E-Journals Portal of Association for Science
Not a member yet
4096 research outputs found
Sort by
THE SCIENTIFIC DISCUSSION OF KEY ISSUE ASPECTS OF EXPANDING ROLE OF PHYSICAL MEDICINE AND REHABILITATION SPECIALISTS IN MODERN MEDICINE, CLINICAL PRACTICE AND HEALTHCARE SYSTEMS IN GENERAL
No full textThe contemporary landscape of healthcare is undergoing profound transformations, and within this shifting paradigm the discipline of physical medicine and rehabilitation (PM&R) has steadily emerged as an indispensable cornerstone of comprehensive, patient-centered medical care. The scientific discussion surrounding the expanding role of physical medicine and rehabilitation specialists emphasizes not only their established contributions in restoring functional capacity and enhancing quality of life, but also their increasingly recognized involvement in integrative, preventive, and multidisciplinary approaches that address the complex interplay between acute disease management, chronic conditions, long-term disability, and population health outcomes. Historically, the field of PM&R was primarily confined to the management of musculoskeletal and neurological impairments, trauma recovery, and disability-related conditions. However, the scope of practice has broadened significantly in recent decades, extending into domains of evidence-based pain management, neurorehabilitation, oncological rehabilitation, sports medicine, cardiopulmonary rehabilitation, geriatric rehabilitation, and even novel areas such as regenerative medicine, robotics-assisted recovery, and digital therapeutics. This expansion reflects not only scientific advances but also systemic imperatives to improve functionality, decrease hospitalization rates, minimize healthcare costs, and foster reintegration of patients into their communities and workplaces.
The growing relevance of rehabilitation specialists is also framed within the context of global demographic changes. With aging populations, rising prevalence of non-communicable diseases, and increased survival following critical illnesses and injuries, the healthcare system faces unprecedented demand for specialized expertise in recovery, adaptation, and maintenance of independence. Physical medicine and rehabilitation specialists serve as key coordinators in addressing these demands, operating at the intersection of clinical medicine, public health, social support, and patient advocacy. Their ability to bridge acute interventions with long-term continuity of care highlights their evolving function as strategic actors in multidisciplinary healthcare teams. Moreover, rehabilitation medicine provides a crucial humanistic perspective within medicine, one that prioritizes the restoration of autonomy, participation, and dignity alongside traditional metrics of morbidity and mortality reduction.
From a clinical practice perspective, the role of PM&R specialists has also expanded in terms of diagnostic acumen and therapeutic innovation. They employ advanced diagnostic imaging, electrophysiological techniques, and functional assessments not only to evaluate impairment but also to design individualized rehabilitation plans that are tailored to patient-specific goals. Rehabilitation physicians are increasingly engaged in the integration of pharmacological strategies with non-pharmacological interventions, employing interventional pain procedures, spasticity management techniques, and regenerative modalities such as platelet-rich plasma or stem cell therapies. Additionally, with the advent of artificial intelligence, tele-rehabilitation, wearable devices, and sensor-based technologies, rehabilitation specialists are harnessing digital health innovations to deliver personalized, continuous, and remote care that transcends the physical boundaries of hospital or clinic. This technological expansion enhances accessibility for patients in underserved areas while also promoting adherence and real-time monitoring of outcomes.
The healthcare system implications of this expanding role are multifaceted. Economically, rehabilitation medicine contributes to significant reductions in healthcare expenditures by shortening hospital stays, reducing readmissions, and preventing complications such as contractures, pressure ulcers, or recurrent falls. Functionally, it empowers patients to regain independence, return to work, and actively participate in society, which has far-reaching implications for productivity and social cohesion. Policy frameworks worldwide increasingly recognize rehabilitation as a core component of universal health coverage, as endorsed by the World Health Organization, emphasizing its status not as an optional adjunct but as a fundamental right and necessity for populations. This acknowledgment necessitates stronger integration of rehabilitation specialists into healthcare systems at primary, secondary, and tertiary levels, ensuring equitable access and sustainable delivery of services.
The expanding role of PM&R specialists also encompasses a growing academic and research dimension. Rehabilitation medicine is contributing to an enriched body of scientific knowledge on neuroplasticity, functional recovery, biomechanics, and psychosocial adaptation. It is also at the forefront of translational research bridging basic science discoveries—such as stem cell biology, neuroregeneration, and bioengineering innovations—with clinical applications aimed at restoring lost functions or compensating for permanent deficits. Collaborative networks of rehabilitation researchers, engineers, and clinicians are advancing cutting-edge innovations including brain-computer interfaces, exoskeleton-assisted mobility, and virtual reality-based training, which are redefining the boundaries of what can be achieved in functional recovery. Rehabilitation specialists, by virtue of their holistic perspective, also play a pivotal role in evaluating outcomes not merely in terms of biological parameters but in broader measures of quality of life, participation, and societal reintegration, thus enriching the discourse on what constitutes meaningful recovery in medicine.
The educational implications of this transformation are equally noteworthy. As the demand for rehabilitation expertise increases, medical curricula worldwide are gradually incorporating more structured training in rehabilitation sciences, functional assessment, disability studies, and interprofessional collaboration. Rehabilitation specialists are increasingly serving as educators, mentors, and leaders who cultivate awareness of functionality-oriented care among future healthcare professionals. By fostering interprofessional education and teamwork, rehabilitation medicine enhances collaboration across medical, nursing, therapy, and social work disciplines, thus promoting integrated and patient-centered care pathways
გაფართოებული სპექტრის ბეტა-ლაქტამაზების გავრცელება ნოზოკომური პნევმონიის მქონე პაციენტებიდან გამოყოფილ Pseudomonas aeruginosa-ს შტამებში
No full textNosocomial pneumonia remains a significant cause of morbidity and mortality in healthcare settings, despite advancements in preventative measures, technology, and antimicrobial therapies. It is among the most common nosocomial infections in intensive care units and has a substantial impact on healthcare costs, particularly when involving multidrug-resistant pathogens. Identifying the causative agents of this infection is crucial for successful treatment. The presence of extended-spectrum β-lactamases (ESBLs) is significant as they are associated with multidrug resistance and therefore determine the severity of disease outcome.
