Czasopisma UKSW (Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego)
Not a member yet
13171 research outputs found
Sort by
Rigans montes de superioribus suis. Kilka uwag na temat rysunku ze zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie
No full textThe article is devoted to the drawing from the collection of the National Museum in Warsaw. The composition depicts Saints Ignatius of Loyola, Francis Xavier, and Thomas Aquinas, who overcomes the personification of heresy. The ideological message of the work aligns with the Counter-Reformation polemics of the Church against non-Catholics, emphasizing the orthodoxy of Catholic dogmas and highlighting the key religious charisms of the Jesuits: combating heresy and fulfilling Christ’s missionary command (Matt. 28:19). In addition to discussing the iconography of the saints, the author examines the connections between the Jesuits, the Dominicans, and St. Thomas Aquinas, as well as his teachings, which have served as the foundation of clerical education since the Council of Trent.Artykuł poświęcony jest rysunkowi znajdującemu się w kolekcji Muzeum Narodowego w Warszawie. Kompozycja przedstawia świętych Ignacego Loyolę, Franciszka Ksawerego oraz Tomasza z Akwinu, który pokonuje personifikację herezji. Ideowa wymowa dzieła wpisuje się kontrreformacyjną polemikę Kościoła z innowiercami, podkreślając prawowierność rzymskokatolickich dogmatów oraz uwypuklając najważniejsze charyzmaty zakonne jezuitów, jakimi były walka z herezją i wykonywanie nakazu misyjnego Chrystusa (Mt 28, 19). Autor omawia nie tylko ikonografię świętych we wspomnianym kontekście, ale ukazuje też powiązania jezuitów z dominikanami i św. Tomaszem z Akwinu oraz jego nauką, będącą podstawą nauczania duchowieństwa od czasów Soboru Trydenckiego
„Immaculata idealna” – zjawisko indywidualnego zdobienia masowo produkowanych figurek Madonny
No full textNearly 40 years since the completion of the first two volumes from the series „Iconography of modern church art in Poland” under the scientific editorship of Fr. Prof. Janusz St. Pasierb. The author of the text looks at the recent phenomenon: the decoration of figurines of Mary in ways that diverge from the traditional representation of the Immaculata. Her analysis does not focus on the kitsch effect, i.e., repeating Fr. Prof. Michał Janocha, „ridiculous sublimity” or „sublime ridiculousness”, but on the cause and purpose. By reviewing the works of Paulina Mazur, Olga Jackowska / Kora, Weronika Leczkowska, Sylwia Grześkiewicz, and Aleksandra Sikorska — artists who have given their creations intellectual depth — the author proposes the thesis that the figurines they embellish, which sometimes exhibit elements of subversion, clearly remain on the periphery of mainstream feminist art. Nonetheless, this phenomenon undoubtedly serves as a means through which, by reworking the image and imbuing it with new meanings, the Virgin Mary becomes more relatable and personally significant to these artists.Blisko 40 lat od ukończenia dwóch pierwszych tomów z serii „Ikonografia nowożytnej sztuki kościelnej w Polsce” pod redakcją naukową ks. prof. Janusza St. Pasierba autorka tekstu przygląda się, często napotykanemu w ostatnim czasie, zjawisku zdobienia figurek Maryi w sposób odbiegający od tradycyjnego przedstawiania Immaculaty. Poddając je analizie, autorka nie skupia się na efekcie kiczu, czyli powtarzając za ks. prof. Michałem Janochą, „śmiesznej wzniosłości” lub „wzniosłej śmieszności”, lecz na przyczynie i celu. Dokonując przeglądu prac Pauliny Mazur, Olgi Jackowskiej (Kory), Weroniki Leczkowskiej, Sylwii Grześkiewicz i Aleksandry Sikorskiej, a więc twórczyń, które dały swoim pracom podwaliny intelektualne, stawia tezę, że dekorowane przez nie figurki, w których można zaobserwować nawet przejawy subwersji, pozostają niewątpliwie na uboczu głównego w nurtu sztuki feministycznej. Badane zjawisko jest jednak niewątpliwie sposobem, by po przetworzeniu wizerunku i nadaniu mu nowych znaczeń, Maryja stała się bliższa omawianym twórczyniom
