Дигитални репозиторијум Института за књижевност и уметност
Not a member yet
1542 research outputs found
Sort by
„Žitije Makarija Rimljanina” – putopisna i apokrifna tradicija
No full text„Žitije Makarija Rimljanina” spaja dva sižea – prvi opisuje putovanje kaluđera u potrazi za zemaljskim rajem, drugi govori o pustinjaku Makariju. Delo je žanrovski složeno – ono je i putopis i apokrif i žitije. Tumači se svaki od ovih impulsa, koji na različite načine utiču na formiranje hronotopa i putopisnog doživljaja. Analizira se prostrana duhovna, alegorijski ustrojena književna mapa, rasprostrta od Jerusalima do predvorja raja. Zatim se razmatraju: simbolična uloga biljnog i životinjskog sveta, funkcija psiholoških detalja, povezanost žitijnog sloja dela i putopisnog jezgra, kao i lik Svetog Makarija, idealnog putnika. Posebna tema je i odnos apokrifa prema „Aleksandridi”: „Žitije Makarija Rimljanina” i legenda o drevnom osvajaču dočaravaju dva različita načina putovanja u srednjem veku
Prvi broj časopisa kao (njegov) manifest
No full textU izlaganju se polazi od pretpostavke da je prvi broj časopisa značajan za uspostavljanje poetičkog pravca njegove uredničke politike. Kada je reč o književnim časopisima, pored uredničkih strategija i opštih interesovanja časopisa, prvim brojem se sugeriše i poetički koncept koji će konkretnim periodikom biti oblikovan ili pak promovisan. Kako su časopisi stožerni činioci književnog života, njihova uloga u poetičkim uobličavanjima, promenama, ali i polemikama, nezaobilazna je u gotovo svim (književno)istorijskim epohama, a ova uloga postaje složenija u godinama „opterećenim” društveno-političko-ekonomskim promenama. Tada književni časopisi iskoračuju iz svoje primarne funkcije u oblasti estetike i umetnosti i postaju društveni činioci. Na primeru tri časopisa „Književni Jug” (1918–1919), „Dan” (1919–1920) i „Misao” (1919–1937), čije pokretanje je direktno vezano za kraj Prvog svetskog rata i koji su smešteni na početak međuratne epohe i zlatnog doba periodike, ali i na početak novih (avangardnih) međuratnih poetika, pokazaću da li su i koliko njihovi prvi brojevi, ujedno i njihovi manifesti, ali i manifesti književnih pokreta i pravaca koji će se oblikovati tokom druge decenije 20. veka
Ilustrovani romani: o nekim vezama ilustracije i stripa na primeru romana „Hajduk Stanko“
No full textIstorijska povezanost stripa i ilustracije nikad nije dovođena u sumnju. Međutim, manje se govori o povratnom uticaju stripa na ilustraciju: o tome kako su stripovski postupci – kadriranje, kompozicija i dinamika crteža – uticali na razvoj ilustracije kod nas, utoliko češće što su mnogi stvaraoci bili aktivni i na jednom i na drugom polju. Pokušaćemo da pokažemo ovu plodotvornu povratnu spregu na nekoliko upadljivih primera iz istorije domaće ilustracije, odnosno na ilustracijama i strip-adaptaciji jednog klasičnog dela srpske književnosti: romanu „Hajduk Stanko” Janka Veselinovića
Prilog tumačenju pesme „Ženidba Maksima Crnojevića” iliti alegorija Starca Milije o Karađorđevoj smrti
No full textEstetski aktivizam Aleksandra Zografa i kultura pamćenja Holokausta
No full textStripovi o Holokaustu Aleksandra Zografa, „Pisma Hilde Dajč” i „O Borskoj beležnici”, u poslednjem desetleću u srpskoj kulturi su relativno usamljen prostor oblikovanja postmemorijske umetničke prakse. Uz osvrt na srodna književna dela, u radu će se nastojati interpretirati različiti aspekti autorovog estetskog aktivizma u kontekstu postmemorijskog umetničkog oblikovanja teme Holokausta. S naročitim interesovanjem za poetičke osobenosti, te kulturološki kontekst sa kojim sadejstvuju, istraživačka pažnja se usmerava kao složenoj interakciji Zografovih stripova sa mestima pamćenja/zaborava Holokausta, autorovom uređivanju sećanja, te arhiviranju i memorijalizaciji, odnosno prevođenju traumatičnih (istorijskih) iskustava iz komunikativne u kulturalnu sferu pamćenja. U konačnici, Zografovi stripovi o Holokaustu će se kontekstualizovati unutar šire platforme autorove poetike pamćenja usmerene ka formiranju alternativnih, višesmernih i transnacionalnih arhiva. Zahvaljujem Saši Rakeziću na ljubaznoj dozvoli za reprodukovanje ilustracija
