Czasopisma UKSW (Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego)
Not a member yet
13171 research outputs found
Sort by
Gwelfizm jako mit fundacyjny dla Polski. W sprawie "Czerwonych tarcz" Jarosława Iwaszkiewicza
No full textJarosław Iwaszkiewicz’s Czerwone tarcze (eng. Red Shields) has been interpreted from various perspectives: historical, historiosophical, mythological, as well as psychological ones. In this paper, I propose to perceive the novel primarily as a work about the state, in which the author juxtaposes the Piast Poland with three political traditions characteristic of the twelfth century: Ghibellinismc(the pro-imperial faction), Guelfism (the anti-imperial, pro-papal faction), and the re-emerging republican thought. I also draw attention to the autobiographical dimension of the novel, which constitutes a kind of transposition of the author’s personal encounter with German aspirations to cultural hegemony in Europe. Finally, I attempt to demonstrate that, by opposing the German myth of “mystical Ghibellinism,” Iwaszkiewicz created his own myth of Guelphic Poland—rejecting membership in the universalist German Empire in favor of participation in a different form of universalism, namely Christianitas, a community of Christian peoples preserving their republican distinctiveness."Czerwone tarcze" Jarosława Iwaszkiewicza były interpretowane w różnych perspektywach: historycznej, historiozoficznej, mitologicznej i psychologicznej. W niniejszej pracy proponuję spojrzeć na tę powieść jako na dzieło o państwie, w którym autor zestawia piastowską Polskę z trzema tradycjami politycznymi charakterystycznymi dla XII stulecia: gibelinizmem (stronnictwem procesarskim), gwelfizmem (stronnictwem antycesarskim i propapieskim) oraz z odradzającą się myślą republikańską. Zwracam także uwagę na autobiograficzny wymiar dzieła, stanowiącego swoistą transpozycję osobistych zmagań autora z niemieckimi aspiracjami do hegemonii kulturowej w Europie. Wreszcie próbuję wykazać, że przeciwstawiając się niemieckiemu mitowi „mistycznego gibelinizmu”, Iwaszkiewicz stworzył własny mit Polski gwelfickiej, odrzucającej przynależność do uniwersalistycznego imperium niemieckiego na rzecz uczestnictwa w odmiennej formie uniwersalizmu, jaką jest „christianitas” – wspólnota ludów chrześcijańskich, zachowujących swoją republikańską odrębność
„L\u27ora critica si avvicina”: la Polonia dello stato d\u27assedio raccontata dal „Corriere della Sera” (settembre 1980 – dicembre 1981) : „Zbliża się godzina zero” – Polska w stanie oblężenia opisana przez „Corriere della Sera” (wrzesień 1980 – grudzień 1981)
No full textThe essay analyzes the representation of the Polish crisis between September 1980 and December 1981 in the pages of Corriere della Sera, reconstructing how Italy’s leading newspaper reported on the recognition of Solidarność, the crisis of the Polish United Workers’ Party (POUP), and the imposition of martial law. The article highlights the role of Sandro Scabello’s reports, the variety of contributors, and the breadth of interpretations offered to readers. Through a selected corpus of articles, editorials, and commentaries, it shows how the Polish events were understood not only as an international issue but also as a symbol of the contradictions of real socialism and as a mirror through which to interrogate the dilemmas of the West at a time when political and ideological identities were being redefined.Artykuł analizuje sposób przedstawiania kryzysu w Polsce między wrześniem 1980 a grudniem 1981 roku na łamach dziennika „Corriere della Sera”, ukazując, w jaki sposób główna włoska gazeta relacjonowała uznanie „Solidarności”, kryzys w Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej oraz wprowadzenie stanu wojennego. Tekst podkreśla rolę reportaży Sandro Scabello, różnorodność autorów oraz bogactwo interpretacji oferowanych czytelnikom. Na podstawie wybranego korpusu artykułów, felietonów i komentarzy pokazano, że wydarzenia w Polsce były postrzegane nie tylko jako problem międzynarodowy, lecz także jako symbol sprzeczności realnego socjalizmu i zwierciadło, w którym odbijały się dylematy Zachodu – w momencie, gdy tożsamości polityczne i ideologiczne wydawały się ulegać redefinicji
Konstruowanie krajobrazu w "wildlife films" z przełomu XIX i XX wieku. Strategie fabularyzowania i symulacji
