Дигитални репозиторијум Института за књижевност и уметност
Not a member yet
1542 research outputs found
Sort by
Dnevnici – o drugome: zapisi Branka Lazarevića i Radovana Zogovića o Ivu Andriću
No full textRad analizira dva književna portreta Iva Andrića, posthumno publikovana u dnevničkim zapisima Branka Lazarevića i Radovana Zogovića. Budući da te portrete povezuje neposredno poratno vrijeme u kojem pisci (a u prvom slučaju i iz kojeg) prikazuju svoj literarni model, kao i jedna vrsta otvorene ili nagoviještene moralne osude, Lazarevićeve i Zogovićeve bilješke čine se utoliko intrigantnijim za međusobno promatranje jer dolaze sa strana dvije ideološki suprotstavljene pozicije. Otpadnici u novonastalom poretku socijalističke Jugoslavije – prvi kao predratni kraljevski ambasador, a drugi kao pristalica tvrde staljinističke struje u vrijeme rezolucije IB-a – Lazarević i Zogović su se iz sebi znanih razloga sa priličnom zainteresovanošću, čak strastveno pozabavili intelektualnim i ljudskim profilom (budućeg) nobelovca, govoreći, kako će se ispostaviti, mnogo više o sebi nego o liku koji su pokušali da opišu. Pažnja je posvećena i svjedočanstvima drugih osoba koje su dolazile u susret sa Andrićem, poput Dragoljuba Jovanovića, Borivoja Jevtića, Milovana Đilasa, Miroslava Radojčića i Koste Dimitrijevića, u svjetlu kojih je moguće provjeriti autentičnost uspomena postavljenih u središte interpretativne pažnje
Feministički humor u zbirci „Moj muž” Rumene Bužarovske
No full textRad razmatra upotrebu humora u zbirci „Moj muž” Rumene Bužarovske, fokusirajući se na analizu početne („Moj muž pesnik”) i završne („Osmi mart”) priče zbirke. Rumena Bužarovska humor vidi kao adekvatno sredstvo izveštavanja o teskobi i apsurdu ženske bračne situacije i patrijarhalno regulisanih politika ljubavi i odnosa uopšte, zbog čega ovaj humor određujemo kao feministički. Polazeći od poznatih teorija o humoru (teorija inkongruencije i superiornosti), rad ukazuje i na glavne načine postizanja feminističkog humora u zbirci. Rad se, osim toga, dotiče i specifičnih oblika humora u izabranim pričama kao što su seksualni i skatološki humor, a ukazuje i na lokalne elemente komičnog
Humoristička perspektivizacija rata (sećanja Brane Cvetkovića na izbegličke dane na Krfu)
No full textDokumentarno-memoarska proza B. Cvetkovića iz Velikog rata „Sećanja iz izbeglištva” profiliše se izborom događaja (epizodni poredak), predstavljenih ličnosti (civili i vojnici), zatim autorskom pozicijom (autorski pripovedač), pripovednom organizacijom tekstova i usvojenim procedurama fikcionalizacije. U radu se analizira humoristička perspektivizacija izbegličkih dana srpske vojske i civila na Krfu. Interpretacija se usmerava pre svega na pripovednu instancu, na osobenu figuru pripovedača, načine pripovedanja i oblikovanja stvarnosti (tumačenje, preosmišljavanje, humorističko poigravanje), kao i na komičke postupke. U vezi sa statusom pripovedača ukazuje se i na kulturološke aspekte, naročito na mentalitetske osobenosti Srba, ispoljavane i u izbeglištvu
Na nakovnju „Raskovnika” (Časopis „Raskovnik” u društveno- političkom kontekstu 60-ih i 70-ih godina prošlog veka)
No full textU radu se ispituju odjeci kulturno-političkih i socio-ekonomskih zbivanja 60-ih i 70-ih godina XX veka na stranicama „Raskovnika”, jednog od najzapaženijih folklorističkih glasila u drugoj polovini XX veka na prostoru bivše Jugoslavije, u njegovoj prvoj fazi, dok je bio posvećen književnosti i kulturi na selu, kao i reperkusije koje je ovaj časopis imao zbog direktne kritike tadašnje socijalne i kulturne politike, koja je marginalizovala selo. Rani „Raskovnik” je precizno markirao probleme sela, koji su se, saglasno orijentaciji lista, najviše odnosili na kulturu, ali je sporadično, pa ipak dovoljno glasno, ukazivao i na greške privredno-ekonomske politike i odgovornost nižih i viših organa vlasti, zahtevajući od nadležnih delovanje. Posledice ovakvog direktnog nastupa bile su najpre vidno smanjivanje budžeta namenjenog časopisu, a potom i zabrana izlaženja lista sredinom 70-ih godina prošlog veka
Bat „Hansovih” i ljubavna idila: jedno čitanje romana „Filip, ja i hor trešanja” Gordane Brajović
