E-Journals Portal of Association for Science
Not a member yet
4096 research outputs found
Sort by
ერთსაფეხურიანი თვითმმართველობა საქართველოში პრობლემები და სამომავლო პერსპექტივები
No full textIn this paper, the local self-government bodies of Georgia and the reforms implemented in this field in 2006 and 2014 are examined. The introduction of a Single-level local self-government system in the country is analyzed, including the reasons for its implementation, its negative aspects, existing problems, ways to address them, and future prospects. Special attention is given to the 2006 local self-government reform, the abolition of self-government bodies of villages, communities, settlements, and cities, as well as district administrative bodies, and the introduction first of the institution of the governor’s representative and later the institution of representatives, general assemblies of settlements, and elected representatives, along with their negative aspects.
The study employs a comparative legal analysis of local self-government bodies in foreign countries, which makes it possible to address the question of whether the restoration of self-government at the village, community, settlement, and city levels is feasible and what positive outcomes such a step could bring to the development of local self-government in Georgia.წინამდებარე ნაშრომში განხილულია საქართველოს ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოები და ამ სფეროში 2006 და 2014 წელს გატარებული რეფორმები.ერთსაფეხურიანი ადგილობრივი თვითმმართველობის სისტემის შემოღება ქვეყანაში მისი გამომწვევი მიზეზები, უარყოფითი მხარეები, პრობლემები, მათი გადაჭრის გზები და სამომავლო პერსპექივები. ნაშრომში განსაკუთრებული ყურადღებაა გამახვილებული 2006 წლის თვითმმართველობის რეფორმაზე სოფლების, თემების, დაბის ქალაქის თვითმმართველობის ორგანოებისა და რაიონის მმართველობის ორგანოების გაუქმებაზე, ჯერ გამგებლის რწმუნებულის ინსტიტუტის, ხოლო შემდეგ წარმომადგენლის, დასახლებათა საერთო კრების და რჩეულის ინსტიტუტების შემოღებაზე მათ უარყოფით მხარეებზე. ნაშრომზე მუშაობისას გამოყენებულია შედარებით-სამართლებრივი ანალიზი უცხოეთის ქვეყნების თვითმმართველობის ორგანოებთან, რაც იძლევა პასუხს კითხვებზე შესაძლებელია თუ არა სოფლის, თემის, დაბის და ქალაქის თვითმმართველობების აღდგენა და რა დადებით შედეგებს მოუტანს ეს ნაბიჯი თვითმმართველობას განვითარებას საქართველოში.
 
თავის ტვინის ინსულტის მიღების ხელოვნური მოდელი
No full textCardiovascular diseases rank first among global health concerns, directly linked to healthy lifestyle practices, particularly nutritious diet and consumption of ecologically clean food products. For commercial purposes, various unhealthy chemical additives and pesticides have extensively infiltrated agriculture and the food industry, becoming causative factors for numerous diseases. These toxins facilitate the formation of substances most dangerous to the human body—oxidants (oxygen free radicals). Free radicals provoke and contribute to the development of ischemic heart diseases, myocardial infarction, stroke, and other serious health conditions.
Cerebrovascular pathology of the brain represents a critical medical challenge due to its high mortality and disability rates. The aim of this research was to study an artificial model of cerebral stroke to improve the investigation of therapeutic agents for this pathology.
Experiments were conducted on white rats using the photochemical thrombosis method. This technique involves the subcutaneous administration of a photosensitive dye (Rose Bengal) followed by local irradiation of the cerebral cortex with a halogen lamp. The interaction between the dye and light generates free radicals, which damage vascular endothelium, induce platelet aggregation, and ultimately lead to thrombosis of blood vessels.
Histological examination revealed the development of a parabola-shaped lesion in the irradiated area extending to the subcortical white matter. Punctate hemorrhages, erythrocyte aggregates, and thrombi were observed in the blood vessels. Tissue examination demonstrated edema and degenerative changes in neurons. In the control group (irradiation without dye administration), no lesions were detected.
The presented model is non-invasive, easy to implement, and enables the creation of infarction foci at virtually any location within the cerebral cortex. It closely resembles the natural clinical manifestation of stroke development and allows for the investigation of various pharmaceutical agents\u27 effects on blood microcirculation, as well as their antihypoxic, anti-ischemic, and antioxidant properties.
დაავადებათა შორის მსოფლიოში პირველ ადგილზე დგას გულსისხლძარღვოვანი დაავადებები, რაც პირდაპირ კავშირშია ჯანმრთელი ცხოვრების წესთან, განსაკუთრებით კი ჯანსაღ კვებასთან, ეკოლოგიურად სუფთა პროდუქტების მიღებასთან. კომერციული მიზნებიდან გამომდინარე სოფლის მეურნეობაში და კვების მრეწველობაში ფართოდ შემოიჭრა სხვადასხვა სახის არაჯანსაღი ქიმიური დანამატები და შხამქიმიკატები, რაც მრავალი დაავადების წარმოშობის მიზეზია. ტოქსინები ხელს უწყობენ ორგანიზმისთვის ყველაზე საშიში ნივთიერებების - ოქსიდანტების (ჟანგბადის თავისუფალი რადიკალების) წარმოქმნას. თავისუფალი რადიკალები აპროვოცირებენ და ხელს უწყობენ გულის იშემიური დაავადებების, ინფარქტის, ინსულტის და ა. შ. განვითარებას.