No full textThe text presents the issue of landscape construction in wildlife films during the silent film era. Those films focused on images of distant lands at the edges of Western civilization, explored and conquered by white men. The creation of African landscapes or polar regions in cinema employed two main strategies. First, there was the strategy of fabulation, which involved enhancing documentary recordings with staged scenes, elements of plot, intensified dramaturgy. This strategy also used the technique of compositing shots filmed in different locations. Second, there was the strategy of simulation, which used film studios or nearby locations, but gave them a sense of realism by introducing so-called wild animals. In both cases, the death of an animal often sealed the sense of authenticity, as well as colonial and anthropocentric narratives. Additionally, the text draws on publications that contribute to animal studies in the context of art history (Giovanni Aloi, John Berger, Maria P. Gindhart) and, more prominently, cinema (Derek Bousé, Jonathan Burt, Gregg Mitman), as well as texts on landscape in aesthetics (Piotr Schollenberger, Adam Robiński). Using these publications, the contexts of wildlife film production are reconstructed and selected examples are analyzed. Based on this analysis, the author reconstructs this phenomenon in film history, situates it in a broader cultural context, and identifies the dominant strategies of landscape construction in those films. Tekst podejmuje temat konstrukcji krajobrazu w wildlife films z okresu kina niemego. Filmy te koncentrowały się na obrazach odległych krain znajdujących się na obrzeżach zachodniej cywilizacji, eksplorowanych i podbijanych przez białych mężczyzn. Kreacja krajobrazów Afryki czy regionów polarnych w kinie opierała się na dwóch głównych strategiach.
Pierwszą była strategia fabulacji, polegająca na uzupełnianiu materiałów dokumentalnych o inscenizowane sceny, elementy fabularne oraz udramatyzowanie. W ramach tej strategii stosowano również technikę montażu ujęć nakręconych w różnych lokalizacjach.
Drugą była strategia symulacji, która wykorzystywała studia filmowe lub pobliskie lokalizacje, nadając im pozory realizmu poprzez wprowadzenie tzw. dzikich zwierząt. W obu przypadkach śmierć zwierzęcia często cementowała poczucie autentyczności, a zarazem służyła narracjom kolonialnym i antropocentrycznym.
Tekst odwołuje się do publikacji z zakresu studiów nad zwierzętami w historii sztuki (Giovanni Aloi, John Berger, Maria P. Gindhart), w filmoznawstwie (Derek Bousé, Jonathan Burt, Gregg Mitman), a przede wszystkim do tekstów dotyczących krajobrazu w estetyce (Piotr Schollenberger, Adam Robiński). Na podstawie tych źródeł rekonstruowane są warunki produkcji wildlife films, co ukierunkowuje ich analizę, umiejscawia je w szerszym kontekście kulturowym
Między kinem holokaustowym a filmowym horrorem. Przypadek "Wilkołaka" (2018) Adriana Panka
No full textThe article presents an analysis of Adrian Panek’s film Werewolf (Wilkołak, 2018) by examining it through a genological (genre-related) lens. The film constitutes a deliberate fusion of two seemingly incompatible genres: Holocaust cinema and horror. By blending the trauma of Holocaust experiences with the visual and narrative tropes of horror subgenres and Grimm-like fairy tales, the film offers a novel approach to representation of the Holocaust, particularly within Polish cinema. The article argues that Panek’s film challenges not only traditional ways of depicting the Holocaust but also reconfigures the way it functions in cultural memory.Artykuł stanowi propozycję odczytania filmu Adriana Panka Wilkołak w perspektywie genologicznej oraz w świetle koncepcji z zakresu memory studies. Obraz ten oscyluje pomiędzy kiczem kina holokaustowego i kultury holocaustu a schematami kina grozy. Operuje on przede wszystkim wizualnymi i narracyjnymi kliszami wybranych podgatunków horroru oraz baśni z ducha braci Grimm. Strategia łączenia konwencji gatunkowych, pozornie wzajemnie nieprzystawalnych, zostaje zastosowana przez twórców Wilkołaka świadomie i celowo, dzięki czemu trauma obozowego doświadczenia nie ulega sentymentalizacji. W rezultacie – co jest przedmiotem refleksji – obraz stanowi interesującą, zwłaszcza na gruncie polskiej kinematografii, próbę wypracowania nowej formuły reprezentowania Zagłady oraz wymyka się dotąd dominującym uzusom jej pokazywania
Radzenie sobie z nadmierną interwencją w polityce regionalnej: Badanie ankietowe w regionie Zelandia w Danii
No full textBackground: Overtreatment in healthcare is a growing concern, not only due to rising costs but also due to the potential harm to patients. This issue is particularly complex within political decision-making frameworks, where the expectations of citizens and the reality of resource limitations collide. In Region Zealand, Denmark, the challenges of overtreatment are amplified by a combination of high patient expectations, political pressures, and resource scarcity.
