E-Journals Portal of Association for Science
Not a member yet
4096 research outputs found
Sort by
დავით სარდალი - პოეტი და მთარგმნელი
No full textGeorgian readers got to know "Karamanian" in the 70s of the 18th century. "Kahrajman Name" was brought to Georgia by Erekle II\u27s son-in-law, Davit Sardal. He had received an excellent education at that time, he knew oriental languages. He got acquainted with this text while on a diplomatic mission in Persia. Apparently, he considered it an interesting reading, because he spent several years translating it.
"Karamanian" became one of the most popular books in Georgia in the 19th century, which was tolerated by both high and low-ranking people. There was practically no family where, along with other books, the huge manuscript of "Karamanian" was not kept. Along with "Tigerskin", women were also given "Karamanian" in dowry. That is why it is not surprising that today we have many handwritten lists of "Karamanian".
"Karamanian" was not distinguished by special literary value for this type, like other works, although the reader was interested in the individualism of the characters, impressive description of knightly fights or battle scenes in general, enriching the main story with parallel plot fossils, telling the romantic adventures of estranged couples, etc. Sh. That is why people paid quite a lot of money to order a copy of the manuscript;
The translator Davit Sardali, that is, Davit Orbeliani, was a person gifted with poetic talent; Therefore, it is not surprising that some fragments of the text of "Karamaniani", which are given in the form of a poem in Dedan, are also read in the Georgian translation. Davit Orbeliani, as we have already mentioned, was an educated person at that time and, of course, he was perfectly familiar with the text of "The Panther". The text of "Karamanian" translated by him is abundantly searched for passages created by Rustveli\u27s direct influence, which adds a special charm to the narration. As Davit Lazarev, the publisher of the first printed version of the text, emphasized, the text was translated as "pleasant to listen to" and "beautiful Georgian". According to him, it was this merit of the works that decided to print it. We think that the influence of "Panther" was greatly contributed to the "bestseller of the century" of this Saraindo novel, which is quite clearly felt in the text. In the paper, we will try to present the specifics and peculiarities of this influence
სიღარიბის როლი ამერიკულ ლიტერატურაში: პრაგმატული და სტილისტური გააზრება ფლანერი ო\u27კონორისა და ევდორა ველტის მოკლე მოთხრობების მიხედვით
No full textPoverty is an extraodrinary important and crucial issue in American literature, directly connected with the complex social, political, and economic history of the 19th- centry America. The topic obviously depicts the struggles of individuals and communities of that epoch which influences the material deprivation of people, as well as their psychological and emotional states in their lives, dreams, and sense of identity. Consequently, literature is a key instrument for depicting these key issues and presenting them to the reader through carefully crafted literary works.
Regarding the theme of poverty, we have chosen two prominent American writers of 20th-century literature—Flannery O\u27Connor and Eudora Welty—who are renowned for their powerful portrayals of the American South. Readers can easily recognize the issues of poverty, social class, and the struggles of individuals living in economically challenging circumstances in their works. Their characteristic portrayal of exposing these issues attracts immediate attention. For our study, we have selected two short stories: "A Worn Path" by Eudora Welty and "The Life You Save May Be Your Own" by Flannery O\u27Connor. In both stories, the theme of poverty is obviously expressed and trasmitted with the help of rich stylistic techniques and pragmatic approaches.
