Дигитални репозиторијум Института за књижевност и уметност
Not a member yet
1542 research outputs found
Sort by
Poetički „Credo“ Ivana V. Lalića na primeru pesme „Slovo o slovu”
No full textIstraživanje predstavlja tumačenje pesme „Slovo o slovu” Ivana V. Lalića, objavljene u pesničkoj knjizi „Pismo” (1992). Težište tumačenja biće na smislu stihova, u cilju razumevanja jedinstvene fenomenologije pesničkog sveta. Polaznu osnovu predstaviće utvrđivanje semantičke funkcije forme i stila, čime će se otvoriti i polje za promatranje pesnikovog odnosa prema tradiciji. Ukazaće se na složenu simboliku koncepta čistilišta, i tako uspostaviti intertekstualna veza sa spevom Dantea Aligijerija. Prepoznaće se i izražena bogotražiteljska crta lirskog subjekta, koja se ogleda u težnji ka uspostavljanju dijaloga sa Tvorcem, kao i u veri u moć reči, a time i poverenju u Logos. Tema suočavanja sa neminovnošću protoka vremena izbija u prvi plan, kao i nastojanje da se pronađe izraz za neiskazivo i premosti jaz između čoveka koji govori i Boga koji ćuti. Stihovi će pokazati da je upravo poezija daje odgovor na pitanje o (ne) postojanju smisla. Zaključiće se da pesnički govor pobeđuje metafizičko ništavilo, te da poezija zadobija ontološki značaj, kojim osmišljava egzistenciju
Moderni pesnički subjekt između prirode i civilizacije – analiza pesničke zbirke „Oktave” Miodraga Pavlovića
No full textU radu se analizira pesnička zbirka „Oktave” Miodraga Pavlovića. U istraživačkom fokusu je Pavlovićevo razumevanje pastorale kao klasičnog pesničkog žanra koji, u njegovoj obradi, proširuje svoj tradicionalni hronotop i na područje grada. Potom, u fokusu je odnos prirode i grada / civilizacije / kulture, oblikovan u svesti i poetskom izrazu lirskog subjekta čija se misao definiše upravo u sukobu pomenutih suprotstavljenih kategorija. Najveći udeo analize usmeren je ka razumevanju arhetipske slikovnosti koja se potvrđuje u brojnim izomorfnim prožimanjima između lirskog subjekta i prirode. Poduzeto poniranje u semantiku i slikovnost mita je ne samo izraz udvojenosti modernog subjekta „Oktava” između prirode i civilizacije, no i značajna poetička odlika Pavlovićeve rane lirike. Modernost njegove poezije otkriva se kroz težnju da se predstavi identitet modernog subjekta koji je rastrzan između dva dijalektička oblika koja određuju njegovu svest i podsvest – prirode i civilizacije, ali i kroz poetičku nameru da pomenuti sukob u svesti lirskog subjekta svoj izraz pronađe kroz povratak mitskom razmišljanju i arhetipskom predstavljanju, čime je potvrđena jedna od temeljnih poetičkih odlika srpske poezije posleratnog modernizma – prevrednovanje i reinterpretacija tradicijskih kodova, u ovom slučaju mita
Vic o babi. (Pod)smeh kao ideološka i strateška taktika
No full textVicevi o babi temelje se na nizu kulturoloških, istorijskih i bioloških fenomena, ali u dubljim slojevima i na arhetipskoj predstavi o babi, oslonjenoj na arhaični prototip boginje plodnosti, s naglašeno ambivalentnim karakterom. U vicu se veza s plodnošću preklapa sa strahom ili se transformiše u strah muškaraca od ženske seksualnosti. Sem toga, vicevima u kojima se humorom atakuje na pohotljivost starih žena normirane su granice socijalno poželjnog i dozvoljenog ponašanja. U radu je pokazano u kojoj meri ove predstave koreliraju s normama, preokupacijama i strategijama žanrova usmenog folklora (lirika, epika, novela, šaljiva priča, bajka itd.). Pri tome, ismevanje hiperseksualnosti starijih žena ukazuje i na činjenicu da se vic javlja kao jedno od sredstava društvene kontrole i regulacije, a pričanje viceva kao način da se jedan tip ponašanja proskribuje i seksualnost uklopi u shemu starosnih doba definisanih vremenom, prostorom i tipom kulture
Putopisi Desanke Maksimović
No full textU radu se analiziraju putopisi Desanke Maksimović kao deo njenog manje poznatog opusa, ali sastavnog dela biografskog toka obeleženog putovanjima. Putopisi Desanke Maksimović tumače se sa poetičkog aspekta i šireg kontekstualnog odnosa vezanog za njen profesionalni i biografski deo života
Prikaz: Kroz srpske gradove i regije („Gradovi srpskog realizma”, Goran Maksimović, Centar za srpske studije, Banja Luka 2023, 345 str.)
