Czasopisma UKSW (Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego)
Not a member yet
13171 research outputs found
Sort by
Polskie i innosłowiańskie słowniki języka pisarzy (na tle leksykografii niesłowiańskiej oraz roli pisarzy w kodyfikacji i rozwoju języków)
Get PDFPolish and Other Slavic Dictionaries of Writers’ LanguagesIn the introductory remarks, the author reflects on the role of writers in shaping languageand culture, as well as on the development of both non-Slavic and Polish theories concerningwriters’ language dictionaries. The chief concern of the article is an overview of 22 significantPolish and Slavic writers’ language dictionaries, with a special emphasis on the notablecontributions of Polish and Russian lexicography. Polish dictionaries, in particular, are recognizedfor their exemplary scholarly quality. This topic warrants further in-depth analysisand could form the basis of a comprehensive monograph.In the introductory remarks, the author reflects on the role of writers in shaping language and culture, as well as on the development of both non-Slavic and Polish theories concerning writers’ language dictionaries. The chief concern of the article is an overview of 22 significant Polish and Slavic writers’ language dictionaries, with a special emphasis on the notable contributions of Polish and Russian lexicography. Polish dictionaries, in particular, are recognized for their exemplary scholarly quality. This topic warrants further in-depth analysis and could form the basis of a comprehensive monograph
Stanisław Józef Leonard Szober (6 XI 1879 – 29 VIII 1938)
Get PDFThis article presents the life and academic legacy of Stanisław Szober, a distinguished linguist. It discusses his primary research areas, which included Polish syntax, language teaching methodology, linguistic correctness, and usage standards. Among his many works on diverse topics, particular attention is given to his exploration of individual language. Although Szober published only one study that can be considered a methodological description of an idiolect, his interest in the subject can be traced back to his earliest articles
Intercyza przedślubna a wykluczenie nierozerwalności małżeństwa
Get PDFThe paper presents the provisions of Polish law regarding the matrimonial property regime of spouses and the possibility of concluding an agreement establishing the separation of property, indicating its effects, including positive ones, in relation to the spouses\u27 obligation to meet the material needs of the family. In the part referring to canon law, it is shown that the mere signing of a prenuptial agreement does not constitute the exclusion of the indissolubility of marriage. The Church adopts a neutral stance on the issue of the matrimonial property regime, leaving spouses the freedom to choose and shape it.Artykuł przedstawia przepisy prawa polskiego odnoszące się do ustroju majątkowego małżonków i możliwości zawarcia przez nich umowy ustanawiającej rozdzielność majątkową, wskazując na jej skutki, także te pozytywne w odniesieniu do obowiązku małżonków zaspokojenia potrzeb materialnych rodziny. W części odnoszącej się do prawa kanonicznego wykazano, że samo podpisanie intercyzy nie świadczy o wykluczeniu nierozerwalności małżeństwa. Kościół podchodzi neutralnie do kwestii ustroju majątkowego małżonków, pozostawiając im wolność jego wyboru i kształtowania
O niezależności Inspektora Ochrony Danych w podmiotach kościelnych
Get PDFThe independence of the Data Protection Officer (DPO) is an element of the personal data protection system under the General Data Protection Regulation (GDPR) and the 2018 Decree. In ecclesiastical entities, maintaining this aspect of the DPO’s role faces challenges arising from the hierarchical structure of the Catholic Church. The study aimed to determine the Data Protection Officer’s ability to maintain independence in these entities and to identify the factors that determine it. A comparative analysis of the provisions of Article 38 of the GDPR and Article 37 of the 2018 Decree, supplemented by practical experience, made it possible to identify seven key components of DPO independence and to examine their application in ecclesiastical settings: participation in all matters concerning data protection, support in performing tasks, direct reporting to the highest level of management, protection against dismissal and sanctions, prohibition of issuing instructions, obligation to maintain confidentiality and avoidance of conflicts of interest. The study found that the independence