Czasopisma UKSW (Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego)
Not a member yet
13171 research outputs found
Sort by
Demokratyzacja władzy w uczelniach publicznych w Polsce w kontekście ustawy – prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
No full textThe article analyzes the process of democratization of power in Polish public universities in light of the Act of July 20, 2018 – Law on Higher Education and Science (the so-called “Constitution for Science”). The starting point is a comparison of the current solutions with those in force under the previous regulation of 2005. After emphasizing that collegiality and academic self-government are a tradition in Polish higher education, the author analyzes the applicable legal norms, providing commentary and his own observations related to the practical application of the provisions of the Act in everyday life. Three statutory and key university bodies are discussed: the senate, the university council, and the rector, and the method of selecting these bodies is also presented. The study identifies proposals related to the amendment of the provisions of the Act, as well as reflections on the need to find a balance between centralized management (which promotes efficiency) and democratization and self-government (which guarantee academic identity). The author points out that future reform or amendment of the provisions should ensure transparent relations between the rector and other university bodies and promote academic dialogue and broader academic participation by involving members of the academic community in important decision-making processes.Artykuł analizuje proces demokratyzacji władzy w polskich uczelniach publicznych w świetle ustawy z 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tak zwanej „Konstytucji dla Nauki”. Punktem wyjścia jest porównanie rozwiązań obecnych z tymi obowiązującymi na mocy wcześniejszej regulacji z 2005 roku. Po podkreśleniu, że tradycją polskiego szkolnictwa wyższego jest kolegialność i samorządność akademicka autor analizuje obowiązujące normy prawne opatrując je komentarzem oraz własnymi spostrzeżeniami związanymi z praktyką stosowania przepisów ustawy w życiu codziennym. Omówione zostały trzy ustawowe i kluczowe zarazem organy uczelni: senat, rada uczelni oraz rektor, przedstawiono również sposób wyboru organów. W opracowaniu wskazano postulaty związane z nowelizacją przepisów ustawy, jak również refleksję dotyczącą potrzeby znalezienia równowagi między centralizacją zarządzania (sprzyjającą efektywności) a demokratyzacją i samorządnością (gwarantujących akademicką tożsamość). Autor wskazuje, że przyszła reforma czy też nowelizacja przepisów powinna zapewnić przejrzyste relacje między rektorem a innymi organami uczelni oraz promować dialog akademicki i poszerzenie partycypacji akademickiej włączając członków społeczności akademickiej w istotne procesy decyzyjne
Oficjum „Prudens virgo lampadae aptata” jako signum distinctivum liturgii katedry w Würzburgu od XIV do XVI w.
No full textThe author analyzes the Offices of St. Catherine of Alexandria Prudens virgo lampadae present in six sources in Würzburg. It is the Office composed of elements borrowed from other traditions, and original elements. This Office is a characteristic feature of the liturgy of Würzburg Cathedral.Autor analizuje oficja św. Katarzyny Aleksandryjskiej Prudens virgo lampadae obecne w sześciu źródłach w Würzburgu. Jest to oficjum składające się z elementów zapożyczonych z innych tradycji oraz z elementów oryginalnych. Oficjum to stanowi szczególną cechę liturgii katedry w Würzburgu
Ustawy Bractwa św. Izydora przy kościele parafialnym w miasteczku Uściu Solnym [1861] z Archiwum Diecezjalnego im. Arcybiskupa Jerzego Ablewicza w Tarnowie
No full textThe source edition of the statutes of the St. Isidore Brotherhood at the parish of Uście Solne from 1861 documents the religious, educational, and charitable activity of the brotherhood, revived after Josephinist reforms. It defines organizational structure, rules for membership, spiritual and civic objectives, and devotional and cultural practices, including reading. The document provides insight into the social and religious life of a small-town parish in southern Lesser Poland in the 19th century.Edycja źródłowa ustaw Bractwa św. Izydora przy parafii w Uściu Solnym z 1861 r. dokumentuje działalność religijną, edukacyjną i charytatywną reaktywowanego po józefinizmie bractwa. Tekst określa strukturę organizacyjną, zasady przyjęcia i wykluczenia członków, cele duchowe i obywatelskie oraz praktyki modlitewne i kulturalne, w tym czytanie książek. Dokument pozwala poznać życie społeczno-religijne małomiasteczkowej parafii południowej Małopolski w XIX w
