Дигитални репозиторијум Института за књижевност и уметност
Not a member yet
1542 research outputs found
Sort by
Bahtinova teorija hronotopa i proučavanje utopije
No full textRad razmatra pretpostavke učenja o hronotopu u delu Mihaila Bahtina i njihov odnos prema modelu utopijskog književnog sveta. Bahtin opisuje raznovrsne književne hronotope (avanturistički, idilični, folklorni hronotop, hronotop raskršća, trga, itd.) dovodeći ih u vezu sa poetikama različitih trenutaka u razvoju evropskog romana. Sa druge strane, on ne upotrebljava sintagmu „utopijski hronotop” kao oznaku za posebnu vrstu književne stvarnosti ili žanra, bez obzira na to što u njegovoj misli i pre hronotopskih analiza postoji jasna svest o utopiji i osobenostima umetničkog oblikovanja koje podrazumeva, praćena drugačijim imenovanjem i razmišljanjem o njenom značaju za istoriju romana. U radu se dalje razmatraju modaliteti utopije kod Bahtina – „klasične” utopije; rableovske karnevalske utopije; obrazovnog romana (od Ksenofontove „Kiropedije” preko francuskih i nemačkih prosvetitelja). Na kraju se daje kratak pregled primene bahtinovskog koncepta hronotopa u savremenim istraživanjima utopije i distopije
On Certain Aspects of Newer Serbian Poetry
Get PDFThis paper critically and polemically examines and interprets poetic and culturological features of the newer Serbian poetry (belonging to the second and third decades of the 21st century) and possible causes and incentives for their emergence. Within the current output of the younger generation of poets, one might observe a new poetic paradigm which is based on the abandonment of poetic devices (above all the metaphor), declarative rhetoric, an ideological, i.e., engaged component, a tendency towards shocking the reader and so on, all of which contributes more or less to the flattening of the aesthetic plane. Additionally, it is important to consider the way these developments are affected and exacerbated by the ever more popular creative writing courses and workshops, as well as the way both authors and certain newer publishing houses use this new paradigm to profile their presence on the literary market (which nevertheless often exceeds the literary)
„Mrtvo mišljenje”: fragmentarni roman „tehnoestetike”
No full textPredmet istraživanja je roman „Mrtvo mišljenje” Vojislava Despotova, koji se s jedne strane može posmatrati kao „neoavangardni roman „tehnoestetike”, dok sa druge predstavlja model „postmodernističke distopičnosti”. Polazeći od pretpostavke da roman intenzivno problematizuje odnos tehnologije i umetnosti – jedno od ključnih pitanja kako istorijskih avangardi, tako i neoavangardnih i postmodernističkih praksi – u radu se istražuje na koji način distopijska vizija civilizacije, izgrađena unutar agonijsko-nihilističkog sižea, ujedno postaje i kritička refleksija na antihumanističke tokove savremenog društva. Posebna pažnja posvećena je formalnim strategijama „decentriranja” i „razglobljavanja” teksta, karakterističnim za (neo)avangardni postupak, koje se ogledaju u specifičnom odnosu osnovnog teksta i njegovih „marginalija” – mikro-beležaka, mikro-rečnika i drugih tekstualnih fragmenata. Ovakva struktura rezultira stvaranjem (anti) enciklopedijskog, fragmentarnog narativa u kojem svaki element poseduje semantičku autonomiju, ukidajući tradicionalne binarnosti i hijerarhijske odnose unutar teksta i njegovih značenjskih ravni
Subverzivni profil pesnika Branislava Petrovića
No full textU radu se bavimo formama subverzivnosti pesnika Branislava Brane Petrovića tokom totalitarnog razdoblja Titove Jugoslavije. Polazimo od opisa Česlava Miloša podvojene pozicije stvaralaca u zemljama socijalističkog bloka, kao i od Bahtinovog određenja „smehovnog načela” kao davnašnjeg načina opiranja višim autoritetima. Oba teorijska polazišta primenjujemo na primerima tekstova, ali i javnih gestova Brane Petrovića
„Neka traje noć” ili tri „H” (Holan, Hikmet, Halilović) itd. Intertekstualni aspekti poezije Enesa Halilovića
