Repositorium of Institute of International Politics and Economics
Not a member yet
1516 research outputs found
Sort by
Perspectives on Serbia's China-EU Hedging Strategy: Resilient to De-hedging?
Full text linkIn an increasingly multipolar international system, small states like Serbia exert complex strategic dilemmas in navigating great power competition. This paper investigates Serbia's hedging strategy in between its two main poles of foreign policy preference - China and the European Union - by integrating political, security and economic insights. The authors assess three possible strategic orientations: Serbia's China-bound hedging approach, de-hedging shift toward bandwagoning with the EU, and a "win-win" strategy that seeks to synergize the interests of both powers. Using a mixed-methods approach, we employ quantitative analysis based on the COMPASS Dataset alongside qualitative assessments of key contingency scenarios to evaluate Serbia's strategic calculus during 2024. Our findings show that risk-prone contingencies have an important impact on both hedging and de-hedging policies. They highlight the importance of adaptive multipolar foreign policies in maintaining strategic autonomy while maximizing economic and security benefits. The analysis presented herein underscores that Serbia's hedging strategy is a delicate and complex approach to navigating the contemporary geopolitical landscape, implicating leveraging economic opportunities, security demands and political changes
Common Security Denominator of the Western Nalkans in the Third Decade Od 21st Century: Risks, Obstacles and Opportunities
Full text linkThe purpose of this paper is to identify the key security risks in the area of the Western Balkans, which are actually the common denominator in attempts at cooperation, coordination and integration in the field of creating defense and security policies, on regional and national level. Apart from the identification of security risks that determine the viability of Western Balkan actors, the fact that it is a region that is not fully integrated within the NATO defense and security infrastructure, partial integration will be used as a variable in the analysis of cooperation opportunities, in the political and contractual context. Finally, the capacities of regional cooperation in the field of security, determined by bilateral and regional agreement frameworks, will be presented. The contribution of this work in a scientific sense will be the answer to the question of how much the potential joint action of small states in the face of modern security risks affects the process of creating security sustainability at the individual (state) level, as the ultimate goal in understanding national interests
Srbija i Briks: formalizacija odnosa i mogućnosti dalje saradnje
No full textOktobra 2024. godine praktično je započeta formalizacija odnosa Srbije sa BRIKS-om. Iako je Srbija duboko integrisana u strukture kolektivnog Zapada, što se odražava na njenu unutrašnju politiku, formalizacija odnosa sa BRIKS-om ima specifičnu težinu zbog daljeg spoljnopolitičkog pozicioniranja. Naime, svoju neutralnost Srbija temelji ne na unutrašnjoj, nego na spoljnoj politici i u tom kontekstu BRIKS predstavlja poželjnog partnera. Cilj istraživanja je da se ispitaju razlozi za približavanje Srbije BRIKS-u, kao i mogućnosti dalje saradnje. Istraživanje se temelji na teoriji realizma (dokazivanje upotrebe principa samopomoći), a metodološki okvir na metodama analize diskursa, studije slučaja i sinteze
Ekonomski uticaj lanca snabdevanja poljoprivrednih inputa na mala poljoprivredna gazdinstva u Srbiji
Full text linkU radu se analizira ekonomski uticaj različitih lanaca snabdevanja na mala porodična gazdinstva u Srbiji. Autori su odabrali retko analiziranu temu odnosa poljoprivrednih proizvođača i dobavljača. Cilj analize je da se identifikuju inputi neophodni za proizvodni proces malih gazdinstava i njihova dostupnost na tržištu Srbije. Cilj je da se poveća potencijal za mala gazdinstva da izaberu dobavljače koji ili nemaju uspostavljene lance snabdevanja ili dovoljno budžeta. Da bismo procenili snabdevanje malih farmi, koristili smo različite MCDM metode, što NAM je omogućilo da otkrijemo najbolje izbore u lancu snabdevanja. Korišćena je baza podataka od 550 anketiranih malih gazdinstava i definisani su različiti kriterijumi i alternative u vezi sa lancima snabdevanja i inputima dostupnim na malim gazdinstvima. Rezultati pokazuju da su dobavljači najdominantniji oblik snabdevanja. Uočeno je da prinosi po hektaru zavise od cene, kvaliteta i dostupnosti inputa, koji mogu obezbediti ekonomsku stabilnost malih gazdinstava. Identifikovanje ovih efekata može biti korisno, jer može pružiti podršku malim porodičnim gazdinstvima u Srbiji u cilju unapređenja poslovanja
Coordinated Resolving of Cross-Border Criminal Activities as a Determinant in the Process of Further Western Balkans Integration - Case Study: Serbia and North Macedonia
Full text linkPurpose
Purpose of the paper is to reach out how much resolving cross-border crime activities contribute de jure, but primarily de facto regional integration within the Western Balkans. States and political entities within the region are facing similar cross-border criminal activities, including illegal migration, human trafficking, drug routes, illegal weapons trafficking which in a huge manner defines the security mosaic on the field. Authors will try to, through the level of cooperation in resolving above mentioned challenges, asses the contribution in the process of regional integration.
