Czasopisma UKSW (Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego)
Not a member yet
13171 research outputs found
Sort by
Probabilizm epistemologiczny i etyka równowagi: Rewizja polityki środowiskowej w złożonym świecie
Get PDFThe relationship between human epistemology and environmental ethics has long influenced formulation of policies aimed at mitigating ecological crises. Among these, epistemological probabilism, an approach that acknowledges the uncertainty and variability inherent in predicting environmental outcomes, has profoundly shaped debates on environmental policy. This paper argues that probabilistic interpretations of ecological data, often characterized by opposing claims and speculative forecasts, contribute to policy indecision and hinder the adoption of coherent and effective environmental strategies. These divergences can result in either overly cautious or insufficiently responsive measures, both of which have adverse effects on global ecological health. To address these challenges, the paper proposes an ethics of equilibrium, a dynamic and context-sensitive ethical framework designed to navigate the uncertainties inherent in environmental decision-making. By emphasizing balance, adaptability, and context-specificity, this framework advocates for policies that align with the immediate and long-term ecological realities of particular societies while fostering global sustainability. The ethics of equilibrium rejects one-size-fits-all solutions and instead encourages a pragmatic yet ethically grounded approach to environmental governance. Through a critical examination of probabilistic reasoning in environmental epistemology, this paper highlights the need for an integrated ethical and policy model that transcends binary or static paradigms. By embedding flexibility and equilibrium within environmental policies, societies can better address the complexity and unpredictability of ecological challenges while remaining committed to ethical stewardship of the planet.Relacja między epistemologią, a etyką środowiskową od dawna wpływa na formułowane polityki mające na celu łagodzenie kryzysów ekologicznych. Wśród nich epistemologiczny probabilizm, czyli podejście, które uznaje niepewność i zmienność jako nieodłącznie związane z przewidywaniem skutków środowiskowych, w znacznym stopniu ukształtował debaty na temat polityki środowiskowej. Autorzy niniejszego artykułu argumentują, że probabilistyczne interpretacje danych dotyczących środowiska, często prezentujące sprzeczne twierdzenia i spekulatywne prognozy, przyczyniają się do braku zdecydowania w polityce i utrudniają wprowadzanie spójnych i skutecznych strategii środowiskowych. Takie rozbieżności mogą prowadzić do wdrażania rozwiązań, które są zbyt ostrożne, czy też niewystarczająco reaktywne, a każda z tych rozbieżności ma negatywny wpływ na dobrostan środowiska naturalnego na świecie. Aby sprostać tym wyzwaniom, niniejszy artykuł przedstawia propozycję przyjęcia etyki równowagi (ethics of equilibrium), czyli dynamicznych i zależnych od kontekstu ram etycznych tworzonych w celu ułatwienia poruszania się po obarczonym niepewnością obszarze podejmowania decyzji środowiskowych. Podkreślając potrzebę zachowania równowagi, możliwości adaptacji i dostosowania do kontekstu, ramy te pozwalają na dostosowanie polityk do średnio i długookresowych realiów ekologicznych poszczególnych społeczeństw, jednocześnie wspierając zrównoważony rozwój na świecie. Etyka równowagi odrzuca rozwiązania uniwersalne i zamiast tego zachęca do pragmatycznego, ale zarazem etycznie umocowanego podejścia do zarządzania środowiskiem. Poprzez krytyczną analizę rozumowania probabilistycznego w epistemologii środowiskowej, niniejszy artykuł podkreśla potrzebę wprowadzenia zintegrowanego modelu etycznego i politycznego, który wykracza poza binarne lub statyczne paradygmaty. Poprzez oparcie polityk środowiskowych na zasadach elastyczności i równowagi, społeczeństwa mogą lepiej radzić sobie ze złożonością i nieprzewidywalnością wyzwań ekologicznych, pozostając jednocześnie w zgodzie z etycznym podejściem do zarządzaniu planetą
Dzieciństwo i rodzicielstwo w perspektywie społeczno-kulturowej. Ewolucja funkcji rodziny od PRL-u do współczesności