Etyczne podejście do zrównoważonego rozwoju środowiska: Przywracanie idei głębokiej ekologii na przykładzie The Overstory Richarda Powersa
No full textThe exploitation of the Earth’s precious resources has accelerated to a level that is causing irreversible environmental damage, including natural disasters and health hazards. However, most of the natural calamities we face today result from man’s anthropocentric attitude. The modern world lacks sufficient ethical values to preserve the environment. As a result, humanity faces a severe environmental crisis in which the survival of all living beings is at risk. It has therefore become essential to restore lost human values so that people can live harmoniously on Earth, protecting its natural balance and refraining from harming the environment for personal gain. Recognizing that a healthy living environment depends on valuing and respecting nature for its own sake is crucial. This paper examines how Richard Powers’ Pulitzer Prize-winning novel, The Overstory, reinterprets Deep Ecology to promote a healthy ecosystem and sustainability by addressing the challenges we face today. The study establishes an ethical framework for understanding the interdependence of human and non-human life by connecting individual stories with those of trees.Eksploatacja cennych zasobów Ziemi osiągnęła poziom prowadzący do nieodwracalnych szkód środowiskowych, w tym katastrof naturalnych i zagrożeń dla zdrowia człowieka. Współczesne klęski żywiołowe wynikają jednak w dużej mierze z antropocentrycznej postawy człowieka wobec przyrody. We współczesnym świecie brakuje nam wartości etycznych, które mogłyby zapewnić skuteczną ochronę środowiska, co w konsekwencji prowadzi do kryzysu ekologicznego zagrażającego przetrwaniu wszelkich form życia na Ziemi. W tej sytuacji konieczne staje się przywrócenie utraconych wartości humanistycznych, które umożliwiłyby ludziom życie w harmonii z planetą, ochronę jej naturalnej równowagi oraz rezygnację z działań degradujących środowisko dla doraźnych korzyści. Kluczowe jest uświadomienie sobie, że zdrowe środowisko życia wymaga uznania natury za wartość samą w sobie. Artykuł analizuje, w jaki sposób nagrodzona Pulitzerem powieść Richarda Powersa The Overstory reinterpretuje koncepcję głębokiej ekologii, aby promować zdrowy ekosystem i zrównoważony rozwój w obliczu współczesnych wyzwań. Badanie proponuje etyczne ramy rozumienia współzależności życia ludzkiego i nie-ludzkiego, ukazując powiązania między indywidualnymi ludzkimi historiami a „historiami drzew”
Tożsamość chrześcijańska narodu polskiego w nauczaniu błogosławionego Kardynała StefanaWyszyńskiego
No full textThe article discusses the issue of the Christian identity of Poles in the teachings of Cardinal Stefan Wyszyński.The paper, referring to the teachings of the Primate of the Millennium, reflects on such topics as what itmeans to be a Christian and how the Catholic identity influences family, social and national life. It also puts emphasison issues related to such upbringing of the young generation that they take responsibility for their private and sociallives in the spirit of Christian values. The purpose of the article is to demonstrate the universal message of CardinalStefan Wyszyński’s teachings in these areas.Artykuł porusza problematykę tożsamości chrześcijańskiej Polaków w nauczaniu kard. Stefana Wyszyńskiego.Przypomina, za Prymasem Tysiąclecia, czym jest bycie chrześcijaninem oraz jakie konsekwencje dla życiarodzinnego, społecznego i narodowego niesie katolicka tożsamość. Tekst zwraca także uwagę na kwestie związanez wychowaniem młodego pokolenia do podejmowania odpowiedzialności za życie osobiste i społeczne w duchuwartości chrześcijańskich. Celem artykułu jest ukazanie uniwersalności nauczania kard. Stefana Wyszyńskiegow tych obszarach
Wychowanie do pokoju w edukacji wczesnoszkolnej. Perspektywa nauczycieli i wybrane uwarunkowania pracy pedagogicznej