We studied the composition of bacteria isolated from patients with nosocomial pneumonia, identified the most frequent pathogen, and spread ESBLs in these strains. Isolated bacterial species were identified by standardized identification systems. A total of 158 strains of seven bacterial species were identified (P.aeruginosa, A.baumannii, K.pneumoniae, Enterobacter spp., S.aureus, S.pneumoniae, and E. coli). Gram-negative bacteria were significantly more prevalent (77.21%) than gram-positive bacteria (22.78%). P.aeruginosa infection was the most common (31.01%). One of the factors determining multidrug resistance, ESBLs, was detected in high frequency in P.aeruginosa strains (93.87%). This result indicates a diverse spectrum of bacteria isolated from patients with nosocomial pneumonia, in which gram-negative bacteria were the main causative agents. A high frequency of ESBLs was also detected in the most prevalent P.aeruginosa strains. This predominance of gram-negative bacteria underscores their critical role as the main causative agents of nosocomial pneumonia.
Detection of the etiologic agent in patients with nosocomial pneumonia contributes to proper monitoring of the infection and determining the optimal treatment tactics.ნოზოკომური პნევმონია ჯანდაცვის დაწესებულებებში ავადობისა და სიკვდილიანობის მნიშვნელოვანი მიზეზია. მიუხედავად პრევენციული ზომებისა და ანტიმიკრობული თერაპიის მიღწევებისა, ინტენსიური თერაპიის განყოფილებებში იგი კვლავ ერთ-ერთ ყველაზე გავრცელებულ ნოზოკომურ ინფექციად რჩება და მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს ჯანდაცვის ხარჯებზეც. პრობლემა განსაკუთრებით მწვავდება მულტირეზისტენტული პათოგენების არსებობისას. წარმატებული მკურნალობისთვის მნიშვნელოვანი საკითხია ამ ინფექციის გამომწვევი აგენტების იდენტიფიცირება. ბაქტერიებში გაფართოებული სპექტრის ბეტა-ლაქტამაზების (Extended-spectrum β-lactamases - ESBLs) არსებობა მნიშვნელოვანი პრობლემაა, რადგან ისინი დაკავშირებულია მულტირეზისტენტობასთან და აქედან გამომდინარე, განაპირობებს დაავადების გამოსავლის სიმძიმეს. შევისწავლეთ ნოზოკომიური პნევმონიით დაავადებული პაციენტებისგან გამოყოფილი ბაქტერიების შედგენილობა, გამოვავლინეთ მათ შორის ყველაზე გავრცელებული პათოგენი და მათში ESBLs-ების გავრცელება.
გამოყოფილი ბაქტერიული სახეობების იდენტიფიცირება მოხდა სტანდარტული საიდენტიფიკაციო სისტემების გამოყენებით. სულ იდენტიფიცირებული იყო შვიდი სახეობის ბაქტერიის 158 შტამი (P.aeruginosa, A.baumannii, K.pneumoniae, Enterobacter spp., S.aureus, S.pneumoniae და E. coli). გრამ-უარყოფითი ბაქტერიები მნიშვნელოვნად უფრო ხშირი იყო (77.21%), ვიდრე გრამ-დადებითი ბაქტერიები (22.78%). ყველაზე გავრცელებული იყო P.aeruginosa-ინფექცია (31.01%). მულტირეზისტენტობის განმსაზღვრელი ერთ-ერთი ფაქტორი - ESBLs, მაღალი სიხშირით გამოვლინდა P.aeruginosa შტამებში (93.87%). მიღებული შედეგი მიუთითებს ნოზოკომიური პნევმონიით დაავადებული პაციენტებისგან გამოყოფილი ბაქტერიების მრავალფეროვან სპექტრზე, რომელშიც ძირითადი პათოგენები გრამ-უარყოფითი ბაქტერიები იყო. გრამ-უარყოფითი ბაქტერიების ეს სიხშირე ასახავს მათ მნიშვნელოვან როლს ნოზოკომიური პნევმონიის განვითარებაში. ნოზოკომიური პნევმონიის მქონე პაციენტებში ეტიოლოგიური აგენტის იდენტიფიცირება ხელს უწყობს ინფექციის სათანადო მონიტორინგს და ოპტიმალური მკურნალობის ტაქტიკის განსაზღვრას
„Apis mellifera“ ფუტკრის შხამის ბიოქიმიური და ფიზიკურ-ქიმიური თვისებები
No full textThis work aimed to study the influence of environmental pollutants on the biochemical and physicochemical characteristics of honey bee venom. When studying the activity of phospholipase A2, the research material was samples of honeybee venom (Apis mellifera), collected from bees in apiaries in the vicinity of the cities of Baku, Sumgait, and Zakatalli in the spring. The activity of the enzyme phospholipase A2 in the venom was determined by the titrimetric method. As a result of the conducted studies, it was revealed that the activity of phospholipase in the venom collected in the vicinity of the city of Baku, Sumgait and Zakatalla is 134.7 IU/mg, 155.7 IU/mg and 183.7 IU/mg, respectively The absorption bands of the stretching vibrations of the N-H, O-H, ≡C-H, S-H groups in the frequency range of 3675, 3420, 2963, 2918cm-1 in the IR spectra of the poison and the stretching vibrations of hydrogen associated with the saturated carbon atom in the CH2 groups in the frequency range of 1385 cm-1 were identified. It was experimentally established that