of the Data Protection Officer in church entities is achievable provided certain organizational and legal requirements are met.Niezależność Inspektora Ochrony Danych stanowi element systemu ochrony danych osobowych według RODO i Dekretu z 2018 r. W podmiotach kościelnych zachowanie tego atrybutu IOD napotyka wyzwania związane z hierarchiczną strukturą Kościoła katolickiego. Celem artykułu było określenie możliwości zachowania niezależności przez IOD w tych podmiotach oraz identyfikacja czynników ją determinujących. Analiza porównawcza przepisów art. 38 RODO i art. 37 Dekretu z 2018 r., uzupełniona o doświadczenia praktyczne, pozwoliła zidentyfikować siedem kluczowych elementów niezależności IOD i ich przedstawienie w realiach podmiotów kościelnych: udział we wszystkich sprawach dotyczących ochrony danych, wsparcie w wykonywaniu zadań, bezpośrednią podległość najwyższemu kierownictwu, zakaz odwoływania i karania, zakaz wydawania instrukcji, obowiązek zachowania tajemnicy i unikanie konfliktu interesów. Badanie wykazało, że niezależność IOD w podmiotach kościelnych jest osiągalna pod warunkiem spełnienia określonych wymogów organizacyjnych i prawnych
Rebelia króla Garmula i migracji mnichów afrykańskich do królestwa Wizygotów
Get PDFIn the 570s, two abbots, Nanctus and Donatus (the latter along with 70 monks), independently arrived in Visigothic Spain. Their journey can likely be regarded as an example of a broader migration from African territories to the Iberian Peninsula during this period. This article analyses the situation in the African Praetorian Prefecture through the lens of the religious policies of Justin II and the rebellion of the Moorish king Garmul, which may have been direct causes of the transfer of monastic life between these regions.W latach 70. VI w. do wizygockiej Hiszpanii przybyli niezależnie od siebie opaci Nanctus i Donatus (ten drugi wraz z 70 mnichami), których podróż przypuszczalnie można uznać za przykład szerszej migracji z terenów afrykańskich na Półwysep Iberyjski w tym okresie. Artykuł analizuje sytuację w afrykańskiej prefekturze praetorio, przez pryzmat polityki religijnej Justyna II oraz buntu króla Maurów Garmula, mogących stanowić bezpośrednią przyczynę transferu życia monastycznego pomiędzy wspomnianymi obszarami
Dekrety reformatorskie z wizytacji kanonicznych przeprowadzonych przez biskupa tarnowskiego Jerzego Ablewicza, oprac. ks. Paweł Lewandowski, Wydawnictwo KUL, Lublin 2022, ss. 672. ISBN: 978-83-8288-0717
Get PDFThe source edition Dekrety reformatorskie z wizytacji kanonicznych…, prepared by Rev. Paweł Lewandowski, presents 152 reform decrees issued by Bishop Jerzy Ablewicz during his canonical visitations to the parishes of the Diocese of Tarnów between 1964 and 1976. The publication reveals the bishop’s broad pastoral concern, ranging from the condition and aesthetics of churches and liturgical equipment to directives addressing the religious and moral life of parish communities. Extensive commentary, explanatory notes, and annexes make this edition an invaluable source for studying the history of the Diocese of Tarnów in the second half of the 20th century.Publikacja Dekrety reformatorskie z wizytacji kanonicznych… opracowana przez ks. Pawła Lewandowskiego prezentuje 152 dekrety wydane przez bpa Jerzego Ablewicza podczas wizytacji parafii diecezji tarnowskiej w latach 1964–1976. Edycja ukazuje szeroki zakres troski pasterskiej Arcybiskupa — od dbałości o świątynie, liturgię i budynki parafialne po wskazania dotyczące życia religijno-moralnego. Liczne komentarze, przypisy i aneksy czynią publikację cennym źródłem do badań nad historią diecezji w drugiej połowie XX wieku
Relacjonizm jako jeden z nurtów fenomenologii w ujęciu Enza Paciego
Get PDFThe purpose of this article is an attempt to partially fill a gap in the Polish philosophical literature, which contains scant references to the important Italian philosopher Enzo Paci (1911-1976). He was one of the key figures of Italian phenomenology, both in the initial interpretations of Husserl’s thought and in the renewed interest in his views during the so-called second wave of Italian phenomenology since the 1960s. Paci formulates a version of relationism: a philosophy of time and relations which focuses on relations and the subject’s openness to relation. This article begins by outlining the historical and philosophical context of Paci’s work. The main part of the article addresses his relationism and its assumptions. Lastly, the final part assesses the motives for his return to Husserl’s thought.
