Дигитални репозиторијум Института за књижевност и уметност
Not a member yet
1542 research outputs found
Sort by
Žanrovska polifonija romana „Lunar” Josipa Kulundžića
Get PDFCilj rada je da ukaže na složenu žanrovsku strukturu Kulundžićeve „mistične novele” „Lunar”, nastale u kontekstu avangardne književnosti s početka 20-ih godina XX veka. U radu se analiziraju žanrovi uključeni u Kulundžićev „confusione dei generi” (esejističko-filozofski diskurs, elementi bajke i razvojnog romana), koji su iskorišćeni za isticanje duhovnih vrednosti kao nejrelevantnijih i to ne samo u egzistencijalnom, nego i u poetičkom smislu. Pored toga, uputićemo i na konsekvence žanrovske polifonije, koja je uticala na kritičarska osporavanja, kao i na slabu recepciju ovog Kulundžićevog literarnog eksperimenta
Prikaz: „O srpskoj feminističkoj esejistici XIX–XXI veka. (Magdalena Koh. ‘Majstorice mišljenja. Srpski feministički esej (XIX – XXI veka)’. Beograd: Službeni glasnik, 2023, 311 str.)”
No full textU traganju za iščezlom majkom
No full textOvaj rad nudi jedno moguće, psihoanalizom inspirisano čitanje romana „U traganju za iščezlim vremenom” Marsela Prusta. Van razmatranja su ostavljeni mogući neposredni uticaji i susreti Prusta i psihoanalize, a polazi se od psihoanalitičke naratologije Pitera Bruksa, koja u prvi plan ističe na Frojdovim uvidima zasnovan koncept zapleta. U radu se izlažu argumenti u prilog tezi da Prustovo delo nije samo roman o procesu postajanja piscem već i o želji da se postane piscem, dok se ova želja sagledava u svom konstitutivnom odnosu prema figuri majke u romanu. U obzir se uzimaju i stavovi koje je Prust izneo u članku „Sinovlji osećaji roditeljoubice“, štampanom nakon smrti piščeve majke i neposredno pre početka rada na romanu. U tom svetlu, magistralna pripovedna linija „Traganja” – koju tvore „drama odlaska u postelju“ („U Svanovom kraju”), „damari srca“ („Sodoma i Gomora”) i „nehotično sećanje“ („Ponovo nađeno vreme”) – tumači se kao narativno kretanje od inicijalne prascene pisanja preko istinskog otkrića smrti sve do kulminacije u finalnoj sceni pisanja
„Pop Ćira i pop Spira“ u svetlu intermedijalnosti: dijalog romana i ekranizacije
Get PDFIstraživanje predstavlja analizu umetničkih sredstava i postupaka koji oblikuju trodelnu seriju „Pop Ćira i pop Spira“ (1982) Soje Jovanović u dijalogu sa literarnim predloškom. Predstavljena kao komedija u tri čina, serija je zasnovana na istoimenom humorističkom romanu (1898) Stevana Sremca, te tako književnost pomera u intermedijalnu ravan, kojom sagledavamo odnos i uzajamni uticaj prisustva televizijskog medija u književnom delu na formalnom i tematskom nivou. Intermedijalnost otvara mogućnosti filmskog čitanja kao oblika tumačenja Sremčevog teksta, kao i istraživanje raznorodnih aspekata uzajamne povezanosti knjige i serije kroz stvaralačke koncepte i ideje. Važan deo rada ispitivaće stepen srodnosti književnog dela i njegove ekranizacije. Razmatraće se i dometi i prednosti ekranizacije kao takve, mogućnosti koje otvara za uspeliju analizu samog književnog dela u nastavi, u cilju uspostavljanja bolje komunikacije učenika sa narativom, kao i načini na koje bi serija mogla da se inkorporira u obradu lektire na času. Utvrdićemo da je oblikovanje realističkog romana podesno kasnijoj ekranizaciji zahvaljujući mnoštvu usmenih oblika, dijalektizama i specifičnih obeležja individualnog govora, anegdotskih i komičnih situacija koje se za njih vezuju. Monološkim i dijaloškim jedinicama, kao i mikrožanrovima koje je utkao u roman, Stevan Sremac omogućio je da scenario za seriju bude već formiran među koricama knjige
Dečji pogled u romanu „Top je bio vreo”
No full textU radu se analizira pripovedačka tačka gledišta koja se razvija iz sećanja, pogleda, misli, osećanja desetogodišnjeg dečaka u romanu „Top je bio vreo” Vladimira Kecmanovića. Strahote građanskog rata u Sarajevu se analiziraju kroz poziciju dečaka koji ostaje bez roditelja u višenacionalnoj sredini. Pored pripovedačkog postupka usmerenog na isečene i kratke oblike koji deluju kao dramsko delo rad je ukazuje na složenost međunacionalne sredine, fenomen rata, nevinih žrtava, traume i egzila. Rat viđen očima deteta kao žrtve i učesnika se posmatra kao autentična percepcija u srpskoj književnosti, a u kontekstu svetske književnosti bliska je Džojsu, Prustu i Fokneru zbog specifične pozicije pripovedača-svedoka
Prikaz: Iznad i nakon magli: Dragiša Vasić („Dragiša Vasić: vek crvenih magli: zbornik radova”, urednici Dragan Hamović i Nedeljka Bjelanović, Beograd: Institut za književnost i umetnost, Gornji Milanovac: Muzej rudničko-takovskog kraja, 2023, 291 str.)