the lowest activity of phospholipase A2 was found in the vicinity of Baku (134.7 IU/mg), the highest in Zakatally (183.7 IU/mg, P˂0.001). Revealed in the frequency range of 1733, 1653 1295,1250 cm-1, stretching vibrations of cumulated bonds are also noted - C = N, C=C; C=O. In the infrared spectra of the studied samples, stretching vibrations of OH groups in the range of 617,525,419 cm-1 and deformation vibrations of OH groups in the range of 1540 cm-1 were obtained. At present, it has been possible to isolate many biologically active substances of animal origin and study their biochemical, physicochemical, pharmacological, and toxicological properties. The study of biochemical, physicochemical properties of apitoxin is of great importance in developing conditions for radiation sterilization of both the venom and preparations based on them, which is the basis of the concept and strategy for the rational use of bioresources, one of the components of which in Azerbaijan is the honey bee.კვლევის მიზანი იყო ფუტკრის „Apis mellifera“-ს შხამის ბიოქიმიურ და ფიზიკურ ქიმიურ მახასიათებლებზე გარემოს დამაბინძურებლების გავლენის შესწავლა ფოსფოლიპაზა A2-ის აქტივობის მაგალითზე. ფუტკრის „Apis mellifera“ შხამის ნიმუშები, შეგროვდა გაზაფხულზე ქალაქ ბაქოს, სუმგაითისა და ზაქათალის მიმდებარე საფუტკრეებში. შხამში ფერმენტ ფოსფოლიპაზა A2-ის აქტივობა განისაზღვრა ტიტრიმეტრიული მეთოდით. ექსპერიმენტულად დადგინდა, რომ ფოსფოლიპაზა A2-ის ყველაზე დაბალი აქტივობა დაფიქსირდა ბაქოს მიდამოებში გავრცელებულ ფუტკრის შხამში (134,7 სე/მგ), სუმგაითის-155,7სე/მგ, ყველაზე მაღალი, კი ზაქათალას ნიმუშში (183,7სე/მგ, P˂0,001). N-H, O-H, ≡C-H, S-H ჯგუფების IR-ანალიზით შთანთქმის სპექტრი 3675, 3420, 2963, 2918სმ-1 სიხშირის დიაპაზონშია. CH2 ჯგუფებში გაჯერებული ნახშირბადის ატომთან დაკავშირებული წყალბადის სპექტრი 1385სმ-1 სიხშირის დიაპაზონში გამოვლინდა. 1733, 1653 1295,1250სმ-1 სიხშირის დიაპაზონში, ასევე აღინიშნება კუმულირებული ბმების სპექტრები - C = N, C=C; C=O. ინფრაწითელ სპექტრში ნიმუშების ანალიზით მიღებული იქნა OH ჯგუფების ზოლი 617,525,419 სმ-1 დიაპაზონში და OH ჯგუფების დეფორმაციის ზოლი 1540 სმ-1 დიაპაზონში. შესაძლებელი გახდა ცხოველური წარმოშობის მრავალი ბიოლოგიურად აქტიური ნივთიერების გამოყოფა და მათი ბიოქიმიური, ფიზიკურ-ქიმიური, ფარმაკოლოგიური და ტოქსიკოლოგიური თვისებების შესწავლა. აპიტოქსინის ბიოქიმიური, ფიზიკოქიმიური თვისებების შესწავლას დიდი მნიშვნელობა აქვს როგორც შხამის, ასევე მათზე დაფუძნებული პრეპარატების შემუშავებისათვის
სურსათის აფლატოქსინებზე კვლევის შედეგების შეფასება საქართველოში
No full textThe presence of aflatoxins in food remains a significant food safety challenge in Georgia. This study aimed to evaluate the monitoring results of the National Food Agency of Georgia for the period 2019–2025. According to the findings, no aflatoxin M1 was detected in dairy samples in 2019; however, from 2022 onward, there has been an increase in the number of positive samples. In 2025, five samples exceeded the permissible aflatoxin M1 limits. Testing of hazelnut samples showed relatively low contamination levels (1.6%), though export-oriented products are subject to stricter controls. Armenia’s experience demonstrated that effective regulations can minimize aflatoxin contamination in dairy products. The study concludes that Georgia needs to strengthen the control of animal feed quality, improve storage conditions, raise farmer awareness, and enhance monitoring and laboratory capacities to ensure food safety and protect public health.საქართველოში სურსათში აფლატოქსინების გავრცელების საკითხი მნიშვნელოვან გამოწვევად რჩება. კვლევის მიზანი იყო სურსათის ეროვნული სააგენტოს მიერ 2019-2025 წლებში ჩატარებული მონიტორინგის შედეგების შეფასება. მიღებული მონაცემების მიხედვით, 2019 წელს აფლატოქსინ M1 რძის ნიმუშებში არ დაფიქსირდა, თუმცა 2022 წლიდან ნიმუშების დადებითი მაჩვენებლების ზრდა შეინიშნება. 2025 წელს 5 ნიმუშში დაფიქსირდა ნორმების გადაჭარბება. თხილის ნიმუშების კვლევებმა შედარებით დაბალი დაბინძურების დონე აჩვენა (1.6%), თუმცა ექსპორტისთვის განკუთვნილ პროდუქციაზე კონტროლი მკაცრია. სომხეთის გამოცდილებამ აჩვენა, რომ სწორი რეგულაციებით შესაძლებელია აფლატოქსინების დონის შემცირება. დასკვნის მიხედვით, საქართველოში საჭიროა ცხოველთა საკვების ხარისხის გაკონტროლება, შენახვის პირობების გაუმჯობესება, ფერმერთა ცნობადობის დონის ამაღლება და მონიტორინგის სისტემების გაძლიერება