Życie i działalność duszpasterska o. Jana Góry OP (1948-2015)
No full textThe life and ministry of Father Jan Góra, OP (d. 2015), were marked by a persistent desire to bear witness to Jesus Christ. His profound inner relationship with the Teacher from Nazareth has consistently transferred into external action—often of nationwide significance. The study entitled Youth and Pastoral Ministry of Father Jan Góra (1948–2015) is structured as a triad comprising: “youth and vocational discernment,” “places and character of ministry,” and “three daughters: Hermanice, Jamna, and Lednica.” This framework allows for a comprehensive understanding of Father Góra’s person and mission. The analysis leads to the conclusion that his life exhibits a notable continuity, which may rightly be interpreted as the work of divine providence.Życie i działalność ojca Jana Góry (zm. 2015) były naznaczone nieustannym pragnieniem świadczenia o Chrystusie. Wewnętrzna relacja ze Nauczycielem z Nazaretu przeradzała się w zewnętrzne działanie – często o ogólnopolskim zaasięgu. Praca „Młodość i praca duszpasterska ojca Jana Góry (1948-2015)” to triada skadająca się z „młodości i dojrzewania powołania”, „miejsc i charakteru posługi” oraz „Trzech córek: Hermanic, Jamnej i Lednicy” pozwala na kompleksowe poznanie sylwetki ojca Jana Góry, Wniosek, który nasuwa się pod wpływem przeprowadzonej analizy pozwala na stwierdzenie pewnej ciągłości w życiu dominikanina, którą bez wątpienia można określić jako „Boże prowadzenie”
Eklezjalne drogi do życia w pokoju: Studium z teologii stosowanej
No full textThe article presents a theological and analytical reflection on peace within the framework of applied theology, addressing this theme in the context of contemporary threats, particularly war and social destabilization. The anthropological foundations of peace are outlined by presenting the human person as created in the image of God and called to love, while acknowledging that disordered desires weaken this vocation. The biblical and patristic understanding of peace as a fruit of God’s grace is examined, together with the notion of inner order grounded in the primacy of God over the human spirit and body. It is shown that social peace requires truth, justice, love, and freedom – fundamental pillars of the Christian moral vision. Within the applied theological perspective, emphasis is placed on understanding the human person and listening to lived human experience, including insights derived from the humanities and social sciences. The ecclesial dimension of peacebuilding is also discussed, encompassing interreligious dialogue, the formation of conscience, the defense of human dignity, and the engagement of believers in social life. The study demonstrates that peace is a universal task arising from the Christian vocation to love, solidarity, and responsibility, realized through inner transformation, the cultivation of virtue, and the cooperative efforts of the Church and all people of good will. It concludes that peace is both a gift and a task, whose lasting character depends on justice and truth in accordance with the principle opus iustitiae pax.W artykule przedstawiono teologiczno-analityczną refleksję nad pokojem w perspektywie teologii stosowanej, podejmując ją w kontekście współczesnych zagrożeń, zwłaszcza wojny i destabilizacji społecznej. Zarysowano antropologiczną podstawę pokoju, ukazując człowieka jako obraz Boga, powołanego do miłości, której realizację utrudniają nieuporządkowane pożądliwości. Omówiono biblijne i patrystyczne rozumienie pokoju jako owocu łaski Bożej oraz jego wewnętrzny porządek, zakorzeniony w prymacie Boga nad duchem i ciałem. Wskazano, że pokój społeczny wymaga prawdy, sprawiedliwości, miłości i wolności, które stanowią zasadnicze filary chrześcijańskiej wizji ładu moralnego. W ujęciu teologii stosowanej podkreślono znaczenie poznania człowieka i wsłuchiwania się w jego doświadczenie, także poprzez