Czasopisma UKSW (Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego)
Not a member yet
13171 research outputs found
Sort by
„Actus humanus” w kontekście sztucznej inteligencji a odpowiedzialność osoby
Get PDFThe aim of the presented article is to reflect on the issue of the ‘actus humanus’ in relation to artificial intelligence (AI) and human moral responsibility. In the first section, the characteristics of the human act are contrasted with the equivalent ‘acts’ of artificial intelligence, which are based on algorithms and machine learning processes. The next section outlines the technological and ethical framework for the use of artificial intelligence. The final section will discuss the proposal to limit human oversight of the machine learning process and entrust it to artificial intelligence referring exclusively to the created ethical framework of ‘Constitutional AI’ (CAI). The whole is rounded off with the latest proposal of ‘Collective Constitutional AI’ (CCAI), which aims to broaden accountability to include the social dimension of the creation of ethical frameworks and thus preserve indirect human oversight of artificial intelligence processes.
Celem prezentowanego artykułu jest refleksja nad zagadnieniem „actus humanus” w odniesieniu do sztucznej inteligencji (AI) oraz odpowiedzialności moralnej człowieka. W pierwszej części dokonuje się zestawienia cech charakterystycznych dla aktu ludzkiego z odpowiednikiem „aktów” sztucznej inteligencji, które są oparte na algorytmach i procesach uczenia maszynowego. W dalszej części zostają nakreślone technologiczne i etyczne ramy wykorzystania sztucznej inteligencji. W ostatniej części zostanie omówiona propozycja ograniczenia nadzoru człowieka nad procesem uczenia maszynowego i powierzenie go sztucznej inteligencji odwołującej się wyłącznie do stworzonych ram etycznych (CAI). Całość zostaje dopełniona najnowszą propozycją „Collective Constitutional AI” (CCAI), która ma poszerzyć odpowiedzialność o społeczny wymiar tworzenia ram etycznych i w ten sposób zachować pośredni nadzór człowieka nad procesami sztucznej inteligencji
Rozplątać zaplątane. Co zawiodło w artykule „Więzi” z 27 lutego 2023 roku oraz w projekcie Teologii Politycznej poddanym krytyce w tym artykule?
Get PDFThe implementation of the Political Theology project, which aimed to create new versions of the Divine Mercy image taken during the apparitions of St. Faustina in the 1930s, was subjected to devastating criticism in the Więź article. The issues raised by the article\u27s author, who is a linguist, deal with complex issues in the theology of visuality. The theses contained therein fall short of the knowledge in this field. This article attempts to correct the errors contained in the Więź article. The analysis shows that not only the criticism of the project, but also the project itself, along with its implementation, contain a number of glaring flaws and irregularities. One of the conclusions is that the inadequate research base and lack of competence in the fields that the project unauthorizedly attempts to represent, instead of solving complex problems, make them even more intricate.Realizacja projektu Teologii Politycznej, który miał na celu stworzenie nowych wersji obrazu Miłosierdzia Bożego wykonanego podczas objawień św. Faustyny w latach 30. XX w., została poddana druzgocącej krytyce w artykule „Więzi”. Zagadnienia poruszane przez autorkę artykułu, która jest lingwistką, dotyczą złożonej problematyki z zakresu teologii wizualności. Zawarte w nim tezy rozmijają się jednak z wiedzą z tego zakresu. W niniejszym artykule podjęta została próba korekty błędów zawartych w artykule „Więzi”. Z analiz wynika, że nie tylko krytyka projektu, lecz również sam projekt wraz z jego realizacją zawierają szereg rażących wad i nieprawidłowości. Jednym z wniosków jest to, że niewystarczające baza badawcza i brak kompetencji w dziedzinach, które w nieuprawniony sposób próbuje się reprezentować, zamiast rozwiązywać skomplikowane problemy, czynią je jeszcze bardziej zawiłymi.