Get PDFThe academic aim of the article is to examine the concepts of childhood and the family and its functions in two distinct historical periods within the socio-cultural context. This article presents a literature review alongside the author’s own conclusions and reflections. It discusses theoretical perspectives, reports, and research findings relevant to the subject. The primary methodology used was desk research, analysing secondary data, and reviewing subject literature. The study characterizes the socio-cultural background of both periods: Poland under the People’s Republic (PRL) up to and following the systemic transformation, highlighting the evolving roles of the family and the perceptions of childhood. The analysis includes the functioning of the family across different time frames while engaging in socio-cultural discourse surrounding childhood, family, and parenting from various perspectives. The practical significance of this topic lies in understanding the socio-cultural influences, the role of the state, its governance, and ideologies on the family, as well as the progressive changes in its functions. It also provides insight into informed educational interventions and the creation of an appropriate family model. Lack of awareness and susceptibility to ideologies and liberal trends lead to the deconstruction and dysfunction of the family unit.Celem naukowym prezentowanego artykułu jest ukazanie dziecka i dzieciństwa oraz rodziny i jej funkcji w dwóch różnych epokach w kontekście uwarunkowań społeczno-kulturowych. W artykule dokonano przeglądu literatury przedmiotu z jednoczesną prezentacją własnych konkluzji i refleksji. Przedstawiono stanowiska teoretyczne, raporty i wnioski z badań dotyczących podjętego tematu. Metodę główną stanowiła zatem analiza danych zastanych desk research oraz analiza literatury przedmiotu. Scharakteryzowano tło społeczno-kulturowe obu okresów: Polski powojennej jako PRL-u do czasu transformacji ustrojowej i po niej, z jednoczesnym ukazaniem postępujących zmian w funkcjach rodziny oraz percepcji dziecka i dzieciństwa. Analiza objęła zagadnienia związane z funkcjonowaniem rodziny w różnych przestrzeniach czasowych z jednoczesnym podjęciem dyskursu socjokulturowego obejmującego dziecko i dzieciństwo, rodzinę i rodzicielstwo w różnych perspektywach. Aplikacyjne znaczenie podjętego tematu ma służyć zrozumieniu wpływów społeczno-kulturowych, znaczenia państwa, jego ustroju, ideologii na rodzinę oraz postępujące zmiany w jej funkcjach. Pozwala także na świadome oddziaływania wychowawcze i kreowanie odpowiedniego modelu rodziny. Brak świadomości, uleganie ideologiom, liberalnym trendom prowadzi do jej dekonstrukcji i dysfunkcyjności
Czas wolny i strategie narcystyczne u młodych dorosłych. W kierunku poszukiwania wzajemnych powiązań
Get PDFThe article attempts to look for correlations between forms of spending free time and strategies of narcissism in the age group of young adults. It begins with a theoretical introduction on the concept of free time, then it presents the basic assumptions of the NARC model, based on which the author distinguishes two strategies of narcissism: narcissistic competition and narcissistic admiration. The aim of the research was to search for correlations between leisure activities and narcissism strategies in a group of young adults. The presented study used the author’s own questionnaire, prepared for the needs of the research, and the NARQ-PL questionnaire in the Polish adaptation by Rogoza et al. (2016). The obtained research results identify the most common ways of spending free time by young adults as well as the existence of correlations between some ways of spending free time and narcissistic strategies. The research results seem interesting from a theoretical and practical perspective. They show the existing connections and outline opportunities for further research into the correlates of leisure time activities undertaken by young adults.W artykule została podjęta próba poszukiwania powiązań pomiędzy formami spędzania czasu wolnego a strategiami narcyzmu w grupie młodych dorosłych. Dokonano teoretycznego wprowadzenia w zagadnienie czasu wolnego, przedstawiono podstawy modelu NARC, w oparciu o który zostały wyodrębnione dwie strategie narcyzmu: narcystyczna rywalizacja i narcystyczny podziw. W prezentowanym badaniu wykorzystano kwestionariusz ankiety własnego autorstwa, przygotowany na potrzeby badań oraz kwestionariusz NARQ-PL w polskiej adaptacji Rogoza i in. (2016). Uzyskane wyniki badań wskazują na najczęstsze sposoby spędzania czasu wolnego przez młodych dorosłych oraz na istnienie powiązań korelacyjnych pomiędzy niektórymi sposobami realizowania czasu wolnego i strategiami narcystycznymi. Uzyskane wyniki badań wydają się interesujące z perspektywy teoretycznej i praktycznej. Ukazują one istniejące powiązania, jak również nakreślają możliwości dalszego pogłębiania badań poprzez kontynuowanie poszukiwania korelatów czasu wolnego u młodych dorosłych
Naturalna i sztuczna inteligencja w świecie młodych. Artykuł dyskusyjny