Design/Methods/Approach
Research relies on analysis, where content analysis, functional analysis, comparative analysis and structural-functional analysis will be applied. It is also planned to use synthesis, abstraction, deduction and induction in combination with rational choice techniques. The classification will be used when creating a typology of effective and ineffective state mechanisms in the field observed in the research, in accordance with the previous analysis. At the end, in the conclusions and recommendations chapter will be used prediction, as a method that will enable authors to propose potential mechanisms for further regional integration, based on the necessity of cooperation in resolving cross-border criminal activities.
Findings
Regional integration within Western Balkans, on the case study of bilateral relations between Serbia and North Macedonia, is based on political will. Authors have reached the same findings in the process of resolving cross-border criminal activities. Concretely, if there is clear political will, the cooperation will be concrete and effective. On the other hand, without political interest, de jure cooperation and integration within the resolving cross-border criminal activities field will not be visible on the ground.
Originality/Value
Analyzing the contribution of cooperation in the process of resolving cross-border criminal activities to the regional integration in the context of Western Balkans provides double scientific originality: first, in the theory of regionalism this paper offers explanation of the role of cross-border criminal activities in the contemporary processes of regional cooperation and integration; second, on practical level, it proposes mechanisms for potential intensified cooperation in resolving mentioned crime challenges, released of potential obstacles on political level
An Indefinite War of Attrition: The Biden Administration’s Strategy for the Russo-Ukrainian War
Full text linkThis paper examines the outgoing US Biden administration’s strategy
for the Russo-Ukrainian War and the prospects of its revision under
the incoming Donald Trump administration. Building on Stephen
Kotkin’s characterisation of this strategy as an “indefinite war of
attrition”, the author addresses questions about the origins and the
meaning of this strategy, alternatives to it proposed by its critics, and
its alignment with the broader US grand strategy, offering answers
as to whether Biden’s decision to allow Ukraine to use long-range
weapons against Russia signifies a strategic shift and what options
Trump has to end the war. Analysing Biden’s approach to Ukraine
throughout his presidency within the framework of the US grand
strategy of liberal hegemony and its corresponding policy towards
Russia, the paper concludes that the strategy of an indefinite war of
attrition—which offers neither Ukrainian victory nor a compromise
peace—is consistent with the liberal-hegemonic primary objective
to weaken Russia and remove it from the ranks of great powers and
remains unchanged with Biden’s latest decisions. For the Trump
administration to contribute to resolving the conflict, an approach
combining “interventionist” and “isolationist” perspectives on the
current strategy is essential
Podizanje Bukovičke banje od prve polovine XIX veka do danas: studija slučaja razvojne strategije
