Czasopisma UKSW (Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego)
Not a member yet
13171 research outputs found
Sort by
Święci, herosi, superbohaterowie Jan Paweł II i ks. Jerzy Popiełuszko w komiksie – modelu multimedialnej struktury wizualnej
No full textThe article presents comics as an autonomous multimedia medium that combines features of painting, literature, film, photography, and oral storytelling, while maintaining its own unique language of visual narration. The author argues that comics not only borrow techniques from other media but transform them through their own logic – employing spatial montage, narrative ellipsis, perceptual closure, and rhythm of panels to engage the reader as a co-creator of meaning. The analysis focuses on two biographical comics: Ksiądz Jerzy Popiełuszko. Cena wolności and The Life of Pope John Paul II. Both works, created before the canonization of their protagonists, are treated as modern hagiographies that adapt religious narrative structures to the language of popular culture. The article demonstrates how comics reconfigure traditional patterns drawn from myth, legend, and medieval saintly vitae, incorporating their sequential logic and symbolic framing. The comic book emerges here as an elliptical, visually driven medium capable of conveying not only narrative events but also spiritual and ethical dimensions. The article concludes that comics represent a fully developed medium of the audiovisual era – one that bridges traditional modes of storytelling with the expressive tools of contemporary visual culture.Artykuł ukazuje komiks jako autonomiczne medium multimedialne łączące cechy malarstwa, literatury, filmu, fotografii oraz przekazu ustnego, zachowujące przy tym własny, unikalny język wizualnej narracji. Autor dowodzi, że komiks nie tylko zapożycza techniki znane z innych mediów, lecz przetwarza je we własnej logice narracyjnej – operując montażem przestrzennym, narracyjną elipsą, kognitywnym domykaniem i rytmiką kadrów, aktywizuje czytelnika jako współtwórcę znaczeń. Przedmiotem analizy są dwa komiksy biograficzne: Ksiądz Jerzy Popiełuszko. Cena wolności oraz The Life of Pope John Paul II. Obie publikacje – powstałe przed oficjalną kanonizacją swych bohaterów – traktowane są jako współczesne hagiografie, które adaptują religijne schematy narracyjne do języka kultury masowej. W artykule ukazano, jak komiks przekształca schematy mitu, legendy i średniowiecznego żywotu świętego, wykorzystując ich strukturalną sekwencyjność i symbolikę. Autor wskazuje, że komiks – jako medium eliptyczne i wizualno-narracyjne – może służyć nie tylko opowiadaniu historii, ale także przekazywaniu wartości duchowych i etycznych. Wnioskiem płynącym z analizy jest uznanie komiksu za pełnoprawne medium epoki audiowizualnej, zdolne do integracji dawnych form opowieści z nowoczesnymi środkami obrazowania
Prawo do sądu kościelnego wyrazem wolności religijnej
No full textThis study analyzes the issue of the right of the faithful of the Catholic Church to access ecclesiastical courts as an element of religious freedom, highlighting its normative foundations. The paper emphasizes that the jurisdiction of the ecclesiastical court is an expression of pastoral authority, which originates from the mission entrusted by Christ, and its exercise is embedded within the internal law of the Church. Polish law guarantees religious freedom and the autonomy of the Church; however, it does not explicitly recognize the right to an ecclesiastical court as a subjective right. Instead, the right of the faithful to an ecclesiastical court arises from the Church’s endogenous law and cannot be derived directly from exogenous law. Furthermore, the study points out that there are legal grounds within the Catholic Church that indicate the existence of the institution of the jurisdictional autonomy of the ecclesiastical court in canon law. Although this has not been codified as a procedural principle, it can be reconstructed based on existing legal norms.Niniejsze opracowanie analizuje problematykę prawa wiernych Kościoła katolickiego do sądu kościelnego jako elementu wolności religijnej, wskazując jego podstawy normatywne. W opracowaniu podkreśla się, iż jurysdykcja sądu kościelnego jest wyrazem władzy pasterskiej, której źródłem jest misja powierzona przez Chrystusa, a jej wykonywanie wpisuje się w wewnętrzne prawo Kościoła. Prawo polskie gwarantuje wolność religijną i autonomię Kościoła, jednak nie przyznaje explicite prawa do sądu kościelnego jako prawa podmiotowego, natomiast prawo wiernego do sądu kościelnego wynika z endogennego prawa Kościoła i nie można go wyprowadzać bezpośrednio z prawa egzogennego. Ponadto wskazuje się w opracowaniu, iż istnieją w Kościele katolickim podstawy prawne świadczące o występowaniu w prawie kanonicznym instytucji samodzielności jurysdykcyjnej sądu kościelnego, która nie została skodyfikowana w formie zasady procesowej, lecz może zostać zrekonstruowana na podstawie obowiązujących norm prawnych
