E-Journals Portal of Association for Science
Not a member yet
4096 research outputs found
Sort by
აზიის რეგიონის „გაციფრების“ მდგომარეობა და საქართველოს ადგილი მასში
No full textIn the article - „Condition of “digitation” of Asia region and place of Georgia in it”, as it is shown by the title itself, here is spoken on digital transformation of countries in Asia region.
Research has shown that in 2020-2022 from 39 countries 22 (Republic of Korea, Singapore, Arabian Emirates, Japan, Israel, Cyprus, Kazakhstan, Saudi Arabia, China, Turkmenistan, Oman, Malaysia, Bahrein, Thailand, Georgia, Kuwait, Armenia, Brunei, Uzbekistan, Mongolia, Indonesia and Qatar) appeared in the list of countries with the highest index of digitation. Hence 4 countries appeared to have 90-95% level of “digitation”, 5 countries- 81-89% level, and 13 countries - 71-80% level.
Georgia is included in this third group of “digitation”. In 2022 its EGDI = 0,7501, i.e. compared to 2020 is increased by 0,0327 (growth 4,5%).
In 2022, 4 countries of Asia region (Republic of Korea, Singapore, Arabian Emirates and Japan) were included among leading countries worldwide by digitation index. Hence Republic of Korea occupies 3rd place in the world, Singapore – 12th place, Arabian Emirates – 13th, Japan -14th.
Article ends with summarizing conclusion.
სტატიაში - „აზიის რეგიონის „გაციფრების“ მდგომარეობა და საქართველოს ადგილი მასში“, - როგორც სახელწოდებაც აჩვენებს, აზიის რეგიონში შემავალი ქვეყნების ციფრულ ტრანსფორმაციაზეა საუბარი.
კვლევამ აჩვენა, რომ 2020-2022 წლებში აზიის 39 ქვეყნიდან 22 ქვეყანა (კორეის რესპუბლიკა, სინგაპური, არაბთა ემირატები, იაპონია, ისრაელი, კვიპროსი, ყაზახეთი, საუდის არაბეთი, ჩინეთი, თურქეთი, ომანი, მალაიზია, ბახრეინი, ტაილანდი, საქართველო, ქუვეითი, სომხეთი, ბრუნეი, უზბეკეთი, მონღოლეთი, ინდონეზია და კატარი) აღმოჩნდა გაციფრების ყველაზე მაღალი მაჩვენებლის მქონე ქვეყნების სიაში. მათგან 4 ქვეყანას აღმოაჩნდა „გაციფრების“ 90-95%-იანი დონე, 5 ქვეყანას - 81-89%-იანი დონე, ხოლო 13 ქვეყანას - 71-80%-იანი დონე.
საქართველო შედის „გაციფრების“ ამ მესამე ჯგუფის შემადგენლობაში. 2022 წელს მისი EGDI = 0,7501, ანუ 2020 წელთან შედარებით გაზრდილია 0,0327-ით (ზრდა 4,5%).
2022 წელს აზიის რეგიონის 4 ქვეყანა (კორეის რესპუბლიკა, სინგაპური, არაბთა ემირატები და იაპონია) გაციფრების ინდექსით მსოფლიოს ლიდერ ქვეყნების რიცხვში არიან მოხვედრილი. მათგან კორეის რესპუბლიკას მსოფლიოში მე-3 ადგილი უკავია, სინგაპურს მე-12, არაბთა ემირატებს - მე-13, იაპოანიას მე-14.
