Czasopisma UKSW (Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego)
Not a member yet
13171 research outputs found
Sort by
The Life and Iconography of Gratian: a ‘mise au point’ (part )
Full text linkDespite being the author of such a fundamental work as the Decretum, Gratian has received uneven attention over the centuries and has often been studied using methods that are not always adequate. The purpose of this article is to provide a brief overview of Gratian’s iconography. In the context of recurring patterns that take root and migrate along paths that are not always easy to trace, iconographic research can offer valuable insights for consolidating information that remains uncertain or underdeveloped in Gratian studies.Mimo że Gracjan jest autorem tak fundamentalnego dzieła jak Decretum, na przestrzeni wieków nie zawsze zyskał należną mu uwagę, a jego postać była często badana za pomocą metod, które nie zawsze były odpowiednie. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie krótkiego przeglądu ikonografii Gracjana. W kontekście powtarzających się wzorców, które osadzają się i migrują ścieżkami trudnymi do jednoznacznego śledzenia, badania ikonograficzne mogą dostarczyć cennych informacji, pomagając w wypełnieniu luk oraz rozwinięciu tych aspektów badań nad Gracjanem, które wciąż pozostają niejasne lub niewystarczająco zgłębione
Der erste Aufenthalt von Andrzej Wantuła im Westen (1929-1931)
Full text linkAndrzej Wantuła began his studies at the Faculty of Evangelical Theology at the University of Warsaw in 1925. He came from a family known for its efforts to promote Polish identity in Cieszyn Silesia, where clergy often served as both spiritual and national leaders. Following this tradition, Wantuła was destined to become a clergyman. In his final year of studies, after completing his coursework, he decided to expand his theological knowledge at French universities. He left Poland on October 29, 1929, and travelled through Vienna, Zurich, and Geneva before reaching France. His first stop was at a higher education institution in Montpellier. He also participated in an expedition to the Middle East, visiting present-day Cyprus, Lebanon, Syria, Israel, and Egypt. After spending the summer in Paris, he continued his studies at the University of Strasbourg. In total, he spent nearly a year and a half in the West before returning to Poland in March 1931. This article focuses on this first “emigration” period of his life.Andrzej Wantuła rozpoczął w 1925 r. studia na Wydziale Teologii Ewangelickiej Uniwersytetu Warszawskiego. Pochodził z rodziny znanej z pracy na rzecz polskości Śląska Cieszyńskiego. Duchowni byli tam często przewodnikami nie tylko duchowymi ale i narodowymi. Andrzej Wantuła miał dlatego zostać duchownym. Na ostatnim roku studiów, po uzyskaniu absolutorium, zdecydował się na poszerzenie swojej wiedzy teologicznej na francuskich uczelniach.
Wyjechał z Polski 29 października 1929 r. i poprzez Wiedeń, Zurych, Genewę dotarł do Francji. Wybrał najpierw pobyt na uczelni wyższej w Montpellier. Brał także udział w wyprawie na Bliski Wschód, gdzie odwiedził, m.in. tereny dzisiejszego Cypru, Libanu, Syrii, Izraela i Egiptu. Następnie, po wakacyjnym pobycie w Paryżu, kontynuował studia na uniwersytecie w Strassburgu. W sumie spędził na Zachodzie blisko 1,5 roku i wrócił do Polski w marcu 1931 r. Niniejszy tekst porusza właśnie ten pierwszy w jego życiu okres „emigracyjny”
Przeliczenia kwot pieniężnych z rachunków wojskowych podskarbiego nadwornego Jana Łąki (1479– 1486)
Full text linkSprawozdanie z działalności naukowo-dydaktycznej Instytutu Historii UKSW w roku akademickim 2023/2024
Full text link"Report on the Scientific and Didactic Activity of the Institute of History of the Cardinal Stefan Wyszyński University in Warsaw in the Academic Year 2023/2024” presents a broad overview of the activities of the Institute of History at UKSW. It includes a review of national and international conferences, seminars, debates, workshops, and meetings organized for students and doctoral candidates. The author discusses the Institute’s cooperation with domestic and foreign research centers, its publishing initiatives, academic and didactic achievements of staff members, as well as awards and distinctions granted during the year. The report emphasizes the growing importance of research internationalization and the development of journals and publishing series associated with the Institute.„Sprawozdanie z działalności naukowej i dydaktycznej Instytutu Historii Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie w roku akademickim 2023/2024” przedstawia szeroki przegląd aktywności Instytutu Historii UKSW. Obejmuje omówienie krajowych i międzynarodowych konferencji, seminariów, debat, warsztatów oraz spotkań organizowanych dla studentów i doktorantów. Autor omawia współpracę Instytutu z krajowymi i zagranicznymi ośrodkami badawczymi, jego inicjatywy wydawnicze, osiągnięcia naukowe i dydaktyczne pracowników, a także nagrody i wyróżnienia przyznane w ciągu roku. W sprawozdaniu podkreślono rosnące znaczenie umiędzynarodowienia badań oraz rozwój czasopism i serii wydawniczych związanych z Instytutem
O prawidłach rządzących z państwami– uwagi na marginesie książki Jamesa C. Scotta.