თავის ტვინის სისხლძარღვოვანი პათოლოგია წარმოადგენს აქტუალურ პრობლემას მაღალი სიკვდილიანობისა და დაინვალიდების მაჩვენებლების გამო. კვლევის მიზანი იყო თავის ტვინის ინსულტის ხელოვნური მოდელის შესწავლა, რათა გაუმჯობესდეს სამკურნალწამლო საშუალებების კვლევა ამ პათოლოგიისათვის.
ექსპერიმენტები ჩატარდა თეთრ ვირთაგვებზე ფოტოქიმიური თრომბოზის მეთოდით. მეთოდი გულისხმობს ფოტომგრძნობიარე საღებავის (ბენგალის ვარდისფერი) კანქვეშ შეყვანას და შემდგომ თავის ტვინის ქერქის ლოკალურ დასხივებას ჰალოგენის ნათურით. საღებავისა და სინათლის ურთიერთქმედება იწვევს თავისუფალი რადიკალების წარმოქმნას, რაც აზიანებს სისხლძარღვთა ენდოთელიუმს, იწვევს თრომბოციტების აგრეგაციას და სისხლძარღვების თრომბოზს.
ჰისტოლოგიურმა კვლევამ აჩვენა, რომ დასხივებულ უბანში ვითარდება პარაბოლის ფორმის დაზიანების კერა, რომელიც ვრცელდება ქერქქვეშა თეთრ ნივთიერებამდე. აღინიშნება წერტილოვანი სისხლჩაქცევები, სისხლძარღვებში ერითროციტების აგრეგატები და თრომბები. ქსოვილში ვლინდება შეშუპება, ნეირონების დეგენერაციული ცვლილებები. საკონტროლო ჯგუფში (დასხივება საღებავის გარეშე) დაზიანების კერა არ აღინიშნებოდა.
წარმოდგენილი მოდელი არაინვაზიურია, მარტივია შესასრულებლად და იძლევა თავის ტვინის ქერქში პრაქტიკულად ნებისმიერი ლოკალიზაციის ინფარქტის კერის მიღების შესაძლებლობას. იგი მაქსიმალურად მიახლოებულია ინსულტის განვითარების ბუნებრივ კლინიკურ სურათთან და საშუალებას იძლევა შევისწავლოთ სხვადასხვა სამკურნალწამლო საშუალებების გავლენა სისხლის მიკროცირკულაციაზე, მათი ანტიჰიპოქსიური, ანტიიშემიური და ანტიოქსიდანტური მოქმედება
ქვეწყობის გამოხატვის საერთო ფუნქციური საფუძველი არასალიტერატურო ქართველურ ენებსა და დიალექტებში
No full textNon-literary Kartvelian languages (Megrelian, Laz and Svan) and the dialects of the Georgian language form a communicative system of oral speech. Therefore, numerous language phenomena have a common basis of expression in Kartvelian languages and Georgian dialects. An example of the above-mentioned is a certain type of complex sentence with a peculiar particle and intonation. The speakers use the construction under analysis chiefly for expressing emotional tension in narration. In Megrelian, the formal marker of the above-mentioned construction is the particle -o, which connects two clauses based on subordination. In such construction, the subordinate clause has the initial position. The particle -o is added to its final member and is pronounced with a rising tone, which points to incompleteness. Hence, the idea becomes complete in the following main clause.Mention should be made of the fact that the construction of the subordinate clause with particle -o is overly complicated. It is based on the principle of co-subordination, but the verb of saying/ordering semantics, implied as the main component, is mostly omitted.The particle -o which performs a subordinating function is translated into Georgian by means of the conjunction rom “that”. For instance, Megrelian kars mioǯinuo, mudgareni kimk’oč’ aru (Khubua, 3, 11) is literally translated into Georgian as: kars šexedaa , raγaca ac’eria; but a complete translation is: kars rom šexeda , [dainaxa], raγaca ac’eria “when he/she looked at the door, he/she saw that something was written on it”.
Similar hypotactic constructions are found in Georgian dialects. Instead of the particle -o found in Megrelian, we find the particle -a in the Ingiloy texts recorded by M. Janashvili. In the dialects of Guria and Achara, the vowel of the final member of the subordinate clause is lengthened, which is a functional equivalent of the above-mentioned Megrelian and Ingiloy cases. It is highly probable that the particles -o and -a are of the same origin: they are either interrogative particles or prosodic elements (clitics) obtained from the verbs o-ren / a-ris (third person singular form of the verb “to be”); In Svan, this type of hypotactic construction is expressed by means of the particle -c “-ts”. In non-literary Kartvelian languages and Georgian dialects, particles and intonation serve as subordinating conjunctions and emphasize the definiteness of the fact expressed by the hypotactic construction.არასალიტერატურო ქართველური ენები (მეგრული, ლაზური, სვანური) და ქართული სალიტერატურო ენის დიალექტები ზეპირმეტყველების საკომუნიკაციო სისტემას ქმნიან; შესაბამისად, არაერთ ენობრივ მოვლენას გამოხატვის საერთო ფუნქციური საფუძველი აქვს ქართველურ ენებსა და დიალექტებში. ერთ-ერთი ასეთია ნაწილაკითა და ინტონაციით გადმოცემული ერთი ტიპის ქვეწყობილი წინადადება. მთქმელები საანალიზო კონსტრუქციას ძირითადად სიუჟეტური ამბის თხრობისას ემოციური დაძაბულობის გადმოსაცემად იყენებენ. მეგრულში მისი ფორმალური ნიშანია -ო ნაწილაკი, რომელიც ქვეწყობის საფუძველზე აკავშირებს ორ წინადადებას. ასეთ კონსტრუქციაში დამოკიდებული ყოველთვის პირველ ადგილზე დგას; -ო ნაწილაკი მის ბოლოკიდურ წევრს დაერთვის და აღმავალი ინტონაციით წარმოითქმის, რაც დაუსრულებლობაზე მიუთითებს; შესაბამისად, აზრს ასრულებს მომდევნო მთავარი წინადადება. ყურადღებას იქცევს ის ფაქტი, რომ -ო ნაწილაკიანი დამოკიდებული წინადადების შემცველი კონსტრუქცია ზერთულია, აგებულია თანადაქვემდებარების პრინციპით, თუმცა მთავარ კომპონენტად ნაგულისხმევი თქმა-ბრძანების სემანტიკის ზმნა ძირითადად გამოტოვებულია. მაქვემდებარებელი ფუნქციით გამოყენებული -ო ნაწილაკი ქართულ ვერსიაში „რომ“ კავშირით გადმოდის; მაგალითად, კარს მიოჯინუო, მუდგარენი ქიმკოჭარუ (ხუბუა, 3, 11) სიტყვასიტყვით ასე გაიგება: „კარს შეხედაა, რაღაცა აწერია“; სრულყოფილი თარგმანი ასეთი იქნება: „კარს რომ შეხედა, [დაინახა], რაღაცა აწერია“.