No full textNastanak Aranđelovca povezan je s izgradnjom i razvojem Bukovičke banje. Uglavnom planski, ali u pojedinim istorijskim etapama i stihijski, Bukovička banja građena je iz nekoliko razloga (korišćenje lekovitih voda radi lečenja, organizovanja sistema javnog zdravlja, razvoja turizma i povećavanja budžetskih priliva, projektovanja ekonomskog rasta itd.). Od 1838. godine počinje organizovan dolazak gostiju u ovo lečilište i taj proces je, osim kratkih prekida tokom Prvog i Drugog svetskog rata, trajao u kontinuitetu do danas. Pregledom bogate arhivske građe o izgradnji banjske infrastrukture (koja do danas uglavnom nije obrađivana), nastanku grada i kulturno-društvenom životu u ovom delu Šumadije, moguće je ostvariti značajno širi uvid i steći određene predstave o ukupnim političkim i ekonomskim prilikama u zemlji od prve polovine XIX veka do danas, što – posmatrano sa stanovišta istorije – ima određeni naučni značaj. Međutim, posmatrano sa stanovišta strateških studija (ili strategologije), političkih i organizacionih nauka (upravljanje državnim institucijama), istraživanje ove teme tiče se i sagledavanja istorijskih iskustava u definisanju i realizaciji državnih razvojnih strategija. Studija slučaja Bukovička banja predstavlja zgodan primer pošto je doslovno građena „od temelja”, pa se zato može pratiti kako su i koliko njen rad i rast uticali na ekonomske, društvene i političke prilike u severnoj Šumadiji, ali i kako se Knjaževina Srbija u relativno kratkom istorijskom periodu razvijala oslanjanjem na sopstvene resurse i angažovanjem inostranih stručnjaka. Istraživanjem ove studije slučaja nesumnjivo se mogu izvući određene pouke i determinisati okviri za definisanje i sprovođenje novih razvojnih strategija Republike Srbije
Četvoroslojna spoljna politika Singapura kao odgovor na egzistencijalnu ranjivost
No full textlitet, IndoU kreiranju spoljne politike male države su naročito uslovljene okruženjem u kojem se nalaze. Velike sile su te od kojih zavisi distribucija moći u međunarodnom sistemu i koje predominantno određuju pravac razvoja odnosa aktera koji se u njemu nalaze. Uz to, faktori poput ravnoteže snaga, regionalnih bezbednosnih i ekonomskih odnosa, geografskog položaja, uticaja unutrašnje politike i uloge istorijskih, etničkih i religijskih determinanti mogu dodatno suziti ili proširiti manevarski prostor jedne male države. Za Singapur osećaj ranjivosti i ugroženosti koji proizilazi iz spleta navedenih faktora predstavlja najznačajnije pitanje sa kojim ovaj grad-država nastoji da se izbori. Glavni argument rada jeste da Singapur u tu svrhu sprovodi spoljnu politiku organizovanu na četiri sloja povezana zajedničkim ciljem: mikrobilateralnom, makrobilateralnom, mikromultilateralnom i makromultilateralnom. Za opstanak u turbulentnim međunarodnim odnosima upravo se dva bilateralna nivoa izdvajaju kao ključna. Oni uključuju razvoj dobrosusedskih odnosa sa Malezijom i Indonezijom, uz obezbeđivanje dodatnih garancija kroz sinergično delovanje na ostalim nivoima, odnosno korišćenje strategije hedžinga s ciljem izbegavanja svrstavanja uz jednu veliku silu, SAD ili Kinu, pritom zadržavajući mnogostrukost izbora u odgovorima na rizike i pretnje. U radu će biti prikazan razvoj spoljne politike Singapura na četiri sloja pod uticajem različitih eksternih i internih faktora, uz naročit osvrt na njene najvažnije bilateralne odnose u kontekstu rastućeg američko-kineskog rivaliteta u regionu Indo-Pacifika
Novi ugarsko-turski megdan i značaj maloazijsko-panonskog strategijskog pravca