Consequently, this manuscript aims to investigate how poverty is depicted in the works of Eudora Welty ("A Worn Path") and Flannery O\u27Connor ("The Life You Save May Be Your Own") by analyzing both the pragmatic and stylistic (literary devices and techniques) aspects of their writings. Our analysis focuses on understanding how these authors use their characteristic styles to illustrate the economic struggles of their characters and to highlight the broader implications of poverty within the context of American Southern literature.სიღარიბე ერთ-ერთ მთავარ და უნიშვნელოვანეს საკითხს წამროადგენს მე-19 აუკუნის, რომელიც დაკავშირებულია ამერიკული საზოგადოების სოციალურ, პოლიტიკურ და ეკონომიკურ დმგომარეობასთან. შესაბამისად, აღნიშნული თემატიკა ცხადად ასახავს იმ ეპოქის ინდივიდებისა და საზოგადოებების ბრძოლას, რაც არა მხოლოდ მათ მატერიალურ გაჭირვებას, არამედ მათ ფსიქოლოგიურ და ემოციურ მდგომარეობასაც განაპირობებს. შესაბამისად, ლიტერატურა უმნიშვნელოვანესი ინსტრუმენტია ამ არსებითი საკითხების წარმოსაჩენად და მკითხველამდე სწორხაზოვნად მოსატანად.
წინამდებარე სტატია მიზნად ისახავს დეტალურად აღწეროს და გაანალიზოს, თუ როგორ არის სიღარიბე ასახული იუდორა უელთის („გაცვეთილი ბილიკი“) და ფლანერი ო’კონორის („ცხოვრება, რომელიც შენია, შესაძლოა მხოლოდ შენი გახდეს“) ნაწარმოებებში, როგორც პრაგმატული, ისე სტილისტური (ლიტერატურული ხელსაწყოები და ტექნიკები) თვალსაზრისით. ჩვენ მიერ ჩატარებული ანალიზი ცხადყოფს, თუ როგორ ახერხებენ აღნიშნული ავტორები, მათთვის დამახასიათებელი სტილის წყალობით, საკუთარი ნაწარმოებების გმირების მატერიალური ბრძოლების წარმოჩენასა და ფსიქო-ემოციური სურათის ასახვა
სივრცის სემანტიკა და ავტორის ტექნიკა ბაჰა ტაჰირის რომანში „დაისის ოაზისი“
No full text “The desert is the space in which people find themselves”. The famous Egyptian writer Bahaa Taher begins his description of the desert with this phease in the novel “Sunset Oasis”. The main action of the novel takes place in the desert at the end of the XIXth century. The author describes the life of Mahmoud Abd al-Zahir, a middle-aged civil servant. In the Oasis of Siwa. At the same time “Sunset Oasis” is also a dystopian novel in some ways.
The article discusses the structure of the artistic fabric of the work, the spatial ecology and the author’s narrative technique in terms of the influence of Western Literature _western classical dystopian fiction), post-colonial context and trauma theory. In the novel, the influence of the trip to the desert on the main character is clearly depicted, against the background of whose faiklures, the author describes the traumatized psyche of the character.
This journey and life in the oasis increases Mahmoud’s helplessness and eventually kills him (suicide). The narrative technique chosen by the author prepares the reader for the dramatic ending.
Bahaa Taher’s Novel “Sunset Oasis” was awarded the 2008 International Prize for Arabic Fiction (IPAF) – Arabic Booker.
Taher’s lyrical prose, his keen eye for historical details makes a great impression on the reader
აქტივობები მეხსიერების გავარჯიშებისა და ყურადღების კონცენტრაციისთვის სკოლამდელი და უმცროსი სასკოლო ასაკისთვის
No full textPreschool and younger school age are the most important periods of a child\u27s development. Children learn about the world at this age, find themselves, and develop various skills. Ninety percent of the brain is activated during this period, so it is necessary to diversify the learning process with activities that build attention, memory, thinking, and the interaction of the brain hemispheres.
Along with many other tasks, an educator or a teacher must care for the training of children\u27s memory and developing the ability to concentrate, because a good memory will make a child more confident and independent.
The most effective way to improve memory is cognition. Also, a proven method is to do mental exercises that require thinking and concentration of attention, without which it will be impossible to fully perform any activity. Accordingly, all the activities that we plan to improve children\u27s memory require attention and at the same time develop and promote concentration of attention.
To achieve small goals, a child needs working memory in everyday life, and routine plays a big role in improving it.