გულ-სისხლძარღვთა სისტემის დაავადებების რისკის ფაქტორების ინფორმირებულობის დონე თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის სტუდენტებში
No full textThis study assessed the awareness of cardiovascular disease (CVD) risk factors among 142 students of Tbilisi State Medical University using an anonymous questionnaire. Results showed most students recognize key risk factors, including unhealthy lifestyle, physical inactivity, substance addiction, diabetes, and high cholesterol. However, knowledge gaps remain, especially concerning gender differences in CVD risk among diabetic patients. Given cardiovascular diseases’ leading role in non-communicable disease mortality globally, improving student awareness through educational programs focused on healthy lifestyles and prevention is essential to reduce disease burden.კვლევამ, ანონიმური კითხვარის გამოყენებით, შეაფასა გულ-სისხლძარღვთა სისტემის დაავადებების (გსდ) რისკ-ფაქტორების შესახებ ინფორმირებულობის დონე თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის 142 სტუდენტში. შედეგებმა აჩვენა, რომ სტუდენტების უმეტესობა იცნობს ძირითად რისკ-ფაქტორებს, მათ შორის არაჯანსაღ ცხოვრების წესს, ადინამიას, ნივთიერებებზე დამოკიდებულებას, დიაბეტს და სისხლში ქოლესტერინის მაღალ დონეს, თუმცა, ცოდნის ხარვეზები კვლავ არსებობს, განსაკუთრებით დიაბეტით დაავადებულ პაციენტებში გსდ-ის რისკის სქესობრივ თავისებურებებთან დაკავშირებით
ანთებითი, ენდოკრინული და ვასკულური ბიომარკერების პლაზმური დონის ცვლილების ზეგავლენა ფილტვის ტუბერკულოზის შაქრიანი დიაბეტი ტიპი-2-თან კომორბიდობის ფორმირებასა და პროგნოზზე
No full textTuberculosis (TB) remains as a most disseminated infectious disease resulting in different complications and lethal outcome. Studies conducted in last decades showed the increase frequency of pulmonary tuberculosis (PTB) in subjects suffered by diabetes mellitus type-2 (DMT2).
The goal of the present investigation was to study the modulatory action of inflammatory cytokines (IL-1B, TNFα), vasoactive agents: epoxyeicosatrienoic acids (EETs), endothelin-1 (E-1), vascular endothelium growth factor (VEGF), resistin (R), lipid spectrum, catecholamines (noradrenaline, epinephrine) and endocrine factors – leptin and adiponectin plasma levels alterations in the formation and prognosis of PTB and PTB comorbid with DMT2. Observational study was carried out in 2023-2025 years period in Tbilisi National Center for Tuberculosis and Lung Diseases (Georgia). Recruiting male and female adult patients (18 and more years old, n=50) were divided into 3 groups: a) Healthy volunteers (HV)-n=10; b) Subjects with newly diagnosed PTB-n=20; c) Patients with PTB coincident with DMT2 (PTBDMT2)-n=20.
All patients were involved in this study according inclusion and exclusion criteria. The existence of MTB along with clinical symptoms and X-rays examinations was confirmed by Gene Xpert MTB/RiF ULTRA Test. Plasma concentrations of abovementioned agents as well as glycemic control of fasting glucose, insulin and glycated hemoglobin - (HbA1C%) levels was performed by ELISA Kits method. Insulin resistance (IR) was calculated by HOMA-index using formula: [(fasting glucose (mmol/L X fasting insulin (micromole/L/22,5)]. Receiving results revealed in subjects suffered by PTBDMT2 significantly higher plasma level of cytokines IL-1 31,4 (4,2-60,0) pg/ml, P<0,1534) and TNFα 76,2 (3,5-120,0) pg/ml, P<0,0001), that more expressively positively correlated with elevated concentrations of vasoactive agents – E-1 10,3 (3,5-18,4) pg/ml, P<0,0008), catecholamines, VEGF 917,44 (400,0-1495) pg/ml, P<0,00054), R 43,8(14-259) pg/ml, P<0,03846) and endocrine factor leptin 2,02 (0,34-5,8) pg/ml, P<0,00001), providing marked negative relationship to EETs 6,9 (4,8-9,9) pg/ml and adiponectin 95,47 (18-305) pg/ml, P<0,00694) as compared to the same values of PTB and especially HV groups of patients. Such events were associated with lipid spectrum disorders in PTB and PTBDMT2 patients.
It is suggesting that cytokines, vasoactive and endocrine agents can be considered as potential biomarkers for early diagnostic and assessment of treatment effectiveness and outcome of PTB and PTBDMT2.ტუბერკულოზი რჩება ერთ-ერთ ყველაზე დისემინირებულ ინფექციურ დაავადებად, რომელიც ხასიათდება სხვადასხვა გართულებებით და ლეტალური გამოსავლით. ბოლო ათწლეულში ჩატარებული კვლევები ადასტურებს ფილტვის ტუბერკულოზის (ფტ) სიხშირის ზრდას პაციენტებში მეორე ტიპის შაქრიანი დიაბეტით (შდც2).
