E-Journals Portal of Association for Science
Not a member yet
4096 research outputs found
Sort by
CDK4-ისა და ციკლინის D1-ის ექსპრესიის თავისებურებები საშვილოსნოს სტრომულ სიმსივნეებსა და სარკომებში: დიაგნოსტიკური და პროგნოზული მნიშვნელობა
No full textUterine stromal tumors encompass a histologically and clinically heterogeneous group of neoplasms ranging from benign endometrial stromal nodules (ESN) to low-grade and high-grade endometrial stromal sarcomas (LG-ESS and HG-ESS). Reliable markers for diagnostic stratification and prognostic assessment remain limited.This study aimed to evaluate the immunohistochemical expression of CDK4 and Cyclin D1 in uterine stromal tumors and assess their association with tumor grade, hormonal receptor status, proliferation index, and disease-free survival. A total of forty-five uterine stromal tumors were retrospectively analyzed, including 15 cases each of ESN, LG-ESS, and HG-ESS. Immunohistochemical staining for CDK4, Cyclin D1, CD10, estrogen receptor (ER), progesterone receptor (PR), and Ki67 was performed using Leica antibodies. CDK4 and Cyclin D1 expressions were quantified using the H-score method. Correlations between marker expression, clinicopathological parameters, and disease-free survival (DFS) were statistically analyzed. A progressive increase in CDK4 and Cyclin D1 H-scores was observed from ESN to LG-ESS and HG-ESS (p < 0.001). Hormonal receptor expression and diffuse CD10 staining decreased significantly with increasing tumor grade (p < 0.001). CDK4 and Cyclin D1 H-scores showed a strong inverse correlation with ER/PR expression and a positive correlation with Ki67 index. Disease recurrence occurred exclusively in sarcoma cases, predominantly in HG-ESS. High CDK4 (H-score >150) and Cyclin D1 (H-score >200) expression, negative or focal CD10 expression, ER/PR negativity, and Ki67 index >50% were significantly associated with reduced DFS. CDK4 and Cyclin D1 overexpression are associated with higher tumor grade, loss of hormonal receptor expression, increased proliferative activity, and poor disease-free survival in uterine stromal tumors. These markers may serve as potential indicators of tumor aggressiveness and could be integrated into diagnostic and prognostic assessment protocols.საშვილოსნოს სტრომული სიმსივნეები მოიცავს ნეოპლაზიების ჰისტოლოგიურად და კლინიკურად ჰეტეროგენულ ჯგუფს, დაწყებული კეთილთვისებიანი ენდომეტრიუმის სტრომული კვანძებიდან (ESN) დამთავრებული დაბალი ხარისხის და მაღალი ხარისხის ენდომეტრიუმის სტრომულ სარკომამდე (LG-ESS და HG-ESS). ჯერ კიდევ შეზღუდული რჩება დიაგნოსტიკური და პროგნოზული შეფასების სანდო მარკერები. ეს კვლევა მიზნად ისახავდა CDK4-ისა და ციკლინის D1-ის იმუნოჰისტოქიმიური ექსპრესიის შეფასებას საშვილოსნოს სტრომულ სიმსივნეებში და მათი კავშირის გამოვლენას სიმსივნის ავთვისებიანობის ხარისხთან, ჰორმონური რეცეპტორების სტატუსთან, პროლიფერაციის ინდექსთან და დაავადებისგან თავისუფალ გადარჩენის მაჩვენებელთან (DFS). სულ ორმოცდახუთი საშვილოსნოს სტრომული სიმსივნე იყო შესწავლილი რეტროსპექტულად, მათ შორის 15 შემთხვევა ESN, 15 - LG-ESS და 15 - HG-ESS. CDK4, Cyclin D1, CD10, ესტროგენის რეცეპტორის (ER), პროგესტერონის რეცეპტორის (PR) და Ki67-ის იმუნოჰისტოქიმიური კვლევა განხორციელდა Leica-ს ანტისხეულების გამოყენებით. CDK4 და Cyclin D1 ექსპრესია რაოდენობრივად შეფასდა H-ქულის მეთოდის გამოყენებით. სტატისტიკურად გაანალიზებული იყო კორელაციები მარკერის ექსპრესიას, კლინიკოპათოლოგიურ პარამეტრებსა და დაავადებისგან თავისუფალ გადარჩენის მაჩვენებელს (DFS) შორის. CDK4 და Cyclin D1 H- ქულების პროგრესული ზრდა დაფიქსირდა ESN-დან LG-ESS და HG-ESS-მდე (p <0.001). ჰორმონური რეცეპტორების ექსპრესია და დიფუზური CD10 შეღებვა მნიშვნელოვნად შემცირდა სიმსივნის ხარისხის მატებასთან ერთად (p <0.001). CDK4 და Cyclin D1 H- ქულები აჩვენებდნენ ძლიერ ინვერსიულ კორელაციას ER/PR ექსპრესიასთან და დადებით კორელაციასთან Ki67 ინდექსთან. მაღალი CDK4 (H-ქულა >150) და ციკლინი D1 (H-ქულა >200) ექსპრესიის შემთხვევები მნიშვნელოვნად იყო დაკავშირებული DFS-ის შემცირებასთან. CDK4 და Cyclin D1 გადაჭარბებული ექსპრესია ასოცირდება სიმსივნის უფრო მაღალ ხარისხთან, ჰორმონური რეცეპტორების ექსპრესიის დაკარგვასთან, გაზრდილ პროლიფერაციულ აქტივობასთან და დაავადებისგან თავისუფალი გადარჩენის დაბალ მაჩვენებელთან. ეს მარკერები შეიძლება იყოს სიმსივნის აგრესიულობის პოტენციური ინდიკატორი და შეიძლება ინტეგრირდეს კლინიკურ პრაქტიკაში
COVID-19 პანდემიის ეკოლოგიური გავლენა: ატმოსფერული ჰაერის ხარისხის ცვლილება საქართველოს დიდ ქალაქებში
No full text This study aims to evaluate the changes in ambient air quality in major urban centres of Georgia-Tbilisi, Rustavi, and Batumi - during the period 2019 to 2023, encompassing the pre- and post-COVID-19 pandemic phases. The research focused on key atmospheric pollutants, including particulate matter (PM₁₀, PM₂.₅), nitrogen dioxide (NO₂), carbon monoxide (CO), ozone (O₃), and sulfur dioxide (SO₂). The collected data were processed and analysed using Microsoft Excel.