Listening and discussing what you have heard are the best ways to train memory and concentrate attention. It is important to choose interesting, small, simple, and age-appropriate fairy tales, stories, fables... Tongue twisters, proverbs, and riddles are also good.
Activities that require hands to work together are effective for developing attention and memory. Exercises on the ability to distribute attention, which require doing several things at once, are also important.
The leading behavior and main activity of children is playing, therefore, for the development of memory and attention, a set of simple tasks should be selected that will be fun and interesting for them. This process should resemble a game, not teaching.
Thus, training memory and improving the skill of concentrating attention in young children are very important, since good memory and mobilized attention are an integral part of success and a full life. The correct conduct of these processes depends on the educator and the teacher, the activities correctly selected by them, and the educational process planned considering age characteristics is a prerequisite for the child\u27s development as a full-fledged and successful person.
 
კანის გვიანი პორფირია (კლინიკური შემთხვევა)
No full textPorphyria Cutanea Tarda (PCT) is the most common of the Porphyrias and results from a deficiency of the enzyme uroporphyrinogen decarboxylase (UROD). Porphyria Cutanea Tarda (PCT) is a rare disorder characterized by painful, blistering skin lesions that develop on sun-exposed skin (photosensitivity). Affected skin is fragile and may peel or blister after minor trauma. Liver abnormalities may also occur. PCT is essentially an acquired disease, but some individuals have a genetic (autosomal dominant) deficiency of UROD that contributes to development of PCT. These individuals are referred to as having ”familial PCT”. Most individuals with the inherited enzyme deficiency remain latent and never have symptoms
Large amounts of porphyrins build up in the liver when PCT is becoming active. The disease becomes active when acquired factors, such iron, alcohol, Hepatitis C virus (HCV), HIV, estrogens (used, for example, in oral contraceptives and prostate cancer treatment) and possibly smoking, combine to cause a deficiency of UROD in the liver. Hemochromatosis, an iron overload disorder, also can predispose individuals to PCT. In patients with acquired PCT, males and females are affected more than males. The disorder usually develops after the age of 30 and its onset in childhood is rare. PCT is found worldwide and in all races. PCT is a rare disorder the prevalence is estimated to be approximately 1 case in every 10.000 to 25,000 individuals in the general population.კანის გვიანი პორფირია იშვიათი დერმატოზია, რომელიც ქრონიკულად მიმდინარეობს. არჩევენ პორფირიის ოჯახურ და შეძენილი ფორმებს. პორფირიის შემთხვევათა 1/3-ს ოჯახური ხასიათი აქვს. პათოგენეზში მნიშვნელოვანია: ალკოჰოლური ინტოქსიკაცია, ბენზინის და სხვა ტოქსიური ნივთიერების მოქმედება, რკინის კონცენტრაციის მომატება, აივ - ინფექცია, C ჰეპატიტი. პორფირია ჰემის სინთეზის ანომალიის შედეგია. კანის გვიანი პორფირია პორფირიის ყველაზე გავრცელებული ფორმაა. მისი განვითარების მიზეზი ღვიძლის უროპორფირინოგენური დეკარბოქსილაზას აქტივობის დეფიციტია. პორფირინების კონცენტრაციის დონის მომატების შედეგად (პლაზმა, შარდი ღვიძლი, განავალი) ვითარდება ქსოვილების ფოტოსენსიბილიზაცია. კლინიკურად კანის ღია უბნებზე მზის სხივების ზემოქმედების შემდეგ წარმოიქმნება მტკივნეული ბუშტოვანი ელემენტები. ნაშრომში აღწერილია დაავადების ეტიოლოგია, დაავადების დიაგნოსტიკის კლინიკური და მორფოლოგიური კრიტერიუმები, ასევე დერმატოზის მკურნალობის პრინციპები
მინი-მენტალური მდგომარეობის კვლევით შეფასებული დემენციის სიმძიმის მეტაბოლური კორელატები
No full textObjectives. The aim of our study was to identify the metabolic correlates of dementia severity assessed by Mini-Mental State Examination (MMSE) in patients with dementia and eating disorders.
