Repositorium of Institute of International Politics and Economics
Not a member yet
1516 research outputs found
Sort by
Uredba (EU) 2024/792 Evropskog parlamenta i Saveta o osnivanju Instrumenta za Ukrajinu
No full textU cilju pružanja podrške Ukrajini tokom oružanog sukoba sa Rusijom, Evropska unija osnovala je Instrument za Ukrajinu, čime je obezbeđeno da se pomoć EU Ukrajini pruža na organizovan, sistematičan i planski način. Izdvojena finansijska i druga sredstva, koja su deo Instrumenta za Ukrajinu, obuhvataju sve faze pomoći. Konkretno, to podrazumeva pomoć tokom ratnih sukoba i pomoć koju bi Ukrajina trebalo da dobije nakon završetka ratnih sukoba. Jedan deo pomoći koja se pruža Ukrajini omogućava održavanje stabilnosti u ovoj državi. Drugi deo pomoći koji je sastavni deo Instrumenta za Ukrajinu predviđen je za obnovu Ukrajine nakon završetka ratnih sukoba. Pored toga, Instrument za Ukrajinu omogućava uključivanje trećih subjekata u pružanje pomoći Ukrajini. Republika Srbija nije ugrožena na način na koji je Ukrajina ugrožena, ali je u prethodnim periodima bila ugrožena vanrednim situacijama. U tim vanrednim situacijama pomoć Evropske unije nije izostala. Na osnovu iznete analize Instrumenta za Ukrajinu, može se pretpostaviti da bi u slučaju duže vanredne situacije na teritoriji Srbije, koja bi izazvala velike materijalne štete, Evropska unija organizovala pomoć za Srbiju slično Instrumentu za Ukrajinu
The recalibration of China’s Grand Strategy during the Biden administration
Full text linkAmid the continuous rise of China’s diplomatic, technological, military,
economic, and normative power, in the context of the transition to
multipolarity, Washington has expanded its competition and rivalry with
Beijing under the Joseph Biden administration. In addition to Donald
Trump’s “tariff wars,” Biden’s presidency presented elements of a
“containment 2.0” policy, upgraded with a strong liberal internationalist
discourse on the need to uphold the “rules-based world order” (RBO) and
a Manichean “democracy vs. autocracy” narrative. It led to boosting the
RBO narrative against “authoritarian states,” building alliances against
the Russian Federation and China, and new formats of securitization of
globalization and weaponization of the global value chain. Beijing thus
faced the Biden administration in a complex geopolitical environment and
had to adapt its grand strategy. In response to the RBO, China proposed
“true multilateralism.” Faced with a host of new “mini-alliances” in the
Asia-Pacific, China boosted its military prowess. Beyond the region, Beijing pursued the expansion of existing (Belt and Road Initiative,
Shanghai Cooperation Organization, BRICS) and new multilateral
initiatives (Global Development Initiative, Global Security Initiative,
Global Development Initiative). China demonstrated resilience and
strategic foresight, while the agility and coherence of its evolving grand
strategy have allowed Beijing to “welcome back” Donald Trump into
the White House with readiness and self-confidence despite a “rocky
road ahead”
The Importance of Geopolitics and National Logistics for the Security of the Republic of Serbia in Emergency Situations
Full text linkThis research examines the attitudes of a targeted group of respondents (N=107) concerning emergency
situations, with a particular focus on the Republic of Serbia and the critical role of national logistics in
ensuring national security. Within this research framework, national logistics encompasses fulfilling all
material requirements essential for effectively addressing security challenges and threats. These include
the needs of the military, police, civil protection, civilian population, and economy in Serbia, such as the
provision of food, clothing, fuel, equipment, ammunition, spare parts, medicines, transportation, energy,
and infrastructure. The study analyzes the key factors that enable the management and mitigation of risks during war, emergencies, and crises in Serbia. It provides valuable insights into participants' attitudes and perceptions regarding the importance of logistical preparedness in reducing risks and responding to potential security threats at the national level