The findings indicate that air pollution remains a significant environmental and public health issue in the studied cities. Addressing this challenge necessitates the coordinated involvement of governmental bodies, the scientific community, and civil society.
To mitigate air pollution and improve air quality, the following measures are recommended:
expansion of the national air quality monitoring network, gradual replacement of aging vehicle with electric and hybrid alternatives, strengthened regulatory control over emissions from diesel-powered vehicles, development and maintenance of urban green spaces promotion and integration of renewable energy sources, adoption of energy-efficient construction technologies and practices.
Further research is recommended, particularly in regions with the highest pollution levels. Such studies should be conducted in parallel with epidemiological investigations into chronic non-communicable diseases, especially those affecting the respiratory system, in order to better understand the public health implications of long-term exposure to air pollutants.კვლევის მიზანს წარმოადგენდა საქართველოს დიდ ქალაქებში (თბილისი, რუსთავი, ბათუმი) ატმოსფერული ჰაერის ხარისხის მაჩვენებლების (PM10, PM2.5, NO2, CO, O3, SO2) კონცენტრაციის შესწავლა პრე- და პოსტკოვიდურ - 2019-2023, წლებში. მიღებული მონაცემები დამუშავდა Microsoft Exel პროგრამით.
კვლევის შედეგად დადგინდა, რომ საქართველოში დიდი ქალაქების ჰაერის დაბინძურება საკმაოდ სერიოზული პრობლემაა, რომლის მოგვარებაც სამთავრობო უწყებების, სამოქალაქო და სამეცნიერო საზოგადოების ჩართულობას და კოორდინირებულ ქმედებებს მოითხოვს.
მდგომარეობის გაუმჯობესების მიზნით საჭიროა ჰაერის ხარისხის მონიტორინგის სადგურების რაოდენობის გაზრდა, მოძველებული სატრანსპორტო საშუალებების თანამედროვე ელექტრო- და ჰიბრიდული ტრანსპორტით ჩანაცვლება, დიზელის ძრავიანი სატრანსპორტო საშუალებების გამონაბოლქვის კონტროლი, დიდი ქალაქების ტერიტორიაზე მწვანე ნარგავების ფართობის გაზრდა, ენერგიის ალტერნატიული წყაროების მოძიება და მშენებლობის ენერგოეფექტური მეთოდების გამოყენება.
სავარაუდოდ, ეფექტური იქნება შემდგომი კვლევის ჩატარება ქვეყნის ყველაზე მეტად დაბინძურებულ რეგიონებში, ქრონიკული არაინფექციური დაავადებების, მათ შორის ფილტვის და სასუნთქი გზების სხვადასხვა პათოლოგიით ავადობის შესწავლის პარალელურად.
 
ჰარმონიკული რეზონანსის კვლევა მაღალი ძაბვის ქსელში
No full textModern power systems are undergoing rapid transformation amid the increasing integration of renewable energy sources, particularly wind and solar power. These sources often rely on inverter-based technologies, which interface with the electrical grid through power electronic converters and generate harmonic signals across a range of frequency orders. The study of high-frequency harmonics becomes especially important when renewable energy sources are connected at high-voltage transmission or sub-transmission levels. In such cases, in addition to contaminating the electrical system with harmonics, the risk of harmonic resonance within the power network increases significantly, which can adversely affect grid stability and power quality. Therefore, it is critically important to conduct an in-depth analysis of the frequency characteristics, complex impedances, and potential resonant points of the high-voltage network. Such analysis will facilitate the timely identification of risks associated with harmonic phenomena and enable the selection of optimal mitigation and suppression strategies to ensure the stability and quality of power delivery amid the growing integration of renewable energy.
Harmonic resonance occurs when the frequency of harmonic components coincides with the natural resonant frequency of the electrical network. Such frequency alignment leads to the amplification of harmonic amplitudes, which can ultimately result in damage to system components.
An additional complexity arises from the decentralized nature of renewable generation. Traditional centralized power plants typically exhibit stable and predictable impedance characteristics, making them easier to analyze and model. Unfortunately, this is not the case with rapidly fluctuating renewable energy sources. These resources are widely distributed across different regions and have variable output, leading to dynamic shifts in the generated frequency spectra and grid impedance topologies. Consequently, predicting and managing harmonic resonance phenomena in real time becomes significantly more challenging.
It is worth noting that the present study is part of an ongoing, complex, and multidimensional analysis. Due to the technical complexity of the subject and the dynamic nature of the power system, the authors are continuing their work through expanded data collection, refinement of frequency-domain models, and detailed system simulations to achieve more accurate and applicable results. The continuation of the research aims to develop tools for the prevention of harmonic resonance, plan optimal filtering strategies, and validate these approaches within modeled environments. The ultimate goal of this study is to establish practical methods and approaches that enable the safe integration of renewable energy sources into the power system with minimal technical risk and maximum efficiency.