 
Edukacja dzieci i etyka skoncentrowana na dobru. Obserwacje na marginesie lektury książki „Świat w lustrze. Dobro może być większe”
Get PDFThe article presents an analysis of the content of the book "The World in the Mirror. Good can be greater” by Zofia Kulińczak, Aleksandra Kulińczak, Katarzyna Kulińczak and Cezary Smuniewski, with illustrations by Anna Kaszuba-Dębska. The text examines the educational and ethical values of the book, focusing on its narrative structure and artistic illustrations. The article emphasizes the importance of open narrative and reverse role pedagogy (parentification), pointing out that goodness may come from unexpected sources, regardless of social position. Illustrations play an important role, enhancing the emotional message of the text. Theological reflections and a multi-faceted approach to morality enrich the message of the book, which is a valuable educational tool that develops empathy, imagination and understanding of various perspectives and moral values. The authors use the metaphor of a mirror to show goodness as a value that requires discovery from different perspectives and diverse contexts. The book engages young readers by developing their imagination, empathy and ability to reflect on ethical and social values. This is an example of children\u27s literature and at the same time addressed to adult readers.Artykuł przedstawia analizę treści książki Świat w lustrze. Dobro może być większe autorstwa Zofii Kulińczak, Aleksandry Kulińczak, Katarzyny Kulińczak oraz Cezarego Smuniewskiego, z ilustracjami Anny Kaszuby-Dębskiej. Tekst bada edukacyjne i etyczne walory książki, koncentrując się na jej strukturze narracyjnej oraz artystycznych ilustracjach. Artykuł podkreśla znaczenie otwartej narracji oraz pedagogiki odwróconych ról (parentyfikacja), wskazując, że dobro może pochodzić z niespodziewanych źródeł, niezależnie od pozycji społecznej. Ilustracje odgrywają istotną rolę, wzmacniając emocjonalne przesłanie tekstu. Refleksje teologiczne oraz wieloaspektowe podejście do moralności wzbogacają przesłanie książki, która stanowi cenne narzędzie edukacyjne rozwijające empatię, wyobraźnię oraz zrozumienie dla różnych perspektyw i wartości moralnych. Autorzy wykorzystują metaforę lustra, by ukazać dobro jako wartość, która domaga się odkrywania z różnych perspektyw i zróżnicowanych kontekstach. Książka angażuje młodych odbiorców, rozwijając ich wyobraźnię, empatię oraz zdolność do refleksji nad wartościami etycznymi i społecznymi. Jest to przykład literatury dziecięcej adresowanej również do dorosłych czytelników
Transtekstualność w grach wideo – deheroizacja i intermedialność na przykładzie serii gier Tomb Raider i Uncharted
No full textTomb Raider and Uncharted are both popular series of adventure video games which bare strong resemblance to each other. By applicating the Gerard Gennette’s terminology on intertextual relations between various texts of culture, the author proposes his own theoretical model for studying transtextuality. Describing and analyzing the type of the relations between the said series of games, as well as their intermedial connection with the Indiana Jones movies, he also discusses the deheroisation of the games\u27 protagonists – Lara Croft and Nathan Drake. The conclusions shed new light on future research regarding reinterpretation of various texts of culture.Tomb Raider i Uncharted to popularne serie przygodowych gier wideo, które cechują wzajemne podobieństwa. Stosując terminologię Gerarda Gennette\u27a, dotyczącą relacji intertekstualnych między różnymi tekstami kultury, autor proponuje własny model teoretyczny do badań nad transtekstualnością. Opisując i analizując rodzaj relacji między wspomnianymi seriami gier, a także ich intermedialne powiązania z filmami o Indianie Jonesie, omawia również deheroizację protagonistów obu serii – Lary Croft i Nathana Drake\u27a. Wnioski z przeprowadzonych analiz rzucają nowe światło na przyszłe badania dotyczące reinterpretacji różnych tekstów kultury
Elementy science fiction w wybranych grach komputerowych
No full textThe aim of the article is to make an overview of computer games and to construct a presentation of elements of science fiction. As a method I take direct experience of investigated plays. I propose the games which were found through tags: "adventure" and "science fiction" on Steam platform. A text leads us to consequences that games anesthetizes death, propagate violence in a place of dialog, they teach cunning and help to build up selves in a form of a maze. Celem artykułu jest dokonanie przeglądu gier komputerowych i prezentacja zawartych w nich elementów fantastyczno-naukowych. Za metodę obieram bezpośrednie doświadczenie badanych rozgrywek. Biorę pod uwagę gry, które udostępnia platforma Steam, a kluczem w wyborze są tagi: "science fiction" i "adventure". Tekst prowadzi do wniosku, że gry z tego zakresu estetyzują śmierć, propagują przemoc zamiast dialogu, uczą przebiegłości i pomagają ułożyć siebie poprzez nawigowalny labirynt