წარმოდგენილი კვლევის მიზანს წარმოადგენდა ანთებითი ციტოკინების (IL-1B, TNFα), ვაზოაქტიური აგენტების: ეპოქსიეიკოზატრიენოის მჟავების (EETs), ენდოთელინი-1 (E-1), ენდოთელური ზრდის ფაქტორის (VEGF), რეზისტინის (R), ლიპიდური სპექტრის, კატექოლამინების (ნორადრენალინი, ადრენალინი) და ენდოკრინული ფაქტორების (ლეპტინი და ადიპონექტინი) პლაზმური ცვლილების მოდულატორული როლის შესწავლა ფტ-ის ფორმირებასა და მიმდინარეობის პროგნოზზე შდტ2-თან კომორბიდობის დროს. ობსერვაციული კვლევა ჩატარდა 2023-2025 წლების პერიოდში თბილისის ტუბერკულოზის და ფილტვის დაავადებათა ეროვნულ ცენტრში. რეკრუტირებული ორივე სქესის პაციენტები (18 წლის და მეტი ასაკის, n=50) დაყოფილ იქნა 3 ჯგუფად: ა) ჯანმრთელი მოხალისეები (ჯმ), n=10; ბ) სუბიექტები ახლად დადგენილი ფტ-ით, n=20; გ) პაციენტები ფტ-ით შდტ2-თან კომბინაციაში, n=20. ყველა პაციენტი ჩართული იქნა კვლევაში ჩართვის და გამორიცხვის კრიტერიუმების მიხედვით. ტუბერკულოზის მიკობაქტერიის (MTB) არსებობა კლინიკური სიმპტომებისა და რენტგენოლოგიური კვლევის გარდა დასტურდებოდა Gene Xpert MTB/RiF ULTRA ტესტის მეშვეობით. ზემოაღნიშნული აგენტების პლაზმური კონცენტრაციები, ისევე როგორც გლიკემიური კონტროლი უზმოზე გლუკოზის, ინსულინისა და გლიკოლიზირებული ჰემოგლობინის (HbA1c%) პლაზმური დონის განსაზღვრით გაზომილ იქნა ELISA Kits-ის მეთოდით. ინსულინის რეზისტენტობის (ირ) კალკულაციისთვის HOMA-index-ის განსაზღვრით ვიყენებდით ფორმულას: [(გლუკოზა უზმოზე mmol/L X ინსულინი უზმოზე (micromole/L/22,5)]. მიღებული შედეგებიდან გამომდინარე, ფტშდტ2-ით დაავადებულ პაციენტებს აღენიშნებოდათ სტატისტიკურად სარწმუნო პლაზმური დონის მომატება: IL-1 (31,4 (4,2-60,0პგ/მლ, P<0,1534); TNFα (76,2 (3,5-120,0პგ/მლ, P<0,0001), რაც უფრო გამოხატული პოზიტიური კორელაციით ხასიათდებოდა ვაზოაქტიური აგენტის E-1(10,3(3,5-18,4პგ/მლ, P<0,0008), კატექოლამინების, VEGF - 917,44 (400,0-1495პგ/მლ, P<0,00054; R 43,8 (14-259ნგ/მლ, P<0,03846) და ენდოკრინული ფაქტორის ლეპტინის - 2,02 (0,34-5,8ნგ/მლ, P<0,00001) მიმართ და ავლენდა გამოხატულ ნეგატიურ ურთიერთკავშირს EETs-თან 6,9 (4,8-9,9ნგ/მლ) და ადიპონექტინთან მიმართებაში (95,47 (18-305პგ/მლ, P<0,00694) ფტ-ის და ჯმ-ების ჯგუფებთან შედარებით. ეს ცვლილებები ასოცირდებოდა ლიპიდური სპექტრის დარღვევასთან ფტ და ფტშდტ2-ით დაავადებულ პაციენტებში.
კეთდება დასკვნა, რომ ციტოკინები, ვაზოაქტიური და ენდოკრინული აგენტები შეიძლება განხილულ იქნეს როგორც პოტენციური ბიომარკერები ფტ და ფტშდტ2-ის მქონე პაციენტებში დაავადების ადრეული დიაგნოსტიკის, მისი მკურნალობის ეფექტიანობისა და გამოსავლის თვალსაზრისით
მალთაშუა დისკის თიაქრის განვითარების რისკის ფაქტორები და მენეჯმენტი
No full textA herniated intervertebral disc is one of the most common and complex pathologies of the musculoskeletal system, causing significant harm to both the physical and psychological health of an individual. Each year, numerous people develop disc herniation, which lowers their quality of life and imposes a substantial financial burden on both patients and the state. The aim of the study was to identify the risk factors contributing to intervertebral disc herniation in order to define management methods. A descriptive quantitative study was conducted using a specially designed questionnaire. Data from 120 respondents were analysed and processed. Respondents were surveyed through Google Forms.
According to the study data, 56,67% of respondents had lumbar disc herniation, 21,67% had cervical, and 14,17% had thoracic damages. The condition was 1.2 times more frequent in men than in women, and more than two-thirds of the cases (72,5%) were diagnosed in individuals aged 30–59. Among the affected individuals, potential risk factors for disk herniation included: Professional activity: 66,7% of respondents were engaged in office-based work, and of them, 67,5% spent more than 4 hours in a seated position; Occupational workload: in 69% of cases, workload contributed to the frequency and severity of the condition; Smoking: 55,8% of participants were smokers. The most effective preventive measures identified were physical exercise (39,2%) and maintaining proper posture at work (22,5%). Rehabilitation-based management approaches were found to improve quality of life in all cases, with significant improvement reported by 46,67%. მალთაშუა დისკის თიაქარი წარმოადგენს საყრდენ-მამოძრავებელი სისტემის ერთ-ერთ ყველაზე გავრცელებულ და რთულ პათოლოგიას, რომელიც სერიოზულ ზიანს აყენებს პიროვნების როგორც ფიზიკურ, ისე ფსიქოლოგიურ ჯანმრთელობას. კვლევის მიზანი იყო მალთაშუა დისკის თიაქრის ხელშემწყობი რისკ-ფაქტორების იდენტიფიცირება მართვის მეთოდების განსასაზღვრად. ჩატარდა აღწერითი რაოდენობრივი კვლევა სპეციალურად შემუშავებული კითხვარის გამოყენებით. გაანალიზდა და დამუშავდა 120 რესპონდენტის მონაცემები. რესპონდენტები გამოკითხულნი იყვნენ Google Forms-ის საშუალებით. რესპონდენტთა პაციენტების უმრავლესობას (56,67%) დადგენილი ჰქონდა ლუმბალური თიაქარი, 21,67%-ს - ცერვიკალური თიაქარი, ხოლო 14,17% - თორაკალური თიაქარი. ეს