თანამედროვე ელექტროენერგეტიკული სისტემები სწრაფად იცვლება განახლებადი ენერგიის წყაროების, განსაკუთრებით ქარისა და მზის ენერგიის მზარდი ინტეგრაციის ფონზე. ენერგიის აღნიშნული წყაროები ხშირად ოპერირებენ ინვერტორული ტექნოლოგიებით, რომლებიც ელექტრონულად უკავშირდება ელექტრულ ქსელს და წარმოქმნის ჰარმონიკულ სიგნალებს სხვადასხვა სიხშირული რიგების სახით. მაღალი სიხშირის ჰარმონიკების შესწავლა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მაშინ, როდესაც განახლებადი ენერგეტიკული წყაროები ერთვება მაღალი ძაბვის გადაცემის ან ქვეგადაცემის დონეებზე. ასეთ შემთხვევებში, გარდა იმისა რომ ჰარმონიკულად ბინძურდება მთელი ელექტრული სისტემა, იზრდება ელექტრული ქსელში ჰარმონიკული რეზონანსის გაჩენის რისკი, რაც უარყოფითად აისახება ქსელის სტაბილურობასა და ელექტროენერგიის ხარისხზე. სწორედ ამიტომ კრიტიკულად მნიშვნელოვანია მაღალი ძაბვის ქსელის სიხშირული მახასიათებლების, კომპლექსური წინაღობებისა და პოტენციური რეზონანსული წერტილების სიღრმისეული გამოკვლევა, რაც ხელს შეუწყობს ამ ფენომენთან დაკავშირებული რისკების დროულ იდენტიფიცირებას, შერბილებისა და ჩახშობის ღონისძიებების დროულ შერჩევას და სისტემის სტაბილურობისა და ენერგიის ხარისხის შენარჩუნებას განახლებადი ენერგიის მზარდი ინტეგრაციის პირობებში.
ჰარმონიკული რეზონანსი წარმოიქმნება ისეთ შემთხვევებში, როდესაც ჰარმონიკული კომპონენტების სიხშირე ემთხვევა ელექტრული ქსელის ბუნებრივ რეზონანსულ სიხშირეს. ასეთ თანხვედრა იწვევს ჰარმონიკების ამპლიტუდების გაძლიერებას, რამაც საბოლოო ჯამში შესაძლოა სისტემის ელემენტების დაზიანებამდე კი მიგვიყვანოს.
დამატებით სირთულეს ქმნის განახლებადი გენერაციის დეცენტრალიზებული სტრუქტურა. ტრადიციული ცენტრალიზებული ელექტროსადგურები, როგორც წესი, გამოირჩევიან იმპედანსური მახასიათებლების სტაბილური და პროგნოზირებადი ქცევით, რაც ამარტივებს მათ შესწავლას. სამწუხაროდ, სწრაფად ცვალებადი განახლებადი გენერაციების შემთხვევაში ეს ასე არ არის. ასეთი რესურსები ფართოდ არის განლაგებული სხვადასხვა რეგიონში და მათი სიმძლავრე მუდმივად ცვალებადია, რაც იწვევს გენერირებული სიხშირული სპექტრებისა და ტოპოლოგიური იმპედანსების მუდმივ, დინამიკურ ცვლილებებს. ეს ყოველივე საბოლოო ჯამში ართულებს ჰარმონიკული რეზონანსის მოვლენების წინასწარ შეფასებასა და მათ მართვას რეალურ დროში.
აღსანიშნავია, რომ წინამდებარე კვლევა წარმოადგენს კომპლექსური და მრავალგანზომილებიანი ანალიზის ნაწილს, რომელიც კვლავაც მიმდინარეობს. გამომდინარე თემის ტექნიკური სირთულიდან, ავტორები განაგრძობენ მონაცემთა შეგროვებას, სიხშირული მოდელების დახვეწას და სისტემური სიმულაციების განხორციელებას, რათა მიღწეული იქნეს უფრო ზუსტი და გამოყენებადი შედეგები. კვლევის გაგრძელება მიზნად ისახავს ჰარმონიკული რეზონანსის პრევენციის ინსტრუმენტების შემუშავებას, ოპტიმალური ფილტრაციის სტრატეგიების დაგეგმვას და მათ შემოწმებას მოდელირებულ გარემოში. კვლევის საბოლოო მიზანია ისეთი პრაქტიკული მიდგომისა და მეთოდების ჩამოყალიბება, რომელიც შესაძლებელს გახდის განახლებადი ენერგიის წყაროების უსაფრთხო ინტეგრაციას ელექტრულ სისტემაში, მინიმალური ტექნიკური რისკითა და მაქსიმალური ეფექტურობით
გამხსნელების გავლენა პოლიეთერსულფონური მემბრანების მახასიათებლებზე და პოლიმერის კონფორმაციული მდგომარეობაზე დასასხმელ ხსნარში დანამატად პვპ-ს გამოყენებისას
No full textIn this work, polyethersulfone (PES) 5200 microfiltration membranes were obtained by phase inversion. The role of the solvent on the conformational changes occurring in polymer solutions, particle sizes, and characteristics of membrane samples was studied when different amounts of polyvinylpyrrolidone (PVP) K30 were added as an additive. In PES/DMF and PES/DMA compositions with 15% PES, 3%, 5%, and 7% by weight of PVP were added. It has been established that the addition of PVP to the unmodified compositions leads to an increase in the pure water flux of the precipitated membranes in the case of membranes precipitated from both solvents, but membranes precipitated from dimethylformamide have higher performance indicators and pore size values. Of the obtained membranes, the P7 membrane precipitated from a PES/DMF/7%PVP solution has better characteristics, PWF and structure.ნაშრომში პოლიეთერსულფონური(პეს) 5200 მიკროფილტრაციული მემბრანები მიღებული იყო ფაზური ინვერსიით. შესწავლილი იყო გამხსნელის როლი პოლიმერულ ხსნარებში მიმდინარე კომფორმაციის ცვლილებაზე, ნაწილაკის ზომებზე და მემბრანული ნიმუშების მახასიათებლებზე. დანამატად განსხვავებული რაოდენობით პოლივინილპიროლიდონის (პვპ) К30-ის შეტანისას. 15%-იან პეს -ის პეს/დმფ და პეს/დმაა კომპოზიციებში დამატებული იყო მასით 3%,5%,7% პვპ. დადგენილია, რომ უდანამატო კომპოზიციებში პვპ შეტანა იწვევს გამოლექილი მემბრანების სუფთა წყლის ნაკადის ზრდას ორივე გამხსნელიდან გამოლექილი მემბრანების შემთხვევაში, მაგრამ წარმადობის უფრო მაღალი მაჩვენებლები და ფორის ზომის მნიშვნელობებიც, აქვს დიმეთილფორმამიდიდან გამოლექილ მემბრანებს. მიღებული მემბრანებიდან უკეთესი მახასიათებლები,სუფთა წყლის ნაკადი და სტრუქტურა გააჩნია PES/ DMF /7% PVP ხსნარიდან გამოლექილ P7 მემბრანას