No full textU radu se, u opštim crtama, opisuju i tumače spoljne politike Republike Mađarske i Republike Turske na Balkanskom poluostrvu. Posebna pažnja posvećuje se mađarskim inicijativama i akcijama u Republici Srpskoj i Republici Severnoj Makedoniji, kao i tradicionalnim vezama i uticajima Republike Turske u Albaniji, BiH i južnoj srpskoj pokrajini. Takođe, analizira se i delovanje ove dve države u Republici Srbiji. U radu se tvrdi da obe strane ,,utvrđuju” svoje pozicije pred moguću višedimenzionalnu konfrontaciju koalicionog karaktera, koja bi mogla da podseća (makar delimično) na sukob iz perioda srednjeg veka i velikog osmanskog naleta na Balkan i delove Srednje Evrope. Kraće rečeno, (hipo)teza rada glasi – da se Mađarska i Turska na Balkanu, posebno na prostoru bivše SFRJ, nalaze u stanju ,,prećutnog nadmetanja” koje bi moglo da se intenzivira, odnosno eskalira u budućnosti. Ta moguća konfrontacija veoma bi tangirala kako interese Republike Srbije tako i njenu teritoriju, jer bi se glavni pravac sučeljavanja prostirao preko maloazijsko-panonskog (panonsko-maloazijskog) strategijskog pravca, koji je u prošlosti bio od ključnog značaja u procesima komponovanja političke karte jugoistočnog dela Starog kontinenta
Ratni sukob u Ukrajini
No full textPredmet ovog rada je oružani sukob u Ukrajini koji je počeo 24. februara 2022. godine i u trenutku završetka ovog rukopisa još traje (1. oktobar 2025. godine). Imajući u vidu da se autor ovog rada savremenom Ukrajinom bavio u više svojih autorskih i koautorskih knjiga – naučnih monografija, tema ovog rada je prevashodno sam aktuelni oružani sukobu u Ukrajini, kao i međunarodni ambijent vezan za njega. Oružani sukob u Ukrajini, počevši od februara 2022. godine, nije samo sukob Ruske Federacije sa Ukrajinom. On ima i unutarukrajinski karakter, imajući u vidu poziciju LNR i DNR još od njihovog stvaranja tokom 2014. godine. Zapravo ukrajinska kriza koja je nastala još u periodu 2013–2014 (a imala preteču u jesen 2004) predstavlja uvod u masovan oružani sukob počevši od februara 2022. godine. Specifičnost ovog sukoba je, dakle, da se odvija ne samo na relaciji Rusija–Ukrajina, već ima i unutrašnjoukrajinsku dimenziju. Drugo, ovaj sukob je delom i proksi rat između Rusije i struktura moći u NATO-u i SAD. Ovi zapadni centri moći stoje iza dešavanja u Ukrajini, počevši od tzv. Majdana još u periodu nestabilnosti u jesen 2013, pa nadalje u vezi sa pučom februara 2014. godine. Zapravo Ukrajina je objekat delovanja zapadnih struktura, pre svega SAD i NATO-a, još od njenog sticanja nezavisnosti. Od tzv. Narandžaste revolucije 2004. taj konflikt izbija u širu svetsku javnost, iako je sledeća decenija bila period opstanka pluralizma i žestokih političkih, pa i društvenih sukoba. Međutim, te konfliktnosti odvijale su se u okviru pluralističkog sistema i nisu imale širi društveni karakter. Od jeseni 2013, i naročito nakon puča 21. februara 2014, možemo reći da ulazimo u ukrajinsku krizu u užem smislu, koja zapravo traje sa smanjenim ili povećanim intenzitetom do danas (a od februara 2022. ima ratno obeležje). Ovo je, dakle, sukob u kojem iza pučističke Ukrajine nakon februara 2014. stoji zapadna struktura moći, pre svega SAD, Britanija i NATO. Ovaj sukob odvija se u ambijentu svetskog poretka koji sve više postaje multipolaran. Rusija i Ruski svet, predstavljaju važan subjekat nosilaca multipolarizma u svetu, zajedno sa drugim vodećim silama BRIKS-a i ŠOS-a (Šangajska organizacija za saradnju). Upravo sile koje stoje u okviru Zapada iza ukrajinskog rukovodstva i Zelenskog nosioci su pokušaja odbrane ili povratka na multipolarni svetski poredak, tako da ovaj oružani sukob na teritoriji Ukrajine, pored fronta i ratnih dešavanja, ima i svoju međunarodnu dimenziju. U okviru te međunarodne