Memoarski aspekti epistolarne forma - pisma Radovana Zogovića
No full textRad se bavi analizom prepiske Desanke Maksimović i Radovana Zogovića, koja predstavlja vredan epistolarni korpus sačuvan u Zadužbini „Desanka Maksimović“. Pisma, koja obuhvataju period od 1953. do 1982. godine, svedoče o političkom progonu i kasnijoj književnoj reintegraciji Zogovića, osvetljavajući njegova lična razmišljanja, stvaralačke izazove i otpor kulturnoj izolaciji. Rad istražuje dvostruku prirodu ove građe – kao memoarskog zapisa i kao autentičnog istorijskog izvora koji dokumentuje političke i kulturne okolnosti u posleratnoj Jugoslaviji. Primenjujući književnoistorijski, arhivistički i dokumentalistički pristup, rad razmatra metodološke izazove u tumačenju epistolarnih izvora, uključujući pitanja autorske subjektivnosti, selektivnog pamćenja i autocenzure. Komparativna analiza ovog materijala, sa kritikama o njegovom posleratnom stvaralaštvu, doprinosi boljem razumevanju književnih, istorijskih i društvenih konteksta u kojima je prepiska nastala
Narodna biblioteka Srbije: prostori sećanja i isprepletenih identiteta
No full textNarodna biblioteka Srbije predstavlja jedno od najkompleksnijih mesta sećanja. Poput drugih nacionalnih biblioteka širom sveta, čuva knjižno blago svog naroda, a teške i složene okolnosti, u kojima su više puta stradali i fond, i građevine u kojima je bio smešten, doprinele su stvaranju snažnog memorijalnog odnosa srpskog naroda prema njoj i prostorima gde je čuvana. Spomenički karakter Narodne biblioteke Srbije čine, pored knjižnog fonda, sećanje na stradale rukopise i mesta na kojima je postojala; ostaci zgrade Biblioteke, srušene u bombardovanju 1941. i lokacija gde je sagrađena prva namenska građevina. Fond Narodne biblioteke u celini, njena zgrada, Svetosavski plato (gde je građena), kao i Kosančićev venac (gde je bila porušena), su, na osnovu svojih osobenosti nematerijalne, asocijativne i simboličke vrednosti, proglašeni za kulturna dobra. Uz to se istovremeno doživljavaju i kao posebni prostori sećanja
Dinastija Obrenović u književnom opusu Brane Cvetkovića
No full textBranislav Brana Cvetković (1875–1942) jedan je od najpopularnijih humorista u periodu od početka 20. veka do Drugog svetskog rata. Njegovo žanrovski raznovrsno i veoma obimno delo (komedije, drame, pesme, epigrami, pripovetke, feljtoni, književnost za decu, eseji, kritika) u međuvremenu je zaboravljeno i nepravedno skrajnuto u istoriji srpske književnosti. Cvetković je, kao pitomac kralja Milana Obrenovića, završio likovnu akademiju u Minhenu. U radu će se iz književnoistorijskog ugla osvetliti delovanje B. Cvetkovića uoči i nakon Majskog prevrata. Analiziraće se sva dostupna građa, počev od najranije zabeleške, pisma upućenog bratu, u kome je pripovedački detaljno opisao povratak kraljice Natalije u Srbiju 1889, pa sve do najkraćih zabeleški, poput one o pitanju autorstva čuvene drame „Nemanja”, kada je novosadska „Zastava” besomučno napadala kralja Milana. Zaseban krug tekstova čine epigrami, raporti (podvrsta satiričke poezije), pripovetke i feljtoni, u kojima se kritički progovara o novom poretku, ismevaju i osuđuju zaverenici. Cilj rada jeste da se ukaže da je bilo i književnika koji se nisu mirili sa nasilnom promenom vlasti, niti su pristajali na obezvređivanje i zaboravljanje doprinosa dinastije Obrenović napretku Srbije