Szukając końca historii. Wiara w politykę i widma z przeszłości w świecie Disco Elysium
Get PDFDisco Elysium is a 2019 detective, isometric RPG created by the independent Estonian studio ZA/UM. This article aims to explore how various ideologies and their specters are portrayed within the game’s world. Political ideas in the game are presented in an intensely vivid way. The developers craft the game world to reflect issues prevalent in the society they inhabit—a society of former Soviet republics, of failed revolutions, and one dominated by neoliberalism, in whose shadow fascism lurks. Drawing on Jacques Derrida\u27s concept of hauntology and the works of theorists on the "end of history," this article takes a close look at how the creators of Disco Elysium use the virtual reality they’ve constructed as a medium for leftist critique.
The struggle between liberalism and socialism centers around the debate on the end of history. The one promised by liberals is purportedly realized, yet, fearing its downfall, it recoils at the thought of taking any decisive action. Its collapse seems inevitable. Meanwhile, the unrealized future once promised by socialists is still mourned, though small groups of idealists continue to work toward its reconstruction. The hegemonic order is also being challenged by fascists, who, however, offer no better future, only attempts to revive an imagined past.Disco Elysium to detektywistyczna, izometryczna gra RPG z 2019 roku stworzona przez niezależne estońskie studio ZA/UM. Celem niniejszego artykułu jest zbadanie, w jaki sposób w przedstawionym w grze świecie prezentowane są różnorodne ideologie oraz ich widma. W grze idee polityczne ukazane są w niezwykle wyrazisty sposób. Deweloperzy kreują świat, który odzwierciedla problemy współczesności – rzeczywistości byłych republik Związku Radzieckiego, podległych rewolucji i neoliberalizmowi, w którego cieniu czai się faszyzm. Wykorzystując widmontologię Jacques\u27a Derridy oraz prace teoretyków zajmujących się „końcem historii”, artykuł pozwala na dokładne przyjrzenie się temu, jak twórcy Disco Elysium używają wirtualnej rzeczywistości jako narzędzia lewicowej krytyki współczesności.
Walka między liberalizmem a socjalizmem rozgrywa się na polu sporu o koniec historii. Ten obiecany przez liberałów już się zrealizował, a teraz obawiając się upadku, wzdryga się na myśl o podjęciu jakichkolwiek działań. Jego upadek wydaje się nieunikniony. Niezrealizowane przyszłości obiecywane przez socjalistów wciąż są opłakiwane, ale niewielkie grupy ideowców nadal pracują nad ich odbudową. Hegemoniczny porządek podważają również faszyści, jednak ci nie mają do zaoferowania lepszej przyszłości, a jedynie próby reanimowania wyobrażonej przeszłości
Program badawczy idiolektologii bielańskiej
Get PDFThis article examines the academic and organizational contributions of linguists from the Cardinal Stefan Wyszyński University, who have long investigated the language of distinguished Polish users, particularly the so-called “language of writers.” Instead of detailing specific accomplishments, the article seeks to illuminate the central tenets of the research program Bielany Idiolectology, defining its originality. The program consists of the following components: (1) revitalizing theoretical inquiry into the concept of idiolect; (2) defining idiolect as an individual’s linguistic and communicative competence throughout their lifetime, analyzed both synchronically and diachronically; (3) examining the functional variation within idiolects; (4) including a diverse array of phenomena under idiolect studies; (5) adopting a hermeneutic approach that views linguistic elements as evidence of the author’s worldview; and (6) committing to interdisciplinarity. The text also briefly outlines selected theoretical ideas stemming from the research experiences of the Bielany linguists, such as the establishment of a linguistic subdiscipline dedicated to idiolect studies (both creative and otherwise) and a reimagining of the relationship between general language and idiolects as complementary, inseparable aspects of language existence
Katarzyna Wojan, „Polska leksykografia autorska”, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2024, ss. 331
Get PDFBożena Popiołek, Z poczucia piękna, z potrzeby posiadania: kobiecy świat rzeczy w osiemnastowiecznej Rzeczypospolitej, Warszawa 2024, ss. 560. ISBN: 978839658394.