მდგომარეობა მამაკაცებში 1.2-ჯერ უფრო ხშირი იყო, ვიდრე ქალებში, ხოლო შემთხვევათა ორი მესამედზე მეტი (72,5%) დიაგნოზირებული იყო 30-59 წლის ასაკის პირებში. დაზარალებულ პირებს შორის დისკის თიაქრის პოტენციური რისკ-ფაქტორები მოიცავდა: პროფესიული საქმიანობა: რესპონდენტთა 66,7% დაკავებული იყო საოფისე საქმიანობით და მათგან 67,5% 4 საათზე მეტს ატარებდა მჯდომარე მდგომარეობაში; პროფესიული დატვირთვა: შემთხვევათა 69%-ში დატვირთვა ხელს უწყობდა მდგომარეობის სიხშირეს და სიმძიმეს; მოწევა: მონაწილეთა 55,8% მწეველი იყო. ყველაზე ეფექტური პრევენციული ზომები იყო ფიზიკური ვარჯიში (39,2%) და სამსახურში სწორი პოზის შენარჩუნება (22,5%). რეაბილიტაციაზე დაფუძნებული მართვის მიდგომები ყველა შემთხვევაში აუმჯობესებს ცხოვრების ხარისხს, მნიშვნელოვანი გაუმჯობესება დაფიქსირდა 46,67%-ში
სპონტანური ჰეტეროტოპიული ორსულობის ჩუმი საფრთხე რისკ-ფაქტორების არარსებობის დროს: კლინიკური შემთხვევის შესწავლა
No full textHeterotopic pregnancy (HP) is the simultaneous occurrence of intrauterine and extrauterine pregnancies. It is a rare condition, particularly in spontaneous conceptions, but its incidence has increased with assisted reproductive technologies (ART). Early diagnosis is critical to prevent complications such as rupture and hemorrhage. We report the case of a 30-year-old woman who had no history of assisted reproduction or risk factors and who had complained of spotting and stomach pain at 6 weeks of pregnancy. Both a viable intrauterine pregnancy and a right tubal ectopic pregnancy were detected by transvaginal ultrasonography. Fetal heart activity and free fluid suggested rupture. Following an emergency laparoscopic salpingectomy, the patient\u27s intrauterine pregnancy proceeded without any issues, and a healthy term baby was delivered. This case demonstrates the value of urgent surgical interventions to ensure a positive outcome for both the mother and the fetus, as well as the necessity of keeping high index suspicion for heterotopic pregnancy in symptomatic early pregnancies, regardless of risk profile.ჰეტეროტოპიური ორსულობა საშვილოსნოსშიდა და საშვილოსნოსგარე ორსულობის ერთდროული გამოვლინებაა. ეს იშვიათი მდგომარეობაა, განსაკუთრებით სპონტანური ჩასახვის დროს, მაგრამ მისი შემთხვევები გაიზარდა დამხმარე რეპროდუქციული ტექნოლოგიების (ART) გამოყენებისას. ადრეული დიაგნოზი კრიტიკულად მნიშვნელოვანია ისეთი გართულებების თავიდან ასაცილებლად, როგორიცაა გასკდომა და სისხლდენა. ჩვენ წარმოგიდგენთ 30 წლის ქალის შემთხვევას, რომელსაც არ ჰქონდა დამხმარე რეპროდუქციული სისტემის ან რისკ-ფაქტორების ისტორია და რომელიც ორსულობის მე-6 კვირაზე უჩიოდა სისხლდენას და კუჭის ტკივილს. ტრანსვაგინალური ულტრაბგერითი გამოკვლევით გამოვლინდა როგორც სიცოცხლისუნარიანი საშვილოსნოსშიდა ორსულობა, ასევე მარჯვენა მილის საშვილოსნოსგარე ორსულობა. ნაყოფის გულის აქტივობა და თავისუფალი სითხე მიუთითებდა გასკდომაზე. გადაუდებელი ლაპარასკოპიული სალპინგექტომიის შემდეგ, პაციენტის საშვილოსნოსშიდა ორსულობა ყოველგვარი პრობლემების გარეშე წარიმართა და ჯანმრთელი დროული ბავშვი დაიბადა. ეს შემთხვევა აჩვენებს სასწრაფო ქირურგიული ჩარევების მნიშვნელობას დედისა და ნაყოფისთვის დადებითი შედეგის უზრუნველსაყოფად, ასევე ჰეტეროტოპიური ორსულობის მაღალი ინდექსის ეჭვის შენარჩუნების აუცილებლობას ადრეულ სიმპტომურ ორსულობებში, რისკის პროფილის მიუხედავად
კლინიკური შემთხვევა: ბარძაყის თავისა და ტაბუხის ფოსოს ავასკულარული ნეკროზი მასიური ძვლოვანი დეფექტით
No full textAvascular necrosis (AVN) is a progressive disorder caused by an insufficient blood supply to the bone, which, if left untreated, can lead to infarction — most commonly affecting the femoral head. The femoral head is particularly vulnerable due to its limited vascular supply, and disease progression in this region can be debilitating, often culminating in the need for total hip arthroplasty (THA).AVN can result from both traumatic and non-traumatic causes of ischemia. Diagnosis is typically based on clinical symptoms, patient history, and characteristic radiographic findings.
The patient presents with a complex medical history, including dysplastic coxarthrosis, avascular necrosis (AVN) of the femoral head and congenital dislocation of the femoral head. In infancy, the patient underwent conservative treatment, including plaster casts. The patient also has a history of Legg-Calvé-Perthes disease.
Physical Examination: Upon examination, the patient’s lower limb is shortened by 5 cm. Over the past 5 years, the patient has reported progressively increasing pain in hip area, significantly limiting mobility and daily functioning.
Diagnosis: The diagnosis of avascular necrosis and acetabular necrosis was confirmed through radiographic imaging, which revealed significant damage to both the femoral head and the anterior and superior walls of the acetabular fossa. The imaging also showed extensive bone loss, necessitating a more complex surgical intervention.