No full textPrikaz: Stanko Korać i srpska književnost u Hrvatskoj („Književnost / Književni rad Srba u Hrvatskoj”. Ur. Virna Karlić i Dušan Marinković. Zagreb: Sveučilište u Zagrebu, Filozofski fakultet, 2025, 396 str.)
No full text(Ne)ukrotiva kritika: Kritički postupak Petra Džadžića u tekstovima o Branku Miljkoviću
No full textPetar Džadžić bio je među prvim kritičarima koji je prepoznao eruptivnu snagu talenta Branka Miljkovića i podržao njegov pesnički nastup krajem pedesetih godina prošlog stoleća. U kritičkim tekstovima „Jedan događaj“ iz 1958. objavljenim u NIN-u povodom zbirke „Uzalud je budim” (1958) i „Branko Miljković, Vatra i ništa“ objavljenim u „Politici” 1960. povodom knjige pesama „Vatra i ništa”, Džadžić je izoštrenim kritičkim okom i istančanim estetskim senzibilitetom uspeo da predoči književne vrline i posebnosti novog pesničkog glasa na tadašnjoj književnoj sceni. Dosledan prvobitnoj proceni o autentičnom pesniku, koju je književna istorija samo potvrdila uvrštavajući Miljkovića u sam vrh posleratnog srpskog pesništva, Džadžić je pribegao temeljnijoj analizi njegove stvaralačke ličnosti i dela u esejističkoj studiji „Branko Miljković ili neukrotiva reč“, najpre štampanoj kao predgovor izboru iz Miljkovićeve poezije 1965, a potom kao posebno izdanje iste godine. Imajući na umu blagovremenost ove kritičke reakcije na književnu pojavu Branka Miljkovića, pouzdani i jasno artikulisani kritički sud i osećaj za književnoistorijski niz, odnosno kulturni kontekst, u radu ćemo analizirati Džadžićev kritički postupak u navednim tekstovima. Upustićemo se u tipološko situiranje njegovih pojedinačnih tekstova, a dužnu pažnju posvetićemo i razmatranju metodološkog pluralizma u njegovim prikazima i kritičkoj raspravi koji uključuje postulate starog i novog pozitivizma, antitetičke kritike, poetičkih istraživanja, komparatistike, duhovnoistorijskog metoda i studija kulture. U završnici rada osvrnućemo se na kritičareve aksiološke kriterijume i estetička načela koja se prepoznaju u njegovim ocenama i stanovištima pojedinačnih Miljkovićevih ostvarenja, ali i celokupne autorske poetike
Prikaz: Suzana Marjanić, „Zooživoti. Antrozoologija i kritika kapitalocena”, Institut za etnologiju i folkloristiku, Zagreb, 2024., 467 str
Get PDFThe Stories for Children by Selena Dukić: “The Big and the Little Ones“
Get PDFThe paper provides a bio-bibliography of Selena Dukić (1909–1935), one of the most talented and versatile yet neglected writers and publicists in Serbian and Yugoslav culture, with a focus on the fiction she wrote as a child and/or for children. From an early age, while still in the lower grades of elementary school, Dukić published in a newspaper a handful of poems that suggested her future literary experiments in the most diverse genres and traditions. Later, according to her wishes, ten of her stories for children were published posthumously in 1937 in „Veliki i mali” [The Big and the Little Ones]. All aspects of the book – starting from the atypical design and editorial conception, through the (transmedia) ways of directing reception, the correlation of the (auto)biographical, journalistic, and fictional, all the way to its complex models of authorship – deserve careful interpretation and analysis, which are offered in this paper for the very first time (in the English language)
Žena, mit i intertekstualnost u poslednjem romanu Mihaila Lalića „Tamara”
No full textU radu analiziramo nekoliko aspekata poslednjeg romana Mihaila Lalića „Tamara”, objavljenog u godini piščeve smrti, 1992. Roman „Tamara”, iako po estetskim učincima ne doseže vrhunce Lalićevog prethodnog opusa, donosi snažne novine u poetici ovog autora: prvi put je u središtu zbivanja ženski lik, koji ima i metaforične i mitske, odnosno biblijske implikacije. Junakinja Tamara Godačić analizira se s aspekta feminističke kritičke teorije. Pored toga, roman je premrežen nekolikim intertekstualnim aluzijama. Kao najizrazitiju vidimo roman Franca Kafke „Proces”, jer Lalić na sličan način razobličava jednu ideologiju, njenu dehumanizovanost, apsurdnost i surove društvene prakse