No full textSrpske teme u esejistici Čarlsa Simića
No full textU radu se analiziraju „srpske teme” u esejima Čarlsa Simića, istaknutog američkog pesnika srpskog porekla. Nakon ukazivanja na odlike Simićevog esejističkog pisma, njegovi eseji koji se dotiču tema vezanih za zemlju iz koje je ponikao predstavljaju se i analiziraju u tri tematska okvira. Prvi je vezan za Simićeve eseje o srpskim pesnicima i srpskoj poeziji, a drugi za njegova sećanja na odrastanje u Srbiji. Treći korpus analiziranih eseja vezan je za Simićeve tekstove napisane povodom ratova na području bivše Jugoslavije koji su vođeni devedesetih godina prošlog veka. Pri tumačenju Simićevih eseja, fokus je usmeren ka razumevanju njegovih poetičkih, autopoetičkih i etičkih stavova, kao i ka opcrtavanju specifične dinamike Simićeve književne misli koja se kreće od komičkog do tragičkog osećanja sveta
Prilog proučavanju „Pesni istoričeske” (1765) Zaharije Orfelina
No full textU radu se razmatraju specifičnosti odnosa Zaharije Orfelina najpre prema usmenoj, pa i istoriografskoj i autorskoj građi posvećenoj Kosovskoj bici, kao i način na koji je taj odnos uticao na oblikovanje njegovog dela „Pesn istoriče skaja” (Venecija, 1765). Osnovno polazište ove analize podrazumeva pregled distribucije motivâ kosovske legende i njihove kontekstualizacije u okviru autorskog stvaralaštva, kojem je i sâm Orfelin dao dopinos. Na osnovu mehanizama Orfelinovog tretiranja motivâ izdajstva, oklevetanog junaka, svađe Lazarevih kćeri, kneževe večere i zdravice, Miloševog herojskog podviga i Lazarevog opredeljenja za carstvo nebesko, istražuje se priroda autorovog odnosa prema tradiciji i izgrađuje predstava o njegovoj protoprosvetiteljskoj recepciji kosovske legende. Krajnji ishod rada ogleda se u rasvetljavanju kulturnoistorijske pozadine koja je, u duhu egzistencijalnog istorizma, uslovila poetiku Orfelinove „Pesni istoričeske”
Kulturni obrazac u metapoetičkoj misli Gojka Đoga
No full textU radu se iz kulturnoistorijskog ugla ispituju metapoetički stavovi prominentnog srpskog pesnika Gojka Đoga, izloženi u njegovim esejima koji su nastajali u periodu od 1978. do 2007, kao i, sporadično, u besedama i intervjuima. Đogo u svojim esejima, kako iz ličnih, tako iz poetičkih razloga, najviše pažnje posvećuje dinamici statusa poezije i pesnika shodno promenama epohalne, društvene ili ideološke paradigme. Shodno tome, u njegovim esejima koncentrišu se tri tematska težišta sa sociokulturnom osnovom: „subverzija”, „cenzura” i „celishodnost pisanja u oskudnom vremenu”. Njegova esejistika pored nesporne umetničke, ima i izuzetnu dokumentarnu vrednost, kao sumarno svedočanstvo tokova kulturne ideologije i politike koji su uticali na formiranje kulturne samosvesti zajednice, pa i na mišljenje kulturnog obrasca. U tom kontekstu Đogo razmatra i novodobijene zadatke modernog i savremenog pesništva imajući na umu njegove estetske i aksiološke nepromenljive. Stoga je prilikom analize njegovih eseja neophodno uzeti u obzir i vanliterarne elemente, prevashodno dokumentarnu građu u vezi sa sudskim procesom koji je pokrenut protiv pesnika povodom knjige „Vunena vremena” 1981. godine
Figura Mocarta u pesmama Ivana V. Lalića i filmu Amadeus Miloša Formana
No full textU radu se iznose komparativni uvidi u tumačenju Lalićevih pesama o Mocartu – „Mocartˮ iz zbirke Krug, „Mocartˮ iz zbirke Strasna mera i „Mocartov grobˮ iz zbirke Smetnje na vezama – i filma Amadeus, koji je režirao Miloš Forman po scenariju Pitera Šafera 1984. godine. Razlozi za uporedno sagledavanje navedenih dela nalaze se u biografskim podacima pesnika (Lalićeva fascinacija Mocartom i Formanovim filmom), u zajedničkom tematsko-motivskom repertoaru vezanom za Mocarta, kao i značajnim sličnostima u razmatranju problema umetničkog stvaranja. Fokus rada biće u komparativnom sagledavanju Mocartove figure u Lalićevim pesmama i u Formanovom filmu, kao i u motivima koji se vezuju za stvaralaštvo slavnog kompozitora