Czasopisma UKSW (Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego)
Not a member yet
13171 research outputs found
Sort by
Prymicje dominikanów z Brzegu w późnym średniowieczu
No full textThe issue of first Masses celebrated by newly ordained priests is poorly researched by historians. Among the sources that shed light on it are monastic account books. The article uses information about the first Masses of several monks from the Dominican monastery in Brzeg in Silesia, recorded in the income and expenditure book of this religious house from the early 16th century.Problem prymicji (pierwszych mszy) odprawianych przez nowo wyświęconych kapłanów jest słabo zbadany przez historyków. Wśród źródeł, które go oświetlają, są klasztorne księgi rachunkowe. W artykule wykorzystano informacje o prymicjach kilku zakonników z klasztoru dominikanów w Brzegu na Śląsku, zawarte w księdze dochodów i wydatków tego domu zakonnego z początku XVI stulecia
Maciej Waltoś, Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Przemyślu i jego biblioteka w latach 1909-2023, Wydawca: Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej, Przemyśl 2024, ss. 376.
No full textMaciej Waltoś’s monograph presents the history of the Society of Friends of Science in Przemyśl and its library from 1909 to 2023. The author situates the institution within the broader social, political, and cultural changes of the region, analyzing the library’s creation, development, liquidation, and revival through wars, the People’s Republic of Poland, and the post-1989 period. Based on extensive archival and printed sources, the study documents the library’s role in shaping the scientific and cultural life of Przemyśl.Monografia Macieja Waltosia przedstawia historię Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Przemyślu oraz jego biblioteki w latach 1909–2023. Autor ukazuje dzieje instytucji na tle przemian społecznych, politycznych i kulturalnych regionu, analizując tworzenie, rozwój, likwidację i odbudowę biblioteki w trudnych warunkach historycznych, w tym w czasie wojen, okresu Polski Ludowej i po 1989 roku. Publikacja opiera się na szerokiej kwerendzie źródłowej, obejmującej archiwa, opracowania drukowane i prasowe, dokumentując rolę Biblioteki TPN w kształtowaniu życia naukowego i kulturowego Przemyśla.
(No) sense of loneliness in the narratives and experiences of: (Brak) poczucia samotności w narracjach i doświadczeniach małżeńskich w erze wirtualnych związków
No full textThe article is a reflection on the functioning of relationships in a relationship in the era of new technologies.It also refers to the research on sadness and loneliness in a relationship and marriage. It tries to answer thequestion of whether it is possible to find meaning in loneliness and if so, what it is.Artykuł jest namysłem nad funkcjonowaniem relacji w związku w dobie nowych technologii. Odnosi siętakże badawczo do samotności i osamotnienia w związku i małżeństwie. Stara się odpowiedzieć na pytanie, czyw samotności można odnaleźć sens i jeśli tak, to jaki on jest
LEGAL ISSUES RELATING TO PATCHWORK FAMILIES: A NORMATIVE ANALYSIS AND THE LEGAL STATUS OF THE CHILDREN
No full textArtykuł analizuje złożoność prawną dotyczącą rodzin patchworkowych, koncentrując się na prawach dzieci w takich strukturach. Rodzina patchworkowa, rozumiana jako rodzina powstała w wyniku ponownego małżeństwa lub konkubinatów jednego lub obu rodziców z innymi osobami, często obejmuje wielu rodziców i przyrodnich rodzeństw. Autor bada wyzwania prawne związane z władzą rodzicielską, prawami do alimentacji oraz kwestiami kontaktów, szczególnie w jurysdykcjach, gdzie dominują tradycyjne struktury rodzinne. Omawiane kwestie obejmują status prawny dziecka w stosunku do rodziców biologicznych i przyrodnich, prawne uznanie relacji dziecka z członkami rodziny nienależącymi do biologicznej rodziny oraz potencjalne konflikty, które pojawiają się, gdy uznanie prawne różni się od więzi społecznych. Artykuł rozważa również implikacje dla praw dziecka w kontekście opieki, wsparcia oraz ochrony jego dobra w rodzinie patchworkowej.This article examines the legal complexities surrounding patchwork families, focusing on the rights of children within such structures. A patchwork family, defined as a family formed by the remarriage or cohabitation of one or both parents with new partners, often involves multiple parental figures and step-siblings. The article explores legal challenges related to parental authority, maintenance rights, and arrangements for a child’s contact with its parents, especially in jurisdictions where traditional family structures are dominant. Key issues discussed include the child’s legal status concerning biological parents and stepparents, the legal recognition of the child’s relationship with non-biological family members, and the potential conflicts that may arise when there is a gap between legal recognition and social bonds. The article also considers the implications for children’s rights in terms of guardianship, support, and the protection of their welfare in a patchwork family.