Mogućnost uticaja primene OECD-ove multilateralne konvencije na razvoj međunarodnog prava
Full text linkPored predstavljanja okolnosti koje su dovele do usvajanja Multilateralne konvencije u okviru OECD-a i njenog značaja u materiji međunarodnog poreskog prava, autori za cilj imaju predstavljanje osobenog mehanizma primene ove konvencije. U vreme potrebe za brzim usvajanjem uniformnih rešenja, Organizacija za ekonomsku saradnju i razvoj (OECD) ponudila je sasvim novi način primene multilateralnog međunarodnog ugovora, koji bi odgovorio na savremene izazove u materiji međunarodnog poreskog prava. Autori, metodom konceptualne analize, analiziraju postojanje mogućnosti da se ovakav mehanizam primene implementira u međunarodne ugovore koji regulišu druge oblasti međunarodnog javnog prava. Osnovna hipoteza u radu jeste da bi mehanizam primene Multilateralne konvencije doprineo razvoju opšteg međunarodnog javnog prava u uslovima globalizacije
Geopolitička realnost Severne Makedonije: spoljnopolitički ciljevi u vrtlogu institucionalnih kapaciteta i regionalne stvarnosti
No full textNa slučaju Severne Makedonije u ovom radu pokušaćemo da objasnimo koliko se u domenu spoljnopolitičkog delovanja malih država prožimaju pristupi škole realizma i neorealizma u nauci o međunarodnim odnosima, odnosno strukturalnog realizma. Stoga je osnovni cilj rada da ukažemo da je spoljnopolitičko delovanje malih država u savremenim međunarodnim odnosima u značajnoj meri uslovljeno spoljnim faktorima, ali istovremeno zavisno od kapaciteta unutrašnjih institucionalnih okvira u kontekstu njihove efikasnosti i delotvornosti. Međutim, kao determinanta u spoljnopolitičkom pozicioniranju malih država u aktuelnim međunarodnim odnosima poslužiće i postojeća međunarodna infrastruktura. Imajući u vidu ključne spoljnopolitičke ciljeve Severne Makedonije, kroz prizmu učlanjenja u NATO i procesa evropskih integracija ka punopravnom članstvu u EU, ovaj rad će poslužiti razumevanju procesa spoljnopolitičkog pozicioniranja malih država iz tri ugla: spoljnih izazova, unutrašnjih rizika, međunarodnih pretnji. Tako postavljen rad pružiće odgovor na istraživačko pitanje: Koliko je spoljnopolitičko pozicioniranje malih država pitanje strateškog planiranja i delovanja, ili je ,,manevarski“ prostor ograničen na strateške ciljeve i taktičko planiranje i realizaciju
Risks for the Four Pillar Policy Doctrine of Serbia
Full text linkThis paper analyzes the risks inherent in Serbia’s “Four Pillars” foreign policy doctrine – its strategic engagement with the United States, the European Union, Russia, and China, within the context of contemporary global challenges. While this approach offers flexibility and diversification of international partnerships, it simultaneously exposes Serbia to conflicting expectations and geopolitical pressures from competing global powers. The article identifies specific vulnerabilities in Serbia’s relations with each of the four actors and examines them through several global stress factors: ongoing security conflicts (Ukraine–Russia, Israel–Palestine, Israel–Iran), escalating trade and technological wars, the global race for critical raw materials (such as lithium), and the broader implications of the green transition and energy dependence. Special attention is given to how these dynamics limit Serbia’s ability to maintain a coherent and sustainable foreign policy. The paper argues that navigating these risks requires a strategic reassessment of Serbia’s priorities to preserve its foreign policy autonomy in an increasingly polarized international system
Strategic Curbing of Serbia’s Foreign Policy Diversification: Wedging, De-Hedging, Cornering, Co-Opting and Negative Framing