Surgical Intervention: This case presents a rare and complex scenario of simultaneous AVN of the femoral head and necrosis of the acetabular fossa, resulting in a large bone defect. Given the extent of acetabular destruction, bone grafting was required, along with fixation using a double-mobility implant—a technique typically reserved for revision surgeries or patients at high risk of instability.
Outcome: Intraoperatively, complete restoration of the acetabular fossa walls was achieved, and stable fixation of the implant was confirmed. After a 4-year follow-up, the patient demonstrated full functional recovery, with radiographic evidence of successful adaptation and integration of the transplanted bone graft.
AVN, especially with concurrent acetabular necrosis, poses significant challenges. The use of double-mobility implants, typically reserved for high-risk cases, provided enhanced stability and long-term success in this patient. The severity and distribution of necrosis, combined with the complexity of the required surgery, make this case a valuable contribution to orthopedic literature.
This case demonstrates the successful management of simultaneous avascular necrosis (AVN) of the femoral head and acetabular necrosis, treated with bone grafting and double-mobility implant fixation. The patient achieved full functional recovery with stable radiographic outcomes after 4 years of follow-up, highlighting the effectiveness of these techniques in addressing complex hip joint destruction.
ავასკულურული ნეკროზი (AVN) წარმოადგენს ძვლის სტრუქტურის პროგრესირებად დაზიანებას, რომელიც ვითარდება სისხლის მიწოდების შეწყვეტის ან მკვეთრი შეზღუდვის შედეგად. დროული მკურნალობის გარეშე ის შეიძლება გადაიზარდოს ძვლის ინფარქტში. ყველაზე ხშირად ზიანდება ბარძაყის ძვლის თავი, რომელიც გამოირჩევა სისხლმომარაგების სუსტი ანატომიური მახასიათებლებით. ამ ლოკალიზაციაში დაავადების პროგრესირება განსაკუთრებით მძიმეა და ხშირად საჭიროებს სახსრის მთლიან ჩანაცვლებას (ართროპლასტიკას).
AVN-ის გამომწვევი მიზეზები შეიძლება იყოს როგორც ტრავმული, ასევე არატრავმული — იშემიური პროცესების შედეგი. დიაგნოზი ძირითადად ეფუძნება პაციენტის ჩივილებს, ანამნეზს და დამახასიათებელ რადიოგრაფიულ სურათს.
წარმოდგენილ პაციენტს ჰქონდა დატვირთული ორთოპედიული ანამნეზი. ადრეულ ასაკში დაუდგინდა ბარძაყის ძვლის თავის თანდაყოლილი ამოვარდნილობა, რის გამოც ჩვილობის პერიოდში ჩაუტარდა კონსერვატიული მკურნალობა თაბაშირის იმობილიზაციით.
ასევე ანამნეზში ვლინდება ლეგ-კალვე-პერტესის დაავადება და დისპლაზიური კოქსართროზი.
ბოლო 5 წლის განმავლობაში პაციენტი უჩივის პროგრესულად მზარდ ტკივილს თეძოს არეში და მოძრაობის მნიშვნელოვან შეზღუდვას. ფიზიკური გამოკვლევით დაზიანებული ქვედა კიდური ჯანსაღთან შედარებით 5 სმ-ით მოკლეა.
მენჯ-ბარძაყის სახსრის რენტგენოგრაფიითა და კომპიუტერული ტომოგრაფით დადასტურდა მარჯვენამხრივი დისპლაზიური კოკსართროზი და მარჯვენა ბარძაყის ძვლის თავის და ტაბუხის ფოსოს წინა და ზედა კედლების ავასკულარული ნეკროზი.
ჩატარდა მარჯვენა მენჯ-ბარძაყის სახსრის ტოტაური ენდოპროტეზირება, ორმაგი მობილობის იმპლანტით. ტაბუხის ფოსოს ძლიერი დაზიანების გამო დეფექტის შევსება საჭირო გახდა ხელოვნური ძვლოვანი მასალით, რომელიც დაფიქსირდა აცეტაბულური იმპლანტის საფიქსაციო ყურით ერთ ჭანჭიკზე. აღნიშნული მიდგომა, როგორც წესი, გამოიყენება რევიზიული ოპერაციებისას ან მაშინ, როცა სახსრის დესტაბილიზაციის მაღალი რისკია.
ქირურგიული ჩარევის შედეგად წარმატებით განხორციელდა ტაბუხის ფოსოს კედლების აღდგენა და ორმაგი მობილობის იმპლანტის მყარი ფიქსაცია.
პაციენტზე ოთხწლიანი კლინიკურ-რადიოლოგიური დაკვირვების შედეგად დადასტურდა გადანერგილი ძვლის სრულფასოვანი ადაპტაცია და ბიოლოგიური ინტეგრაცია.
გრძელვადიანი შეფასებით, პაციენტს აღუდგა მოძრაობის სრული ამპლიტუდა, არ აღინიშნა ტკივილი ან იმპლანტის არასტაბილურობა.
AVN, განსაკუთრებით ტაბუხის ფოსოს ნეკროზის თანდართვით, მნიშვნელოვანი ქირურგიული გამოწვევაა. ამ კლინიკურ შემთხვევაში ორმაგი მობილობის იმპლანტის გამოყენებამ, რომელიც ჩვეულებრივ მაღალი რისკის პაციენტებისთვის არის განსაზღვრული, უზრუნველყო დამატებითი სტაბილურობა და გრძელვადიანი წარმატება. ნეკროზის სიმძიმისა და გავრცელების ფონზე, ქირურგიული ჩარევის სირთულე, აღნიშნულ შემთხვევას მნიშვნელოვანი შენამატს ხდის ორთოპედიულ ლიტერატურაში.