მსგავსი ჰიპოტაქსური კონსტრუქციები დასტურდება ქართული ენის დიალექტებშიც. მეგრულში დადასტურებული -ო ნაწილაკის ადგილას მ. ჯანაშვილის მიერ ჩაწერილ ინგილოურ ტექსტებში -ა ნაწილაკია მოცემული; გურულსა და აჭარულში დამოკიდებული წინადადების ბოლოკიდური წევრის ხმოვნის დაგრძელება ფუნქციურად უტოლდება ორივე დასახელებულ შემთხვევას. -ო და -ა ნაწილაკების გენეზისიც შეიძლება ერთგვარი იყოს: ან კითხვითობის ნაწილაკებია და ჩაკითხვას გამოხატავენ, ან ო-რენ / ა-რის „არის“ ზმნების გაცვეთის შედეგად მიღებული პროსოდიული ელემენტებია (კლიტიკებია); სვანურში ამ ტიპის ჰიპოტაქსური სტრუქტურები მრავალფეროვანია; კერძოდ, ხან გამოხატულია ოდენ ინტონაციით, ხან ინტონაციასთან ერთად ი „-ც“ ან -ა ნაწილაკებით. არასალიტერატურო ქართველურ ენებსა და დიალექტებში ნაწილაკებითა და ინტონაციით გამოხატულია მაქვემდებარებელი კავშირის ფუნქცია და ხაზგასმულია ჰიპოტაქსური კონსტრუქციით გადმოცემული ფაქტის განსაზღვრულობა
ფერის აღმნიშვნელი სიტყვების აღქმისა და სტრუქტურირების ასპექტები ინგლისურ და ქართულ ენებში
No full textThis study aims at a comparative exploration of the semantic structure and perception of the words denoting basic colours in two different languages, namely Georgian and English, analyzing the systems denoting colours and revealing the models of categorization of words denoting the concept of colours in order to state its relation with universal model.
We have studied “colour” words in both Georgian and English Languages considering the following methods:
comparative – the words in this group compare the colour or its hue to some object of the same colour;
the words denoting abstract colours – these words do not reveal links with any definite object.
The study of the words constituting the colour field revealed the following:
analysis of the data showed that there are more colour words denoting definite colour by comparing them to the object of the same colour, in the English language more than in the Georgian language;
analysis of the data revealed that the number of the words denoting abstract colours is presumably the same in the both languages.
As a result of analysis of different types of relationships, a new way of structuring the lexical groups of colour were discovered implying the existence of two segments (lineal and gradual) in lexical groups of colour.
ნაშრომის მიზანია ფერის გამომხატველ ლექსიკურ ერთეულთა შეპირისპირებითი კვლევა თანამედროვე ინგლისურ და ქართულ ენებში, ამ ენებში ფერის ტერმინთა სისტემის ანალიზი და ფერთა კატეგორიზაციის კონკრეტული მოდელების გამოვლენა უნივერსალურ მოდელთან მიმართების დასადგენათ.
საკვლევ ენებში სხვადასვა შინაარსის მქონე ჯგუფების სტრუქტურულ თავისებურებათა ანალიზის შედეგად გამოიკვეთა ჯგუფის სტრუქტურულ თავისებურებასა და ჯგუფის სიტყვა-იდენტიფიკატორის შინაარსის თავისებურებას შორის არსებული მიზეზ-შედეგობრივი კავშირი.
„ფერის“ აღმნიშვნელ სიტყვათა ჯგუფის შემადგენლობის სემური ანალიზის შედეგად დადგინდა:
ჯგუფის სიტყვა-იდენტიფიკატორსა და ჯგუფში შემავალ ელემენტებს შორის სემანტიკური მიმართების მხოლოდ ერთი ტიპის არსებობის ფაქტი;
ჯგუფში შემავალ ელემენტთა შორის სინონიმური მიმართების არსებობის ფაქტი;
საკვლევ ენებში „ფერის“ აღმნიშვნელ სიტყვათა ჯგუფის სტრუქტურის იდენტურობა.