Get PDFThe article discusses the results of research on natural and artificial intelligence in the virtual and real worlds. Modern man functions in the real world using natural intelligence, but increasingly the virtual world, in which artificial intelligence dominates, is also entering his life. The aim of this research was to define the natural intelligence of humans in the context of the intelligence of the terrestrial reality and human society, and to seek an answer to the question of the role of artificial intelligence in everyday life. The real world and the virtual world intermingle, so it is man\u27s task to control artificial intelligence so that it plays a servant role in his life and in the development of human society.W artykule zostały omówione wyniki badań nad naturalną i sztuczną inteligencją w świecie wirtualnym i realnym. Człowiek współczesny funkcjonuje w świecie realnym posługując się naturalną inteligencją, ale coraz bardziej w jego życie wkracza również świat wirtualny, w którym dominuje sztuczna inteligencja. Celem przeprowadzonych badań było dookreślenie naturalnej inteligencji człowieka w kontekście inteligencji rzeczywistości ziemskiej i społeczeństwa ludzkiego, a także poszukiwanie odpowiedzi na pytanie o rolę sztucznej inteligencji w życiu codziennym. Świat realny i wirtualny wzajemnie się przenikają, dlatego zadaniem człowieka jest panowanie nad sztuczną inteligencją, aby pełniła rolę służebną w jego życiu i rozwoju społeczeństwa ludzkiego
Komunikacja przez sztukę i komunikacja w sztuce
Get PDFCommunication has always been an important aspect of culture, because I know that culture itself is communication. On the other hand, communication creates culture. Culture passes on behavioral patterns, or codes, from generation to generation. Culture and media interpenetrate each other. The media give culture a new structure and order, one coud even say a new status. But there is alsow a feedbeck relationship: culture changes and shapes the image of the media. For this reason, we can talk about the culture-forming role of the media. Just as we can talk about Cultural communication, we are alsow entitled to talk about art communication. For McLuhan art is a means of communication and a unique technique unlike any other. Art is a transmitter and at the same time is a form of knowledge and combating the influence of other transmitters, is a specific form of language that affects people primarily through its essence and not through its content.
Z jednej strony komunikowanie było zawsze ważnym aspektem kultury, kultura bowiem sama z siebie jest komunikacją. Z drugiej strony komunikacja tworzy kulturę. Kultura przekazuje z pokolenia na pokolenia „wzory zachowań” czyli pewnego rodzaju „kody”. Kultura i media wzajemnie się przenikają. Media nadają kulturze nową strukturę i porządek, można by rzec nowy status. Ale jest też relacja zawrotna: kultura zmienia i kształtuje wizerunek mediów. Z tego powodu można mówić o kulturotwórczej roli mediów. Tak jak możemy traktować o komunikacji kulturowej, uprawnieni jesteśmy też do tego, by mówić o komunikacji w obrębie sztuki. Dla McLuhana sztuka jest środkiem komunikacji i wyjątkową techniką niepodobną do innych. Sztuka jest przekaźnikiem, a jednocześnie formą poznania i walki z oddziaływaniem innych przekaźników - jest specyficzną formą języka oddziałującą na ludzi przede wszystkim przez swoją istotę, nie zaś przez treść
Konwencjonalne modele scenariusza filmowego i ich kulturowe modyfikacje
Get PDFThe aim of the presented article is to highlight the differences in the approach of European and American filmmakers regarding the use of conventional screenplay models in film production, with particular emphasis on industry practices. According to the author, the differing practices in this area stem from several key reasons, primarily cultural and social differences, which directly influence a different approach to the issue of film production financing. The article identifies developmental trends in European and American screenwriting, stemming on the one hand from existing globalization and technological processes, and on the other hand from centrifugal movements emerging in the film Industry. Conventional models used in film production are characterized, taking into account both discussed centers, thus selected films representative of the topic are discussed as examples. It is shown, that the American center dominates over the European one both in organizational terms and in terms of the level of professionalization. At the same time, attention is drawn to the acceleration of globalization processes in the film industry, which also affect the discussed centers. These changes are particularly visible in Europe, which consequently leads to the convergence of European and American screenwriting in certain aspects.