სტატია მთავრდება შემაჯამებელი დასკვნით
ბორჯომის მინერალური წყლების დაცვა და ეკოლოგიური სტაბილურობის შენარჩუნება გარეგანი ზემოქმედებისგან
No full textBorjomi mineral waters are one of the most important natural resources in Georgia, and their protection and the preservation of ecological stability are crucial for both the local population and the country\u27s economy. However, the Borjomi springs are exposed to various external impacts, including erosion, landslides, flooding, and other anthropogenic factors, which negatively affect water quality and ecosystems. This paper discusses the issues of protecting Borjomi mineral waters, analyzes them, and examines the methods developed to preserve the ecological stability of this spring. The protection of Borjomi mineral waters and the maintenance of ecological stability is a contemporary challenge that requires a multifaceted approach and comprehensive measures. Based on our research and developed methods, it is possible to create a sustainable model that ensures the long-term protection of Borjomi waters and their ecological stability.ბორჯომის მინერალური წყლები ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ბუნებრივი რესურსია საქართველოში, რომლის დაცვა და ეკოლოგიური სტაბილურობის შენარჩუნება მნიშვნელოვანია როგორც ადგილობრივი მოსახლეობის, ისე ქვეყნის ეკონომიკისათვის. თუმცა, ბორჯომის წყაროები სხვადასხვა გარეგანი ზემოქმედების ქვეშ იმყოფება, მათ შორისაა: ეროზია, ღვარცოფი, წყალდიდობა და სხვა ანთროპოგენური ფაქტორები, რომლებიც უარყოფითად მოქმედებს წყლის ხარისხსა და ეკოსისტემებზე. ამ ნაშრომში განვიხილავთ ბორჯომის მინერალური წყლების დაცვის საკითხებს, ანალიზსა და იმ მეთოდებს, რომლებიც შემუშავდა ამ წყაროს ეკოლოგიური სტაბილურობის შენარჩუნების მიზნით.
ბორჯომის მინერალური წყლების დაცვა და ეკოლოგიური სტაბილურობის შენარჩუნება თანამედროვე გამოწვევაა, რომელიც მოითხოვს მრავალმხრივ მიდგომას და კომპლექსურ ღონისძიებებს. ჩვენი გამოკვლევებისა და შემუშავებული მეთოდების საფუძველზე, შესაძლებელია შეიქმნას მდგრადი მოდელი, რომელიც უზრუნველყოფს ბორჯომის წყლების ხანგრძლივ დაცვასა და მის ეკოლოგიურ სტაბილურობას
ბუშტნამქერი
No full textA hydatiform mole (also known as a molar pregnancy) is a gestational trophoblastic disease (GTD), which originates from the placenta and can metastasize. It is unique in that the tumor originates from gestational tissue rather than from maternal tissue. Hydatidiform moles (HM) are usually considered the noninvasive form of gestational trophoblastic disease. While hydatidiform moles are typically deemed benign, they are premalignant and do have the potential to become malignant and invasive. This activity describes the pathophysiology, evaluation and management of hydatidiform moles and highlights the role of the interprofessional team in the management of affected patients. Other forms of gestational trophoblastic disease include gestational choriocarcinoma (which can be extremely malignant and invasive) and placental site trophoblastic tumors.ბუშტნამქერი გესტაციური ტროფობლასტური დაავადებაა, რომელიც წარმოიქმნება პლაცენტიდან და აქვს მეტასტაზირების უნარი. ის უნიკალურია იმით, რომ სიმსივნე წარმოიქმნება გესტაციური ქსოვილიდან და არა დედის ქსოვილისაგან. ბუშტნამქერი ჩვეულებრივ განიხილება გესტაციური ტროფობლასტური დაავადების არაინვაზიურ ფორმად. მიუხედავად იმისა, რომ ბუშტნამქერი, როგორც წესი, კეთილთვისებიანი დაავადებაა, იგი ამავდროულად ავთვისებიანობისკენ არის მიდრეკილი და აქვს პოტენციალი გახდეს როგორც ავთვისებიანი, ასევე ინვაზიური. ეს ყოველივე აღწერს ბუშტნამქერების პათოფიზიოლოგიას, შეფასებას, ბუშტნამქერის მართვის მენეჯმენტს და ხაზს უსვამს პროფესიონალთა ჯგუფის როლს დაავადებული პაციენტების მართვაში. გესტაციური ტროფობლასტური დაავადების სხვა ფორმები მოიცავს გესტაციურ ქორიოკარცინომას (რომელიც შეიძლება იყოს უკიდურესად ავთვისებიანი და ინვაზიური) და პლაცენტის ტროფობლასტურ სიმსივნეებს