dimenzije iza Ukrajine faktički stoji tzv. kolektivni Zapad, dok Rusija nema tako vidljive saveznike, ali nastavlja normalnu komunikaciju bez sankcija i ometanja od ostalih država sveta. Pored toga Rusija ima izvesnu podršku i simpatije od većine zemalja koje su sa njom u integrativnim procesima i međunarodnim organizacijama na postsovjetskom prostoru, kao i silama u okviru BRIKS-a i ŠOS-a. Rusija je u isto vreme imala izazove i na sopstvenoj teritoriji. Ti izazovi su delom uslovljeni specifičnošću međunarodnog (odnosno zapadnog) pritiska u vidu sankcija i drugih oblika delovanja (diplomatskog, političkog, medijskog, pa nekada i sa elementima tzv. specijalnog rata). Postojanje takvih pritisaka ka Rusiji, posebno po pitanju sankcija, imalo je za posledicu izazove na njenom unutrašnjem planu u vidu pokušaja očuvanja ekonomske stabilnosti, društvene i političke. Otuda je verovatno jedan od najvećih uspeha Rusije u vođenju oružanog sukoba sa Ukrajinom bio taj što je na unutrašnjem planu pokazana otpornost ruske privrede, kao i politička i društvena stabilnost. U međunarodnom okruženju, uz sve izazove, izbegnuta je izolacija, jer je van tzv. kolektivnog Zapada nastavljena normalna ekonomska i šira saradnja. U tom pravcu amfiteatar sukoba u Ukrajini imao je i svoj vojni karakter (front i ratna dejstva), ali i širi karakter funkcionisanja ukrajinske države na njenom velikom prostoru i van ratnih dejstava. Ruska strana često je bombardovala vojne ciljeve u unutrašnjosti Ukrajine, a nekada i logističke ciljeve. S druge strane, i ukrajinska strana je preko dronova, a ređe i raketnih sistema, gađala vojne, ali i važne infrastrukturne ciljeve privrede i saobraćaja na teritoriji Rusije. Takođe, za razliku od ruske strane, organizovane su i prave akcije i poduhvati tzv. specijalnog rata, nekada i sa terorističkim odlikama (atentati i slučajevi masovnih ubistava civila na koncertima i sl.). Napad na Severni tok na Baltiku, u međunarodnim teritorijalnim vodama, takođe se može posmatrati kao deo šireg pritiska na Rusiju, uz pomoć zapadnih centara moći (napadi na Krimski most, privredne objekte i sabotaže u Rusiji i dr.). Rusko rukovodstvo je, u skladu sa načinom vođenja sukoba u Ukrajini, odbacilo mogućnost da tamo budu angažovani rezervisti ili snage na odsluženju vojnog roka, već samo deo profesionalnih trupa. Kako je to relativno ograničen broj, to se tokom 2022. godine u praksi tragalo za mogućim rešenjem, tako da se došlo do sistema tzv. ugovoraca (prelaz između dobrovoljaca i plaćenika). Na taj način su tokom sledećih godina ruske oružane snage u Ukrajini postepeno brojčano rasle, a ukrajinske su stagnirale i u kasnijim godinama čak opadale (posebno je trpeo njihov kvalitet). Nakon tri i po godine oružanog sukoba u Ukrajini naziru se obrisi epiloga. Vrlo je verovatno da ruska strana ne može da izgubi sukob i da će u vojnom smislu ona uspeti u najvećem da zauzme Jugoistok, koji je većinski ruskojezičan i deo ruskog kulturnoidentitetskog obrasca. Još nije jasno koliki će biti teritorijalni opseg ovih teritorija, ali vrlo verovatno u punom obimu četiri pripojene oblasti (Donjecke, Luganske, Zaporoške i Hersonske). Takođe je verovatno, sa daljim nastavkom sukoba, da se tu uključe još neke teritorije. Tektonska promena u okviru posmatranog sukoba predstavlja dolazak Trampa na čelo SAD. Po pitanju ukrajinskog konflikta njegova administracija zauzima sasvim novu poziciju Amerike. Od glavnog saveznika vlasti u Ukrajini u pravcu vođenja sukoba protiv Rusije, Tramp pokazuje spremnost na kompromis. To je dobrim delom uslovljeno ukupnom