ვერცხლისწყლის დაგროვების თავისებურება კოლხეთის ტორფნარში (ისპანი 2)
No full textMercury (Hg) belongs to the 1st class of toxic hazard substances and its MPC in soil is 2.1 mg/kg. It is known that Hg accumulates in peatlands by white moss, although it has been established that 30% of the accumulated mercury is emitted back into the atmosphere [1,3]. The aim of the study was to determine the peculiarity of mercury accumulation in layers, to find out whether the concentration of accumulated mercury exceeds the maximum permissible limit. The study area was the filter-type peatland Ispan 2 of the protected area of the Kobuleti municipality, located in the Adjara region. Samples taken from the stratigraphic section were analyzed using an atomic adsorption spectrometer. It was determined that the analysis of a sample from the high-density buffer zone (sample I) at a depth of 0-100 cm revealed an average Hg concentration above the MAC of 5.59 mg/kg. Meanwhile, at a depth of 100-300 cm, the concentration of Hg is 0 or below the MAC. The density of the samples from the stratigraphic section of the dome (sample II) is low, saturated with water. The concentration of Hg at a depth of 100-200 cm is 0 or below the MAC. At a depth of 0-100 cm of the dome section, the average concentration of Hg is 5.88 mg / kg, at a depth of 100-200 cm, the MAC is low or equal to 0, at a depth of 200-250 cm it is 4.84 mg / kg, and reaches a maximum concentration at a depth of 250-300 cm - 18.7 mg / kg.მერკური (Hg) ნივთიერებათა ტოქსიკურობის საშიშროების 1 ხარისხის კლასს მიეკუთვნება და ნიადაგში მისი ზდკ არის 2,1 მგ/კგ. ცნობილია Hg აკუმულირება ხდება ტორფნარში გავრცელებული თეთრი ხავსის მიერ, თუმცა დადგენილია, რომ აკუმულირებული ვერცხლისწყლის 30% უკან გამოტყორცნა ხდება ატმოსფეროში [1,2].
კვლევის მიზანი იყო დაგვედგინა ვერცხლისწყლის აკუმულირების თავისებურება შრეების მიხედვით, გაგვერკვია აჭარბებდა, თუ არა აკუმულირებული ვერცხლისწყლის კონცენტრაცია ზღვრულად დასაშვებს. საკვლევი ტერიტორია იყო აჭარის რეგიონში მდებარე, ქობულეთის მუნიციპალიტეტის დაცული ტერიტორიის, პერკოლაციური ტორფნარი ისპანი 2. სტრატიგრაფიული ჭრილით აღებული ნიმუშები გაანალიზდა ატომურ ადსორბციული სპექტრომეტრის საშუალებით. დადგინდა, რომ მაღალი სიმკვრივის ბუფერული ზონის (I ნიმუში) 0-100 სმ სიღრმის ნიმუშის ანალიზისას გამოიკვეთა Hg ზდკ-ზე მაღალი კონცენტრაცია საშუალოდ 5,59 მგ/კგ. ხოლო, 100-300 სმ სიღრმეზე Hg კონცენტრაცია 0-ის ტოლია ან ზდკ-ზე დაბალია. გუმბათის სტრატიგრაფიული ჭრილის ნიმუშების (II ნიმუში) სიმკვრივე დაბალია, წყლით გაჟღნთილია. Hg კონცენტრაცია 100-200 სმ სიღრმეზე მისი კონცენტრაცია არის 0 ან ზდკ-ზე დაბალი. გუმბათის ჭრილის 0-100 სმ სიღრმეზე Hg საშუალო კონცენტრაციაა 5.88 მგ/კგ, 100-200 სმ სიღრმეზე ზდკ დაბალი ან 0-ის ტოლი, 200-250სმ სიღრმეზე 4,84 მგ/კგ და მაქსიმუმ კონცენტრაციას აღწევს 250-300 სმ სიღრმეზე - 18,7 მგ/კგ
ვნებითი კონსტრუქციების როლი მანიპულაციურ პოლიტიკურ რიტორიკაში
No full textThis paper examines the role of passive constructions in manipulative political rhetoric aimed at eliciting emotional responses. Politicians frequently employ the language of hatred and resentment to deepen societal polarization, portraying opposition forces as dangerous enemies while framing their own policies as ethically and morally superior.
Politicians driven by a thirst for power use passive voice for various purposes: at times to convey indignation toward injustice, and at others to enhance their own image through empathy and emotional appeal. However, the frequent use of passive constructions can create ambiguous and obscure rhetoric, leading to negative public reactions and potentially harming the politician’s image.