Full text linkWhile being quasi-surrounded by NATO countries and pursuing European Union membership talks, the Republic of Serbia is leading an ‘independent foreign policy’, based on its declared military neutrality and its multi-vector diplomacy, requiring delicate Eastward hedging. Such strategy is due to the country’s strategic narrative and the evolving geopolitical environment marked by multipolarization, defined by the clash of global powers over its territorial integrity, economic diversification and diplomatic manoeuvrability. Serbia’s non-alignment with the political West regarding the imposition of sanctions against the Russian Federation, and its building of a ‘China-Serbia Community with a Shared Future in the New Era’ with Beijing, are perceived by the political West as a ‘blurry’ of Serbia’s strategic orientation. For Brussels and Washington, this orientation should be clearly Westward, particularly in the light of direct confrontation with Moscow and intense competition with Beijing. Thus, Western capitals and institutions have pursued a series of policies aimed at curbing Serbia’s foreign policy diversification. This paper explores the range of these policies - from negative framing and de-hedging, to co-opting, wedging and cornering. It concludes that the Western statecraft repertoires aimed at shaping the Balkans environment have limits due to Serbia’s own strategic interests, and the great power competition in the region
From Agreement to Implementation: The Future of the Sino-Serbian Free Trade Deal
Full text linkFree trade agreements became a prominent trademark of the globalisation process during last decades of the 20th century. China and Serbia had positive orientations towards agreements in the past, which resulted in China’s sixteen and Serbia’s seven agreements until 2023. The improvement of trade relations between Serbia and China, exemplified in signed Sino-Serbian free trade agreement, was due to previously signed bilateral diplomatic agreements, of which the most important one was the Comprehensive Strategic Partnership Agreement, signed in 2016. The Sino-Serbian free trade agreement effectively started in June 2024. Within the agreement, each party nominated around 10,000 products, which will reach zero tariffs in the next fifteen years. Agreement is important not just in an economic sense, but also in a political sense. For China, the main benefit is a diplomatic victory, since it signed a free trade agreement, besides Switzerland and Iceland, with the third country in a row in Europe. For Serbia, the gain is both political and economic. Serbia is proving to be a loyal partner of China, a stance that is not typical for many European countries, especially those aspiring for European Union membership. Although the trade agreement provides good opportunities for both parties, there are numerous challenges on the Serbian side in order to improve its bilateral trade relations through the agreement. The main limitations for Serbia in implementing the agreement are volume of the production, transportation cost, highly competitive Chinese market, unknown market for Serbian domestic companies and lack of institutional support. Nevertheless, Serbian products that have export potential include frozen and processed fruit products (made out of apples, raspberries, plums and prunes), oilseeds, cheese, wine, rakija, pet food, mineral fuels, fertilisers, tanned leather and leather products
Russia’s Public Diplomacy: Navigating the Shadows of the War in Ukraine
No full textThis book offers a timely exploration of how authoritarian states communicate with foreign publics, blending strategies of attraction, persuasion, manipulation, and control. As authoritarian regimes grow more sophisticated in projecting influence beyond their borders, this publication investigates the tools they employ from soft power initiatives in culture, sports, and academia to sharp power tactics of disinformation and censorship. Through a comparative lens, authors uncover the nuances of these regimes' practices, challenging assumptions about where public diplomacy ends and propaganda begins. By examining cases including China, Cuba, Egypt, Morocco, Russia, Saudi Arabia, the United Arab Emirates, Turkey and Venezuela, this book sheds light on the transnational implications of authoritarian public diplomacy in an era of shifting global power dynamics. An essential reading for scholars of international relations, political communication, and public diplomacy, this publication offers fresh insights into the evolving struggle for influence on the world stage