თანამედროვე ინგლისურ და ქართულ ენებში „ფერის“ აღმნიშვნელ სიტყვათა ჯგუფის შემადგენლობის ანალიზის შედეგად გამოვლინდა კონკრეტული უნივერსალიები და უნიკალიები:
საკვლევ ენებში „ფერის“ ჯგუფების შემადგენლობის შედარებითი სეგმენტაციის შედეგად გამოვლინდა, რომ ინგლისურ ენაში ქართულ ენასთან შედარებით მეტია იმ სიტყვათა რაოდენობა, რომლებიც აღნიშნავენ რომელიმე კონკრეტულ ფერს, ან მის რომელიმე ნიუანსს ამავე ფერის საგანთან შედარების გზით;
საკვლევ ენებში „ფერის“ ჯგუფების შემადგენლობის აბსტრაქტული ფერის აღმნიშვნელი სიტყვების სეგმენტაციის შედეგად გამოვლინდა, რომ იმ სიტყვების რაოდენობა, რომლებიც არ ამჟღავნებენ კავშირს რომელიმე კონკრეტულ საგანთან, დაახლოებით ერთი და იგივეა
სპერი კავკასიის მხარის საგზაო რუკაზე
No full textSperi is a historical Georgian region located at the headwaters of the Chorokhi River, within whose boundaries Basiani//Fasiani and Baiburt are also presumed to be included. Since 1514, the land of Speri has been under the dominion of the Ottoman Empire (later the Turkish state). Over the past five centuries, the people of Speri have undergone assimilation, causing them to forget their ancestral language. It is worth noting that historical Speri (together with Tao, Klarjeti, and Shavsheti) served as a site for cultural dialogue, where Georgian, Greek, Armenian, and later Ottoman (Turkish) cultures intersected. This dialogue was often harsh and unyielding, with severe repercussions for the daily lives of the Speri population…
Historical sources have preserved only scant information about the land of Speri. In such cases, the reconstruction of the historical past relies primarily on toponymy, the "language of the land." Toponyms reveal the life and national identity of the people inhabiting these lands. For the researcher of Speri, every source that has preserved the region’s geographical names is of great importance.
This paper examines the toponymy of Speri as documented in the “Road Map of the Caucasus Region” (published in 1903). It presents a structural and semantic analysis of the geographical names, identifying certain structural changes that may have occurred, whether intentionally or unintentionally, during the recording or transmission of information. The researcher seeks to restore the original forms of these toponyms. It has been revealed that the majority of the toponyms are of Georgian/Kartvelian origin, with only a few non-Georgian geographical names.
Structurally, the toponymy of Speri continues the characteristic patterns of toponym formation seen in the Chorokhi River valley, with one notable distinction: here, only suffixal formation of geographical names is encountered. For root formation, suffixes with different frequencies are attested: -ნ, -არ/-ალ, -ურ/-ულ, -ის, -ხ(ი), -იკ, -ოთ, -უთ, -ეთ. Alongside them, non-Georgian suffixes are also present: -ჩი/-ჯი (Turkish) and ც (Armenian). Geographical names formed with the -შენ root are attested, as well as bases containing the Armenian element სორ/ძორ (cf. Georgian ხევი). The analysis of the geographical names on the road map serves as further evidence that Speri is a Georgian land.სპერი საქართველოს ისტორიული კუთხეა ჭოროხის სათავეებში, რომლის შემადგენლობაში ივარაუდება ბასიანი//ფასიანი და ბაიბურთიც. სპერის ქვეყანა 1514 წლიდან ოსმალეთის (შემდეგ თურქეთის) სახელმწიფოს შემადგენლობაშია. სპერელებმა განვლილი ხუთი საუკუნის განმავლობაში განიცადეს ასიმილაცია, დაივიწყეს წინაპართა ენა. აღვნიშნავთ, რომ ისტორიული სპერი (ტაოსთან, კლარჯეთთან, შავშეთთან ერთად) კულტურათა დიალოგის ასპარეზი იყო. აქ ერთმანეთს ხვდებოდა ქართული, ბერძნული, სომხური, მოგვიანებით ოსმალური (თურქული) კულტურები. დიალოგი იყო მკაცრი და დაუნდობელი, რისი შედეგები მძიმედ აისახა სპერელთა ყოფაზე...
საისტორიო წყაროებმა მწირი ცნობები შეინახა სპერის ქვეყნის შესახებ. ასეთ შემთხვევაში ისტორიული წარსულის აღსადგენად უპირატესობა ენიჭება ტოპონიმიას, ,,მიწის ენას“. ტოპონიმები მოგვითხრობენ ამ მიწაზე მცხოვრები ხალხის/ხალხების ყოფაზე, ნაციონალურ იდენტობაზე... სპერის მკვლევრისათვის მნიშვნელოვანია ყველა წყარო, რომელსაც დაუცავს კუთხის გეოგრაფიული სახელები.
ნაშრომში საუბარია ,,კავკასიის მხარის საგზაო რუკაზე“ (1903 წელი) დატანილ სპერის ტოპონიმიაზე. მოცემულია გეოგრაფიულ სახელთა სტრუქტურულ-სემანტიკური ანალიზი. გამოვლენილია ზოგიერთი სტრუქტურული ცვლილება, ნებსით თუ უნებლიეთ სახელს რომ განუცდია ჩაწერისა თუ ინფორმაციის მიწოდებისას. მკვლევარი ცდილობს, აღადგინოს ტოპონიმის თავდაპირველი სახე. გამოვლინდა, რომ ტოპონიმთა უმეტესი ნაწილი ქართული/ქართველურია, მცირეა არაქართული გეოგრაფიული სახელები.