Małżeństwo kanoniczne jako wyraz wolności człowieka w wyborze stanu życia
No full textThe purpose of this article is to analyze canonical marriage as a legal institution expressing man’s fundamental right to freedom in choosing the state of life. In the view of canon law, marriage is a covenant entered into voluntarily by a man and a woman, and its validity is based on the freely expressed consent of the parties (canon 1057 § 1 CIC). The author discusses the norms of the Code of Canon Law regarding the freedom to enter into marriage, with particular emphasis on the nature of the act of marital consent, obstacles and defects in marital consent. The article emphasizes the need for full awareness and voluntariness of the act of marriage as a legal act with a profound personal and communal dimension. The article shows that in the light of canonical norms, marriage is an expression of man’s personal freedom in choosing the state of life.Celem artykułu jest analiza małżeństwa kanonicznego jako instytucji prawnej wyrażającej fundamentalne prawo człowieka do wolności w wyborze stanu życia. W ujęciu prawa kanonicznego małżeństwo jest przymierzem zawieranym dobrowolnie przez mężczyznę i kobietę, a jego ważność opiera się na swobodnie wyrażonej zgodzie stron (kan. 1057 § 1 KPK). Autor omawia normy Kodeksu prawa kanonicznego dotyczące wolności w zawieraniu małżeństwa, ze szczególnym uwzględnieniem natury aktu zgody małżeńskiej, przeszkód oraz wad zgody małżeńskiej. W artykule podkreślono konieczność pełnej świadomości i dobrowolności aktu zawarcia małżeństwa jako aktu prawnego o głębokim wymiarze osobowym i wspólnotowym. Artykuł ukazuje, że w świetle norm kanonicznych małżeństwo stanowi wyraz osobistego wolności człowieka w wyborze stanu życia
Osoby z niepełnosprawnością intelektualną, ich prawo do praw podstawowych. Instytucja asystenta osobistego
No full textBackground: The fundamental rights of individuals with intellectual disabilities are being restricted, including the right to work, housing and cultural participation. This situation can be changed by developing personal assistance. Objective of the study: To find out the extent to which people with intellectual disabilities realize their basic rights with the support of a personal assistant. Methods: The study involved 13 adults (11 in early adulthood and 2 in middle adulthood) with intellectual disabilities. The study was designed using an interpretive approach and a focus interview method. Participants answered questions related to work and employment, housing and cultural participation in the context of personal assistance. Results: Participants felt that a personal assistant is essential in finding work and employment, using assisted housing and enabling and facilitating participation in cultural life. Conclusions: Personal assistance enables individuals with intellectual disabilities to execute their fundamental rights, and the results can help state agencies prepare comprehensive strategies to support this social group.Kontekst: Podstawowe prawa osób z niepełnosprawnością intelektualną są ograniczane, w tym prawo do pracy, mieszkania i uczestnictwa w kulturze. Sytuację tę można zmienić poprzez rozwój asystentury osobistej. Cel badania: Poznanie zakresu realizacji praw podstawowych przez osoby z niepełnosprawnością intelektualną przy wsparciu asystenta osobistego. Metody: W badaniu wzięło udział 13 osób dorosłych (11 młodych dorosłych i 2 w średniej dorosłości) z niepełnosprawnością intelektualną. Badanie zostało zaprojektowane przy użyciu podejścia interpretacyjnego i metody wywiadu fokusowego. Osoby badane odpowiadały na pytania związane z pracą i zatrudnieniem, mieszkaniem i uczestnictwem w kulturze przy wsparciu asystenta osobistego. Wyniki: Osoby badane uważały, że asystent osobisty jest niezbędny w znalezieniu pracy i zatrudnienia, korzystaniu z mieszkań wspomaganych oraz umożliwianiu i ułatwianiu uczestnictwa w życiu kulturalnym. Wnioski: Asystent osobisty umożliwia osobom z niepełnosprawnością intelektualną realizację ich podstawowych praw, a wyniki badania mogą pomóc agendom państwowym w przygotowaniu kompleksowych strategii wspierania tej grupy społecznej
Zagłada i niosący ją w Odysie płaczącym i Dniu gniewu Romana Brandstaettera
No full textRoman Brandstaetter (1906–1987) – a Polish poet, playwright, novelist and translator of Jewish origin – touched on various themes in his literary legacy, among them the problem of war, annihilation, suffering from evil and the spiritual transformation of those doing this evil. Using two examples of his dramas, the article shows how this writer dealt with the annihilation of the Second World War and the people experiencing and doing it.