Methods. Cross-sectional observational study was performed from 2020 to 2023 in palliative clinic “Palmedi” of Tbilisi State Medical University. The study group consisted of 77 patients with dementia (18 males, 59 females; mean age - 78.0 ± 11.1). Dementia was assessed by Mini-Mental State Examination (MMSE), and eating disorders assessed by Mini Nutritional Assessment (MNA) scale. Serum resistin levels, fasting plasma glucose (FPG) and insulin (FPI), C-peptide, parameters of lipid metabolism – total cholesterol (TC), triglycerides (TG), HDL-, LDL- and VLDL-cholesterol were measured and analyzed. Insulin resistance was assessed by HOMA model. BMI and waist circumference have been also measured. Correlation was assessed by Pearson coefficient (r).
Results. MMSE-score was significantly positively correlated with MNA-score (r=0.605, p<0.001), HDL-cholesterol levels (r=0.237, p=0.038), and BMI (r=0.258, p=0.023). The significant negative correlation was obtained between MMSE-score and age (r= -0.264, p=0.020), TG (r= -0.311, p=0.006), and resistin levels (r= -0.309, p=0.006). Correlation of MMSE-score with other studied parameters was not significant.
Conclusion. Dementia severity assessed by MMSE-score was significantly correlated with age, BMI, eating disorders assessed by MNA-score, TG and HDL-cholesterol, and resistin levels. So, it may be concluded that dementia is associated with impaired metabolism.კვლევის მიზანს წარმოადგენდა მინი-მენტალური მდგომარეობის კვლევით (Mini-Mental State Examination - MMSE) შეფასებული დემენციის მეტაბოლური კორელატების იდენტიფიცირება დემენციისა და კვებითი დარღვევების მქონე პაციენტებში.
კვლევის მეთოდები. ჯვარედინ-სექციური დაკვირვებადი კვლევა ჩატარდა 2020-2023 წწ. თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტსა და კლინიკაში „პალმედი“. საკვლევი ჯგუფი შეადგინა დემენციის მქონე 77 პაციენტმა (18 მამაკაცი, 59 ქალი; საშ. ასაკი - 78.0 ± 11.1 წ.). დემენცია შეფასდა MMSE-ით, ხოლო კვებითი დარღვევები მინინუტრიციული შეფასების (Mini Nutritional Assessment - MNA) შკალით. სისხლის შრატში გაზომილ და გაანალიზებულ იქნა რეზისტინის, უზმოდ გლიკემიისა და ინსულინის, C-პეპტიდის, ლიპიდური მეტაბოლიზმის პარამეტრების - საერთო ქოლესტერინის (TC), ტრიგლიცერიდების (TG), HDL-, LDL- და VLDL-ქოლესტერინის დონეები. გაზომილ და გამოთვლილ იქნა სმი და წელის გარშემოწერილობა. კორელაციური კავშირები შეფასდა პირსონის კოეფიციენტით (r).
კვლევის შედეგები. MMSE-შკალის ქულა სარწმუნოდ დადებითად კორელირებდა MNA-შკალის ქულასთან (r=0.605, p<0.001), HDL-ქოლესტერინის დონესა (r=0.237, p=0.038) და სმი-სთან (r=0.258, p=0.023). MMSE-შკალის ქულა სარწმუნო უარყოფით კორელაციას ავლენდა ასაკთან (r= -0.264, p=0.020), ტრიგლიცერიდებისა (r= -0.311, p=0.006) და რეზისტინის დონეებთან (r= -0.309, p=0.006). MMSE-შკალის ქულის კორელაცია სხვა პარამეტრებთან ვერ იქნა ნანახი.