----------------------------------------
Received: 22/08/2024. Reviewed: 5/11/2024. Accepted: 2/01/2025.Celem podjęcia badań, przedstawionych w artykule, jest próba częściowego wypełnienia luki w polskiej literaturze filozoficznej, w której znajdują się znikome odwołania do ważnego włoskiego filozofa Enza Paciego (1911-1976). Był on jedną z kluczowych postacifenomenologii włoskiej, zarówno fazy pierwszych interpretacji myśli Edmunda Husserla, jak i ponownego zainteresowania jego poglądami w czasie tzw. drugiej fali fenomenologii włoskiej od lat 60. XX wieku. Paci formułuje propozycję relacjonizmu – filozofię czasu i relacji, która to filozofia koncentruje się na relacjach i otwarciu podmiotu na relacje. Na początku tekstu omówiony jest kontekst historyczno-filozoficzny twórczości Paciego. Zasadnicza część artykułu traktuje o koncepcji relacjonizmu i jej założeniach. W końcowej części przedstawione są motywy powrotu do myśli Husserla.
----------------------------------------
Zgłoszono: 22/08/2024. Zrecenzowano: 5/11/2024. Zaakceptowano do publikacji: 2/01/2025
Niewiarygodność supranaturalizmu Roberta A. Larmera
Get PDFThis article provides a critical appraisal of Robert Larmer’s The Legitimacy of Miracle (2013, Polish edition 2022). This book is an attempt to justify the belief in miracles in the modern world and its intellectual context. In doing so, miracles are understood here as literal interventions of God in the course of events. Larmer argues that miracles understood in this way do not contradict the modern worldview as it emerges from the sciences. He also argues that many miracles are so well documented that the most rational approach is to accept them as real. Moreover, miracles confirm the veracity of theism, and indirectly also point to the authenticity of Christianity, as a faith that has at its origin a whole host of miracles that are well-documented, substantiated and announced by prophecies. Since Hume, the most popular objection against miracles understood in this way has been that accepting them would entail that the laws of nature do not work in certain situations. Larmer therefore devotes considerable attention to refuting this charge. Larmer’s views can be described as supranaturalism or interventionism. However, his overall argument does not seem convincing. The first part of this paper will outline the main theses of the book, while the second part will carry out a polemic against his take.
----------------------------------------
Received: 9/06/2024. Reviewed: 16/09/2024. Accepted: 2/11/2024.Artykuł stanowi krytyczną ocenę stanowiska zaprezentowanego w pracy Roberta A. Larmera pod tytułem Wiarygodność cudu. Rozważania na temat zasadności wiary w cuda (2022). Książka ta stanowi próbę uzasadnienia wiary w cuda we współczesnym świecie i kontekście umysłowym. Cuda rozumie się w niej jako ingerencje Boga w bieg wydarzeń. Larmer przekonuje, że tak rozumiane cuda nie sprzeciwiają się dzisiejszemu obrazowi świata, jaki wyłania się z nauki. Twierdzi także, że wiele cudów jest na tyle dobrze udokumentowanych, że najbardziej racjonalnym podejściem jest przyjęcie ich jako realnych. Co więcej, cuda potwierdzają prawdziwość teizmu, a pośrednio wskazują również na autentyczność chrześcijaństwa jako wiary, która u swego początku ma ogrom dobrze udokumentowanych, uzasadnionych i zapowiedzianych wcześniej przez proroctwa cudów. Najpopularniejszym od czasów Davida Hume’a zarzutem przeciwko cudom był ten, że ich przyjęcie oznaczałoby, iż w pewnych sytuacjach nie działają prawa przyrody. Larmer poświęca więc wiele uwagi temu, aby obalić ów zarzut. Poglądy Larmera można określić mianem supranaturalizmu lub interwencjonizmu. Propozycja kanadyjskiego filozofa nie wydaje się jednak przekonująca. W pierwszej części artykułu przedstawione zostaną poglądy Larmera, zawarte we wspomnianej książce, natomiast druga część stanowić będzie polemikę z zaproponowanym przez niego ujęciem.