No full textU ovom radu nudi se jedno moguće pomno čitanje romana „Filip, ja i hor trešanja” književnice i novinarke Gordane Brajović. Oslanjajući se na postojeći korpus tekstova o delu ove autorke, situirajući roman, u osnovnim crtama, u ostatak njenog opusa, pažnju najpre posvećujemo poimanju vremena tj. temporalnosti, koja čini tematsko-poetičku okosnicu romana „Filip, ja i hor trešanja”. U tekstu se pokazuje kako autorka na inventivan način oneobičava svet (detinjstva) u senci Drugog svetskog rata, pripovedajući u ritmu kako bata „Hansovih”, nacista, tako i dečjih razbrajalica, privilegujući pritom ljubavnu idilu kao lokus potencijalnog prevladavanja kolektivnih i individualnih trauma, odnosno epohalnih društvenoistorijskih potresa. Pažnja je posebno usmerena prema (heteronormativnim) seksualnim politikama, s jedne, i antiratnom, tj. antinacističkom apsektu, s druge strane, koji čine važan sloj romana
„Aleksandar, sluga i izvor života” („Alexander, the Servant and the Water of Life”) Remene Ji i tradicija Aleksandride
No full textU radu se tumači grafički roman „Aleksandar, Sluga i Izvor života” („Alexander, the Servant and the Water of Life”) Remene Ji (Reimena Yee). Razmatra se kako stripska adaptacija, „Roman o Aleksandru XXI veka”, komunicira sa književnom i likovnom tradicijom legende o Aleksandru Makedonskom. Autorka menja, dorađuje ili domaštava nasleđene epizode i svoju varijantu priče čini pristupačnom i savremenom. Likovi Hefestiona i Sluge, karakterizacija kralja Aleksandra i autorkini komentari grade jednu sekularnu, novovekovnu Aleksandridu
Izbeglištvo i njegove posledice u pripoveci Gorana Petrovića „Matica“
No full textPripovetka Gorana Petrovića „Matica“ umetnički svedoči o tome koliko dubok trag egzodus ostavlja ne samo u pojedincima koji prolaze kroz to iskustvo, već i u bližnjima koji svoje izbegle svim srcem prihvataju; koliko se život i jednih i drugih menja usled traumatičnog događaja koji dovodi do raspadanja poznatog sveta, u svim segmentima – od radnog i životnog zaleđa, do porodice – čiji se idealni oblik, poput šestougaone pčelinje ćelije, nužno deformiše. Taj sadržaj, na duhovnom nivou, određuje život kako izbeglih, tako i domaćina. Dalekosežnije gledano – imajući u vidu masovnost i repetitivnost samog egzodusa, kao i istorijskih uslova koji do njega dovode – izbeglištvo određuje i biće čitavog naroda koji u istoriji dugog trajanja baštini to iskustvo, u toj meri i toliko puta da egzodus postaje jedna od sastavnica srpskog kulturnog identiteta. „Matica“ Gorana Petrovića umetnički je odjek toga fenomena, ali i pokazatelj kako se sadržaji iz stvarnosti mogu transponovati u visoko estetizovani književni tekst, i estetski univerzalizovati
O „našem” i „tuđem”: jedna polemika koja nije želela da ostane kod kuće
No full textU radu se razmatra polemika koju su tokom 1983. godine na stranicama „Književne reči”, časopisa za književnost, umetnost, kulturu i društvena pitanja, povodom jezičkih i drugih pitanja vodili članovi Instituta za književnost i umetnost u Beogradu, Dragiša Vitošević i Svetlana Slapšak. Opisuje se predistorija rasprave, sadržana u različitim stavovima prema problematici prisustva „stranih” primesa u izvornom tkivu srpsko(hrvatsko)g jezika, iskazanim tokom savetovanja „Aktuelna pitanja naše jezičke kulture” i objavljenim u istoimenom zborniku, i njeno prenošenje na stranice časopisa godinu dana kasnije
Odškrinuta vrata patnje: o romanu „Ljudi bez grobova” Enesa Halilovića
No full textU radu se analizira roman „Ljudi bez grobova” Enesa Halilovića. Prateći poetičko meandriranje i sazrevanje Halilovićevog dosadašnjeg pesničkog i proznog opusa, polazimo od opštih obeležja njegove književnosti prepoznatljivih i u ovom delu, a onda ukazujemo na razlikotvorne elemente koji „Ljudima bez grobova” obezbeđuju jedinstveno mesto. Dajući pregled najvažnijih junaka i ključnih pripovednih situacija, osvetljavamo tematski kompleks romana i njegovu kompozicionu ustrojenost, kako onu grafički vidljivu, evidentnu u raspoređenosti teksta na poglavlja, tako i implicitnu, vezanu za odnose među likovima i određena lajtmotivska ponavljanja. Naročitu pažnju posvećujemo analizi stila i tumačenju simbolike naslova i autopoetičkih elemenata romana. Naposletku, ukazujemo na slabije razvijena i, posledično, manje uspešna mesta u delu