Celem przedstawionego artykułu jest ukazanie – ze szczególnym uwzględnieniem punktu widzenia praktyki branżowej – różnic w podejściu twórców europejskich i amerykańskich do zagadnienia wykorzystywania w produkcji filmowej konwencjonalnych modeli scenariuszy filmowych. Zdaniem autora publikacji funkcjonujące w tym obszarze odmienne praktyki wynikają z kilku zasadniczych przyczyn, do których można zaliczyć przede wszystkim różnice kulturowe i społeczne – co bezpośrednio wpływa na inne podejście do problemu finansowania produkcji filmowej. Wskazane zostały tendencje rozwojowe w scenopisarstwie europejskim i amerykańskim, wynikające z jednej strony z istniejących procesów globalizacyjnych i technologicznych, z drugiej zaś z pojawiających się w branży filmowej ruchów odśrodkowych. Scharakteryzowano konwencjonalne modele stosowane w produkcji filmowej z uwzględnieniem obu omawianych obszarów. Omówiono wybrane filmy reprezentatywne dla przedstawianego zagadnienia. Wykazano, że amerykański system produkcji filmowej przeważa nad europejskim zarówno pod względem organizacyjnym, jak też ze względu na poziom profesjonalizacji. Jednocześnie zwrócono uwagę na przyspieszenie procesów globalizacyjnych w branży filmowej, które są czynnikami determinującymi zmiany zarówno w Europie, jak i w Stanach Zjednoczonych. 
Rozwój literatury audialnej w platformach streamingowych w Polsce w ostatnich 20 latach
Get PDFThe article focuses on audio literature released as podcast series by streaming platforms in Poland (Storytel and Audioteka) over a 20-year period (2004-2024). The study is framed within the context of the auditory turn in contemporary culture. The main research objective is to examine the content of these platforms in terms of audio series and to characterize the development of audio productions over the past two decades. Two research methods were employed: a quantitative content analysis, assessing available productions by number and genre, and a qualitative analysis covering aspects of audio narrative development in Poland.Artykuł został poświęcony literaturze audio wydawanej jako podcasty w formie serii przez platformy streamingowe w Polsce (Storytel i Audiotekę) w perspektywie 20 lat (2004-2024). Badanie osadzone jest w kontekście zwrotu audytywnego współczesnej kultury. Głównym celem badawczym jest sprawdzenie, jak przedstawia się zawartość wskazanych platform pod kątem seriali audio oraz scharakteryzowanie rozwoju produkcji audialnych na przestrzeni 20 lat. Dla osiągnięcia celu zastosowane zostały dwie metody badawcze: analiza zawartości ilościowa, badająca dostępne produkcje pod kątem liczby oraz gatunkowej przynależności publikowanych serii, oraz analiza jakościowa, która obejmuje aspekty rozwoju narracji audio w Polsce
Analiza przemówienia inaugurującego pontyfikat papieża Leona XIV z punktu widzenia teologii rodziny
No full textThe aim of this article is to analyze the inaugural address of Pope Leo XIV, delivered on May 8, 2025, from the perspective of the theology of the family. The study identifies themes, metaphors, and references to the family, and assesses their development in relation to earlier teachings of the Magisterium, especially those of Popes John Paul II, Benedict XVI, and Francis. A qualitative content analysis was conducted using hermeneutical and comparative analysis. The results of the study indicate that Leo XIV continues the Church\u27s previous teachings on peace, dialogue, synodality, and family spirituality, while introducing accents characteristic of Latin American spirituality, especially in the context of Marianism. The article provides a preliminary exploration of the directions that may shape the development of the theology of the family in Leo XIV\u27s pontificate, and indicates opportunities for further research, especially in relation to the marriage of the challenges of contemporary culture and technology with the traditional teachings of the Church.Celem artykułu jest analiza przemówienia inauguracyjnego papieża Leona XIV wygłoszonego 8 maja 2025 roku z perspektywy teologii rodziny. Badanie identyfikuje motywy, metafory i odniesienia do rodziny, a także ocenia stopień ich rozwoju względem wcześniejszego nauczania Magisterium, zwłaszcza papieży Jana Pawła II, Benedykta XVI i Franciszka. Przeprowadzono jakościową analizę treści z wykorzystaniem analizy hermeneutycznej i komparatystycznej. Wyniki z badań wskazują, że Leon XIV kontynuuje dotychczasowe nauczanie Kościoła w zakresie pokoju, dialogu, synodalności i duchowości rodzinnej, jednocześnie wprowadzając akcenty charakterystyczne dla latynoamerykańskiej duchowości, zwłaszcza w kontekście maryjności. Artykuł stanowi wstępne rozpoznanie kierunków, które mogą kształtować rozwój teologii rodziny w pontyfikacie Leona XIV, oraz wskazuje możliwości dalszych badań, szczególnie w odniesieniu do mariażu wyzwań współczesnej kultury i technologii z tradycyjnym nauczaniem Kościoła