wykorzystanie nauk humanistyczno-społecznych. Ukazano eklezjalny wymiar pracy na rzecz pokoju, obejmujący dialog międzyreligijny, formację sumienia, obronę godności osoby oraz zaangażowanie chrześcijan w życie. społeczne. Autor ukazuje, że budowanie pokoju jest zadaniem powszechnym, wynikającym z chrześcijańskiego powołania do miłości, solidarności i odpowiedzialności, a jego realizacja dokonuje się poprzez przemianę serca, kształtowanie cnót oraz współdziałanie Kościoła z ludźmi dobrej woli. W konkluzji podkreślono, że pokój jest zarówno darem, jak i zadaniem, a jego trwałość opiera się na sprawiedliwości i prawdzie, zgodnie z zasadą opus iustitiae pax
Sytuacja dusz czyśćcowych, potrzebujących miłości oczyszczającej, w nauczaniu wybranych przedstawicieli mariańskiej szkoły duchowości
No full textThe article analyzes the doctrine of purgatory from the perspective of the Marian School of Spirituality, primarily in light of the teachings of St. Stanislaus Papczyński. The author also mentions authors such as Father Kazimierz Wyszyński and Blessed Jerzy Matulewicz. The author reflects on the essence and meaning of purgatory in the context of Christian teaching on salvation, presenting it as a state of ultimate purification of the soul in God’s love. In the first part, he presents the origins and history of the concept of purgatory and its place in the tradition of the Catholic Church, emphasising the contribution of the Marian Fathers to the development of devotion to the dead and the popularisation of the doctrine of purification after death. The second part of the analysis examines the visions and mystical experiences of Father Stanisław Papczyński, interpreted in the light of the Christocentric concept of purification. Purgatory is presented as a manifestation of God’s mercy, in which souls experience suffering permeated with hope and joy in anticipation of full union with Christ. In this view, purification is a dynamic process that integrates human existence beyond the boundary of death through love – by the power of the Redemption accomplished by Jesus. The third part is devoted to the issue of helping souls in purgatory, which, according to Marian teaching, is an act of supreme love and compassion. The author discusses the practices recommended by the Church – prayer, Holy Mass, almsgiving, fasting and indulgences – as means of spiritual support for the deceased. He also points to the mutual bond between the living and the souls in purgatory, which is realised in the exchange of spiritual goods and intercession. The conclusion emphasises that the message of the Marian Fathers combines purifying love with human moral responsibility. The Christocentric dimension of Marian spirituality leads to a personalistic understanding of love, in which believers – through prayer and acts of mercy – participate in the work of saving others. The author points out the importance of the responsibility of the living for the souls suffering in purgatory in the teachings of the Marians.Artykuł stanowi analizę doktryny o czyśćcu w ujęciu szkoły duchowości mariańskiej, przede wszystkim w świetle nauczania św. Stanisława Papczyńskiego. Wymienia również takich autorów jak: o. Kazimierz Wyszyński i bł. Jerzy Matulewicz. Autor podejmuje refleksję nad istotą i znaczeniem czyśćca w kontekście chrześcijańskiej nauki o zbawieniu, ukazując go jako stan ostatecznego oczyszczenia duszy w miłości Bożej. W pierwszej części przedstawia genezę i historię pojęcia czyśćca oraz jego miejsce w tradycji Kościoła katolickiego, podkreślając wkład Zgromadzenia Księży Marianów w rozwój modlitwy za zmarłych i popularyzację nauki o oczyszczeniu po śmierci. W części drugiej analizie poddane zostają wizje i doświadczenia mistyczne o. Stanisława Papczyńskiego, interpretowane w świetle chrystocentrycznej koncepcji oczyszczenia. Czyściec ukazany jest jako przejaw miłosierdzia Bożego, w którym dusze doświadczają cierpienia przenikniętego nadzieją i radością z oczekiwania na pełne zjednoczenie z