Geopolitika svemira i međunarodno pravo
No full textGeopolitika svemira i međunarodno pravo predstavlja sintetizovanu zbirku rasprava o fundamentalnim geopolitičkim i međunarodnim pravnim pitanjima o svemiru. Ovo monografsko delo rezultat je zajedničkog rada dr Bogdana Stojanovića, naučnog saradnika, i dr Duška Dimitrijevića, naučnog savetnika Instituta za međunarodnu politiku i privredu u Beogradu. Sa pristojne istorijske distance u knjizi su objedinjeni rezultati ranijih geopolitičkih istraživanja svemira i međunarodnog svemirskog prava sa novijim naučnim rezultatima, što bez sumnje doprinosi širini i uverljivosti autorskih zapažanja, ali i aktuelnosti naučnih sudova i dijagnoza o najznačajnijim geopolitičkim i pravnim pitanjima koja se tiču svemirske oblasti. Zbog obimnosti materije i praktičnih potreba, knjiga je podeljena na dva dela. U prvom delu obrađuju se pitanja povezana sa geopolitikom svemira. Taj deo idejno je koncipirao i priredio dr Bogdan Stojanović. Drugi deo priredio je dr Duško Dimitrijević i on se odnosi na problematiku međunarodnog svemirskog prava. Oba dela studije međusobno se prožimaju i dopunjavaju, što omogućava čitaocima da na lak i prisupačan način nađu osnovne podatke o svim važnijim pravnim i političkim pitanjima vezanim za svemir. U metodološkom smislu, monografija obuhvata širu lepezu svemirskih problema. Polazeći od opštih pitanja, koja se po pravilu postavljaju u geopolitici svemira, dr Stojanović u prvom delu knjige nastoji da pruži sveobuhvatan pregled prošlosti, sadašnjosti i budućnosti kosmičkog prostora kao polja ljudskih delatnosti. On obrađuje različita pitanja koja je grupisao po poglavljima, tako da se u prvom poglavlju bavi evolutivnim razvojem svemirskih istraživanja koja započinju početkom 20. veka, nastavljajući se na period do, za vreme i nakon Hladnog rata, pokrivajući analitički zanimljive probleme – od formiranja nacionalnih svemirskih agencija, preko osvajanja svemira i trke u naoružanju, do proliferacije novih svemirskih aktera koja dovodi do ubrzane promene svemirskog sektora. U drugom poglavlju dr Stojanović pruža širu sliku svemira iz aspekta nauke o međunarodnim odnosima. U ovom delu studije bavi se pitanjima definicije i utvrđivanja granica svemira, geopolitičkim svemirskim doktrinama i njihovom primenom u praksi. Posebnu pažnju posvećuje svemirskim politikama i strategijama velikih svemirskih sila, dajući razgovetna objašnjenja savremenih svemirskih tendencija koje, između ostalog, obuhvataju nove svemirske programe državnih i nedržavnih subjekata u pogledu istraživanja, korišćenja i eksploatacije svemirskih resursa, kao i militarizaciju i naoružavanje svemira, koje potencijalno narušava globalnu bezbednost. U trećem poglavlju dr Stojanović analizira tehnološke aspekte razvoja svemirskih aktivnosti koji se vezuju za pojavu nove generacije raketa za višekratnu upotrebu, unapređenje satelitskih sistema, preplitanje svemirskog i sajber prostora, upotrebu veštačke inteligencije i razvoj novih svemirskih delatnosti poput rudarenja i svemirskog turizma. U prvom poglavlju drugog dela knjige, dr Dimitrijević izlaže sveobuhvatnu genezu međunarodnog svemirskog prava. Posebno apostrofira ulogu Ujedinjenih nacija u formulisanju pravila međunarodnog svemirskog prava, te ispituje odnos opšteg međunarodnog prava i međunarodnog svemirskog prava. Pažnju posvećuje i izvorima međunarodnog svemirskog prava, polazeći okvirno od opšte sistematizacije utvrđene Statutom Međunarodnog suda u Hagu (čl. 38. st. 1), prihvatajući generalno distinkciju koja postoji između glavnih i pomoćnih pravnih izvora, odnosno između međunarodnih ugovora, običaja i opštih pravnih principa, s jedne strane, i sudskih odluka i doktrine najpozvanijih stručnjaka javnog prava raznih naroda, s druge strane. Budući da Međunarodni sud pravde nije prišao razmatranju hijerarhijskog odnosa između svih navednih izvora međunarodnog prava, dr Dimitrijević je iz didaktičkih razloga, a prateći evoluciju razvoja međunarodnog svemirskog prava, obuhvatio pregled pojedinih pravnih izvora prema redosledu kojim su nastajali i prema doprinosu koji su dali u formiranju ove grane međunarodnog prava. Tako je najpre analizirao