No full textContemporary times, marked by a disturbed sense of security among individuals and both small and large social groups, have made raising children for peace a unique pedagogical challenge. The aim of this article is to contribute to the discussion on the role of educational determinants – particularly the role of the teacher – in shaping peaceful attitudes among early school education students. The author\u27s reflection is based on her own research conducted among early school education teachers, focusing on the significance of specific factors related to the teacher’s work in the field of peace education. The factors assessed included internal variables concerning the teacher\u27s cognitive, personality-related, and axiological predispositions, as well as elements related to their teaching and social engagement.Współczesność, naznaczona zaburzeniem poczucia bezpieczeństwa jednostek oraz mniejszych i większych grup społecznych, czyni wychowanie dzieci do pokoju szczególnym wyzwaniem pedagogicznym. Celem niniejszego artykułu jest wniesienie wkładu do dyskusji na temat roli uwarunkowań edukacyjnych – w szczególności roli nauczyciela – w kształtowaniu postaw pokojowych wśród uczniów edukacji wczesnoszkolnej. Refleksja autorki opiera się na wynikach badań własnych przeprowadzonych wśród nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej, koncentrujących się na znaczeniu wybranych czynników związanych z pracą nauczyciela w obszarze edukacji dla pokoju. Oceniane czynniki obejmowały zmienne wewnętrzne dotyczące predyspozycji poznawczych, osobowościowych i aksjologicznych nauczyciela, jak również elementy związane z jego działalnością dydaktyczną i społeczną
Wykorzystywanie mediacji w praktyce pedagogicznej
No full textThere is an ongoing search for effective forms of educational and rehabilitative interventions. One such approach is mediation, which is attributed with significant pedagogical value. The aim of this article is to define the role of mediation in pedagogical practice, with particular emphasis on its application in school settings and in rehabilitative work with juvenile and adult offenders. The article presents possibilities for using mediation in criminal cases, including post-sentence mediation, mediation in juvenile cases, and school mediation with educational and rehabilitative objectives. Participation in mediation primarily supports learning responsibility for one’s own actions and developing empathy among the parties involved.Wciąż poszukuje się skutecznych form oddziaływań wychowawczych i resocjalizacyjnych. Jedną z nich jest mediacja, której przypisuje się istotne walory pedagogiczne. Celem artykułu jest próba określenia roli mediacji w praktyce pedagogicznej, ze szczególnym uwzględnieniem jej zastosowania w środowisku szkolnym oraz w pracy resocjalizacyjnej z nieletnimi i dorosłymi sprawcami przestępstw. W artykule przedstawiono możliwości wykorzystania mediacji w sprawach karnych, w tym również po wydaniu wyroku, mediacji w sprawach nieletnich oraz mediacji szkolnych o charakterze wychowawczym i resocjalizacyjnym. Udział w mediacjach sprzyja przede wszystkim uczeniu się odpowiedzialności za własne działania oraz rozwijaniu empatii u stron konfliktu
Rola więziennictwa w kształtowaniu postaw pokojowych. Studium historyczne instytucji karnych i losów skazanych w Królestwie Polskim (1815–1918)
No full textThe prison system of the Kingdom of Poland was characterised by inhumane living conditions. This article discusses the situation of prisoners and the legal regulations in force at the time, including the “Penal Code” of 1818 and the later “Code of Principal and Correctional Punishments”, modelled on the Russian criminal code of 1845. The text outlines attempted reforms within the penal system and presents efforts aimed at the rehabilitation of both adult and juvenile offenders. It also highlights legal provisions concerning prison healthcare and the overall sanitary conditions in correctional facilities.W więzieniach Królestwa Polskiego panowały nieludzkie warunki bytowe. W artykule omówiono sytuację skazanych oraz obowiązujące wówczas przepisy prawne, w tym „Kodeks Karzący z 1818 roku” i późniejszy „Kodeks Kar Głównych i Poprawczych”, wzorowany na rosyjskim kodeksie karnym z 1845 roku. Przedstawiono również próby reform systemu penitencjarnego oraz działania podejmowane na rzecz resocjalizacji osób dorosłych i nieletnich. Zarysowano także regulacje dotyczące opieki medycznej w zakładach karnych oraz ogólną sytuację sanitarną w więzieniach