----------------------------------------
Zgłoszono: 9/06/2024. Zrecenzowano: 16/09/2024. Zaakceptowano do publikacji: 2/11/2024
Sprawozdanie z międzynarodowej konferencji naukowej "Immanuel Kant w przestrzeni naukowej i edukacyjnej", zorganizowanej przez Instytut Filozofii UWM w Olsztynie, Archiwum Państwowe w Olsztynie oraz Stowarzyszenie „Bajka", Olsztyn, 17-18.10.2024 r.
No full textThe conference Immanuel Kant in Research and Educational Space [Immanuel Kant w przestrzeni naukowej i edukacyjnej] (17-18 October 2024), organised in Olsztyn on the occasion of the 300th anniversary of the philosopher’s birth, brought together researchers from various disciplines, emphasising the interdisciplinary nature of the Königsberg philosopher’s legacy. Lectures and discussions dealt with key aspects of Kantian philosophy, such as the Copernican Revolution, the relationship between Kantianism and science, andits relations with the thought of contemporary philosophers, especially Martin Heidegger. The event provided an opportunity to deepen research on Kant’s legacy and integrate the scientific community, also creating a space for intergenerational dialogue.
----------------------------------------
Received: 10/01/2025. Reviewed: 5/03/2025. Accepted: 23/05/2025.Międzynarodowa konferencja naukowa Immanuel Kant w przestrzeni naukowej i edukacyjnej (17-18 października 2024 roku) zorganizowana w Olsztynie z okazji 300. rocznicy urodzin filozofa z Królewca, zgromadziła badaczy różnych dziedzin. Świadczy to o interdyscyplinarnym charakterze dziedzictwa oświeceniowego filozofa. Wykłady i dyskusje dotyczyły kluczowych aspektów kantowskiej filozofii, takich jak: przewrót kopernikański, związki kantyzmu z nauką oraz jego relacje z myślą współczesnych filozofów,zwłaszcza Martina Heideggera. Wydarzenie stało się okazją do pogłębienia badań nad dziedzictwem Kanta oraz integracji środowisk naukowych, tworząc również przestrzeń międzypokoleniowego dialogu.