 
Współpraca edukacyjna – projektowa. Techniki pracy, rezultaty działań i kierunki rozwoju
No full textAmong the increasingly popular approaches to learning – adapted to life moments or situations, various activities and specific needs – is action learning, which integrates experiential components (educational, social, and collaborative) and involves the active participation of individuals and groups in the learning process. Action/service learning refers to the integration of academic learning with action – such as contributing to local communities – and often includes project-based work aimed at solving real problems (Gierszewski, 2022). Importantly, as highlighted in this text, young learners are eager to engage in social initiatives and collaborative efforts, particularly when these address issues they perceive as meaningful. They value the practical dimension of education and the availability of non-traditional spaces that support creative engagement. However, one must not overlook the challenges inherent in project-based activities, such as the effective organisation of group work, the complexity of assigned tasks, and the detailed criteria for project evaluation.Do coraz bardziej popularnych sposobów uczenia się, dopasowanych do momentów lub sytuacji życiowych, różnych aktywności, specyficznych potrzeb, można zaliczyć m.in. action learning włączające doświadczenia (edukacyjne, społeczne, zespołowe) oraz zaangażowanie osób i grup w proces uczenia się. Action/service learning to łączenie nauki z działaniem np. na rzecz społeczności lokalnych, również z projektami – rozwiązywaniem rzeczywistych problemów (Gierszewski, 2022). Co istotne dla prezentowanego tekstu, młode osoby uczące się chętnie podejmują aktywność społeczną oraz współpracują, próbując rozwiązać ważne dla nich problemy. Doceniają praktyczny wymiar edukacji oraz niestandardowe przestrzenie do twórczego działania. Nie należy jednak zapominać o wyzwaniach aktywności projektowych takich, jak m.in. odpowiednia organizacja pracy grupowej, złożoność realizowanych zadań oraz szczegółowe kryteria oceny projektów
Wspieranie autonomii uczniów edukacji wczesnoszkolnej: strategie nauczycielskie, wyzwania i wnioski z badań pilotażowych
No full textThe aim of this article is to discuss the response strategies, actions, and styles of supporting student autonomy employed by early childhood education teachers. The pilot study discussed was conducted using the vignette method based on the Problems in Schools Questionnaire. The highest scores were achieved by the highly autonomy-supportive style, while the lowest scores were recorded for the highly controlling style. The article emphasizes the need to deepen teachers\u27 knowledge and skills regarding modern methods of motivating students, building relationships, maintaining a balance between support and expectations, using activating methods, and reducing highly controlling teaching styles.Celem artykułu jest omówienie sposobów reagowania, sposobów działania oraz stylów wspierania autonomii uczniów przez nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej. Omawiane badania pilotażowe zostały przeprowadzone metodą winietową z wykorzystaniem Kwestionariusza Problemów Szkolnych. Najwyższymi wynikami charakteryzował się styl wysoce wspierający autonomię, najniższymi natomiast styl wysoce kontrolujący. W artykule podkreślono potrzebę pogłębiania wiedzy i umiejętności nauczycieli w zakresie nowoczesnych metod motywowania uczniów, nawiązywania z nimi relacji, utrzymywania równowagi między wspieraniem uczniów a stawianiem im wymagań, stosowania metod aktywizujących oraz redukcji wysoce kontrolującego stylu nauczania
Stan zdrowia jako przyczyna udzielania świadczeń pomocy społecznej