დასკვნა. MMSE-შკალით შეფასებული დემენციის სიმძიმე სარწმუნოდ კორელირებდა ასაკის, სმი-ის, MNA-შკალით შეფასებული კვებით დარღვევებთან, სისხლში ტრიგლიცერიდების, HDL-ქოლესტერინისა და რეზისტინის დონეებთან. მაშასადამე, შესაძლოა დავასკვნათ, რომ დემენცია ასოცირებულია დარღვეულ მეტაბოლიზმთან
კლასიკური და ქვევრში დაყენებული ქართული ღვინის ანტიოქსიდანტური აქტივობის შეფასება ლუმინოლის ქემილუმინესცენციის მეთოდის გამოყენებით
No full textWithin the framework of this study, we quantified the concentrations of polyphenols and flavonoids present in wine using the Folin Ciocalteu and AlCl 3 methods, and assessed antioxidant activity using the Luminol Chemiluminescence method.
Wines aged in kvevri show high levels of polyphenols and flavonoids. The red wine Saperavi, made classically, had more of these compounds than kvevri-made white wines like Kisi, Khikhvi, and Rkatsiteli. A correlation between polyphenol content and antioxidant activity was noted-wines with more polyphenols generally had higher antioxidant activity. However, this did not hold for classically made Kisi, which had more polyphenols but lower antioxidant activity than Rkatsiteli, suggesting differences in the quality of antioxidant compounds.
Overall, it can be said that the concentration of total polyphenols and flavonoids in kvevri and classical Georgian wine partially correlates with their antioxidant activity.ამ კვლევის ფარგლებში, ჩვენ გავზომეთ ღვინოში არსებული პოლიფენოლებისა და ფლავონოიდების კონცენტრაცია Folin Ciocalteu-სა და AlCl3-ის მეთოდების გამოყენებით და შევაფასეთ ანტიოქსიდანტური აქტივობა ლუმინოლის ქემილუმინესცენციის მეთოდით. ქვევრში დაძველებული ღვინოები ავლენენ პოლიფენოლებისა და ფლავონოიდების მაღალ დონეს. კლასიკურად დაყენებულ წითელ ღვინოში, საფერავში, ამ ნაერთების უფრო მეტი რაოდენობა იყო, ვიდრე ქვევრში დაყენებულ თეთრ ღვინოებში, როგორიცაა ქისი, ხიხვი და რქაწითელი. გამოიკვეთა კორელაცია პოლიფენოლების შემცველობასა და ანტიოქსიდანტურ აქტივობას შორის - მეტი პოლიფენოლის შემცველ ღვინოებს, როგორც წესი, უფრო მაღალი ანტიოქსიდანტური აქტივობა ჰქონდათ. თუმცა, ეს არ ეხებოდა კლასიკურად დაყენებულ ქისს, რომელსაც მეტი პოლიფენოლი ჰქონდა, მაგრამ უფრო დაბალი ანტიოქსიდანტური აქტივობა, ვიდრე რქაწითელს, რაც მიუთითებს ანტიოქსიდანტური ნაერთების ხარისხში არსებულ განსხვავებებზე.
საერთო ჯამში, შეიძლება ითქვას, რომ ქვევრსა და კლასიკურ ქართულ ღვინოში პოლიფენოლებისა და ფლავონოიდების საერთო კონცენტრაცია ნაწილობრივ კორელაციაშია მათ ანტიოქსიდანტურ აქტივობასთან.
 
პორტაკავალური ფიბროზული კავშირების კლინიკური პოტენციალის ანატომიური საფუძვლები
No full textThe aim of this study was to investigate portacaval fibrous connections (PCFCs) in the human liver, based on factual material archived at the Department of Topographic Anatomy and supported by recent research findings, in order to assess their potential clinical relevance. PCFCs are regular intrahepatic anatomical structures that develop during the embryonic period and form at the points where major portal tracts intersect with hepatic veins.