In the one-act play Odysseus Weeping (1956) – a direct reference to Homer’s epics and the annihilation of Troy – the author actually evokes the “September night” of 1939 and, in a universal message, shows evil and calls the doer of evil to inner transformation. Brandstaetter’s Odysseus is a wanderer-traveler tormented by the sight of death and the shedding of innocent blood, who gives up his family and homeland and the possession of his kingdom – in the name of penance for his doom-bearing wartime deeds. The Day of Wrath (1962) is a mystery drama in three acts, set in a Polish monastery located near a ghetto being liquidated by the Nazis. The boisterous and ambitious SS man Born – like Odysseus – carries the doom, but this leads him to despair. Brandstaetter reminds us that the day of wrath is, or can also be, a day of mercy, forgiveness and conversion.Polski poeta, dramaturg, powieściopisarz i tłumacz żydowskiego pochodzenia, „hebrajski Europejczyk” i „przybysz z semickiej i klasycznej kultury” (Turek, 2015, s. 7) mocno osadzony w polskości i z łatwością przekraczający granice etniczne i kulturowe (Zajączkowski, 2008, s. 47) – Roman Brandstaetter (1906–1987) – w swojej bogatej spuściźnie literackiej poruszał m.in. problem wojny (co nie dziwi, bo sam przecież przeżył dwie wojny światowe), zagłady, cierpienia z powodu zła, ale i duchowej przemiany czyniącego to zło. Niniejszy artykuł na wybranych fragmentach dwóch dramatów pokazuje, jak ten autor ujął problem zagłady wojennej i ludzi jej doświadczających, a także jej… sprawców.
W jednoaktówce Odys płaczący z 1956 roku, wprost odwołującej się do eposów Homera i zagłady Troi, Brandstaetter tak naprawdę przywołuje „noc wrześniową” 1939 roku. Jej sprawca staje się tułaczem-pokutnikiem – bez ojczyzny, bez rodziny, bez domu… Akcja drugiego dramatu – w trzech aktach, Dzień gniewu z 1962 roku, toczy się w Polsce podczas niemieckiej okupacji. Butny i ambitny SS-Sturmbannführer Born – jak Odys – niesie zagładę, ale takie postępowanie prowadzi go do… rozpaczy. Brandstaetter pokazuje, że „wojna skutkuje nie tylko śmiercią bezbronnych i niewinnych ludzi, ale też etycznie wyjaławia i deprawuje morderców – tych, którzy tę śmierć zadają” (Turek, 2015, s. 15). Mogą jednak, jeśli tylko zechcą, przejść wewnętrzną, duchową przemianę
Ciało, myśl, etyka. Filmowy program w stulecie urodzin Gilles’a Deleuze’a (1925-1995)
No full textThis article explores Deleuze’s revolutionary philosophy of cinema, focusing on his innovative approach to the relation between body and thought. Deleuze rejects Cartesian dualism, presenting the “cinematographic body” as an active source of experience and thought. Through the prism of his distinction between the “movement-image” and the “time-image,” he explains how various film forms engage corporeality and temporality, influencing the processes of perception, imagination, and the stimulation of the viewer’s thought.
The text examines the intellectual montage strategies of Eisenstein and the deconstruction of narrative by Godard, showing cinema as a tool for critical thinking. The article highlights the ethical dimension of his film philosophy where Deleuze concludes that cinema can reveal the impotence of thought, paradoxically becoming a space for a new faith in the world. In conclusion, the author considers the implications of contemporary audiovisual culture for the Deleuzian concept of cinema as an experience that transforms the relationship between body and thought. Artykuł przybliża rewolucyjną filozofię kina Deleuze’a, koncentrując się na nowatorskim ujęciu relacji między ciałem a myślą. Deleuze odrzuca kartezjański dualizm, ukazując „ciało kinematograficzne” jako aktywne źródło doświadczenia i myśli. Poprzez pryzmat podziału na „obraz-ruch” i „obraz-czas” wyjaśnia, jak różne formy filmowe angażują cielesność i temporalność, wpływając na proces percypowania, wyobrażania i pobudzania myślenia widza.