No full textHealth status is one of the most common reasons for granting social assistance. At the same time, circumstances such as illness, disability or addiction are the matter of separate legal regulations. The aim of this article is to discuss a group of reasons for a difficult life situation related to health status and the corresponding social assistance benefits. An analysis of the current legal solutions leads to the conclusion that sometimes social assistance benefits may take the form of health benefits. The boundary between the sphere of social assistance and health care should be seen in the assumption that the role of social assistance is to complement other systems.Stan zdrowia to jeden z najczęstszych powodów przyznawania pomocy społecznej. Jednocześnie okoliczności takie jak choroba, niepełnosprawność czy uzależnienie są materią odrębnych regulacji prawnych. Celem niniejszego artykułu jest omówienie grupy przyczyn trudnej sytuacji życiowej związanych ze stanem zdrowia oraz odpowiadających im świadczeń pomocy społecznej. Analiza obowiązujących rozwiązań prawnych prowadzi do wniosku, że niekiedy świadczenia pomocy społecznej mogą przyjmować postać świadczeń zdrowotnych. Granicy pomiędzy sferą pomocy społecznej a ochrony zdrowia należy upatrywać w założeniu, że rolą pomocy społecznej jest uzupełnianie pozostałych systemów
Nadzieja jako uczucie i cnota w świetle nauczania Kościoła katolickiego. Wybrane aspekty
No full textHope can be understood as a desire and expectation of good. In the psychological dimension, it helps to cope with difficulties and motivates to act. St. Thomas Aquinas described it both as a feeling striving for difficult good, requiring effort, and as a theological virtue based on God\u27s help and directed towards eternal life. The Church sees hope primarily as a theological virtue, a gift of God, which, together with sanctifying grace, gives certainty of salvation and the strength to remain faithful to Christ. St. John Paul II, Benedict XVI, Francis and Leo XIV emphasize in their teaching that Christian hope is an active commitment to life, rooted in the Risen Christ and trust in the promises of God and His mercy. It is an „anchor” of the soul, transcending temporality and opening to an eternal perspective. Finally, it is a gift of grace that heals inner sadness and leads to conversion. It is distinguished from optimism, which is based on human strengths and earthly successes, which can lead to disappointment and doubt in the meaning of human existence.Nadzieja może być rozumiana jako pragnienie i oczekiwanie dobra. W wymiarze psychologicznym pomaga radzić sobie z trudnościami i motywuje do działania. Św. Tomasz z Akwinu opisywał ją zarówno jako uczucie dążące do trudnego dobra, wymagającego wysiłku, jak i cnotę teologalną, opartą na pomocy Bożej i skierowaną ku życiu wiecznemu. Kościół postrzega nadzieję przede wszystkim jako cnotę teologalną, dar Boży, który wraz z łaską uświęcającą daje pewność zbawienia i siłę do trwania w wierności Chrystusowi. Św. Jan Paweł II, Benedykt XVI, Franciszek i Leon XIV w swoim nauczaniu podkreślają, że nadzieja chrześcijańska jest aktywnym zaangażowaniem w życie, zakorzenionym w Zmartwychwstałym Chrystusie i ufności w obietnice Boże oraz Jego miłosierdzie. Jest „kotwicą” duszy, transcendującą doczesność i otwierającą na perspektywę wieczną. Wreszcie jest darem łaski, który uzdrawia wewnętrzny smutek i prowadzi do nawrócenia. Odróżnia się ją od optymizmu, który opiera się na ludzkich siłach i doczesnych sukcesach, mogących prowadzić do rozczarowania i zwątpienia w sens ludzkiej egzystencji
Moralność działalności politycznej w nauczaniu Josepha Ratzingera/Benedykta XVI
No full textThe article discusses the moral aspect of the political activity as taught by Joseph Ratzinger / Benedict XVI. The German Pontiff follows the teachings of his predecessors, emphasising the importance of the cooperation between reason and faith and showing the positive role of religion in the state. The acceptance of Christian moral principles determines the human character of social structures. Politics, conceived as a struggle for power, is the domain of the lay faithful. Ratzinger\u27s theology assumes the openness of reason to faith in order to achieve a more holistic view of reality, as well as to select the most appropriate means to fulfil the principles of the common good which is, after all, the raison d\u27être of the state as a political community. Within the framework of policy, the Logos, i.e. the eternal will of God that constitutes the framework for the integral progress, can be put into