstańczym województwie krakowskim, dzięki jego bohaterskiej, przypłaconej utratą życia postawie powstańcy zwyciężyli w potyczce pod Mierzwinem; 3) anonimowy uczestnik nieudanej międzynarodowej wyprawy Teofila Łapińskiego z Londynu do położonej na litewskim wybrzeżu Połągi. 
Zwischen jenseitiger Erfüllung und diesseitigem Happiness Engeneering
Get PDFDas Streben nach höchster positiver Emotionalität, also nach dem Glück, zählt zu den wichtigsten anthropologisch angelegten, je nach den historisch-sozialen Umständen unterschiedlich ausgeprägten und praktisch wirksamen Motiven menschlichen Verhaltens. Entsprechend bildet es auch ein wichtiges Objekt kulturhistorischer Forschung. Aktuell sind jedoch vor allem anderweitige Disziplinen mit der Analyse der Voraussetzungen, Erscheinungsformen und nicht zuletzt Optimierungsmöglichkeiten des Glücks befasst: Kultursoziologie, Philosophie, Psychologie, Medizin und Ökonomie. Deren Ergebnisse entbehren indessen vielfach historischer Vertiefung. Der vorliegende Essay versucht. diesem Manko abzuhelfen. Er zeichnet holzschnittartig die Entwicklung epochal typischer Glücksbestrebungen und Glückspraktiken nach und verdeutlicht, dass der Verlust jenseitiger und sonstiger höherer Glücksperspektiven zugunsten diesseitiger Glücksökonomisierung in eine Lage geführt hat, aus der nur noch eine totale Umprogrammierung zum Glücksmenschen zu führen scheint.The pursuit of the highest level of positive emotionality, i.e., happiness, is one of the most important anthropological motives of human behavior, which varies according to historical and social circumstances and in practice. Accordingly, it is an important object of cultural-historical research. Currently, however, other disciplines are primarily concerned with the analysis of the preconditions, manifestations and, not least, optimization possibilities of happiness: Cultural Sociology, Philosophy, Psychology, Medicine and last but not least Economics. However, their results often lack historical depth. This essay attempts to remedy this shortcoming. It traces the development of typical happiness aspirations and happiness practices from one epoch to the next and makes it clear that the loss of otherworldly and other higher perspectives of happiness in favour of this-worldly happiness economization has led to a situation from which only a total human reprogramming seems to lead to happiness.Dążenie do najwyższego poziomu pozytywnej emocjonalności, czyli szczęścia, jest jednym z najważniejszych antropologicznych motywów ludzkiego zachowania, które zmienia się w zależności od historycznych i społecznych okoliczności oraz praktyki. W związku z tym stanowi istotny przedmiot badań kulturowo-historycznych. Jednak obecnie analiza warunków wstępnych, przejawów i – co nie mniej istotne – możliwości optymalizacji szczęścia jest przede wszystkim domeną innych dyscyplin: socjologii kultury, filozofii, psychologii, medycyny, a także ekonomii. Jednak wynikom tych badań często brakuje historycznej głębi. Niniejszy esej stara się zaradzić temu niedostatkowi. Śledzi rozwój typowych dążeń do szczęścia i praktyk szczęścia na przestrzeni epok, ukazując, że utrata perspektyw szczęścia związanych z zaświatami oraz innymi wyższymi wartościami na rzecz ekonomizacji szczęścia w wymiarze doczesnym doprowadziła do sytuacji, w której jedynie całkowite „przeprogramowanie” człowieka wydaje się prowadzić do szczęścia