მოცემული კლინიკური შემთხვევა წარმოადგენს ბარძაყის ძვლის თავისა და ტაბუხის ფოსოს ერთდროული ავასკულარული ნეკროზის წარმატებულ მართვის მაგალითს, რომელიც განხორციელდა ძვლის ტრანსპლანტაციითა და ორმაგი მობილობის იმპლანტის გამოყენებით.
ოთხწლიანი დაკვირვების შედეგად დადასტურდა სახსრის ფუნქციისა და კიდურების სიმეტრიის სრული აღდგენა, რაც კიდევ ერთხელ ხაზს უსვამს აღნიშნული ქირურგიული მიდგომების ეფექტურობას აღნიშნულ კლინიკურ შემთხვევაში.
 
ოლიერის სინდრომი პედიატრიულ პრაქტიკაში: ქირურგიული ინტერვენციის პერსპექტივები და შედეგები
No full textOllier’s Disease (Enchondromatosis) is a rare, non-hereditary osteochondrodysplasia characterized by multiple exostoses. This condition is often accompanied by skeletal deformities, limb asymmetry, functional limitations and chronic pain. In progressive cases, surgical intervention is frequently required, particularly in pediatric patients, where bone growth is in an active phase.
An 11-year-old male patient was admitted to the clinic with genu valga and plano-valgus deformity of the right lower limb, which had been progressing over the years. Multiple exostoses were noted in the knee and ankle joints, with a 3 cm shortening of the right lower limb and marked limping associated with severe pain. The patient had previously undergone unsuccessful surgical intervention.
Instrumental investigations revealed medial epiphysiodesis of the right tibia using a screw and an osteocartilaginous exostosis localized in the distal part of the right fibula. Based on clinical and radiological findings, Ollier’s disease was diagnosed and repeat surgical intervention was planned.
The operation was performed using an open technique. A partial resection of the distal third of the right fibula was conducted with preservation of the syndesmosis. Corrective arcuate osteotomy of the right tibia was performed and three Kirschner wires were used for bone stabilization, aiming to correct the deformity and improve joint mobility. Simultaneously, femoral epiphysiodesis was carried out to balance limb growth rates and achieve symmetry.
Management of Ollier’s disease requires an individualized approach, particularly in pediatric patients where bone growth and deformity progression are anticipated. This clinical case demonstrates that the effectiveness of surgical treatment depends on timely diagnosis and postoperative monitoring. The use of internal fixation plays a crucial role in bone stabilization and healing. Ongoing dynamic observation is necessary to prevent potential complications in the future.ოლიერის დაავადება (ენდქონდრომატოზი) წარმოადგენს იშვიათ არაკონსერვაციულ ოსტეოქონდროდისპლაზიას, რომელიც ხასიათდება მრავლობითი ეგზოსტოზებით. აღნიშნულ პათოლოგიას თან ახლავს ძვლოვანი დეფორმაციები, კიდურების ასიმეტრია, ფუნქციური შეზღუდვები და ქრონიკული ტკივილი. პროგრესირების შემთხვევაში ხშირად ხდება ქირურგიული ჩარევის აუცილებლობა, განსაკუთრებით პედიატრიულ ასაკში, სადაც ძვლოვანი ზრდა აქტიურ ფაზაშია.
11 წლის ვაჟი პაციენტი შემოყვანილი იყო კლინიკაში მარჯვენა ქვემო კიდურის GENU VALGA და პლანო-ვალგუსური დეფორმაციის ფონზე, რაც წლების განმავლობაში პროგრესირებდა. აღენიშნებოდა მრავლობითი ეგზოსტოზები მუხლისა და კოჭ-წვივის სახსრებში, მარჯვენა ქვემო კიდურის 3 სმ-იანი დამოკლება და გამოკვეთილი კოჭლობა ძლიერი ტკივილის ფონზე. პაციენტს ჩატარებული ჰქონდა ქირურგიული ჩარევა უშედეგოდ.
ინსტრუმენტული კვლევებით გამოვლინდა მარჯვენა დიდი წვივის მედიალური ეპიფიზიოდეზი ჭანჭიკის გამოყენებით, მარჯვენა მცირე წვივის დისტალურ ნაწილში ლოკალიზებული ძვალ-ხრტილოვანი ეგზოსტოზი. კლინიკური და რადიოლოგიური მონაცემების საფუძველზე დადასტურდა ოლიერის დაავადება და დაიგეგმა განმეორებითი ქირურგიული ინტერვენცია.
ოპერაცია ჩატარდა ღია მეთოდით. მარჯვენა მცირე წვივის ქვემო მესამედის ნაწილობრივი რეზექცია სინდესმოზის შენარჩუნებით, მარჯვენა დიდი წვივის საკორექციო რკალოვანი ოსტეოტომია, ძვლოვანი სტაბილიზაციისთვის გამოყენებულ იქნა სამი კირშნერის ჩხირი. რომლის მიზანი იყო დეფორმაციის კორექცია და სახსრის მობილობის გაუმჯობესება. პარალელურად ჩატარდა ბარძაყის ძვლის ეპიფიზიოდეზისი, რაც მიზნად ისახავდა კიდურების ზრდის სიჩქარის ბალანსირებასა და სიმეტრიის მიღწევას.
ოლიერის დაავადების მართვა მოითხოვს ინდივიდუალურ მიდგომას, განსაკუთრებით პედიატრიულ პაციენტებში, სადაც ძვლების ზრდისა და დეფორმაციის პროგრესირება მოსალოდნელია. აღნიშნული კლინიკური შემთხვევა აჩვენებს, რომ ქირურგიული მკურნალობის ეფექტიანობა დამოკიდებულია დროულ დიაგნოსტიკასა და პოსტოპერაციულ მონიტორინგზე. შიდა ფიქსაციის გამოყენება, მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ძვლის სტაბილიზაციასა და შეხორცების პროცესში. სამომავლოდ საჭიროა პაციენტის დინამიკური დაკვირვება შესაძლო გართულებების პრევენციისთვის