სტრუქტურულად სპერის ტოპონიმია აგრძელებს ჭოროხის ხეობის ტოპონიმთა წარმოების თავისებურებებს, ერთი განსხვავებით, აქ გვხვდება მხოლოდ გეოგრაფიულ სახელთა სუფიქსური წარმოება. ფუძის საწარმოებლად სხვადასხვა სიხშირით შემდეგი სუფიქსები დასტურდება: -ნ, -არ/-ალ, -ურ/-ულ, -ის, -ხ(ი), -იკ, -ოთ, -უთ, -ეთ. მათ გვერდით არაქართული ბოლოსართები: -ჩი/-ჯი (თურქული) და ც (სომხური). დადასტურდა -შენ ფუძიანი გეოგრაფიული სახელები, ასევე სომხური სორ/ძორ (შდრ.: ქართული ხევი) ელემენტიანი ფუძეები. საგზაო რუკაზე დატანილ გეოგრაფიულ სახელთა ანალიზი დასტურია, რომ სპერი ქართული ქვეყანაა.
 
ხელოვნური ინტელექტისა და ადამიანის მიერ შექმნილი საინფორმაციო სათაურები: სინტაქსისა და ემოციური ენის შედარებითი ანალიზი
No full textThis research examines the comparative linguistic features of newspaper headlines produced by artificial intelligence systems versus human journalists, concentrating particularly on grammatical structure and affective language use. Utilizing theoretical frameworks from Systemic Functional Linguistics, News Values Theory, and Critical Discourse Analysis, the study employs comparative content analysis methodology to evaluate paired headlines sourced from traditional news organizations (BBC, NBC) and AI news platforms (NewsGPT.ai). Results indicate that AI-produced headlines tend to be more concise, declarative, and sensationalized, utilizing active constructions and event-focused verbs. Conversely, human-crafted headlines exhibit greater length, explanatory depth, and analytical perspective, incorporating narrative contextualization, emotional engagement through stylistic devices, and direct quotations. Human-authored content additionally shows enhanced numerical specificity and grammatical intricacy, whereas AI-generated headlines prioritize compression and factual documentation. The research determines that although AI demonstrates capability in generating efficient and striking headlines, human journalists remain essential for maintaining precision, contextual richness, and empathetic authenticity. These results underscore the necessity for harmonious collaboration between AI and human contribution in digital journalism, as each approach offers distinctive yet mutually reinforcing capabilities to modern news media.კვლევა შეისწავლის ხელოვნური ინტელექტის სისტემებისა და ჟურნალისტების მიერ შექმნილი საინფორმაციო სათაურების შედარებით ლინგვისტურ მახასიათებლებს, განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა გრამატიკულ სტრუქტურას და აფექტური ენის გამოყენებას. სისტემურ-ფუნქციური ლინგვისტიკის, საინფორმაციო ღირებულებების თეორიისა და კრიტიკული დისკურსის ანალიზის თეორიული ჩარჩოების გამოყენებით, კვლევა იყენებს შედარებითი ანალიზის მეთოდს ტრადიციული საინფორმაციო ონლაინ მედიიდან (BBC, NBC) და ხელოვნური ინტელექტის საინფორმაციო პლატფორმებიდან (NewsGPT.ai) აღებული იდენტური შინაარსის მატარებელი სათაურების შესაფასებლად.
მიღებული შედეგები მიუთითებს, რომ ხელოვნური ინტელექტის მიერ შექმნილი სათაურები უფრო ლაკონური, მტკიცებითი და სენსაციური ხასიათისაა; გამოყენებულია მოქმედებითი გავრის კონსტრუქციებს და მოვლენაზე ორიენტირებულ ზმნები. ხოლო, ადამიანის მიერ შექმნილი სათაურები უფრო გრძელია სიტყვების რაოდენობის მიხედვით, განმარტებითი სიღრმითა და ანალიტიკური პერსპექტივით. მათში გაერთიანებულია ნარატიული კონტექსტუალიზაცია. აგრეთვე, ემოციური ჩართულობა სტილისტური საშუალებებითა და პირდაპირი ციტირებით.
ადამიანის ავტორობით შექმნილი სათაურებში შეიმჩნევა რიცხვითი სახელების სიზუსტე და გრამატიკულად კომლექსური კონსტრუქციების სიჭარბე, მაშინ როცა ხელოვნური ინტელექტის მიერ გენერირებული სათაურები პრიორიტეტს ანიჭებს შემჭიდროვებულ ინფორმაციასა და ფაქტობრივ დოკუმენტირებას.
კვლევის მხიედვით დგინდება რომ, მაშინ როდესაც ხელოვნური ინტელექტი აგენერირებს ეფექტურ და თავლშისახემ სათაურებს, ჟურნალისტების მიერ შექმნილი სათაურები გამოირჩევა სიზუსტით, რათა უზრუნველყოფილ იქნეს კონტექსტუალური სიმდიდრე და ემპათიური ავთენტურობა. ეს შედეგები ხაზს უსვამს ჰარმონიული თანამშრომლობის აუცილებლობაზე ხელოვნურ ინტელექტსა და ცოცხალ ჟურნალისტიკას შორის, რადგან თითოეული მიდგომა უზრუნველყოფს გამორჩეულ, მაგრამ ურთიერთგამაძლიერებელ შესაძლებლობებს თანამედროვე საინფორმაციო მედიისთვის
დეპოზიტების დაზღვევის სისტემის რეგულირება და საინვესტიციო პორტფელის რისკების მართვა საქართველოში
No full textThe deposit insurance system, both in different countries of the world and in Georgia, is a dynamic, stable and effective mechanism for socio-economic development. The introduction and improvement of the deposit insurance system was related to the strengthening of the financial security system of the state and the private sector, the protection of depositors and the prevention of systemic crises in the banking sector.