The study highlights the linguistic impact of passive voice in political discourse, specifically its role in obscuring agency, evading political responsibility, and shaping public perception. The rhetorical analysis of figures such as Donald Trump, Hillary Clinton, and George Bush, etc. demonstrates how this linguistic tool facilitates responsibility avoidance and strengthens emotional appeal.
Although passive constructions are often used in academic writing and media to maintain neutrality, George Orwell (1946) advocates for active voice to ensure clarity and specificity. Consequently, the choice between active and passive voice in political discourse is crucial. Active voice explicitly distributes responsibility, while passive constructions, in certain contexts, serve as instruments of political manipulation. While media frequently employs passive constructions for objective reporting, in practice, this rhetorical strategy is often used to shape public opinion, suppress agency, and manipulate narratives.ეს ნაშრომი განიხილავს პასიური კონსტრუქციების როლს მანიპულაციურ პოლიტიკურ რიტორიკაში, რომელიც ემოციური რეაქციების გამოწვევას ისახავს მიზნად. პოლიტიკოსები ხშირად მიმართავენ სიძულვილისა და ზიზღის ენას, რათა საზოგადოებაში პოლარიზაცია გააძლიერონ. ისინი ოპოზიციურ ძალებს საშიშ მტრად წარმოაჩენენ, ხოლო საკუთარ პოლიტიკას ეთიკურად და მორალურად აღმატებულ ჩარჩოში ათავსებენ.
ძალაუფლების წყურვილის მქონე პოლიტიკოსები ვნებით გვარს სხვადასხვა მიზნისთვის იყენებენ: ზოგჯერ უსამართლობის მიმართ ზიზღის გადმოსაცემად, ხოლო სხვა დროს-ემპათიისა და ემოციური აპელირების გზით საკუთარი იმიჯის გასაძლიერებლად. თუმცა, ხშირად ხდება, რომ პასიური კონსტრუქციების გამოიყენება გაუგებარ და ბუნდოვან რიტორიკას ქმნის, რაც საზოგადოებაში ნეგატიურ რეაქციას იწვევს და შესაძლოა, საბოლოოდ, თავად პლიტიკოსის იმიჯსაც ავნოს.
კვლევის საფუძველზე გამოიკვეთა ვნებითი გვარის ლინგვისტური გავლენა პოლიტიკურ რიტორიკაზე, კერძოდ, როგორ ახდენს ის აგენტის გადაფარვას, პოლიტიკური პასუხისმგებლობის თავიდან არიდებას და საზოგადოებრივი აღქმის ფორმირებას. ისეთი პოლიტიკური მოღვაწეების, როგორიც არიან დონალდ რამპი, ჰილარი კლინტონი, ჯორჯ ბუში და ა.შ. რიტორიკის ანალიზი აჩვენებს, რომ ეს ენობრივი საშუალება ხელს უწყობს პასუხისმგებლობის თავიდან არიდებისა და ემოციური ეფექტების გაძლიერებას.
მიუხედავად იმისა, რომ აკადემიურ წერასა და მედიაში ვნებითი კონსტრუქციები ხშირად ნეიტრალურობისთვის გამოიყენება, ჯორჯ ორუელი [Orwell, 1946] აქტიურ გვარს უპირატესობას ანიჭებს, რათა კომუნიკაცია უფრო მკაფიო და კონკრეტული იყოს. მაშასადამე, პოლიტიკურ დისკურსში აქტიური და პასიური გვარის გამოყენებას განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება. აქტიური გვარი უფრო პირდაპირ და გასაგებად წარმოაჩენს პასუხისმგებლობის განაწილებას, ხოლო პასიური კონსტრუქციები, გარკვეულ კონტექსტში, პოლიტიკური მანიპულაციის ინსტრუმენტად გვევლინება. მედია ხშირად იყენებს პასიურ კონსტრუქციებს მოვლენების ობიექტურად გადმოსაცემად, თუმცა, პრაქტიკაში, ეს რიტორიკული სტატეგია ხშირად ემსახურება საზოგადოებრივი განწყობის ფორმირებას, აგენტის ჩასახშობად და ნარატივების მიზანმიმართული მანიპულაციისთვის
განწყობის ფსიქოლოგიის საკითხები იაკობ გოგებაშვილის საბავშვო მოთხრობებში
No full textIakob Gogebashvili, a prominent Georgian educator and pedagogical reformer, made a significant contribution to the development of educational theory and practice during the late nineteenth and early twentieth century. His pedagogical concept is fundamentally based on the idea of the psychology of disposition. The children’s stories created by him, through their thematic content and methodological structure, serve the principles of developmental education. In his children’s literature,Iakob Gogebashvili articulates a nuanced correlation between the goals of didactic instruction and the foundational principles of educational psychology. In our view, the psychological aspects of learning and teaching remain underexplored in his literary works. His stories stand out for their pedagogically and psychologically appropriate selection of material. During the learning process, students are truly engaged, sensing the power of language, the depth of national roots, love for their homeland, and the value of education. This contributes to their intellectual, moral, aesthetic, physical, and professional development.
The stories of Iakob Gogebashvili are distinguished by the careful pedagogical and psychological selection of material. In the process of studying his works, the student truly attains a certain emotional disposition and gains an understanding of the power of native roots, the significance of language, the love for one’s homeland, and the importance of learning and education. This encompasses various aspects of intellectual, moral, aesthetic, physical, and professional development. "Motives, personality traits, \u27value orientations,\u27 and other individual behavioral factors do not define the exhibited behavior in isolation from one another; rather, they are subordinate to the regulating mode of the holistic personality" [Uznadze 1949].