Społeczeństwo jako bohater. Argumentacyjna funkcja topiki w wybranych filmach dokumentalnych Andrzeja Fidyka
Get PDFAndrzej Fidyk\u27s documentary films focus on the problems faced by collectivities in various regions of the world. The director aims to shed light on important and specific issues related to the state, treating the state as the main protagonist. In order to effectively address these issues, Fidyk presents visually striking and culturally relevant images that resonate with the viewer. By doing so, he seeks to generate a sense of connection and recognition among the audience. The director employs rhetorical techniques to persuasively communicate his arguments and provoke thought and discussion. In this process, topicality plays a significant role, serving as a powerful tool of film rhetoric. Fidyk\u27s films often revolve around recurring themes and motifs, drawing inspiration from genres such as romantic comedy in American and Polish cinema. Despite its association with advertising and propaganda, persuasion has a legitimate place in factual films, and Fidyk utilizes it effectively to engage and inform viewers.Filmy dokumentalne Andrzeja Fidyka koncentrują się na problemach, z jakimi borykają się zbiorowości w różnych regionach świata. Reżyser stara się rzucić światło na ważne i konkretne kwestie związane z państwem, traktując je jako głównego bohatera. Aby skutecznie odnieść się do tych kwestii, Fidyk prezentuje wizualnie uderzające i kulturowo istotne obrazy, które rezonują z widzem. W ten sposób stara się wytworzyć poczucie więzi i uznania wśród publiczności. Reżyser wykorzystuje techniki retoryczne, aby przekonująco przekazać swoje argumenty i sprowokować do myślenia i dyskusji. W tym procesie istotną rolę odgrywa aktualność, służąca jako potężne narzędzie filmowej retoryki. Filmy Fidyka często obracają się wokół powtarzających się tematów i motywów, czerpiąc inspirację z gatunków takich jak komedia romantyczna w kinie amerykańskim i polskim. Pomimo skojarzeń z reklamą i propagandą, perswazja ma uzasadnione miejsce w filmach opartych na faktach, a Fidyk skutecznie wykorzystuje ją do angażowania i informowania widzów
Satyryk, polityk, czy przywódca narodu? Wizerunek medialny Wołodomyra Zełenskiego w kontekście rosyjskiej inwazji na Ukrainę w polskich tygodnikach opinii
Get PDFThis article aims to analyze the media image of President Volodomyr Zelensky in three opinion-forming weeklies, periodicals of different political provenance: "Newsweek Polska", "Polityka" and "Sieci". The analysis of the extracted source material was conducted based on the following categorization key: positioning of the publication - allowing to determine the position of the material in the weekly with particular emphasis on the covers and sections of the magazine; tone of the publication: neutral, negative, approving, ambivalent theme of the illustration: a single politician, several politicians, graphics, drawing, caricature; tone of the illustration: informative, persuasive. The analysis of the source material was conducted taking into account the dependent variables, i.e. the presidential campaign, the first dozen or so months of his term in office and the beginning of Russia\u27s full-scale aggression against Ukraine.Celem niniejszego artykułu jest analiza wizerunku medialnego prezydenta Wołodomyra Zełenskiego w trzech tygodnikach opiniotwórczych, periodykach o odmiennej proweniencji politycznej: „Newsweek Polska”, „Polityka” i „Sieci”. Analizę wyodrębnionego materiału źródłowego przeprowadzono w oparciu o następujący klucz kategoryzacyjny: pozycjonowanie publikacji – pozwalającą ustalić pozycję materiału w tygodniku ze szczególnym uwzględnieniem okładek i działów pisma; wydźwięk publikacji: neutralny, negatywny, aprobatywny, ambiwalentny temat ilustracji: pojedynczy polityk, kilku polityków, grafika, rysunek karykatura; wydźwięk ilustracji: informacyjny, perswazyjny. Analizy materiału źródłowego dokonano z uwzględnieniem zmiennych zależnych czyli kampanii prezydenckiej, pierwszych kilkunastu miesięcy sprawowania urzędu i rozpoczęcia pełnoskalowej agresji Rosji na Ukrainę