Дигитални репозиторијум Института за књижевност и уметност
Not a member yet
1542 research outputs found
Sort by
Jeres (iz) diskursa: pesništvo Bogumila Đuzela. („Ерес (од)дискурсот: поезијата на Богомил Ѓузел”)
No full textU radu se problemski postavlja autoreferencijalni gest oblikovanja pesničkog u pevanju B. Đuzela koje je tetovirano, sloterdijkovski kazano, geokulturalnom, mitopoetskom imaginacijom, istorijskom svešću, ali i impulsima nadrealističke poetike. Podrivajući ustaljene modernističke modele intimne lirike, ali i epike, pesništvo B. Đuzela od manifestnog teksta „Epsko na glasanje“ (koautorstvo sa Radovanom Pavlovskim) iz 1960, te prvih zbirki „Medovina” (1962), „Alhemijska Ruža” (1963), „Mirosnici” (1965), „Odisej u paklu” (1969), „Bunar u vremenu” (1972), „Točak godine” (1977), do zbirki „Stvarnost je sve” (1980), „Prazan prostor” (1982), „Mrak i mleko” (1986), „Rušeći zid” (1989), „Goli život” (1994), „Haos” (1998), „Opstanak” (2003) obeleženo je, kako makedonska književnokritička misao ističe (Milan Đurčinov, Vlada Urošević, Sonja Stojmenska-Elzeser), snažnom poetizacijom mita i svakodnevlja. Pitajući se o tome šta je pesničko, međutim, đuzelovska poezija „istupa i izlaže se” u dinamici „korozivne estetike”, dajući odgovor iskustvom lirske subjektivnosti kao videlom kriticizma, figurama preobražaja istorijskog (ne)svesnog, arhetipskog, kulturološkog i tehnicističkog u revolucionarno /poetsko. U radu će biti skrenuta pažnja i na književnokritičku (obimom neveliku) recepciju B. Đuzela u srpskoj književnosti
Srpska narodna književnost u prevodima Elodi Loton Mijatović
No full textElodi Loton Mijatović prevela je na engleski jezik srpske narodne pripovetke („Serbian folk-lore: popular tales”, 1874), narodne pesme („Kossovo: An Attempt to Bring Serbian National Songs: About the Fall of the Serbian Empire at the Battle of Kossovo, Into One Poem”, 1885) i priče o Nasredinu hodži u časopisu „Good Words” (‟Nasr-ed-din Chodja”). Rad se oslanja na dosadašnja istraživanja, u kojima je fokus bio na kulturološkom aspektu ovih izdanja i prevodilačkim rešenjima. U ovom istraživanju prevodi se porede te se posmatraju u kontekstu njenih drugih radova, kulurnoistorijskih strujanja i naučnih tokova tog perioda. Analizira se takođe i sam odabir građe. Posebna pažnja posvećuje se uvodnim tekstovima Vilijama Dentona, urednika izdanja narodnih pripovedaka, kao i same Elodi Loton
Jovan Jovanović Pižon i Etnografska zbirka Arhiva SANU
No full textJovan Jovanović Pižon (1869–1939), poznati diplomata, političar i pisac, poslao je 1913. godine Etnografskom odboru Srpske kraljevske akademije nekoliko svezaka sa folklornom građom iz Makedonije i južne Stare Srbije. Građa koju je Jovan Jovanović prosledio Akademiji čuva se pod signaturom broj ASANU–EZ–225, a u njoj se nalaze i dva njegova pisma, odgovor Srpske kraljevske akademije, kao i referat Aleksandra Belića. Za junačke pesme, pripovetke i verovanja utvrđeno je da ih je Jovan Jovanović dobio od Lazara Dume, dok se za ostatak građe, koju čine „verske” i „ženske” pesme, navodi da su prikupljene od različitih nepoznatih sakupljača. Zbirka je sakupljena 1896, kako saznajemo iz njegovog „Dnevnika”, a predata je uoči rata. Iako su veze Jovanovića sa Etnografskom zbirkom više posredne, saradnja sa Stojanom Novakovićem, inicijatorom Etnografske zbirke, kao i sakupljačima folklora (poput Lazara Dume i Milojka Veselinovića) kroz odeljenje propagande, te posredovanje u predaji građe Etnografskom odboru sagledava se u kontekstu njegovog bavljenja makedonskim pitanjem. Pitanje autentičnosti građe posmatra se kroz prizmu tadašnje politike, sa kojom se u vezu dovodi i naučna politika
Prikaz: Periodika u folklorističkoj perspektivi (Danijela Petković, „Ogledi o folkloru u periodici XX veka”. Beograd: Institut za književnost i umetnost, 2024, 195 str.)