Full text linkThe author discusses James C. Scott’s Against the Grain, emphasizing its value for studying the origins and mechanisms of early states. Drawing on interdisciplinary research, Scott argues for the fundamental role of grain in forming taxation systems and depicts the state as an oppressive structure. The reviewer highlights that Scott’s concepts—such as “barbarians,” tribute, and “secondary primitivism”—can also be effectively applied to the analysis of early modern historical phenomena.Autor omawia książkę Jamesa C. Scotta Jak udomowiono człowieka, podkreślając jej znaczenie dla badań nad genezą państw i ich funkcjonowaniem. Scott, opierając się na interdyscyplinarnych ustaleniach, dowodzi kluczowej roli zboża w powstawaniu struktur podatkowych oraz opisuje państwo jako system opresji. Recenzent wskazuje, że proponowane przez Scotta ujęcia – dotyczące m.in. „barbarzyńców”, haraczu czy „wtórnego prymitywizmu” – można skutecznie zastosować także do analizy zjawisk nowożytnych
Koniec metafizyki. I co dalej?
Full text linkThe aim of this article is to discuss Jean-Luc Marion’s engagement with Heidegger’s “end of metaphysics” thesis. The French phenomenologist acknowledges the importance of Heidegger’s insights, particularly concerning the neglect of being and the so-called ontological difference. At the same time, he identifies in Heidegger’s thought an insufficient elaboration of the formula “es gibt – cela donne.” Marion shares Heidegger’s understanding of the “end of metaphysics” thesis and the necessity of overcoming it. Yet, they differ with respect to the shape of philosophy “after metaphysics.” While for Heidegger this meant a thinking of Being, Marion discerns in the notion of givenness a more originary and radical phenomenality – one that conditions even Being itself. However, a concern arises: does such an absolute privileging of givenness not reintroduce metaphysics, or perhaps even theology, back into philosophy?
----------------------------------------
Received: 15/02/2025. Reviewed: 22/05/2025. Accepted: 2/06/2025.Celem artykułu jest przedstawienie dyskusji Jean-Luca Mariona z Heideggerowską ideą „końca metafizyki”. Francuski fenomenolog docenia odkrycia Martina Heideggera, zwłaszcza związane z niedostrzeżeniem bycia i tzw. różnicy ontologicznej, jednocześnie dostrzegając u niemieckiego filozofa niewystarczające przemyślenie formuły „es gibt – cela donne”. Marion podziela Heideggerowskie rozumienie „końca metafizyki” i potrzebę jej przezwyciężenia, różniąc się przy tym co do kształtu filozofii „po metafizyce”. O ile dla Heideggera miało nią być myślenie bycia, o tyle Marion w donacji dostrzega źródłową i ekstremalną fenomenalność, która warunkuje nawet bycie. Pojawia się jednakże obawa, czy tak absolutne potraktowanie donacji nie wprowadza z powrotem metafizyki, a może nawet teologii do filozofii. Ta wątpliwość zostanie rozważona w artykule.
----------------------------------------
Zgłoszono: 15/02/2025. Zrecenzowano: 22/05/2025. Zaakceptowano do publikacji: 2/06/2025
An Attempt to Elucidate the Relationship Between Biological and Cultural Factors in Philosophy
Full text linkToday, we observe disturbing phenomena accompanying technical civilization’s dynamic development. While noticing the great benefits and achievements of civilizational development, we also experience the challenges and difficulties that humanity and our planet face today. Konrad Lorenz with his “layered” concept of man is the key to analyzing civilizational changes and, consequently, identifying threats and indicating possible solutions. Lorenz’s concept allows him to identify eight “deadly sins” of civilized humanity, which challenge human civilization and even threaten humans’ very humanity. Three of Lorenz’s eight “sins” seem particularly important for the practice of philosophy: (1) overpopulation, (2) man’s race against himself, and (3) indoctrinability. As a result of the significant acceleration in the development of our civilization that we have observed since the Neolithic Revolution, we see both obstacles and catalysts to the development and practice of philosophy – this specifically human ability. While in the initial periodof civilizational development the consequences of the Neolithic revolution contributed to the development of philosophy, now they make it challenging to practice philosophy. Lorenz’s “sins” contribute to human loneliness, neurotic hyperactivity and to the unification of culture. All these factors constitute obstacles to philosophy. The answer to these threats is to create communities where people can establish deep interpersonal relationships and share their life experiences. Another helpful factor is contact with nature, which helps slow the pace of life and escape from the overwhelming noise that prevents reflection on the meaning of human existence.