Iakob Gogebashvili, as one of the foremost authorities on the Georgian language, skillfully and insightfully adapted the contemporary educational approaches and methodology of his era to the linguistic and literary resources of Georgian. He put an incredible amount of work into collecting and adapting existing educational materials in the original language, creating new literature. His ideas in pedagogy were ahead of their time and from a modern point of view, they can be considered a work of the future, respectively, with a pedagogically and psychologically correct editing. Iakob Gogebashvili\u27s pedagogical work is permeated with psychological aspects.By connecting children to their Georgian roots and shaping their identity throughout their lives, he demonstrates the qualities of great educator with a profound understanding of child psychology.გამოჩენილი ქართველი პედაგოგი იაკობ გოგებაშვილი XIX საუკუნის II ნახევრისა და XX საუკუნის დასაწყისის პედაგოგიური აზროვნების ნოვატორია. მისი პედაგოგიკური კონცეფცია მთლიანად განწყობის ფსიქოლოგიის იდეაზეა დაფუძნებული. მის მიერ შექმნილი საბავშვო მოთხრობები თავისი შინაარსითა და აგების მეთოდიკური სტრუქტურით განმავითრებელი სწავლების იდეას ემსახურება.
იაკობ გოგებაშვილმა თავის საბავშვო მოთხრობების შექმნისას აჩვენა მჭიდრო კავშირი დიდაქტიკის ამოცანებსა და სწავლის ფსიქოლოგიის ამოცანებს შორის. ჩვენი აზრით, მის საბავშვო ნაწარმოებებში ნაკლებად არის შესწავლილი სწავლა/სწავლების ფსიქოლოგია.
იაკობ გოგებაშვილის მოთხრობები გამოირჩევა მასალის სწორი პედაგოგიური და ფსიქოლოგიური შერჩევით. მისი შესწავლის პროცესში მოსწავლე ნამდვილად იღებს განწყობას და შეიგრძნობს მშობლიური ფესვების, სიტყვის ძალას, სამშობლოს სიყვარულსა და სწავლა/სწავლების მნიშვნელობას, მათი გონებრივი, ზნეობრივი, ესთეტიკური, ფიზიკური და პროფესიული აღზრდის კუთხით. „მოტივები, პიროვნების ნიშნები, „ღირებულებითი ორიენტაციები“ და ქცევის სხვა ცალკეული ფაქტორები გამოვლინებულ ქცევას უშუალოდ ერთმანეთისგან იზოლირებულად კი არ განსაზღვრავენ, არამედ ემორჩილებიან მთლიანობითი პიროვნების მარეგულირებელ მოდუსს“ [უზნაძე 1949].
იაკობ გოგებაშვილმა, როგორც ქართული ენის საუკეთესო მცოდნემ, დიდი ოსტატობითა და ნიჭით მოარგო მისი ეპოქის თანამედროვე საგანმანათლებლო მიდგომები და მეთოდები ქართული ენისა და სიტყვიერების არსებულ რესურსებს. წარმოუდგენლად დიდი შრომა ჩადო ორიგინალურ ენაზე არსებული სასწავლო მასალების შეკრება-ადაპტირებაში, ახალი ლიტერატურის შექმნაში. მისმა ნააზრევმა პედაგოგიკაში დროს გაუსწრეს და თანამედროვე გადმოსახედიდან ის შეიძლება ჩაითვალოს მომავლის ნაშრომად, შესაბამისად პედაგოგიურად და ფსიქოლოგიურად სწორად წარმართული რედაქციით. იაკობ გოგებაშვილის პედაგოგიური შემოქმედება ფსიქოლოგიური ასპექტებით არის გაჟღენთილი. იგი ბავშვს მყარად აკავშირებს ქართულ ფესვებთან და მთელი შემდგომი ცხოვრების მანძილზე მის იდენტობას განსაზღვრავს. რაც გვაძლევს საშუალებას დავასკვნათ, რომ დიდი პედაგოგი იყო ბავშვის ფსიქოლოგიის უბადლო მცოდნე
ნიკო ნიკოლაძის პუბლიცისტური მოღვაწეობის ძირითადი ასპექტები
No full textThe history of Georgian journalism has known many outstanding figures, but Niko Nikoladze, as a publicist, stands out for his versatile and tireless work. In Georgian historiography, the journalistic activities of the great Georgian have not been adequately studied and covered. That is why we want to present the most important aspects, direction, and themes of N. Nikoladze\u27s journalistic work, which mainly covers the 1960s-1980s.
Niko Nikoladze\u27s journalistic work began during his student years. These were not his first steps in journalism. While still in St. Petersburg, he collaborated with Russian newspapers. In March 1864, she published a short letter, "Bokley and the Women\u27s Issue," in the newspaper „Народное богатство“ (People\u27s Wealt). In August of the same year, N. Nikoladze published an extensive story "Provincial Pictures" in the magazine „Современник“ (Contemporary), which dealt with the role and status of women in the society of that time. N. Nikoladze continues to actively cooperate with the press even during his studies in France. In January 1865, the utopian-socialist Pierre Joseph Proudhon died in Paris. Nikoladze did not share Proudhon\u27s views, but "he liked a man who sincerely strived to make human society better." Therefore, he wrote an essay, "Pierre Joseph Proudhon," which was published on January 21, 1865, in "С-Петербургская Ведомость" (St. Petersburg Gazette). In January of the same year, N. Nikoladze was visited in Paris by Alexander Herzen, who offered him collaboration in „Колокол“ (The Bell) and commissioned him to write an article “On the ongoing peasant reform in the Caucasus”. This article was published by the editorial office of „Колокол“ upon receipt. After the first successful article in Paris, N. Nikoladze published two more articles in the issues of „Колокол“ dated August 1 and September 15, 1865: „Наши будущие адвокаты перед Московскими ведомостями“ and „Июньские дни в Тифлисе“.