Chrystusem. W tym ujęciu oczyszczenie jest procesem dynamicznym, integrującym byt ludzki poza granicą śmierci poprzez miłość – mocą Odkupienia dokonanego przez Jezusa. Trzecia część poświęcona jest zagadnieniu pomocy duszom czyśćcowym, która według nauki mariańskiej stanowi akt najwyższej miłości i współczucia. Autor wymienia praktyki zalecane przez Kościół – modlitwę, msze święte, jałmużnę, post i odpusty – jako środki duchowego wsparcia zmarłych. Wskazuje również na wzajemną więź między żyjącymi a duszami w czyśćcu, realizującą się w wymianie dóbr duchowych i wstawiennictwie. W zakończeniu podkreślono, że przesłanie ojców marianów łączy miłość oczyszczającą z odpowiedzialnością moralną człowieka. Chrystocentryczny wymiar duchowości mariańskiej prowadzi do personalistycznego rozumienia miłości, w której wierzący – poprzez modlitwę i czyny miłosierdzia – współuczestniczy w dziele zbawienia innych. Autor wskazuje, że w nauczaniu marianów odpowiedzialność osób żyjących za dusze w czyśćcu cierpiące zajmuje ważne miejsce
Kompetencja komunikacyjna w przepowiadaniu: zasady skutecznej komunikacji homiletycznej we współczesnej kulturze
No full textThe cognitive aim of this article is to present the principles of the communicative quality of preaching a homily in the context of contemporary cultural and social challenges, based on the theory of communicative competence developed within the field of social sciences, particularly communication and media studies. To achieve this objective, the following methods were applied: content analysis and a review of the relevant literature, including media studies (covering the art of public speaking, self-presentation, and communicative competence), as well as homiletic and theological-communicative approaches. According to the conducted analysis of the research material, the key elements of the communicative quality of a homily include a clear and concise structure, theological depth, language adapted to the audience, references to the experience and daily life of the listeners, and the authenticity of the preacher. A well-prepared homily fulfills not only a formative, evangelizing, or catechetical function, but also a communicative one, responding to the aesthetic and cultural needs of the audience. In this sense, the cognitive value of this article lies in identifying homiletic standards grounded in the main characteristics of communicative competence: effectiveness, flexibility, and appropriateness. These guidelines may serve both the practice of preaching and further research on religious communication, particularly the contemporary art of proclaiming the Gospel.Celem poznawczym niniejszego artykułu jest ukazanie zasad komunikacyjnej jakości głoszenia homilii w kontekście współczesnych wyzwań kulturowych i społecznych na podstawie teorii kompetencji komunikacyjnej, zgłębianej w obszarze nauk społecznych – nauk o komunikacji społecznej i mediach. Do zrealizowana tak sformułowanego celu zastosowano metody: analizy treści i przeglądu literatury przedmiotu: medioznawczej (ze sztuki wystąpień publicznych, autoprezentacji, kompetencji komunikacyjnej) oraz homiletycznej i teologiczno-komunikacyjnej. Według przeprowadzonej analizy materiału badawczego kluczowe elementy komunikacyjnej jakości homilii to: klarowna, niezbyt długa struktura, język dostoswany do odbiorcy, teologiczna głębia, odwoływanie się do doświadczenia i życia odbiorcy, autentyczność głoszącego. Dobrze przygotowana homilia pełni rolę nie tylko formacyjną, ewangelizacyjną czy katechetyczną, ale także komunikacyjną, odpowiadając na estetyczne i kulturowe potrzeby odbiorcy. W tym znaczeniu wartość poznawcza niniejszego artykułu polega na wykazaniu standardów homiletycznych, przygotowanych na podstawie głównych cech kompetencji komunikacyjnej: skuteczności, elastyczności, stosowności. Wytyczne te mogą posłużyć do praktyki kaznodziejskiej lub dalszych badań nad komunikacją religijną, w tym przede wszystkim współczesną sztuką głoszenia Ewangelii. 