წყლის, სანიტარიისა და ჰიგიენის (WASH) პირობების გაუმჯობესება საქართველოს სოფლის სკოლებში: გამოწვევები აჭარის რეგიონში
No full textAccess to safe and adequate water supply, sanitation conditions, and hygiene practices in schools is a prerequisite for providing a complete basic education opportunity for students. Growing up in a clean and safe environment is a fundamental right of every child. Access to safe water, adequate sanitation systems, and good hygiene practices not only support children’s development but also provide them with the opportunity to start life in a healthy way. In Georgia, almost all schools face WASH-related issues. Some schools fully meet water, hygiene, and sanitation standards, while others provide services at a very low level, and some are completely marginalized, which increases the risk of infectious disease spread
The aim of this study is to evaluate projects that were implemented in Georgia to address WASH-related challenges and introduce innovative WASH guidelines and educational standards. The study focuses on the projects carried out by the Georgian Medical Group (GMG) between 2015 and 2021, which aimed to improve water access, sanitation facilities, and hygiene practices in rural schools. The project was funded by the United States Agency for International Development (USAID) and the Coca-Cola Foundation, with partners including Global Water Challenge, New World, and CARE Internationalსკოლებში უსაფრთხო და ადეკვატური წყალმომარაგება, სანიტარული პირობები და ჰიგიენური ჩვევები მოსწავლეებისთვის სრულყოფილი საბაზო განათლების შესაძლებლობის წინაპირობაა. სუფთა და დაცულ გარემოში გაზრდა ბავშვის ფუნდამენტური უფლებაა. უსაფრთხო წყალზე წვდომა, ადეკვატური საკანალიზაციო სისტემა და კარგი ჰიგიენური პრაქტიკა არა მხოლოდ ხელს უწყობს ბავშვთა განვითარებას, არამედ ცხოვრების ჯანსაღად დაწყების საშუალებასაც აძლევს. საქართველოში თითქმის ყველა სკოლა დგას WASH-თან დაკავშირებული პრობლემების წინაშე. ზოგიერთი სკოლა მთლიანად აკმაყოფილებს წყლის, ჰიგიენისა და სანიტარიის სტანდარტებს. ზოგს აქვს მომსახურების საკმაოდ დაბალი დონე, ნაწილი კი მთლიანად მარგინალიზებულია, რაც დაკავშირებულია ბავშვებში ინფექციური დაავადებების განვითარების რისკთან.
ამრიგად, კვლევის მთავარი მიზანი იყო იმ პროექტების შეფასება, რომლებიც ქვეყანაში ემსახურებოდა გამოწვევების აღმოჩენასა და ინოვაციური WASH გაიდლაინებისა და საგანმანათლებლო აქტივობების დანერგვას. შესაფასებლად შეირჩა საქართველოს სამედიცინო ჯგუფის (GMG) მიერ 2015-2021 წლებში სოფლის სკოლებსა და თემებში განხორციელებული პროექტები, რომელიც მიმდინარეობდა ამერიკის შეერთებული შტატების საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს (USAID) და კოკა-კოლას ფონდის (The Coca-Cola Foundation) მხარდაჭერით Global Water Challenge-ის, New World-ისა და CARE International-ის საშუალებით
მასწავლებლების ცნობიერების, ცოდნისა და ხედვების შეფასება წყლის, სანიტარიისა და ჰიგიენის საკითხებზე საქართველოს სკოლებში
No full textAccess to clean water, sanitation, and hygiene (WASH) facilities in schools is essential for creating a healthy learning environment and promoting the well-being of students. Despite global progress in improving WASH services, many schools, particularly in rural areas of developing countries, still face significant challenges in providing adequate WASH facilities. This study assesses the awareness, knowledge, and insights of teachers in schools involved and not involved in USAID- and Coca-Cola Foundation-funded WASH programs in Georgia between 2015 and 2021. It aims to evaluate the impact of these programs on teachers’ understanding of WASH conditions, their professional development in this field, and how these factors influence their teaching practicesსუფთა წყლის, სანიტარიისა და ჰიგიენის (WASH) პირობები სკოლებში აუცილებელია ჯანმრთელი სასწავლო გარემოს შესაქმნელად და სტუდენტების კეთილდღეობის ხელშესაწყობად. მიუხედავად იმისა, რომ მსოფლიოში მიღწეულია პროგრესი WASH მომსახურებების გაუმჯობესებასთან