Deposit insurance is a globally proven mechanism for depositor protection, which ensures the protection of deposits and, accordingly, depositors from the loss of deposits, and its main goal is to neutralize and mitigate the risks to banks in the event of an insured event. Accordingly, the main goal of the paper is to study and analyze the regulation of the deposit insurance system in Georgia and the management of investment portfolio risks, the mechanisms for reform management and its economic and financial effect.
The deposit insurance system reform in Georgia has been implemented since 2018, taking into account the experience of international practice and the recommendations of the World Bank. The basic principles on which the investment policy of the deposit insurance risk portfolio is based are the most important factors determining the success of the system. However, the problem is that despite the sharing of international multilateral, theoretical and practical experience, this reform is still in the process of development and requires the formation of a final result.
The investment policy of the deposit insurance risk portfolio provides the means and opportunities for its effective management and ensures the protection of deposits from various financial risks arising from insured events.
დეპოზიტების დაზღვევის სისტემა, როგორც მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში, ასევე საქართველოში, სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების თვალსაზრისით დინამიური, სტაბილური და ეფექტური მექანიზმია. დეპოზიტების დაზღვევის სისტემის დანერგვა და სრულყოფა დაკავშირებული იყო სახელმწიფოს და კერძო სექტორის ფინანსური უსაფრთხოების სისტემის გაძლიერებასთან, დეპოზიტორების დაცვასა და საბანკო სექტორში სისტემური კრიზიების პრევენციასთან.
დეპოზიტების დაზღვევა დეპოზიტორების დაცვის მსოფლიოში აპრობირებული მექანიზმია, რომელიც უზრუნველყოფს დეპოზიტების და შესაბამისად დეპოზიტორების დაცვას დეპოზიტების დაკარგვისგან და მისი მთავარი მიზანია სადაზღვევო შემთხვევის დადგომისას ბანკებზე არსებული რისკების განეიტრალება და შერბილება. გამომდინარე აქედან ნაშრომის ძირითადი მიზანია, შევისწავლოთ და გავაანალიზოთ, საქართველოში დეპოზიტების დაზღვევის სისტემის რეგულირება და საინვესტიციო პორტფელის რისკების მართვა, რეფორმის მართვის მექნიზმები და მისი ეკონომიკური და ფინანსური ეფექტი.
დეპოზიტების დაზღვევის სისტემის რეფორმა საქართველოში 2018 წლიდან დაინერგა საერთაშორისო პრაქტიკის გამოცდილებით და მსოფლიო ბანკის რეკომენდაციების გათვალისწინებით. ძირითადი პრინციპები, რომლებსაც ეყრდნობა დეპოზიტების დაზღვევის რისკების პორტფელის საინვესტიციო პოლიტიკა, სისტემის წარმატების განმაპირობებელი უმნიშვნელოვანესი ფაქტორებია. თუმცა, პრობლემა იმაში მდგომარეობს, რომ მიუხედავად საერთაშორისო მრავალმხრივი, თეორიული და პრაქტიკული გამოცდილების გაზიარებისა, აღნიშნული რეფორმა კვლავ განვითარების პროცესშია და მოითხოვს საბოლოო შედეგის სახით ჩამოყალიბებას.
დეპოზიტების დაზღვევის რისკების პორტფელის საინვესტიციო პოლიტიკა იძლევა მისი ეფექტური მართვის საშუალებას და შესაძლებლობებას და უზრუნველყოფს დეპოზიტების დაცვას სხვადასხვა ფინანსური რისკებისაგან რომლებიც გამოწვეულია სადაზღვევო შემთხვევებისაგან.
 
სწავლების ინტერაქტიული მეთოდები
No full textThe education system plays a major role in the era of modern globalization, in the formation and development of a civilized society. Modern education, high-quality learning and the acquisition of relevant knowledge are social demands. This demand is met at each level by using various progressive methods. One of the important, progressive, and relevant methods of modern education is interactive learning. The article describes what is interactive learning? Interactive learning methods refer to types of activities that require a creative approach to the material and create conditions for the discovery of each student. Interactive learning is a holistic methodology that includes both online and offline components, which together create a complete educational experience. The article also describes the goals, objectives, methods and techniques, and means of interactive learning. The article provides examples of mini-research. The article shows that modern education increasingly emphasizes the importance of using interactive teaching methods, which allow for constructive interactions with pupils and students, stimulate their engagement, and promote more effective acquisition of knowledge.განათლების სისტემა უდიდეს როლს ასრულებს თანამედროვე გლობალიზაციის ეპოქაში, ცივილიზებული საზოგადოების ფორმირებასა და განვითარების პროცესში. თანამედროვე განათლება, მაღალხარისხიანი სწავლა და სათანადო ცოდნის შეძენა სოციალური მოთხოვნაა. ამ მოთხოვნის დაკმაყოფილება ყოველ საფეხურზე სხვადასხვა სახის პროსგრესული მეთოდების გამოყენებით ხდება. თანამედროვე სწავლების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი, პროგრესული, აქტუალური მეთოდია ინტერაქტიული სწავლება. სტატიაში აღწერილია რა არის ინტერაქტიული სწავლება? სწავლების ინტერაქტიული მეთოდები გულისხმობს საქმიანობის ისეთ სახეობებს, რომლებიც მასალისადმი შემოქმედებით მიდგომას მოითხოვს და ქმნის პირობებს თითოეული მოსწავლის გასახსნელად. ინტერაქტიული სწავლება არის ჰოლისტური მეთოდოლოგია, რომელიც მოიცავს როგორც ონლაინ, ასევე ოფლაინ კომპონენტებს, რომლებიც ერთად ქმნიან სრულყოფილ საგანმანათლებლო გამოცდილებას.სტატიაში აგრეთვე აღწერილია ინტერაქტიული სწავლების მიზნები, ამოცანები, მეთოდები და ტექნიკა, საშუალებები. სტატიაში მოყვანილია მინი კვლევის მაგალითები. სტატიში ჩანს, რომ თანამედროვე განათლება სულ უფრო მეტად უსვამს ხაზს ინტერაქტიული სწავლების მეთოდების გამოყენების მნიშვნელობას, რომლებიც საშუალებას იძლევიან მოსწავლეებთან და სტუდენტებთან კონსტრუქციულ ურთიერთქმედებების, სტიმულირების, მათი ჩართულობის და ხელს უწყობს ცოდნის უფრო ეფექტურ შეძენას