Get PDFBożena Popiołek’s monograph explores the material world of eighteenth-century Polish-Lithuanian women, examining jewellery, clothing, interior furnishings, and everyday objects. Combining cultural history, women’s history, and social analysis, the author shows how objects shaped prestige, identity, emotions, and daily life. Supported by extensive archival sources and detailed descriptions, the book offers a significant contribution to the study of Old Polish material culture, despite minor structural and bibliographic flaws.Monografia Bożeny Popiołek ukazuje kobiecy „świat rzeczy” w XVIII-wiecznej Rzeczypospolitej, analizując biżuterię, modę, elementy wystroju wnętrz i przedmioty codziennego użytku. Autorka łączy perspektywę historii kultury materialnej, historii kobiet oraz socjologii, ukazując jak przedmioty kształtowały prestiż, tożsamość, emocje i codzienność mieszkanek epoki. Imponująca baza źródłowa i bogate opisy czynią książkę ważnym studium kultury staropolskiej, mimo drobnych niedoskonałości strukturalnych i bibliograficznych
Zmiana wizerunku wilka (Canis lupus) w świadomości Polaków – postulat edukacji ekologicznej
Get PDFThe public awareness of the grey wolf (Canis lupus) is shaped by various messages. Among these, undoubtedly the most influential are those related to repeated stereotypes, often based on unverified sources or even misinformation. As a consequence, it leads to numerous human-wolf conflicts. The aim of this article is to highlight the role of environmental education, conducted in its various forms, in changing the social perception of Canis lupus. The paradox observed in the public image of the wolf somewhat compels the implementation of effective environmental education with a view toward its protection. An analytical-synthetic method was applied in this paper, which enabled the formulation of conclusions from the collected research material. Among these are findings indicating that building a positive image of the predator should be based on reliable scientific data. Moreover, selecting appropriate educational methods and forms allows scientific data to be presented to all recipients of the educational process, from the youngest children to adults. Consequently, environmental education delivered in this way to various social groups shapes a proper image of the key predator of the forest ecosystem—the grey wolf.Świadomość społeczna na temat wilka szarego Canis lupus kształtowana jest przez rozmaite przekazy. Wśród nich niewątpliwie na pierwszym miejscu można wskazać te związane z powielanymi stereotypami, które często budowane są na niesprawdzonych źródłach wiedzy, czy wynikają nawet z dezinformacji. W konsekwencji powoduje to szereg konfliktów w relacji człowiek – wilk. Celem niniejszego artykułu jest ukazanie roli procesu edukacji ekologicznej, realizowanego w jej różnych formach, w kontekście zmiany wizerunku Canis lupus w percepcji społecznej. Kwestia zdiagnozowanego paradoksu obrazu wilka w świadomości społecznej wymusza poniekąd zastosowanie skutecznej edukacji ekologicznej w perspektywie jego ochrony. W artykule zastosowana została metoda analityczno-syntetyczna, która pozwoliła na sformułowanie wniosków z zebranego materiału badawczego. Wśród nich znajdują się m.in. te wskazujące, że budowanie przyjaznego wizerunku drapieżnika winno być oparte na rzetelnych danych naukowych. Ponadto dobór odpowiednich metod i form edukacyjnych pozwala na zaprezentowanie danych naukowych wszystkim odbiorcom procesu edukacyjnego zaczynając od najmłodszych aż po osoby dorosłe. W konsekwencji tak realizowana edukacja ekologiczna różnych grup społecznych kształtuje właściwy obraz kluczowego drapieżnika ekosystemu leśnego jakim jest wilk szary