მიმართებაში, ბევრი სკოლა, განსაკუთრებით განვითარებად ქვეყნებში, კვლავ გამოწვევების წინაშეა. აღნიშნული კვლევა აფასებს მასწავლებელთა ცნობიერებას, ცოდნასა და შეხედულებებს იმ სკოლებში, რომლებიც მონაწილეობდნენ აშშ-ის საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს (USAID) და Coca-Cola Foundation-ის მიერ დაფინანსებულ WASH პროგრამებში საქართველოში 2015-2021 წლებში და ასევე იმ სკოლებში, რომლებიც არ მონაწილეობდნენ აღნიშნულ პროექტში. კვლევა მიზნად ისახავდა შეფასებულიყო საგანმანათლებლო პროგრამების მნიშვნელობა და მათი გავლენა პროფესიულ განვითარებასა და ცნობიერების ამაღლებაზე
ვულგარული ფსორიაზის ეტიოლოგია, პათოგენეზი და მკურნალობის ალგორითმი (ლიტერატურული მიმოხილვა)
No full textPsoriasis is one of the most common genetic predispositions, autoimmune chronic skin diseases. The etiological factors of the disease are unknown, although great studies have been made in identifying its pathophysiological components. There is a wide range of psoriasis treatments, depending on the specific characteristics of each patient. While choosing a treatment, concomitant diseases should be taken into account.ფსორიაზი ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული გენეტიკური განწყობის, კანის აუტოიმუნური ქრონიკული დაავადება. დაავადების ეტიოლოგიური ფაქტორები უცნობია, თუმცა დიდი ნაბიჯები გადაიდგა მისი პათოფიზიოლოგიური კომპონენტების გამოვლენაში. არსებობს ფსორიაზის სამკურნალო საშუალებების ფართო არჩევანი, რომელიც დამოკიდებულია თითოეული პაციენტის სპეციფიკურ მახასიათებლებზე. მკურნალობის შერჩევისას გათვალისწინებული უნდა იქნეს თანმხლები დაავადებები
შარდკენჭოვანი დაავადების შემთხვევათა ანალიზი საქართველოში
No full textThe article presents data from the existing literature on the distribution of cases of urolithiasis. The characteristics of the distribution of urolithiasis cases in Georgia have been analyzed. It has been revealed that the incidence of urolithiasis in Georgia is characterized by an increasing trend. Cases of the disease occurred 2 times more often in men than in women. A peculiarity was identified in the distribution of the disease by region. In particular, cases were recorded more frequently in the Tbilisi region.სტატიაში წარმოდგენილია საქართველოში შარდკენჭოვანი დაავადების შემთხვევათა განაწილების შესახებ არსებული მონაცემები. გაანალიზებულია შარდკენჭოვანი დაავადების შემთხვევათა განაწილების თავისებურებები. გამოვლენილია, რომ შარდკენჭოვანი დაავადების შემთხვევები საქართველოში ხასიათდება ზრდის ტენდენციით. დაავადების შემთხვევები ორჯერ ხშირად ვითარდებოდა კაცებში, ქალებთან შედარებით. გამოიკვეთა თავისებურება რეგიონების მიხედვით დაავადების განაწილებაში. კერძოდ, შემთხვევები უფრო ხშირად აღირიცხა თბილისის რეგიონში
ანთების როლი დეპრესიაში: კავშირი ფსიქიატრიასა და შინაგან მედიცინას შორის
No full textDepression, a leading cause of disability worldwide, is increasingly recognized as having a significant inflammatory component, bridging psychiatry and internal medicine. This review synthesizes recent evidence on the role of inflammation in depression, focusing on studies from 2020 to 2025.
A literature search was conducted using PubMed and other databases, selecting comparative studies and meta-analyses published between 2020 and 2025 that investigate the relationship between inflammation and depression in human populations.
Prospective studies indicate that elevated inflammatory markers, such as C-reactive protein (CRP) and white blood cell count (WBC), predict new onset depression, with gender-specific effects (stronger in men). Meta-analyses confirm significant elevations in inflammatory markers (e.g., CRP, IL-6, TNF-α) in depressed patients compared to controls, with reduced variability suggesting a consistent inflammatory state. Longitudinal studies show that interleukin-6 (IL-6) is associated with both current and future depressive symptoms, though the directionality remains complex.