The great Georgian\u27s collaboration with Alexander Herzen did not last long. Serious differences of opinion emerged among them. Nikoladze accuses and criticizes Gertsen for "attempting to reconcile with the government." Thus, in September 1865, N. Nikoladze ceased his collaboration with „Колокол“, left the country and moved to Switzerland to study. Just like in Paris, Niko also works as a journalist in Switzerland alongside his studies. In 1866, his book "Government and the New Generation" was published in Russian. This book is a summary of the author\u27s political views of that period, which aims to provide a political assessment of the activities of the government, on the one hand, and the "young emigration" on the other (Nikoladze 1962:317-369).
In the work, the author harshly criticizes the tsarist government. He points out in detail to the readers the frauds committed by the government of Alexander II in the 1860s while implementing the peasant reform. As for the "new generation", in Nikoladze\u27s opinion, they are fighting for a social order where all privileges will be abolished. As for the issue of the struggle for national freedom, he said, "The new generation says: Russia has no right to rule over a country that wants to be its own master and manage its own affairs" (ibid., 355).
As we can see, during his studies in Europe, N. Nikoladze was actively engaged in journalistic activities. His articles deal with important political or social issues of the period and arouse lively interest among readers. After completing his studies, he returned to Georgia from Europe and, together with S. Meskhi, began working at the newspaper "Droeba" in the spring of 1870. „Droeba" was founded on March 4, 1866, under the editorship of Giorgi Tsereteli. This was the first Georgian political newspaper that actively discussed the country\u27s pressing domestic and foreign policy issues. Critical journalistic articles published in the newspaper "Droeba" earned N. Nikoladze public recognition and love. His letters were distinguished by their diversity of topics and broad erudition. Nikoladze, in the pages of "Droeba", pays great attention to the discussion of social and economic problems of society, as well as the analysis of international political problems.
Unfortunately, disagreements soon arose between S. Meskhi and N. Nikoladze. They take turns preparing issues of "Droeba." The newspaper was published like this for several months, which obviously could not last long. Therefore, N. Nikoladze appealed to the Crown Prince of the Caucasus to be granted permission to publish the Russian-language newspaper " Обзор " (Review). This request, as a politically unreliable person, was not granted. Then Niko found another solution. He agreed with Giorgi Tsereteli and requested the right to publish the magazine "Collection" on his behalf. The magazine "Krebuli" was published under the editorship of N. Nikoladze until the summer of 1871. At the same time, he continued his fruitful work in "Droeba".
 
მწერლის ინდივიდუალური ხელწერის შექმნის ზოგიერთი შესაძლებლობისათვის ქართულში (დავით თურდოსპირელის შემოქმედების მიხედვით)
No full textA short prose work, which is mainly characterized by a small number of characters, concise storytelling, and, in many cases, an unexpected ending, requires great experience and skill from the writer. Observation has shown that Davit Turdospireli often conveys the main idea in one meaningful word and offers it as a title. In such cases, different forms of nouns are mainly used: „წიწაკა“ [tsitsaka] (Pepper);,,ბუხარი“ [bukhari] (fireplace); ,,მეძავები“ [medzavebi] (prostitutes); ,დარბაზში“ [darbazshi] (in the hall); ,,დღესასწაულზე“ [dghesaswaulze] (At the celebration); ,,ყვავილთა შორის“ [kvavilta shoris] (Among the flowers);,,ომიანობანა“ [omianoba] (Warfare); ,,ხეტიალი“ [khetiali] (wondering)...
The uniqueness and specificity of verb functioning as predicate in the Georgian language allow writers to use them as titles, conveying the main idea through simple or compound verb-adverb forms: „ვიხარხარებდი“ [vikharkharebdi] (I would have been roaring with laughter); „დაიგვიანე“ [daigviane] (You are late); The verb functioning as predicate creates a highly productive two-part model with a noun, and sometimes with an adverb: ,,მოცქრიალებს გაზაფხული“ [motsqrialebs gazapkhuli] (Spring is shimmering); “მიდიან ნისლები“ [midian nislebi] (The mist is leaving); „გაჩერდა ჟამი“ [gacherda jami] (Time has stopped); ,,მე შეგაეშხე“ [me shegaeshkhe] (I have gifted you the oomph); ,,შინ მიჰყავთ“ [shin mihkavt] (They are taking [him/her] home) ... ... Models of prepositional (and rarely postpositional) constructions that define and limit adjectives and nouns are also frequently confirmed as titles: „მჭკნარს ფოთლებთან“ [mtchknars poTlebTan] (Withered with the leaves); ,,გაწყვეტილი ზღაპარი“ [gatskvetili zghapari] (A broken fairy tale); ,,სიხარული უმწვერვალესი“\u27 [sikharuli umtsvervalesi] (The greatest joy)... Relatively less – pronoun + noun model: ჩვენი ბინა" [chveni bina] (our apartment) და "ჩემი ულტიმატუმი" [ჩემი ულტიმატუმი] (my ultimatum). However, the noun-based two-part and mixed (three-part, sometimes more) models clearly dominate: ,,ყურძნის ქურდები“; ,,ტყის ხანძარი“; ,,გულების სამრეცხაო“; ,,ობლის კვერი“... "ყურძნის ქურდები" [kurdznis qurdebi] (Grape thieves), "ტყის ხანძარი" [tkis khandzari] (Forest fire), "გულების სამრეცხაო" [gulebis samretskhao] (Heart laundromat), და "ობლის კვერი" [ობლის კვერი] (Orphan\u27s bread).