No full textMemoaristika Magde Bošan Simin i etika prijateljstva
No full textMemoarski zasnovani tekstovi Magde Simin Bošan „Dok višnje procvetaju” (1958), „San mladosti” (1983) i „Zašto su ćutale? Majka i ćerka o istom ratu” (2009) predstavljaju specifičnu narativizaciju angažmana u akcijama SКOJ-a tokom tridesetih godina i zatvorskog i logorskog iskustva tokom Drugog svetskog rata u kontekstu jugoslovenske/srpske književnosti. Ta specifičnost ogleda se u privilegovanju ženske epistemološke perspektive. Jedan od formativnih aspekata predratnih/ratnih/poratnih iskustava o kojima piše Magda Simin Bošan jeste prijateljstvo – prijateljstvo skojevki, prijateljstvo zatočenica u mađarskom zatvoru i nacističkim logorima i prijateljstvo koje obeležava decenije nakon Drugog svetskog rata. U radu će se izdvojiti i interpretirati različiti aspekti narativizacije prijateljstva u autorkinoj memoaristici: personalne veze i doživljaji, vrlina prijateljstva kao kategorički imperativ i regulativna ideja zajednice, mehanizmi formiranja i delovanja ženskog kolektiva, postupci fikcionalizacije kao gestovi prijateljstva i prijateljstvo kao strategija aktivističke kulture pamćenja
Il banchetto dell’Illuminismo e la fame del sé (l’incontro con l’Altro nell’autobiografia di Dositej Obradović)
Get PDFNella sua autobiografia Vita e avventure (1783) Dositej Obradović mostra l’importanza epocale dell’abbandono del monastero, simbolo di una concezione del mondo di stampo esclusivamente religioso, e del passaggio dall’ideale del desiderio di salvezza alla volontà di conoscere il mondo intero, che arriva nella cultura serba con ritardo in quanto ostacolata alla vigilia del Rinascimento dall’inizio dell’occupazione ottomana. I principi della soggettività moderna si rispecchiano non solo nella critica di Dositej alla superstizione e all’arretratezza, all’irrazionalità e ai pregiudizi, bensì lo stesso discorso autobiografico è caratterizzato da un’apertura cosmopolita verso gli altri, da affabilità e accoglienza in ogni incontro e in ogni viaggio. Negli incontri con gli amici, che nel caso di Dositej sono prevalentemente amici della sapienza e del progresso, in occasione dei diversi pasti, pranzi, feste di benvenuto e di congedo – emergono le dimensioni e l’orizzonte di automodellazione („self-fashioning”). Ad ogni banchetto, in qualunque occasione e parte del mondo, quello che Dositej scrive è un segno inequivocabile della sua intenzione di illuminare, ma c’è anche una traccia di ambivalenza nella sua stessa scrittura. In questo contributo, partendo dall’ermeneutica del sè di Foucault e dal modo di intendere l’identità come costruzione di Steven Greenblatt, si problematizza il discorso autobiografico dell’illuminismo e la questione dell’autorappresentazione del soggetto in una prospettiva di incontro con l’Altro
O pojmu ironije, sa stalnim osvrtom na De Mana
No full textU dva navrata je De Man opsežno pisao o problemu ironije, i to sa vrlo različitih stanovišta. Dok je u „Retorici temporalnosti” (1969) ironiju shvatao kao momenat autorefleksije, u „Pojmu ironije” (1977) takvo shvatanje napušta i zaključuje da ironiju čine, pre svega, haos, ludilo i greška. I u jednom i u drugom tekstu, međutim, ime Fridriha Šlegela igra presudnu ulogu. Pokazaćemo kakvu funkciju u shvatanju Šlegelove ironije ima De Manovo osobeno (pogrešno) čitanje Fihtea. Razmotrićemo šta čini suštinu fragmentarnog pisanja i kako se ironija odnosi prema alegoriji. Najzad, pozabavićemo se vremenskom strukturom ironije i alegorije i pokazati u kom smislu vremenitost ojačava njihovu međusobnu vezu
Prilozi Branka Lazarevića modernom kulturnom samorazumevanju
No full textU radu se bavimo tekstovima Branka Lazarevića, publikovanim za života ili iz rukopisne ostavštine, na temu nacionalnog karaktera i odlika srpske kulture, dospele posle Prvog svetskog rata u složenu i nestabilnu strukturu države Srba, Hrvata i Slovenaca. Pratimo izvesnu evoluciju stavova u odnosu na međuratne kulturalne projekcije, promene uslovljene tragičnim raspadom Kraljevine Jugoslavije, a potom i revolucionarnim prevratom posle Drugog svetskog rata
Kosmogonijski drvored – motiv drveta u poeziji Vaska Pope
No full textU radu je analiziran motiv drveta u poeziji Vaska Pope. Katkad tek deo pesničkog dekora, katkad kosmogonijska pojava – tumačeni motiv se pojavljuje u mnogim varijacijama u Popinoj poeziji, počevši od „Kore”, prve njegove zbirke, pa sve do pesama iz zaostavštine. Motiv drveta u ovoj poeziji je gotovo uvek oblikovan pesničkim postupkom koji ili otkriva bitne elemente Popine poetike ili upućuje na razumevanje njenih značajnih idejnih ishodišta i tematskih preokupacija. Samim tim, ovaj motiv se ukazuje jednim od relevantnijih u poeziji Vaska Pope