Morphological analysis revealed that PCFCs are most frequently observed in liver segments I, II, and III. Based on the findings, the consistent topography and structural stability of these connections provide a rationale for considering their potential application in endovascular portacaval shunting in cases of portal hypertension. This approach, which involves targeted perforation without stent placement, may reduce risks associated with the intervention and enhance the potential effectiveness of the procedure.კვლევის მიზანი იყო ადამიანის ღვიძლში პორტაკავალური ფიბროზული კავშირების (პკფკ) შესწავლა, ტოპოგრაფიული ანატომიის კათედრის არქივიდან აღებულ ფაქტობრივ მასალასა და თანამედროვე კვლევების შედეგებზე დაყრდნობით, მათი კლინიკური პერსპექტივების შეფასების მიზნით. პკფკ წარმოადგენს ღვიძლშიდა რეგულარულ ანატომიურ წარმონაქმნს, რომელიც ყალიბდება ემბრიონულ პერიოდში და იქმნება მაგისტრალური პორტული ტრაქტებისა და ღვიძლის ვენების გადაკვეთის არეში.
მორფოლოგიური ანალიზის შედეგად დადგინდა, რომ პკფკ ყველაზე ხშირად გვხვდება ღვიძლის I, II და III სეგმენტებში. მიღებული მიგნებების საფუძველზე, ამ კავშირების მუდმივობა და სტრუქტურული მდგრადობა ქმნის წინაპირობას, რომ შესაძლებელი გახდეს მათი გამოყენების განხილვა ენდოვასკულური პორტაკავალური შუნტირებისათვის, პორტული ჰიპერტენზიის დროს. აღნიშნული მიდგომა, რომელიც გულისხმობს სტენტის გარეშე, მიზანმიმართული პერფორაციით შუნტირების განხორციელებას, პოტენციურად ამცირებს ინტერვენციასთან ასოცირებულ რისკებს და ზრდის მისი ეფექტიანობის ალბათობას
The Skin Speaks First: Uncovering the Early Diagnostic Potential of Parkinson’s Disease Through Dermatological Manifestations
No full textParkinson disease has potential non-motor diagnosis factors beyond the primary motor symptoms (such as bradykinesia, rigidity, or resting tremor) that are easy to overlook. Many patients also experience non-motor symptoms, which can show up years before the motor manifestations. Some of the symptoms that occur in the "non-motor" category associated with PD are skin-related symptoms. Research suggests that up to 98.6% of people with Parkinson’s report some form of skin manifestation. These signs might not just be side effects but instead, could be early clues. This objective of this review is to explore whether certain common skin conditions in PD, like seborrheic dermatitis and melanoma, could help us with determining the diagnosis of an underlying undetected Parkinson\u27s disease sooner, by utilizing simple non- invasive applications
Prevalence of Drug-Induced Movement Disorders in Mental Disorders using AI- Powered Data Extraction: A Meta-analysis and Systematic Review
No full textThis meta-analysis systematically examines the global prevalence of extrapyramidal symptoms (EPS) among patients with mental disorders taking antipsychotic medication. A comprehensive search of databases such as PubMed, MEDLINE, EMBASE, PsycInfo, and Google Scholar was conducted for literature from 2018 to 2024 using predefined keywords. Observational studies reporting antipsychotic-induced EPS were included. Data extraction was performed using an artificial intelligence (AI) based retrieval-augmented generation (RAG) tool. Our proposed tool does not require any data-specific fine-tuning to extract data for meta-analysis studies. Meta- analysis was conducted using SPSS and R software. Subgroup analysis was performed based on geographical location. Nine studies, with a total of 15,332 patients, met the specified criteria for inclusion. The pooled prevalence of EPS was 26.70%, with drug-induced Parkinsonism being the most common (16.51%). Subgroup analysis revealed higher effect sizes in Asia (0.28) and Africa (0.27) compared to Europe and America (0.13).
Our study shows that antipsychotic-induced EPS are prevalent globally, with regional population- specific variations. Drug-induced Parkinsonism was the most frequent EPS. Further research on demographic and clinical factors influencing EPS is needed to optimize patient care