ulogu rezolucija Generalne skupštine Ujedinjenih nacija u nastanku pravila i principa međunarodnog svemirskog prava, da bi potom obrazložio ulogu međunarodnih ugovora, običaja i opštih pravnih principa kao glavnih izvora opšteg međunarodnog prava. Posebno detaljnu analizu dr Dimtrijević pružio je u odnosu na međunarodne svemirske ugovore usvojene pod okriljem Ujedinjenih nacija: Ugovora o principima koji regulišu aktivnosti država u istraživanju i korišćenju svemira, uključujući Mesec i druga nebeska tela (1967), Sporazuma o spasavanju astronauta, povratku astronauta i vraćanju objekata lansiranih u svemir (1968), Konvencije o međunarodnoj odgovornosti za štetu prouzrokovanu svemirskim objektima (1972), Konvencije o registraciji objekata lansiranih u svemir (1975) i Sporazuma o regulisanju aktivnosti država na Mesecu i drugim nebeskim telima (1979). U okviru ovog poglavlja obrađeni su i pomoćni izvori međunarodnog prava, a poseban akcenat stavljen je na kraju i na analizu jednostranih pravnih akata međunarodnih organizacija i država. U drugom poglavlju dr Dimitrijević daje pregled osnovnih principa svemirskog prava (slobode istraživanja i korišćenja svemira i nebeskih tela, miroljubivog istraživanja i korišćenja svemira, međunarodne saradnje u miroljubivom istraživanju i korišćenju svemira, legaliteta u istraživanju i korišćenju svemira i nebeskih tela, neprisvajanja svemira i nebeskih tela, međunarodne odgovornosti država za aktivnosti u svemiru, zadržavanja suverenih prava nad lansiranim objektima i osobljem u svemiru i pružanja pomoći osoblju svemirskih letelica u slučaju nesreće, nevolje ili prinudnog sletanja). Pomenutom analizom on pokriva i principe proizašle iz savremene svemirske prakse: Principe koji regulišu korišćenje satelita za međunarodno emitovanje televizije, princip univerzalnog pristupa satelitskim telekomunikacionim uslugama, principe koji regulišu aktivnosti daljinskog istraživanja pomoću satelita, principe relevantne za korišćenje nuklearnih izvora energije u svemiru i principe koji se odnose na sprečavanje trke u naoružanju u svemiru (PAROS). U trećem poglavlju dr Dimitrijević poseban akcenat pridaje analizama statusa Meseca i drugih nebeskih tela, kao i njihovim prirodnim resursima. On obrazlaže svemirske aktivnosti koje se tamo obavljaju, iznoseći i određene predikcije u vezi novih predloga o pravnim modelima za proširenje aktivnosti na Mesecu i drugim nebeskim telima poput Nacrta o osnovama za upravljanje aktivnostima povezanim sa svemirskim resursima i američkog Programa Artemis. U četvrtom poglavlju dr Dimitrijević iznosi tumačenja pravnih rešenja vezanih za status veštačkih objekata u svemiru. Ovaj deo analize osvrće se na pitanja pojmovnog određenja svemirskih objekata, načina njihovog korišćenja i vraćanja iz svemira, potom i na pitanja jurisdikcije, vlasništva, registracije i odgovornosti vezanih za svemirske objekte. Peto poglavlje obuhvata kontroverzno pitanje međunarodnopravnog razgraničenja svemira. U poglavlju se izlažu prostorni i funkcionalni pristupi o svemirskoj delimitaciji prisutni u međunarodnopravnoj doktrini i praksi, a o kojima se još uvek raspravlja u okviru Pravnog potkomiteta Komiteta za miroljubivo korišćenje svemira Ujedinjenih nacija. U poslednjem, šestom poglavlju, dr Dimitrijević pažnju posvećuje savremenim pitanjima međunarodnog svemirskog prava, poput pitanja komercijalizacije svemirskih aktivnosti, upravljanja svemirskim saobraćajem, zaštite svemirske životne sredine i održivog svemirskog razvoja. Konačno, valja istaći da je predmetna monografija naučno fundirana i da je zasnovana na relevantnim naučnim i stručnim izvorima koji su prikazani na kraju obrađenih tematskih celina. Budući da ova monografija predstavlja interdisciplinarnu naučnu studiju, koja je izrađena u nameri da se kroz edukativni prikaz do sada manje obrađivanih problema iz oblasti geopolitike i međunarodnog prava iznesu nova saznanja u svetlu najnovijih istraživanja o fenomenu svemira, autori smatraju da monografija može predstavljati korisno štivo ne samo za politikologe, pravnike i diplomate, već i za sve druge koji žele da se upoznaju sa opštom problematikom svemira i svemirskih aktivnosti