It is noteworthy that titles expressed with proper names, specifically the names of people, surnames, or pseudonyms, are common: „ამირანი“ [amirani] (Amirani), „ბეგლარ ახოსპირელი“ [beglar akhospireli] (Beglar Akhospireli)", ,,ძეძვია“ [dzedzvia] (Dzedzvia)... In some cases, proper names function as determiners or boundaries: „შოთას სინანული“ [shotas sinanuli] (Shota\u27s Repentance), ,,მწყემსი გოგია“ [mtskemsi gogia] (Shepherd Gogia)... When studying the characteristics of these titles, it was found that, although less frequently, numerical names also appear: „ორი ბექობი“ [ori beqobi] (Two Hillock), ,,პირველი დავალება“ [pirveli davaleba] (The First Assignment), ,,შვიდაბაზიან ოთახში“ (shvidbazian otakhshi) (In the Seven-Sided Room)... In certain cases, titles are not individual words or phrases, but complete sentences with or without expansion, containing a verb: ,,მოცქრიალებს გაზაფხული“ [motsqrialebs gazapkhuli] (Spring is shimmering), ,,იებისაც კი ეშინიანთ“ [iebisats ki eshiniat] (Even the Violets Are Afraid), ,,წერილი მისწერეს პოეტს“ [tserili mistseres poets] (The Letter Was Sent to the Poet)... One group consists of character-based titles, which inform the reader, even before reading the work, about who or what the text is about: ,,დავით და კონსტანტინე“ [davit da konstantine] (David and Konstantine), ,,მწყემსი გოგია” [mtskemsi gogia] (Shepherd Gogia)… It is noteworthy that the direct expression of texts as titles, originating from a character\u27s spoken phrase, is significant. Authors attempt to evoke expression by turning the character\u27s exclamation at a moment of emotion or climax into the title: „ბულბულის სტვენით გეძახდი!“ [bulbulis stvenit gedzakhdi] (I Called You with the Nightingale\u27s Song!); „შემოდგომის მწუხრს დავიბადე!“ [shemodgomis mtsukhrs davibade] (I Was Born at the Dusk of Autumn!); It is known that a title can be emotionally neutral in meaning or emotionally charged. One of the signals of its realization is the use of interjections: ,,ვაშა გაღვიძებულ სიცოცხლეს“ [vasha gaghvidzebul sitsotskhles] (Hurrah to the Awakened Life!); ,,ახ, რას უზამ ამ ლაწირაკებს!“ [akh, ras uzam am latsirakebs] (Ah, what will I do to these Rascals!)... One of the means of emphasizing the expressiveness of a title is the case of lexical repetition: „არ ვეურჩებით, არ ვეურჩებით“ [ar veurchebit, ar veurchebit] (We Don’t Disobey, We Don’t Disobey); „გცივა, გცივა“ [gtsiva, gtsiva] (Are You Cold, Are You Cold?); „ამოუცნობი ვარ, ამოუცნობი“ [amoutsnobi var, amoutsnobi] (I Am Unknowable, I Am Unknowable)...
A detailed review of titles gives us the opportunity to freely define the writer’s thematic choices – about whom or what they wrote, what concerns the writer had, and more. Our interest, based on them, is to create a linguocultural paradigm—to explore what the writer writes for future generations and how; what are the concepts that must have an eternal reflection in the Georgian mentality; what should people/young people be prepared for in life?!
Logically, the question arises: What is the writer\u27s language like? What linguistic tools does he use to give substance to his message and attract the reader? David Turdospireli’s texts are rich in such possibilities. The most notable is his lexicon, which stands out for its abundance and diversity. Even with a quick glance, it clearly demonstrates the writer’s unparalleled range—there is a harmonious coexistence of synonyms, original word constructions, repetition, creation and formation, colloquial/dialectical forms, and archaic vocabulary. This, in turn, determines the semantic richness of their emotional field, their artistry, and the precision with which ideas are expressed.
 
სარეკლამო ტექსტების ენობრივი მახასიათებლები ქართულში
No full textThe choice of language, lexical units, and sentence structures for advertising texts depends on the purpose of creating the advertisement.
Advertising texts should be structured in such a way as to clearly provide potential customers with information about the product or service. In addition, it is important to present their advantages in the text. Linguistic means and tactics should be chosen in such a way that the reader (i.e., potential customer) naturally perceives the value and need for the offered products and services. This significantly increases the likelihood that the customer will purchase the offered product, which is the main and ultimate goal of advertising.
Advertising language is a unique form of language that contains specific features, the use of which significantly improves the effect of advertising.
As a result of studying Georgian materials, the following features of the advertising language can be identified: Active call to action (verbs containing action verbs, their repetition).
Conciseness (short and simple texts, texts containing complex syntactic structures are rarely used).
Attracting attention by the deliberate use of grammatically incorrect forms, the inclusion of neologisms in the advertising text, grammatical solecism, rhymes, semantic deviations.
Maintaining attention and interest, which involves the inclusion of non-ordinary language structures, literary figures in the text.
The use of informal language creates an atmosphere of directness and trust with the potential consumer. In this regard, the texts highlight the deliberate use of “public colloquialisms” (a term coined by Jeffrey Leach), forms of colloquial language.
Inclusion of pronouns this, that, they... and adverbs there, here, everywhere... in the language of advertisements to create an immediate situation and context.
Inclusion of rhetorical and artistic devices in the text.
Repeating the names of brands and products several times in the advertising text, which helps to remember the product and the advertising messages related to it.
Giving clear instructions on what to do in order to encourage the potential consumer to take action. For this purpose, the use of imperative forms of verbs.
Elliptic sentences, when the name of the advertising subject is omitted.
Since the advertising text should evoke a positive mood in the reader towards the product, prohibitions and negative forms are almost never used.
The “strategy of using the positive” is conveyed at the lexical level by including adjectives with positive meanings in the text.
Interrogative sentences help establish a direct connection with the reader.
Direct communication with readers, which makes the advertising text memorable.
Using above mentioned strategies in the advertising text increases the potential that the text will achieve its ultimate goal and increase product awareness and sales