Tekst bada strategie intelektualnego montażu Eisensteina i dekonstrukcji narracji Godarda, ukazując kino jako narzędzie krytycznego myślenia. Artykuł wskazuje na etyczny wymiar filmozofii: Deleuze dochodzi do wniosku, że kino może ujawnić niemoc myśli, paradoksalnie stając się przestrzenią dla nowej wiary w świat. W zakończeniu autorka rozważa implikacje współczesnej kultury audiowizualnej dla Deleuzjańskiej koncepcji kina jako doświadczenia transformującego relację ciała i myśli
Dramaturgia oszustwa z perspektywy lingwistycznej i malarskiej
No full textThe article is divided into two sections. In the first part, the author analyses the meaning of the Polish verbs skłamać (to lie) and oszukać (to deceive). This analysis reveals the types of actions undertaken by individuals engaged in lying or cheating, as well as the actual and intended extent of the falsehood introduced into communication. The semantics of lexemes referring to falsehood in human interactions also make it possible to indicate which aspects of deception are particularly stigmatized by language users choosing one lexeme over another. In the second part, the author juxtaposes her semantic analysis conclusions with her interpretative intuitions about Michelangelo Caravaggio’s well-known painting, The Cardsharps. The author demonstrates an analogy between the elements of the semantic structure of verbs relating to lying and cheating, and the painter’s brilliant depiction of these phenomena. Artykuł podzielony jest na dwie części. W pierwszej części autorka analizuje znaczenie polskich czasowników skłamać i oszukać. Analiza ta ujawnia rodzaje działań podejmowanych przez osoby kłamiące lub oszukujące, a także rzeczywisty i zamierzony zakres fałszu wprowadzonego do komunikacji. Semantyka leksemów odnoszących się do fałszu w relacjach międzyludzkich pozwala również wskazać, które aspekty oszustwa są szczególnie piętnowane przez użytkowników języka wybierających element językowy do opisu sytuacji.
W drugiej części pracy autorka zestawia wnioski z analizy semantycznej z intuicjami interpretacyjnymi dotyczącymi słynnego obrazu Michała Anioła Caravaggia Szulerzy. Autorka wykazuje analogię między elementami struktury semantycznej czasowników odnoszących się do kłamstwa i oszustwa a genialnym przedstawieniem tych zjawisk przez malarza. 
Tożsamość eklezjalna oraz odpowiedzialność moralna i prawna w liście Stefana Wyszyńskiego do młodzieży lubelskiej z 1946 roku. Analiza kanonistyczna
No full textThis article analyzes a letter from Bishop Stefan Wyszyński addressed to Lublin school students on June 9, 1946. The reflection focuses on two sets of obligations: those related to humanity and fidelity to the Church. The first part focuses on the dignity of the human person, its roots in natural law, and the concern for purity and good manners, understood as the foundation of moral and legal responsibility. The second part presents a call for loyalty to the Church, its teachings, and its pastors, treated as a conscious attitude protecting young people from the influence of ideologies hostile to Christianity. It indicates that the letter’s message was intended not only to provide moral education but also to protect the young generation from the effects of totalitarianism and to strengthen its ecclesial identity. The analysis is set in the context of the canon law in force at the time, addressing, among otherthings, legal subjectivity in the Church, ecclesial affiliation, the professio fidei, and norms regarding acts contrary to morality.Artykuł analizuje list bp. Stefana Wyszyńskiego skierowany do młodzieży szkół lubelskich 9 czerwca 1946 roku. Refleksja koncentruje się na dwóch grupach obowiązków: odnoszących się do człowieczeństwa oraz wierności Kościołowi. W pierwszej części uwaga skupiona została na godności osoby ludzkiej, jej zakorzenieniu w prawie naturalnym oraz trosce o czystość i dobre obyczaje, rozumiane jako fundament odpowiedzialności moralnej i prawnej. Druga część ukazuje wezwanie do lojalności wobec Kościoła, jego nauczania i pasterzy, traktowane jako świadoma postawa chroniąca młodzież przed wpływem ideologii wrogich chrześcijaństwu. Wskazano, że przesłanie listu miało na celu nie tylko wychowanie moralne, ale również ochronę młodego pokolenia przed skutkami totalitaryzmów oraz umocnienie jego tożsamości eklezjalnej. Analizę osadzono w kontekście obowiązującego wówczas prawa kanonicznego, odnosząc się m.in. do podmiotowości prawnej w Kościele, przynależności eklezjalnej, professio fidei oraz norm dotyczących czynów sprzecznych z obyczajami