----------------------------------------
Received: 14/02/2024. Reviewed: 17/09/2024. Accepted: 4/03/2025.Today, we observe disturbing phenomena accompanying technical civilization’s dynamic development. While noticing the great benefits and achievements of civilizational development, we also experience the challenges and difficulties that humanity and our planet face today. Konrad Lorenz with his “layered” concept of man is the key to analyzing civilizational changes and, consequently, identifying threats and indicating possible solutions. Lorenz’s concept allows him to identify eight “deadly sins” of civilized humanity, which challenge human civilization and even threaten humans’ very humanity. Three of Lorenz’s eight “sins” seem particularly important for the practice of philosophy: (1) overpopulation, (2) man’s race against himself, and (3) indoctrinability. As a result of the significant acceleration in the development of our civilization that we have observed since the Neolithic Revolution, we see both obstacles and catalysts to the development and practice of philosophy – this specifically human ability. While in the initial periodof civilizational development the consequences of the Neolithic revolution contributed to the development of philosophy, now they make it challenging to practice philosophy. Lorenz’s “sins” contribute to human loneliness, neurotic hyperactivity and to the unification of culture. All these factors constitute obstacles to philosophy. The answer to these threats is to create communities where people can establish deep interpersonal relationships and share their life experiences. Another helpful factor is contact with nature, which helps slow the pace of life and escape from the overwhelming noise that prevents reflection on the meaning of human existence.
----------------------------------------
Zgłoszono: 14/02/2024. Zrecenzowano: 17/09/2024. Zaakceptowano do publikacji: 4/03/2025
Powrót wielkich syntez filozoficznych. Marcin Dżugaj, "Problem wolności i konieczności w filozofii Nietzschego. Nietzsche wobec tradycji niemieckiej mistyki panteistycznej", Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2023, ss. 362.
Full text linkThe problem of reconciling freedom and necessity, that is individual consciousness with the entirety of Being, human creative and authentic existence with the absolute significance conferred upon it by the cosmic order of becoming, the human will existing within the temporal order with the infinite dimension that eternalizes the individual, is undoubtedly one of the central dilemmas of modernity. It has permeated its history at least since the time of Rousseau, through the Jena Romantics and German Idealism, and was eventually taken up by the great philosopher and cultural analyst Friedrich Nietzsche. This issue spectacularly resonates within the framework of Nietzsche’s key ideas, such as the eternal return and the will to power. This topic is thoroughly addressed in Marcin Dżugaj’s book The Problem of Freedom and Necessity in Nietzsche’s Philosophy. Nietzsche and the German Tradition of Pantheistic Mysticism ([Problem wolności i konieczności w filozofii Nietzschego. Nietzsche wobec tradycji niemieckiej mistyki panteistycznej], 2023). This article aims to examine the contents and highlight the value of Dżugaj’s work, while also pointing out possible additions, corrections, and engaging in a dialogue with the author.
----------------------------------------
Received: 27/11/2024. Reviewed: 28/02/2025. Accepted: 2/04/2025.Problem pogodzenia wolności i konieczności, indywidualnej świadomości z całością Bycia, ludzkiej twórczej i autentycznej egzystencji z absolutnym znaczeniem, nadanym jej przez kosmiczny porządek stawania się, a wreszcie ludzkiej woli, istniejącej w porządku czasowym z nieskończonym wymiarem, który uwiecznia jednostkę, jest jednym z centralnych dylematów współczesności. Problem ten przenika historię przynajmniej od czasów J.-J. Rousseau, poprzez romantyków jenańskich i niemiecki idealizm, aż po wielkiegofilozofa i analityka kultury – Fryderyka Nietzschego. Kwestia ta spektakularnie rezonuje w ramach kluczowych idei Nietzschego, takich jak wieczny powrót i wola mocy. Temat ten został dogłębnie omówiony w książce Marcina Dżugaja Problem wolności i konieczności w filozofii Nietzschego. Nietzsche wobec tradycji niemieckiej mistyki panteistycznej (2023). Niniejszy tekst ma na celu zbadanie treści i podkreślenie wartości tej pracy, a także wskazanie ewentualnych uzupełnień, poprawek i podjęcie dialogu z autorem.
