Repositorium of Institute of International Politics and Economics
Not a member yet
1516 research outputs found
Sort by
Antiromska kampanja u kolaboracionističkoj štampi
No full textPredmet ovog poglavlja jesu antiromski narativi i propaganda u kolaboracionističkim glasilima „Naša borba“ i „Novo vreme“. U središtu istraživačke pažnje je 1941. godina, koja je u kontekstu progona romske
zajednice bila naročito surova. Premda je „već“ 1942. godine romsko i
jevrejsko pitanje u Srbiji proglašeno „rešenim“, antiromska propaganda
nastavljena je do kraja rata.1 Činjenica da je propagandna kampanja produžena i nakon što je genocidna namera velikim delom već sprovedena svedoči i o tome da ona nije bila samo fokusirana isključivo na Rome ili
Jevreje, već da je za vlasti imala i dodatnu, više instrumentalnu ulogu:
da se produžavanjem omalovažavanja ovih zajednica dodatno obuhvate i
diskredituju i druge neprijateljske društveno-političke grupe, poput
partizana ili tzv. gradske inteligencije. Upravo manjak fokusiranosti i
široki opseg antiromske kampanje, koji se ne odnosi samo na Rome već se
proteže i na druge nepodobne grupe, predstavljaju značajne problemske
tačke ovog istraživanja
The International Legal Framework Against Corruption
Get PDFPurpose
The purpose of this paper is to analyze some of the most important international legal instruments governing the fight against corruption. The existing international legal framework includes international and regional agreements and other legal acts adopted under the auspices of the United Nations, the European Union, the Council of Europe, the Organization for Economic Cooperation and Development, the Organization of American States, the African Union and other important international organizations.
Design/Methods/Approach
Using the comparative, normative, teleological and linguistic method, the author analyzes the main provisions of international legal instruments concerning the use of common terms and definitions of corruption, its prohibition and incrimination, jurisdiction of judicial bodies, determination of legal responsibility, sanctions, monitoring of preventive and other measures, all in order to get a more realistic picture of the functional relationship that exists between the various legal regimes that regulate corruption in the international legal field as one of the most problematic forms of crime in the contemporary world.
Findings
The paper finds that there are certain differences between international legal instruments that regulate corruption offenses. This knowledge may be important for further harmonization of the international legal framework on the fight against corruption. This finding can be useful for the consistent incorporation of international anti-corruption standards into national legislation, in order to avoid situations where corrupt acts are treated unequally due to the application of different legal standards at the national level, which may be crucial for their incrimination and punishment especially when corruption acquires transnational characteristics. Thus, for example, by implementing the standards present in the OECD Anti-Bribery Convention, States can opt for a much narrower approach that calls exclusively for the incrimination of so-called “active bribery”. On the other hand, if States implement standards from some other international legal instruments, such as the Criminal Law Convention on Corruption of the Council of Europe, then States will sanction a number of different corrupt activities with their internal legislation. Considering that in modern conditions, corrupt activities are taking more and more forms of transnational organized crime, according to the authors, only institutionalized mechanisms of international police and judicial cooperation can help in their suppression and punishment.
Originality/Value
The scientific value of this paper derives from a comparative legal analysis of the most important international legal instruments and mechanisms used against corruption at the international legal level. The results obtained by the author during the analysis may be important in the implementation of international legal standards on the prevention and punishment of corruption in the domestic legal order. The paper has some original value as it points to the harmful consequences of non-application or inconsistent application of adopted international legal standards on the fight against corruption for social security, good governance and rule of law, which are basic preconditions for developing any democratically stable and economically sustainable societies
Strateška stabilnost u multipolarnom svetu (Marina Kostić Šulejić, Strateška stabilnost u multipolarnom svetu, Institut za međunarodnu politiku i privredu, Beograd, 2022, 259 str.)
No full textFrom Globalisation “Friend” to Global “Foe”: The Evolution of the US Strategic Narrative on China’s Rise
Get PDFThe United States’ strategic narrative on the rise of the People’s
Republic of China (PRC) has evolved throughout a half-century of
changing world orders and mutual perceptions of strategic intent.
From the early 1970s and during the last two decades of the Cold
War, the US saw a bipolar world in which it sought to assist China’s
own rise as a partner in Soviet containment and economic
globalisation. During its “unipolar moment” in the post-Cold War era,
Washington maintained strong economic engagement but
increasingly perceived Beijing as an uneasy partner and rising
competitor. With the acknowledgement of the transition towards
multipolarity, a bipartisan consensus emerged in Washington about
the necessity to contain China’s rise as a global political and military
power and to blunt its challenge to the “rules-based order” (RBO).