წინასაგამოცდო პერიოდში თვითცნობიერების გავლენა შფოთვის ხარისხზე სტუდენტებში
No full text Student life requires processing a large and complex amount of information, which is associated with the need for maximum concentration of internal resources. When experiencing anxiety, it becomes difficult to concentrate on a task (assignment) that demands intellectual effort, such as preparing for an exam. Anxiety can impair cognitive functions—thinking, memory, perception, and information processing—which leads to a decline in academic performance. Anxiety is experienced as a subjective feeling of emotional discomfort (an internal sensation) and is often related to external factors. It commonly arises in the following situations: academic-related anxiety during the learning process, anxiety related to self-perception, and anxiety stemming from interpersonal relationships. In order to create effective learning conditions, it is essential for the student to work on themselves, to support and stimulate the process of self-realization. For this, self-awareness is important so that students can better understand themselves and identify their own needs. High self-awareness means having a clear understanding of one\u27s strengths and weaknesses, as well as emotions, which in turn improves self-development and self-control. For mental health, it is important to strengthen one’s strong qualities. Those who are aware of their strengths have healthy self-esteem and are better able to cope with difficult (anxiety-inducing) situations. They are more capable of overcoming various life challenges. Self-awareness (the recognition of thoughts, emotions, and behaviors) as a component of self-regulation promotes self-regulation itself, which involves the ability to control and manage our thoughts, behaviors, and emotions in different situations. The goal of the research was to determine the relationship between students\u27 self-awareness and their level of anxiety. Students from Telavi Iakob Gogebashvili State University participated in the study. Based on the research, certain conclusions were drawn and relevant recommendations were developedსტუდენტის ცხოვრება მოითხოვს დიდი და რთული ინფორმაციის გადამუშავებას, რაც დაკავშირებულია შინაგანი რესურსების მაქსიმალურ კონცენტრაციასთან. როდესაც გაქვს შფოთვა, ძნელია მოახდინო ყურადღების კონცენტრაცია იმ ამოცანაზე(დავალებაზე), რომელიც მოითხოვს ინტელექტუალურ ძალებს გამოცდის ჩასაბარებლად. შფოთვას შეუძლია კოგნიტური ფუნქციების გაუარესება, აზროვნების, მეხსიერების, აღქმის, ინფორმაციის გადამუშავების, რის გამოც სწავლის ხარისხი ეცემა. შფოთვას განვიცდით როგორც ემოციური დისკომფორტის სუბიექტურ შეგრძნებას(როგორც შინაგან განცდას) და დამოკიდებულს გარე მიზეზებზე. შფოთვა უმეტესად ჩნდება შემდეგი სიტუაციების საფუძველზე, როგორიცაა სწავლის პროცესში - სასწავლო შფოთვა, საკუთარ თავზე წარმოდგენებთან დაკავშირებული შფოთვა და პიროვნებათაშორის ურთიერთობებთან დაკავშირებული შფოთვა. სწავლების ეფექტური პირობების შესაქმნელად აუცილებელია სტუდენტის მუშაობა საკუთარ თავთან, სტუდენტის მიერ საკუთარი თავის თვითრეალიზაციის პროცესში ხელშეწყობა და სტიმულირება. ამისთვის კი მნიშვნელოვანია თვითცნობიერება, რათა უკეთ გაიცნოს სტუდენტმა საკუთარი თავი, იდენტიფიცირება მოახდინოს თავისი საჭიროებების. მაღალი თვითცნობიერება ნიშნავს გქონდეს ნათელი აღქმა შენი პიროვნების ძლიერ და სუსტ მხარეებზე, შენს ემოციებზე, რაც აუმჯობესებს თვითგანვითარებას და თვითკონტროლს. ფსიქიკური ჯანმრთელობისთვის მნიშვნელოვანია გავამყაროთ ჩვენი ძლიერი მხარეები, ვინც კარგად იცნობს თავის ძლიერ მხარეებს, აქვს ჯანსაღი თვითშეფასება და შეუძლია უკეთ გაუმკლავდნენ რთულ( შფოთვით ) სიტუაციებს. შეძლონ სხვადასხვა ცხოვრებისეულ გამოწვევების დაძლევა, თვითცნობიერება( აზრების, ემოციების, ქცევების ამოცნობა) როგორც თვითრეგულაციის კომპონენტი ხელს უწყობს თვითრეგულირებას, რაც გულისხმობს ჩვენი აზრების, ქცევების, ემოციების სხვადასხვა სიტუაციაში კონტროლისა და მართვის უნარს. მნიშვნელოვანი იყო გამოგვეკვლია და დაგვედგინა რამდენად იყო კავშირი სტუდენტის თვითცნობიერებასა და შფოთვის დონეს შორის. კვლევა განხორციელდა წინასაგამოცდო პერიოდში იაკობ გოგებაშვილის სახელობის თელავის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. კვლევის შედეგად ჩამოყალიბდა გარკვეული დასკვნები და შემუშავდა შესაბამისი რეკომენდაციები
კავკასიელთა ქალღვთაებები დედა-ღვთაების არქეტიპის ჭრილში
No full textThe present study is based on a complex methodological approach and examines the connection between female deities represented in Caucasian folklore and the cult of the Mother Goddess. The principal deity of the Caucasians, like that of other peoples of the world, must have been called "Mother." This is indicated by the uniformity of the mythological figure and the identity of names in the traditions of Caucasian peoples revealed on the basis of comparative material – the designation of female deities "Nana" is connected to a common Caucasian root (-nan-//-an) which carries the semantics of "mother."