Inflammation appears to play a critical role in the pathophysiology of depression, offering novel treatment avenues, such as anti-inflammatory therapies and lifestyle interventions. These findings underscore the importance of interdisciplinary approaches between psychiatry and internal medicine to enhance patient outcomes.დეპრესია, მსოფლიოში ინვალიდობის წამყვანი მიზეზი, სულ უფრო მეტად აღიარებულია, როგორც მნიშვნელოვანი ანთებითი კომპონენტის მატარებლად, რომელიც აერთიანებს ფსიქიატრიასა და შინაგან მედიცინას. ეს მიმოხილვა აერთიანებს დეპრესიაში ანთების როლის შესახებ ბოლოდროინდელ მტკიცებულებებს და ფოკუსირებულია 2020-დან 2025 წლამდე ჩატარებულ კვლევებზე.
ლიტერატურული ძიება ჩატარდა PubMed-ის და სხვა მონაცემთა ბაზების გამოყენებით, შეირჩა 2020-დან 2025 წლამდე გამოქვეყნებული შედარებითი კვლევები და მეტაანალიზები, რომლებიც იკვლევენ ადამიანის პოპულაციებში ანთებასა და დეპრესიას შორის კავშირს.
პერსპექტიული კვლევები მიუთითებს, რომ მომატებული ანთებითი მარკერები, როგორიცაა C-რეაქტიული ცილა (CRP) და ლეიკოციტების რაოდენობა (WBC), პროგნოზირებენ დეპრესიის განვითარებას, სქესის მიხედვით სპეციფიკური ეფექტებით (უფრო ძლიერია მამაკაცებში). მეტაანალიზები ადასტურებს ანთებითი მარკერების (მაგ., CRP, IL-6, TNF-α) მნიშვნელოვან მატებას დეპრესიულ პაციენტებში საკონტროლო ჯგუფთან შედარებით, შემცირებული ცვალებადობით, რაც მიუთითებს თანმიმდევრულ ანთებით მდგომარეობაზე. გრძივი კვლევები აჩვენებს, რომ ინტერლეიკინ-6 (IL-6) ასოცირდება როგორც მიმდინარე, ასევე მომავალ დეპრესიულ სიმპტომებთან, თუმცა ამ კავშირის მიზეზობრივი მიმართულება გაურკვეველი რჩება.
როგორც ჩანს, ანთება მნიშვნელოვან როლს თამაშობს დეპრესიის პათოფიზიოლოგიაში, რაც მკურნალობის ახალ გზებს გვთავაზობს, როგორიცაა ანთების საწინააღმდეგო თერაპიები და ცხოვრების წესის ცვლილებები. ზემოაღნიშნული დასკვნები ხაზს უსვამს ფსიქიატრიასა და შინაგან მედიცინას შორის ინტერდისციპლინარული მიდგომების მნიშვნელობას პაციენტების მდგომარეობის გასაუმჯობესებლად
ოტოგენური გართულებების სიხშირე მედიცინის თანამედროვე ეტაპზე (კლინიკური შემთხვევები)
No full textAcute otitis media (AOM) is one of the most common diseases in the world, especially in children. The incidence of the disease reaches about 80%. Mostly, inflammation of the middle ear is a concomitant condition of acute respiratory viral infection, which, at the same time, can cause many life-threatening complications. Complications of AOM are diverse and are classified as acute and chronic. Acute complications, which are classified as intratemporal and intracranial, are much more unpredictable and have severe consequences. The variety of complications is determined by the anatomical location of the structures of the middle ear. Their proximity to brain tissue, cranial nerves, brain sinuses, and neck muscles. The described cases are quite diverse. The only thing in common is that the AOM was at the forefront of the developing processes. Patients represent a wide age group from 5 to 64 years. One of the presented patients was middle-aged and practically healthy before the onset of OM. The oldest had controlled type II diabetes, and the child had clinical signs of hypertrophy of the nasopharyngeal tonsills and recurrent otitis media in the previous period of the disease. The analysis of the cases allows us to draw the following conclusions: (1) to increase the level of knowledge of specialists who first receive such patients and should give the right direction for further management. (2) to develop new antibacterial therapy regimens for acute otitis media, both in terms of combinations of antibiotic groups and dosage. (3) to provide timely, adequate treatment with assessment of results and drawing the right conclusions. Frequent monitoring, such as, a telephone call is enough especially during the first days. The specialist should consider the moment when myringotomy is indicated.