----------------------------------------
Zgłoszono: 10/01/2025. Zrecenzowano: 5/03/2025. Zaakceptowano do publikacji: 23/05/2025
‘HISTORIA DOCET’? DEBATY WOKÓŁ CESJI WIERZYTELNOŚCI JAKO ŚRODKA REGRESU PORĘCZYCIELA W PERSPEKTYWIE HISTORYCZNEJ
Get PDFThis paper analyses scholarly discussions regarding the transfer of rights through the operation of law to individuals who have settled another person’s debt and are entitled to seek reimbursement (Zession legal, subrogation). The debates stem from a paradox already known to Roman jurists: the natural consequence of repaying a debt is the extinguishment of the debt and its corresponding claim, logically making it impossible for the claim to be transferred to anyone, including the payer. However, transfer of claim is the primary recourse granted to individuals in the French, Austrian, and German civil codes (and their derivatives). Consequently, legal scholarship faces the challenge of reconciling the transfer of an already satisfied claim with the principle of debt extinguishment through payment, unless we admit an extension of the legislator’s powers to allow for norms that violate the laws of logic. The enduring nature of these discussions, dating back to the enactment of the initial codifications, and their continuation to the present day, serves as evidence of the issue’s ongoing significance. The substantial number of publications on this topic in France since the early 20th century further underscores its relevance. Roman jurists proposed an ingenious way out of the paradox: the guarantor’s offer to extinguish the creditor’s debt should be treated as the purchase price for the claim rather than as a payment for the principal debt. Although widely embraced and promoted by advocates of the Usus Modernus Pandectarum, this idea was entirely disregarded by nineteenth-century legislators. Nevertheless, vestiges of this concept persist in scholarly discussions, albeit rarely are they referenced directly. I argue that contemporary solutions to this paradox, as proposed in the scholarship of the three legal systems I compare can be reduced, in essence, to the Roman concept of the purchase of a claim. The payment made by the person entitled to recourse is ultimately regarded by proponents of these solutions as “satisfying the creditor’s interest in exchange for acquiring the claim,” which effectively aligns with the concept of purchasing the claim.Artykuł przedstawia analizę dyskusji doktrynalnych, dotyczących konstrukcji cesji legalnej jako środka regresu (Legal Zession, Subrogation), toczonych w kręgach jurysprudencji francuskiej, austriackiej i niemieckiej od czasów kodyfikacji. Spory te wynikają z paradoksu, z którego już rzymscy juryści doskonale zdawali sobie sprawę: najbardziej oczywistą konsekwencją spełnienia świadczenia jest wygaśnięcie zobowiązania, tj. długu wraz z odpowiadającą mu wierzytelnością, co logicznie wyklucza przeniesienie tej ostatniej na kogokolwiek, w tym na osobę, która ją zaspokoiła. Przeniesienie wierzytelności jest jednak głównym środkiemregresu przyznawanym poręczycielom w kodeksach francuskim, austriackim i niemieckim (a także w kodeksach na nich wzorowanych). Stawia to naukę prawa przed problemem, jak pogodzić przeniesienie już umorzonej wierzytelności z zasadą wygaśnięcia zobowiązania na skutek zapłaty – chyba że uznamy, że władza prawodawcy sięga tak daleko, iż może on stanowić normy łamiące prawa logiki. O tym, że problem jest wciąż aktualny i traktowany poważnie, świadczy fakt, że dyskusje na ten temat toczą się od czasu uchwalenia pierwszych kodyfikacji i nie ustają do dziś. Potwierdzeniem jest imponująca liczba publikacji poświęconych tej tematyce, które ukazały się i nadal ukazują od początku XX w. w samej tylko Francji. Pomysłowy sposób wyjścia z paradoksu przeniesienia wierzytelności po zaspokojeniu wierzyciela zaproponowali już rzymscy juryści: płatność oferowana wierzycielowi przez osobę spłacającą cudzy dług powinna być traktowana jako cena kupna wierzytelności, a nie jako spłata długu głównego. Idea ta, choć powszechnie akceptowana i rozwijana przez zwolenników usus modernus pandectarum, została jednak całkowicie zarzucona przez prawodawców XIX w. W debatach naukowych jej ślady są jednak nadal obecne, jak staram się pokazać, mimo że prawie nigdy nie jest ona wprost przywoływana. Twierdzę, że rozwiązania paradoksu, jakie znajdujemy współcześnie w literaturze prawniczej każdego z porównywanych porządków prawnych, dają się sprowadzić do rzymskiej idei kupna wierzytelności. Traktują one bowiem zapłatę, którą uiściła osoba uprawniona do regresu, jako „zaspokojenie interesu wierzyciela w zamian za przejęcie od niego wierzytelności”, co można z powodzeniem opisać jako kupno tej wierzytelności