W stronę komunikacji medialno-kulturowej. Refleksja metateoretyczna nad praktykami badawczymi humanistycznego medioznawstwa
No full textThis text serves a dual purpose: it functions as an editorial introduction to the second part of the issue “Cultural Communication in the Media – Media in Cultural Communication” and as a metatheoretical analysis of the concept of cultural communication. It shows how this concept—understood both as a cultural practice and as an emerging research perspective—first took shape within the reflective work of the Department of Cultural and Artistic Communication at UKSW (which gives the text a partly autoethnographic dimension), and was later developed through conference discussions and editorial work. The articles collected in the volume are treated as case studies that expand and specify this perspective. The analysis, drawing on meta-analysis, interpretation and discourse analysis, demonstrates that cultural communication shapes communities—both online and institutional—and that media transform their functioning and the content circulating within them. These communities undergo processes of aesthetization, popularization and heightened visibility characteristic of digital culture. Online communities act as laboratories of change, with their practices and meanings subsequently permeating larger institutional communities. As a result, traditional communities—such as artistic, religious or political ones—undergo democratization and gradual transformation into media-cultural communities. The text concludes by indicating further directions for research on the relationships between media, culture and the transformation of contemporary communities.Tekst pełni podwójną funkcję: stanowi wstęp redakcyjny do drugiej części numeru „Komunikacja kulturowa w mediach – Media w komunikacji kulturowej” oraz metateoretyczną analizę pojęcia komunikacji kulturowej. Pokazuje, jak koncepcja ta – rozumiana zarówno jako praktyka kulturowa, jak i rozwijająca się perspektywa badawcza – wyłaniała się w refleksji Katedry Komunikacji Kulturowej i Artystycznej UKSW (co nadaje tekstowi częściowo autoetnograficzny wymiar), a następnie była rozwijana podczas prac konferencyjnych i redakcyjnych. Artykuły w tomie potraktowano jako studia przypadków rozwijające tę perspektywę. Analiza, wykorzystująca metaanalizę, interpretację i analizę dyskursu, ukazuje, że komunikacja kulturowa tworzy wspólnoty – zarówno sieciowe, jak i instytucjonalne – oraz że media przekształcają ich funkcjonowanie i krążące w nich treści. Wspólnoty podlegają procesom estetyzacji, popularyzacji i zwiększonej widoczności charakterystycznym dla kultury cyfrowej. Wspólnoty online działają jako laboratoria zmiany, a ich praktyki i treści przenikają następnie do większych wspólnot instytucjonalnych. W efekcie tradycyjne wspólnoty – m.in. artystyczne, religijne czy polityczne – ulegają demokratyzacji i przekształcaniu w wspólnoty medialno-kulturowe. Tekst wskazuje dalsze kierunki badań nad relacjami między mediami, kulturą i przemianami współczesnych wspólnot
Komunikacyjne rytuały Jana Pawła II podczas pielgrzymki do Boliwii w 1988 roku
No full textThe article is dedicated to the communication rituals (secular, sacred, everyday, and occasional) of John Paul II during his pilgrimage to Bolivia in 1988. It focuses particularly on nonverbal communication. The main research question is whether nonverbal communication helped establish relationships with the faithful, and whether the Pope conveyed Christian values and reinforced the message of his pastoral visit through gestural and facial codes. The sources of analysis are media reports that accompanied the pastoral visit, especially press photographs and video materials posted on the YouTube channel documenting the pilgrimage. The method of content analysis and a contextual method were used, interpreting the Pope\u27s nonverbal communication in the context of the social and political changes taking place in Bolivia in the 1980s. As has been demonstrated, John Paul II developed his own style of communication within nonverbal communication; in interactions with the faithful, he was characterized by an affiliative tendency based on close distance, touch, and eye contact. Through clear interpersonal communication, the Pope built community and developed the personal potential of both sides of the communicative exchange. Cultural differences did not pose a barrier to interpersonal communication for him.Artykuł poświęcony jest rytuałom komunikacyjnym Jana Pawła II (świeckim, sakralnym, potocznym i okazjonalnym) podczas pielgrzymki do Boliwii w 1988 roku. Skupiono się zwłaszcza na komunikacji niewerbalnej. Głównym pytaniem badawczym jest to, czy komunikacja niewerbalna pomagała nawiązywać relacje z wiernymi, czy dzięki kodom gestycznym i mimicznym Papież przekazywał chrześcijańskie wartości i wzmacniał przesłanie wizyty duszpasterskiej. Źródłem analiz są przekazy medialne, które towarzyszyły wizycie duszpasterskiej, zwłaszcza fotografie prasowe i zamieszczone na kanale Youtube materiały filmowe relacjonujące pielgrzymkę. Wykorzystano metodę analizy zawartości i metodę kontekstualną, interpretując komunikację niewerbalną Papieża w kontekście społecznych i politycznych przemian zachodzących w latach 80. w Boliwii. Jak wykazano, Jan Paweł II rozwijał własny styl komunikacji w ramach komunikacji niewerbalnej. W kontaktach z wiernymi cechowała go tendencja afiliatywna oparta na bliskiej odległości, dotyku i kontakcie wzrokowym. Poprzez jasną komunikację interpersonalną Papież budował wspólnotę i rozwijał osobisty potencjał obu stron wymiany komunikacyjnej. Różnice kulturowe nie stanowiły dla niego bariery w komunikacji interpersonalnej