practice. Moral rationalism – when implemented on an unchanging ethical foundation – protects the social and the political systems from the domination of legal positivism, the deliberate elimination of religion from the public sphere and the predominance of ideologies that generate reductionist concepts of the human being and the world. The above-mentioned factors undermine the holistic nature of the natural law as the basis for values such as justice and peace which determine the moral foundation of the development-oriented political activity.Artykuł wskazuje na moralność w działalności politycznej na podstawie nauczania Josepha Ratzingera/Benedykta XVI. Niemiecki papież kontynuuje nauczanie swoich poprzedników, podkreślając znaczenie współdziałania rozumu i wiary oraz ukazując pozytywne znaczenie religii w państwie. Przyjęcie postulatów moralności chrześcijańskiej wyznacza ludzki charakter struktur społecznych. Polityka rozumiana jako walka o władzę jest domeną wiernych świeckich. W teologii Ratzingerowskiej zakładana jest owartość rozumu na wiarę w celu holistycznego oglądu rzeczywistości, jak też doboru najwłaściwszych środków, by spełniać postulaty dobra wspólnego, co jest przecież sensem istnienia państwa jako wspólnoty politycznej. W ramach polityki może być urzeczywistniany Logos jako odwieczna wola Boga, wyznaczająca ramy integralnego rozwoju. Racjonalizm moralny – realizowany na niezmiennym fundamencie etycznym – chroni systemy społeczne i polityczne przed dominacją pozytywizmu prawnego, programową eliminacją religii ze sfery publicznej oraz przewagą ideologii generujących redukcjonistyczne koncepcje człowieka i świata. Powyżej wskazane czynniki kwestionują holistyczny charakter prawa naturalnego jako podstawy dla wartości takich jak sprawiedliwość i pokój, wyznaczających moralny fundament działalności politycznej, ukierunkowanej na rozwój
Święty władca Wołoszczyzny – Neagoe Basarab (1512–1521). Analiza porównawcza postaci na podstawie obrazu z kolekcji klasztoru św. Katarzyny na Górze Synaj
No full textThe 16th-century hospodar Neagoe Basarab was one of the most frequently portrayed rulers of Wallachia. A monarch of uncertain origins, he ruled Wallachia for nine years and was remembered as a wise, pious, and generous ruler. During the rule of Neagoe Basarab, Wallachian influence reached monastic communities on Mount Athos, Jerusalem, and Mount Sinai. The article analyzes a painting (a fragment of a wooden box) with the image of Saint Neagoe Basaraba and his family. The work is kept in the monastery of St. Catherine on Mount Sinai. Iconographic analysis of the painting and comparison of the object with the preserved medieval fresco portraits of this ruler from what is now Romania will allow us to trace the iconographic type presenting the portrait of the Wallachian hospodar.
Neagoe Basarab was canonized in 2008 by the Romanian Orthodox Church, but the saint remains unknown outside what is now Romania, as are the works of wall painting depicting family and donation portraits in the spaces of medieval Orthodox churches in Wallachia.XVI-wieczny hospodar Neagoe Basarab był jednym z najczęściej portretowanych władców Wołoszczyzny. Monarcha o niepewnym pochodzeniu rządził Wołoszczyzną przez dziewięć lat i został zapamiętany jako władca mądry, pobożny i hojny. Za panowania Neagoe Basaraba wołoskie wpływy docierały do wspólnot monastycznych na górze Athos, w Jerozolimie a także na górze Synaj. W artykule poddano analizie tablicę (fragment drewnianej skrzyni) z wizerunkiem świętego Neagoe Basaraba i jego rodziny. Dzieło jest przechowywane w klasztorze św. Katarzyny na górze Synaj. Analiza ikonograficzna obrazu i porównanie obiektu z zachowanymi, średniowiecznymi, freskowymi portretami tego władcy z terenów dzisiejszej Rumunii, pozwalają na prześledzenie typu ikonograficznego prezentującego portret hospodara wołoskiego.
Neagoe Basarab został kanonizowany w 2008 r. przez Rumuński Kościół Prawosławny, święty ten pozostaje jednak nieznany poza terenami dzisiejszej Rumunii, podobnie zresztą jak dzieła malarstwa ściennego, przedstawiające portrety rodzinne i donacyjne w przestrzeniach średniowiecznych cerkwi Wołoszczyzny