No full textRad predstavlja komparativnu analizu poezije Enesa Halilovića, Vladimira Holana i Nazima Hikmeta. Polazeći od shvatanja intertekstualnosti koja su predložili J. Kristeva, Ž. Ženet, D. Oraić Tolić i drugi, u radu se istražuju kako autocitatne relacije ostvarene unutar Halilovićevog opusa tako i intertekstualne veze pesništva Enesa Halilovića sa poetskim stvaralaštvom češkog i turskog književnika. Posebna pažnja poklonjena je Halilovićevim pesmama u kojima su eksplicitno imenovani Holan i Hikmet, ali i onima u kojima postoje motivske veze, sadržane u motivima noći, straha, zidova, smrti, tamnice, porekla, ljubavi i metapoetičkog promišljanja stvaralačkog čina, te uloge i položaja pesnika. Intertekstualni aspekti poezije Enesa Halilovića, odnosno način na koji tri „H“ (Halilović, Holan i Hikmet) međusobno komuniciraju, potvrda su kvantumističkih postavki iz Halilovićevog „Manifesta kvantumizma", dok je ljubav, kao čitalački eros, zalog „itd." hermeneutičkog obrasca, dokaz da je književnost, posebno u slučaju eruditnih pisaca, beskrajni, nezavršeni i nezavršivi dijalog
„Zastrašujući raj”: sećanja Čarlsa Simića
No full textU radu se tumači „Zastrašujući raj: sećanja”, biografsko delo Čarlsa Simića. Analizirane su njegove žanrovske odlike, oblikovane na razmeđi autobiografije i memoara, sa elementima bildungs romana, eseja, beležnica i drugih mikro i makro oblika. Predstavljaju se i Simićeva istoriozofska promišljanja, odnosno njegovo razumevanje odnosa između pojedinca, kolektiva i istorijskih dešavanja. Istaknuta je i vešto izvedena naratorska perspektiva koja je u istoj meri oblikovana i prema tragičkom i prema komičkom registru. Prostor je ostavljen i za analizu mnogih značajnih (auto/meta)poetičkih Simićevih stavova o ulozi umetnosti i književnosti. Takođe, i za njegov prikaz američkog društva. Ukazano je i na najznačajnije poetičke odlike ovog dela, sa namerom da se istakne ne samo Simićeva poetička razbokorenost ostvarena u ovom spisu, već i etička utemeljenost njegovih sećanja
Potraga za ljubavlju u romanu „Uhvati zeca” Lane Bastašić
No full textU radu se analizira roman Lane Bastašić „Uhvati zeca” (2018). Glavna teza istraživanja je da se ovo delo može tumačiti kao roman o (ne)mogućnostima ljubavi. Analiza se zasniva na alatima naratologije u kombinaciji sa tehnikama pažljivog čitanja („closereading”). Pokazuje se da je autorka, koristeći se žanrovskim elementima „bildungsromana” i romana o putovanju („roadnovel”), kao i postupcima i tehnikama intimističkih narativa, prikazujući potragu za nestalom osobom, ispričala univerzalniju priču o potrazi (za ljubavlju) uopšte
Između intimnog sjećanja i enciklopedijskog pamćenja: romani Vladimira Tasića
No full textU radu su analizirana dva romana Vladimira Tasića, koji predstavljaju najznačajnije naslove piščevog proznog opusa: „Oproštajni dar” (2001) i „Kiša i hartija” (2004). Tasićev odnos prema postmodernističkoj ostavštini je ambivalentan, budući da teži kreativnom prevladavanju njegovih naslijeđenih postupaka, istovremeno se njima stvaralački koristeći. Razapeti između intimnih sjećanja i enciklopedijskog pamćenja, junaci ovih djela rekapituliraju vlastite živote na razmeđi epohalnih mijena, pokušavajući da odrede egzistencijalni smisao vječitih ljudskih iskušenja, oličenih u smrtima bližnjih, egzilu, povratku, ljubavi, roditeljstvu i porodičnim odnosima
Ostatak i razlika („Neprevodljivosti: Barbara Kasen”. Ur. Novak Malešević. Beograd: Institut za književnost i umetnost, 2023, 263 str.)
No full textPrilog razumevanju prideva „kafkijanski”
No full textU radu se u komparativnom i sinhronijskom ključu daje pregled književnoistorijskih i teorijskih tumačenja i razumevanja prideva „kafkijanski”, prema piscu Francu Kafki (1883‒1924). Premda se tokom druge polovine dvadesetog veka ovaj pridev u značajnoj meri odvojio od Kafkinog književnog dela i postao svojevrsno opšte mesto u svakodnevnom govoru, upotrebljavan najčešće pri susretu sa zbunjujućim i apsurdnim birokratskim sistemom, a prema najpoznatijem Kafkinom romanu „Proces” (1925), on predstavlja daleko kompleksniju strukturu na prostoru književnog teksta. U pitanju je jedna vrsta kôda, skup stilističkih i tematskih elemenata koji funkcionišu u nekim tekstovima ili čak inficiraju druge tekstove, ne samo na području književnosti već i u drugim umetničkim medijima (Adams 2002). Cilj rada je da se predstave dosadašnji najprodorniji pokušaji artikulisanja ovog termina i da se prikaže na koje stilističke i tematsko-motivske jedinice u književnom tekstu se on odnosi. U radu ćemo predstaviti petočlanu tipologiju najfrekventnijih kafkijanskih elemenata i razmotriti da li je moguće ustanoviti jednu vrstu interpretacijske matrice pomoću koje se mogu tumačiti druga „kafkijanska” književna dela