Female deities preserved in the memory of Caucasian peoples, similar to the beliefs and representations of other ancient civilizations, are differentiated by their functions and spheres of activity. Their names contain the following recurring epithets: "queen", "mother", "mistress", as well as the root "nana," denoting mother (Chechen: u-nana and xi-nana, Abkhaz: ancʼva, anana-gunda, etc.). The epithet "mistress" (Potnia) is not found for the Great Mother Nana; however, according to Georgian mythological traditions, Nana is the mother of the "batonebi" (i.e., mother of gods). In Svan, nana (nan) is a term with significant semantic weight, denoting not only "mother" but also "mistress." Female anthropomorphic figurines, regarded as representations of the Great Mother, establish the Caucasus as one of the earliest centers for the dissemination of the fertility cult. Of particular interest is a bronze axe discovered in the village of Ghebi in Racha, which bears an engraved figure of a female deity standing between a pair of deer − an iconographic scheme that precisely replicates the representational tradition of Mediterranean goddesses (Cybele, Ishtar), where the deity is depicted between a pair of lions or other animals.
Accordingly, the Caucasian cult of the Great Mother represents not an isolated, surviving relic, but an organic component of the beliefs and representations of the Mediterranean world, which acquired local peculiarities while preserving essential functions and semantics. Elements of this cult are still manifested in the folkloric memory of Caucasian peoples to this day.წინამდებარე კვლევა ეფუძნება კომპლექსურ მეთოდოლოგიურ მიდგომას და განიხილავს კავკასიელთა ფოლკლორში წარმოდგენილი ქალღვთაებების დედა-ღვთაების კულტთან კავშირს. კავკასიელთა მთავარ ღვთაებას, მსოფლიოს სხვა ხალხების მსგავსად, „დედა“ უნდა რქმეოდა. ამაზე მიუთითებს შედარებითი მასალის საფუძველზე გამოვლენილი მითოსური სახის ერთგვაროვნება და სახელთა იდენტურობა კავკასიის ხალხთა გადმოცემებში − ქალღვთაების სახელწოდება ნანა საერთოკავკასიურ ძირს (-ნან-//-ან) უკავშირდება, რომელიც „დედის" სემანტიკას ატარებს.
კავკასიელთა მეხსიერებას შემორჩენილი ქალღვთაებები, სხვა ძველი ცივილიზაციების რწმენა-წარმოდგენათა მსგავსად, დიფერენცირებულები არიან თავიანთი ფუნქციითა თუ მოქმედების სფეროთი. მათ სახელებში მეორდება შემდეგი ეპითეტები: „ქალბატონი“, „დედოფალი“, „დედა“, „დიასახლისი“, ასევე, დედის აღმნიშვნელი ძირი „ნანა“ (ჩეჩნ. „უ-ნანა“ და „ხი-ნანა“, აფხაზ. „ანცვა“, „ანანა-გუნდ“ა და სხვ.). ტიტული „ქალბატონი" დიდი დედა ნანას არ ახასიათებს, თუმცა ქართული მითოლოგიური გადმოცემებით, ნანა „ბატონების" დედაა. სვანურში კი ნანა (ნან) მნიშვნელოვანი სემანტიკური დატვირთვის მქონე ტერმინია, რომელიც არა მხოლოდ „დედას", არამედ „ქალბატონსაც" აღნიშნავს.
ქალის ანთროპომორფული ფიგურები, რომლებიც დიდი დედის გამოსახულებებად მიიჩნევა, კავკასიას ნაყოფიერების კულტის გავრცელების ერთ-ერთ უძველეს კერად წარმოაჩენს. განსაკუთრებულ ინტერესს იწვევს რაჭის სოფელ ღებში ნაპოვნი ბრინჯაოს ბალთა, რომელზეც ამოტვიფრულია ირმების წყვილს შორის აღმართული ქალღვთაების ფიგურა – ეს იკონოგრაფიული სქემა ზუსტად იმეორებს მედიტერანული ქალღვთაებების (კიბელე, იშთარი) გამოსახვის ტრადიციას, სადაც ღვთაება ლომების ან სხვა ცხოველთა წყვილს შორის არის წარმოდგენილი.
შესაბამისად, კავკასიური დიდი დედის კულტი წარმოადგენს არა იზოლირებულ, შემორჩენილ რელიქტს, არამედ მედიტერანული სამყაროს რწმენა-წარმოდგენების ორგანულ შემადგენელ ნაწილს, რომელმაც ადგილობრივი თავისებურებები შეიძინა, თუმცა შეინარჩუნა არსებითი ფუნქციები და სემანტიკა. ამ კულტის ელემენტები დღემდე ვლინდება კავკასიელ ხალხთა ფოლკლორულ მეხსიერებაში