koncepcijom vođenja Amerike od strane Trampa, gde je akcenat na sređivanju unutrašnje situacije i jačanja moći privrede (reindustrijalizaciji i sređivanju društvenih prilika), a s druge strane realnom procenom da Ukrajina, uz svu zapadnu višedimenzionalnu podršku, ne može da dobije vojni sukob sa Rusijom i tzv. Ruskim svetom. Imajući u vidu odnos snaga u oružanom sukobu, Tramp je pokazao žurbu i spremnost da se sukob što pre okonča ili zamrzne. Tako od početka 2025. godine postoji sasvim novi ambijent u okviru ukrajinskog sukoba. Tramp i Amerika više ne prate agendu Zelenskog i zapadnoevropskih lidera, te uspostavljaju sve kvalitetniji kontakt i pregovore sa Rusijom i njenim rukovodstvom. U okviru tzv. kolektivnog Zapada takođe još od početka oružanog sukoba u Ukrajini postoje izvesne pukotine u naizgled monolitnoj politici NATO-a, pa i EU, prema ovom sukobu. Te pukotine postoje u slučaju Mađarske i Slovačke, a nekada se javljaju povremeno i neki drugi otpori i nesaglasja. Upravo su lideri ovih zemalja u dobrim odnosima sa Trampom i njegovom novom administracijom. Njima se u izvesnom smislu može pridodati i Italija, koja izbegava dalju konfrontaciju. Čelnici kočoperne politike u Evropi su lideri Britanije, Francuske i Nemačke. Paradoks je da Makron u sopstvenom narodu i društvu Francuske nema većinsku podršku u tom pravcu, a po pitanju zaoštravanja situacije i potencijalnog slanja nekih trupa u Ukrajinu manje od 20% javnog mnjenja. Nešto je drugačija situacija u Britaniji i Nemačkoj, gde postoji nešto više spremnosti za beskompromisnu podršku Zelenskom i vlastima u Kijevu. Međutim, i tu dolazi do manifestacija izraza nezadovoljstva postojećom politikom, pa je tako pala vlada Šolca, a na ponovljenim parlamentarnim izborima praktično je udvostručen broj glasova partija koje su direktno opozicione takvoj politici. Suočavajući se sa sve većim nezadovoljstvom građana zemalja EU postojećom politikom, uključujući i ukrajinski sukob i sve posledice koje proizilaze iz nje, nosioci vlasti sve češće pribegavaju nedemokratskim merama i merama pritiska na demokratski sistem i izbore. Najdrastičniji primeri su poništavanje rezultata izbora dva vodeća antisistemska predsednička kandidata na izborima za predsednika Rumunije 2024. i 2025, potom pritisak na Alternativu za Nemačku i partiju Sare Vagenhert u Nemačkoj, potom na Marin Le Pen i Nacionalno okupljanje u Francuskoj i dr. S druge strane, iako je Rusija pokazala uočljivu otpornost na ekonomske sankcije tzv. kolektivnog Zapada, te zadržala stabilnost unutrašnjeg političkog i društvenog ambijenta, pokazane su i izvesne slabosti njenog društva i funkcionisanja državne administracije. To je još uočljivije kada se sagleda Specijalna vojna operacija u Ukrajini. Na liniji fronta na kraju septembra 2025. Rusija drži situaciju pod kontrolom. U Donbasu, dakle u preostalom delu Donjecke oblasti, ona je u ofanzivi i aglomeracija Pokrovsk–Mirnograd je pred padom, dok se u Seversku i Konstantinovci vode borbe, te napreduje prema preostalim centrima. Naročito je bitan prodor ka Krasnom Limanu, odakle bi se mogli ugroziti preostali važni centri Donbasa, poput Slavjanska i Kramatorska. Paralelno sa tim traju završne borbe za Kupjansk, gde bi se nakon njegovog zauzimanja ponovo moglo pretendovati da se preuzme istočni deo Harkovske oblasti. U perspektivi rat bi, ako se nastavi i u 2026. godini (što je vrlo verovatno), mogao brzo dovesti do zaokruživanja pada čitavog Donbasa, te prenošenja aktivnih dejstava na druge važne oblasti (Harkovsku, Dnjepropetrovsku, ostatke Zaporoške i dr.)