----------------------------------------
Zgłoszono: 27/11/2024. Zrecenzowano: 28/02/2025. Zaakceptowano do publikacji: 2/04/2025
Podmiotowość informacyjno-komunikacyjna w środowisku mediów cyfrowych jako cel edukacji
Full text linkThe article analyzes various approaches to human subjectivity, interpreting it through the lens of communication processes mediated by digital media and the challenges facing education. Given the dynamics of social changes driven by the development of information technologies, an original definition of a distinct form of subjectivity − informational-communicative subjectivity − has been proposed as a category that facilitates a more precise interpretation of the human condition, particularly that of children and adolescents, within the digital media environment, which constitutes an integral part of the social system. By also using the opposing category − informational-communicative alienation − examples and mechanisms of objectification of young people resulting from the adoption of the commercial paradigm and the lack of transparency in recommendation systems based on algorithms were presented. In order to protect children and adolescents from all forms of violence and to create the proper conditions for their life and development, axiological and methodological proposals for formal and non-formal education were presented.W artykule poddano analizie różne podejścia do podmiotowości człowieka, odczytując ją przez pryzmat procesów komunikacyjnych zapośredniczonych w mediach cyfrowych oraz wyzwań stojących przed edukacją. Ze względu na dynamikę zmian społecznych wywoływanych rozwojem technologii informacyjnych dokonano autorskiej definicji odrębnego rodzaju podmiotowości – podmiotowości informacyjno-komunikacyjnej – jako kategorii umożliwiającej trafniejsze odczytywanie kondycji człowieka, w szczególności dzieci i młodzieży, w środowisku mediów cyfrowych, stanowiących integralną część systemu społecznego. Używając też kategorii przeciwstawnej – alienacji informacyjno-komunikacyjnej – zaprezentowano przykłady oraz mechanizmy uprzedmiotowienia młodych ludzi, wynikające z przyjęcia paradygmatu komercyjnego oraz braku transparentności systemów rekomendacyjnych opartych na algorytmach. W celu ochrony dzieci i młodzieży przed wszelkimi formami przemocy oraz potrzebą tworzenia właściwych warunków do życia i rozwoju potencjału młodych ludzi wskazane zostały aksjologiczne i metodyczne propozycje dla edukacji formalnej i pozaformalnej
Znaczenie praktyczne zasad współżycia społecznego w kontekście orzekania w sprawach o ustanowienie rozdzielności majątkowej między małżonkami na wniosek wierzyciela.
Full text linkIn Article 52 § 1a of the Polish Family and Guardianship Code, the legislator has provided, within the framework of the national legal order, the creditor of one of the spouses with the right to file a request for the court to establish a division of property. Generally speaking, this solution proposed by the legislator has, however, met with criticism in the relevant literature. The introduction of this regulation has thus revived the discussion within legal doctrine about the procedural situation of the creditor and the debtor, whose interests are typically in conflict. Furthermore, the issue of balancing legal goods is inherent in the discussed matter. It is, indeed, impossible to overlook the collision between the legitimate interest of the creditor in obtaining satisfaction of their claim and the sphere of the autonomy of the spouses\u27 financial freedom.W art. 52 § 1a Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego prawodawca przewidział w ramach krajowego porządku prawnego uprawnienie wierzyciela jednego z małżonków do zgłoszenia żądania w przedmiocie ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej. Ogólnie rzecz ujmując, powyższe rozwiązanie zaoferowane przez ustawodawcę spotkało się jednak z krytyką w literaturze przedmiotu. Wprowadzenie komentowanej regulacji odnowiło tym samym dyskusję w doktrynie prawa na temat sytuacji procesowej wierzyciela i dłużnika, których interesy z reguły są sprzeczne. Ponadto, w poruszoną problematykę wpisuje się kwestia ważenia dóbr prawnych. Nie sposób bowiem nie zauważyć kolizji zachodzącej między słusznym interesem wierzyciela w uzyskaniu zaspokojenia swojego roszczenia, a sferą autonomii wolności majątkowej małżonków