Aim: This study investigates how overtreatment is perceived and addressed by regional politicians in Region Zealand, focusing on the interplay between patient expectations, political decision-making, and healthcare resource management.
Methods: A qualitative study was conducted involving interviews with regional politicians, healthcare professionals, and patient representatives. Thematic analysis was used to identify the key factors influencing overtreatment and the way that these factors shape political decision-making in the healthcare sector.
Results: Three major themes emerged from the data: (1) the role of patient expectations in driving overtreatment, (2) political constraints and the complexity of decision-making, and (3) the influence that vocal citizens with many resources have on healthcare policies.
Conclusion: Addressing overtreatment requires a balanced approach that considers both the medical needs of patients and the broader political and economic context. The study highlights the need for differentiated healthcare policies that align with the varying needs of citizens in different regions.Kontekst: Nadmierne leczenie w służbie zdrowia stanowi coraz większy problem, nie tylko ze względu na rosnące koszty, ale także potencjalne szkody dla pacjentów. Kwestia ta jest szczególnie złożona w kontekście politycznych ram decyzyjnych, gdzie oczekiwania obywateli zderzają się z rzeczywistością ograniczonych zasobów. W regionie Zelandii w Danii wyzwania związane z nadmiernym leczeniem są spotęgowane przez połączenie wysokich oczekiwań pacjentów, presji politycznej i niedoboru zasobów.
Cel: Niniejsze badanie analizuje, w jaki sposób nadmierne leczenie jest postrzegane i traktowane przez regionalnych polityków w regionie Zelandii, koncentrując się na wzajemnym oddziaływaniu między oczekiwaniami pacjentów, procesem podejmowania decyzji politycznych i zarządzaniem zasobami opieki zdrowotnej.
Metody: Przeprowadzono badanie jakościowe obejmujące wywiady z regionalnymi politykami, pracownikami służby zdrowia i przedstawicielami pacjentów. Wykorzystano analizę tematyczną w celu zidentyfikowania kluczowych czynników wpływających na nadmierne leczenie oraz sposobu, w jaki czynniki te kształtują proces podejmowania decyzji politycznych w sektorze opieki zdrowotnej.
Wyniki: Na podstawie danych wyłoniono trzy główne tematy: (1) rola oczekiwań pacjentów w napędzaniu nadmiernego leczenia, (2) ograniczenia polityczne i złożoność procesu decyzyjnego oraz (3) wpływ aktywnych obywateli dysponujących znacznymi zasobami na politykę zdrowotną
Zróżnicowanie geograficzne w zakresie badań mammograficznych w całej Polsce: analiza ogólnokrajowego zbioru danych
No full textBreast cancer is the most commonly diagnosed cancer among women worldwide. Early detection enables timely therapy and improves prognosis. Therefore, this study assesses the coverage of screening mammography in counties and communes in Poland based on data published by the National Health Fund. This study is a retrospective analysis of a dataset on a publicly funded breast cancer prevention program, published on October 1, 2025 by the National Health Fund. Data are presented for all counties and communes in Poland. Regional differences in screening mammography coverage were found, with the lowest coverage being in southeastern Polandand the highest in central-western Poland. In one commune (Bolesław commune in Dąbrowski County), the coverage was below 10%. Overall, 6 of the bottom 20 communes with the lowest rates were in Gorlicki County. The highest screening mammography coverage rate (65.59%) was in Latowicz commune in Miński County. Only in 4 communes in Poland did the coverage exceed 60% of the eligible population. Overall, 4 of the top 20 communes with the highest coverage were in Siedlecki County (Table 1). Out of the 20 communes with the highest screening mammography coverage rates, 7 were located in Mazowieckie Voivodeship. This study found that screeningmammography coverage under the publicly funded cancer screening program in Poland was significantly below the population targets. Moreover, regional differences in coverage were observed.Rak piersi jest najczęściej diagnozowanym nowotworem wśród kobiet na całym świecie. Wczesne wykrycie umożliwia podjęcie terapii w odpowiednim czasie i poprawia rokowania. Dlatego w niniejszym badaniu oceniono zasięg badań mammograficznych w powiatach i gminach w Polsce na podstawie danych opublikowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Niniejsze badanie stanowi retrospektywną analizę zbioru danych dotyczących publicznego