მწვავე შუა ოტიტი (მშო) მსოფლიოში ერთ-ერთი გავრცელებული დაავადებაა, განსაკუთრებით ბავშვებში. დაავადების სიხშირე დაახლოებით 80%-ს არწევს. როგორც წესი, შუა ყურის ანთება მწვავე რესპირატორული ვირუსული ინფექციის თანმდევი მდგომარეობაა, რომელიც, ამავე დროს, ბევრი საშიში გართულების მიზეზი შეიძლება გახდეს. აღწერილი შემთხვევები საკმაოდ მრავალფეროვანია. პაციენტები წარმოადგენენ ფართო ასაკობრივ ჯგუფს 5-დან 64 წლამდე. ერთ-ერთი წარმოდგენილი პაციენტი იყო საშუალო ასაკის და პრაქტიკულად ჯანმრთელი მშო-ის დაწყებამდე. ყველაზე ხანდაზმულს ჰქონდა II ტიპის დიაბეტის კონტროლირებადი, ხოლო ბავშვს დაავადების წინა პერიოდში აღენიშნებოდა ცხვირ-ხახის ტონზილების ჰიპერტროფიის და მორეციდივე შუა ოტიტის კლინიკური ნიშნები. შემთხვევების ანალიზი საშუალებას გვაძლევს გამოვიტანოთ შემდეგი დასკვნები: (1) უნდა გავზარდოთ სპეციალისტების ცოდნის დონე, რომლებიც პირველად იღებენ ასეთ პაციენტებს და უნდა მისცენ სწორი მიმართულება შემდგომი მართვისთვის. (2) საჭიროა ახალი ანტიბაქტერიული თერაპიის სქემების შემუშავება მწვავე შუა ოტიტის დროს, როგორც ანტიბიოტიკების ჯგუფების კომბინაციებისა და დოზირების თვალსაზრისით. (3) ექიმმა უნდა უზრუნველყოს დროული, ადეკვატური მკურნალობა შედეგების შეფასებით და სწორი დასკვნების გამოტანით. კერძოდ, პირველი დღეების განმავლობაში ხშირი მონიტორინგი, ზოგჯერ საკმარისია სატელეფონო. ექიმმა სწორედ უნდა განსაზღვროს მომენტი, როცა ნაჩვენებია მირინგოტომია
Fever to Tremor: Exploring the link between Encephalitis and Parkinsonian Syndrome
No full textThe inflammation of the brain\u27s parenchyma is known as encephalitis. The main culprits are arboviruses, varicella-zoster virus, and herpes simplex virus. Despite being a chronic consequence of encephalitis, post-encephalitic parkinsonism (PEP) often manifests as a febrile illness with neurological dysfunction. Since then, PEP, a secondary parkinsonian syndrome, has been linked to autoimmune, bacterial, and viral origins.
This study examines the etiological, clinical, and neuropathological differences between PEP and idiopathic Parkinson\u27s disease (PD). PEP differs from Parkinson\u27s disease in that it is defined by extensive tau pathology rather than α-synuclein aggregates (Lewy bodies), lacks considerable iron buildup, and often affects younger individuals with unusual symptoms such as ocular palsy and oculogyric crises. Instead of direct viral damage, pathogenesis is assumed to be caused by autoimmune processes such as molecular mimicry and bystander activation.
Due to its latency period between encephalitis and the onset of symptoms, as well as its overlapping symptoms with Parkinson\u27s disease, PEP is currently difficult to diagnose. Neuroimaging frequently shows basal ganglia and brainstem hyperintensities to differentiate PEP from PD. The mainstay of treatment regimens is levodopa and other dopaminergic drugs; however, due to the increased risk of neuropsychiatric adverse effects, such as emotional dysregulation and impulse control issues, their effectiveness has varied.
The study highlights the need for longitudinal studies to address the lack of knowledge on tau pathology, autoimmune mechanisms, and viral factors in PEP. New methods of diagnosis and treatment are needed to improve outcomes in this uncommon condition. The objective of this research is to increase our understanding of post-encephalitic parkinsonism to develop better management strategies for the condition, given its similarities to idiopathic Parkinson\u27s disease and other developments in neuroimaging and immunology.