Kryteria dopuszczalności odszkodowania za niesłuszne skazanie, zatrzymanie lub tymczasowe aresztowanie
No full textThe aim of this article is to present the institution of compensation for wrongful conviction, detention, or temporary arrest as one of the key instruments for protecting the individual in a democratic state governed by the rule of law. Compensation represents the state’s responsibility for unlawful or unjustified actions of public authorities, as well as the implementation of constitutional and international guarantees of human rights protection. The issue under consideration is of great significance for maintaining the balance between the effectiveness of the justice system and respect for individual rights. The study employs a dogmatic-legal method, encompassing a normative analysis of the provisions of the Code of Criminal Procedure, in particular Article 552, as well as their systemic and functional interpretation. Additionally, it draws on an analysis of case law from common courts and the Constitutional Tribunal, along with statistical elements that help capture the scope and practical significance of the application of the compensation institution. This approach allows for linking theoretical aspects with the practice of law enforcement. The results of the analysis indicate that the institution of compensation serves both a guarantee and a compensatory function. It covers the redress of both material and non-material damage, with its primary aim being the restoration of a sense of justice to the person who was wrongfully deprived of liberty. The notion of “wrongfulness” should be interpreted broadly, taking into account the totality of the circumstances of the case and the objective disproportionality of the coercive measure applied. The amount of compensation is determined individually, considering the duration of deprivation of liberty, psychological and social consequences, and the intensity of the harm suffered. The conducted research leads to the conclusion that the effective functioning of the compensation institution constitutes not only a form of individual redress but also an important mechanism for controlling the legality of state actions. It strengthens citizens’ trust in the judiciary and remains a crucial indicator of the rule of law in a democratic system.Celem artykułu jest przedstawienie instytucji odszkodowania za niesłuszne skazanie, zatrzymanie lub tymczasowe aresztowanie jako jednego z kluczowych instrumentów ochrony jednostki w demokratycznym państwie prawa. Odszkodowanie stanowi wyraz odpowiedzialności państwa za niezgodne z prawem lub nieuzasadnione działania organów władzy publicznej, a zarazem realizację konstytucyjnych i międzynarodowych gwarancji ochrony praw człowieka. Podjęta problematyka ma istotne znaczenie dla zapewnienia równowagi pomiędzy skutecznością wymiaru sprawiedliwości a poszanowaniem praw jednostki. W opracowaniu zastosowano metodę dogmatyczno-prawną, obejmującą analizę normatywną przepisów Kodeksu postępowania karnego, w szczególności art. 552 k.p.k., oraz ich wykładnię systemową i funkcjonalną. Uzupełniająco wykorzystano analizę orzecznictwa sądów powszechnych i Trybunału Konstytucyjnego oraz elementy statystyczne, które pozwalają uchwycić skalę i praktyczne znaczenie stosowania instytucji odszkodowania. Takie podejście umożliwia powiązanie aspektów teoretycznych z praktyką stosowania prawa. Wyniki przeprowadzonej analizy wskazują, że instytucja odszkodowania pełni zarówno funkcję gwarancyjną, jak i kompensacyjną. Obejmuje naprawienie szkody majątkowej oraz niemajątkowej, a jej zasadniczym celem jest przywrócenie poczucia sprawiedliwości osobie niesłusznie pozbawionej wolności. Pojęcie „niesłuszności” należy interpretować szeroko, z uwzględnieniem całokształtu okoliczności sprawy i obiektywnej nieadekwatności zastosowanego środka przymusu. Wysokość przyznawanego świadczenia jest ustalana indywidualnie, przy uwzględnieniu czasu trwania pozbawienia wolności, skutków psychicznych i społecznych oraz intensywności przeżytej krzywdy. Przeprowadzone badania prowadzą do wniosku, że skuteczne funkcjonowanie instytucji odszkodowania stanowi nie tylko formę rekompensaty indywidualnej, ale również ważny mechanizm kontroli legalności działań państwa. Wzmacnia ono zaufanie obywateli do organów wymiaru sprawiedliwości i pozostaje istotnym wyznacznikiem praworządności systemu demokratycznego