programu profilaktyki raka piersi, opublikowanego 1 października 2025 r. przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Przedstawiono dane dla wszystkich powiatów i gmin w Polsce. Stwierdzono regionalne różnice w zasięgu badań mammograficznych, przy czym najniższy zasięg odnotowano w południowo-wschodniej Polsce,a najwyższy w środkowo-zachodniej Polsce. W jednej gminie (gmina Bolesław w powiecie dąbrowskim) zasięg był poniżej 10%. Ogółem 6 z 20 gmin o najniższym wskaźniku znajdowało się w powiecie gorlickim. Najwyższy wskaźnik objęcia mammografią przesiewową (65,59%) odnotowano w gminie Latowicz w powiecie mińskim. Tylko w 4 gminach w Polsce wskaźnik ten przekroczył 60% kwalifikującej się populacji. Ogółem 4 z 20 gmin o najwyższym wskaźniku udziału znajdowały się w powiecie siedleckim (tabela 1). Spośród 20 gmin o najwyższym wskaźniku udziału w badaniach mammograficznych 7 znajdowało się w województwie mazowieckim. Badanie wykazało, że udział w badaniach mammograficznychw ramach publicznego programu badań przesiewowych w kierunku raka w Polsce był znacznie niższy od docelowych wartości dla populacji. Ponadto zaobserwowano regionalne różnice w udziale w badaniach
Wyszyński i władza. Propozycje dla współczesności
No full textIn the first part, the author lists various definitions of power. They discuss the teleological mission of power, behavioral power, and instrumental power, when it ‚forces’ subordinates to achieve previously intended goals using various means (tools) – be they spiritual or coercive, persuasive or verbal in nature. The author writes about the structural definition of power, about power as a specific influence, and about conflictual power, when those in power create conflict situations or, conversely, are capable of resolving them. In the second part of the text, the author briefly analyzes the governance style of Blessed Wyszyński. He writes that he exercised power in a purposeful sense, with the intention of achieving noble goals, both evangelical and important for the common good, as not all citizens of the country were believers. And even if they were, due to political conditions (communism), they could notpublicly express their inner beliefs unless they aligned with the directives of the communist authorities. Wyszyński held power in two areas: within the Church, of which he was a bishop, and within the Polish state, which was under communist authority, thus combating the Church and its teachings. In both areas, the primate exercised power with a sense of purpose. He wanted to achieve maximally positive results in his service, both in the ecclesiastical and social spheres. It was about the good of both the Church and the state, as he was a faithful member of the Church and a citizen of the country that was his homeland.W pierwszej części autor tekstu przytacza różne definicje władzy. Mówi o teleologicznej (celowościowej) misji władzy, o władzy behawioralnej, o władzy instrumentalnej, kiedy „wymusza” ona na poddanych realizację zamierzonych wcześniej celów przy użyciu różnych środków (narzędzi). Pisze o strukturalnej definicji władzy, o władzy jako określonym wpływie, o władzy konfliktowej, kiedy pełniący władzę doprowadzają do sytuacji konfliktowych lub odwrotnie – są zdolni je rozwiązywać. W drugiej części tekstu autor poddaje krótkiej analizie sposób rządzenia bł. Stefana Wyszyńskiego. Pisze, że pełnił on władzę w sensie celowym, z zamiarem osiągania szlachetnych celów zarówno ewangelicznych, jak również ważnych dla dobra wspólnego, wszak nie wszyscy obywatele kraju byli wierzący. A nawet jeśli byli, to ze względu na uwarunkowania polityczne (komunizm) nie mogli eksponować publicznieswoich wewnętrznych przekonań, jeśli nie szły one w parze z wytycznymi komunistycznej władzy. Wyszyński pełnił władzę w dwóch obszarach: w obszarze Kościoła, którego był biskupem, i w obszarze polskiego państwa, którego władze były komunistyczne, czyli zwalczały Kościół i jego nauczenie. W jednym i drugim obszarze prymas sprawował władzę w duchu celowościowym. Chciał osiągnąć maksymalnie pozytywne rezultaty swojej posługi zarówno w obszarze kościelnym, jak i społecznym. I rozchodziło się zarówno o dobro Kościoła, jak i państwa, prymas był bowiem wiernym Kościoła i obywatelem kraju, który był jego ojczyzną
Godność ludzka jako zwornik prawa naturalnego i pozytywnego w polskim porządku prawnym
Get PDFThe aim of the study is to determine the place of human dignity in the legal system. According to Article 30 of the Constitution, the inherent and inalienable dignity of the human person constitutes the foundation of human and civil rights and freedoms. It is inviolable, and its respect and protection are the responsibility of public authorities. The conclusions drawn from this analysis support the view that although natural law does not formally constitute binding law within the Polish system of legal sources, the Constitution declaratively affirms that, beyond the framework of binding positive law, the positivized principle of human dignity is binding as an element of objective natural law. From this principle arise constitutional rights and freedoms, with which the entire legal order of the Republic of Poland must conform. Positive law performs a role similar to the concept of lex humana (i.e., law regulating technical details) in relation to lex naturalis (i.e., law specifying the principles of law) as understood by St. Thomas Aquinas. Provisions of positive law must therefore align with human dignity, which—being a component of natural law—has been positivized within the constitutional system of legal sources. Positive law therefore remains in a permanent substantive connection with natural law, which provides its normative content. Within the constitutional framework, the positivized principle of human dignity functions as a keystone between natural and positive law. It structures positive law in terms of its essential meaning and grants it, when coherent with human dignity, substantive binding force.Przedmiotem studium jest określenie miejsca godności osoby ludzkiej w systemie prawa. Zgodnie z art. 30 Konstytucji przyrodzona i niezbywalna godność człowieka stanowi źródło wolności i praw człowieka i obywatela. Jest ona nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych. Wnioski rozważań prowadzą do twierdzeń, że choć prawo naturalne nie jest prawem formalnie obowiązującym na gruncie systemu źródeł prawa polskiego, to Konstytucja deklaratoryjnie potwierdziła, że poza systemem obowiązującego prawa pozytywnego, obowiązuje w jego ramach jako element obiektywnego prawa naturalnego spozytywizowana zasada godności ludzkiej, z której wynikają prawa i wolności konstytucyjne, z którymi z kolei musi być zgodny cały porządek prawny RP. Prawo pozytywne pełni rolę podobną do kategorii lex humana (tj. prawa regulującego szczegóły techniczne) względem lex naturalis (tj. prawa określającego zasady prawa) w ujęciu św. Tomasza z Akwinu. Regulacje prawa pozytywnego muszą pozostawać zgodne z godnością ludzką będącą elementem prawa naturalnego, prawnonaturalnym elementem spozytywizowanym na gruncie konstytucyjnego systemu źródeł prawa. Prawo pozytywne pozostaje więc w stałym związku merytorycznym z prawem naturalnym, które nadaje mu treść. Spozytywizowanym zwornikiem na gruncie Konstytucji między prawem naturalnym a prawem pozytywnym pozostaje zasada godności człowieka. Ona porządkuje pod względem istoty rozwiązania pozytywnoprawne, nadaje im w przypadku ich koherencji z godnością człowieka materialną moc obowiązywania
Oczywista nieważność małżeństwa jako wymóg zastosowania procesu skróconego
Get PDFThe shortened process, which is undoubtedly an extremely innovative assumption of Pope Francis’ reform, constitutes the greatest challenge for church tribunals. This process can be carried out after meeting two basic requirements: the request has been submitted by both spouses or by one of them with the consent of the other; circumstances relating to facts or persons are cited, supported by testimony or documents, which do not require a more detailed examination or investigation and clearly indicate invalidity (can. 1683 CIC). The possibility of using the abbreviated process therefore seems to be obvious only in obvious situations. This article is an attempt to show the obviousness of the invalidity of marriage as one of the requirements for applying the shortened process.Proces skrócony, stanowiący bez wątpienia niezwykle nowatorskie założenie reformy Papieża Franciszka stanowi duże wyzwanie dla trybunałów kościelnych. Proces ten może być przeprowadzony po spełnieniu dwóch podstawowych wymogów: żądanie zostało zgłoszone przez obydwoje małżonków lub przez jednego z nich za zgodą drugiego; przytaczane są okoliczności dotyczące faktów lub osób, poparte zeznaniami lub dokumentami, które nie wymagają przeprowadzenia dokładniejszego badania albo dochodzenia oraz w sposób oczywisty wskazują na nieważność (kan. 1683 KPK). Możliwość zastosowania procesu skróconego wydaje się zatem być oczywista jedynie w sytuacjach oczywistych. I właśnie artykuł ten jest próbą ukazania oczywistości nieważności małżeństwa jako jednego z wymogów zastosowania procesu skróconego