The evolution from globalisation “friend” to global “foe” points to
three directions of the current US strategic narrative on China’s rise:
defending the RBO, de-coupling to secure Western-normed
globalisation, and shaping the Indo-Pacific security environment. The
paper concludes that while the US has succeeded in aligning the three
forms of strategic narrative (system, identity, and policy), it faces
considerable challenges, including from China’s counter-narratives
Otvoreni Balkan : ekonomska integracija između političkih i bezbednosnih razmimoilaženja
No full textEkonomski model integracije predstavlja fenomen sve više
privlačan za savremene subjekte međunarodnog prava. Reč je o modelu
koji omogućava zaštitu nacionalnih interesa, a istovremeno ne
dovodi u pitanje motive međudržavne saradnje. Klasični realisti
verovatno se ne bi se složili sa ovom tezom, jer bi već na samom
početku ustanovili da međudržavna saradnja, pa i ekonomska, u
određenoj meri ograničava državni suverenitet, a time onemogućava
njene potpune kapacitete za sticanje moći, što bi u suštini vodilo
do zaključka da je borba za moć u međunarodnim odnosima, kakvu
klasični realisti zamišljaju, u velikoj meri ograničena, jer bi
saradnja po automatizmu značila i ograničenu kompetitivnost.
Međutim, u aktuelnoj globalizovanoj političkoj ekonomiji teško
je pretpostaviti, pa i hipotetički, države koje stiču moć u
međunarodnim odnosima, a istovremeno su izolovane u kontekstu
saradnje sa drugim subjektima međunarodnog prava. Zapravo njihova
izolovanost, u savremenom smislu razumevanja međunarodnih odnosa,
po logici bi značila i ograničenu mogućnost, odnosno nemogućnost
sticanja moći. Time se u suštini dovodi i sama održivost
državnosti i suverenosti pod znak pitanja. Jer u savremenim
međunarodnim odnosima, čak i kada je reč o državama bogatim
prirodnim resursima, nesaradnja sa drugim državnim subjektima u
domenu trgovine, pre svega, automatski znači izostanak mogućnosti
za kreiranje dobiti. Ako sve to spustimo na osnovni, međuljudski
nivo, to bi značilo da proizvođač paradajza, čak i slučaju da je
najbolji u tome, teško da bi obezbedio sebi i svojoj porodici
održivost ukoliko ne sarađuje sa drugim proizvođačima hrane. Jer,
čak i kada bi prehranjivao svoju porodicu samo paradajzom rizikovao
bi svoj i živote članova svoje porodice stavio pod znak pitanja u
periodima godine kada je paradajz gotovo nemoguće proizvesti.
Ovo je verovatno najjednostavniji način razumevanja savremenih
ekonomskih odnosa, prožet poglavljem globalizacije u kome se čini
da je privredni sektor predvodnik celog tog procesa, ali je suština strukture takva da bez državnog „intervencionizma“, u smislu
odobravanja učešća u međunarodnim ekonomskim tokovima od strane
drugih subjekata međunarodnog prava, gotovo je nemoguće da bilo koji
privrednik nastupi na tom svetskom i globalnom tržištu. I
najbolji primer za to predstavljaju upravo sankcije Evropske unije
protiv Ruske Federacije uvedene zbog rata na teritoriji Ukrajine.
Odnosno, velikom broju ruskih kompanija, uključujući i privatne, one
koje nisu u državnom vlasništvu, onemogućeno je poslovanje i
poslovne aktivnosti na tržištu Evropske unije. To nam predstavlja
empirijski pokazatelj da su države i dalje predvodnici
međunarodnih ekonomskih tokova, pa i u etapi globalizacije, te da je
bez uključenosti u svetske privredne tokove, kroz osnovni model
saradnje, nemoguće kreirati osnovnu državnu održivost, pre bilo
kakvog obezbeđivanja mogućnosti za sticanje dodatne moći,
političke, ekonomske, vojne, diplomatske, iznad osnovnog nivoa
održivosti političkog suvereniteta i teritorijalnog integriteta.
Kada je reč o bezbednosnim tokovima u savremenim međunarodnim
odnosima, situacija je slična poput one u domenu ekonomije. Pored
tradicionalnih bezbednosnih izazova, koji se pre svega odnose na
zaštitu političkog suvereniteta i fizičkog osiguranja
teritorijalnog integriteta, subjekti međunarodnog prava su suočeni
sa savremenim bezbednosnim pretnjama koje ne prepoznaju
nacionalne i državne granice, te ih često treba zaustaviti u
fizičkom smislu, odnosno suočiti se sa njima koristeći vojnu moć u
klasičnom smislu razumevanja tog pojma.
Upravo zato su savremeni subjekti međunarodnog prava na
svojevrstan način prinuđeni, kako u kontekstu ekonomskih tokova
tako i u bezbednosnom domenu, da sarađuju sa drugim državnim
entitetima kako bi radili ka maksimizaciji resursa u preveniranju
i zaustavljanju savremenih bezbednosnih pretnji i izazova. Bez
obzira na veličinu vojnih i odbrambenih budžeta pojedinih država,
koji su u finansijskom obimu čak i hiljadu puta veći u odnosu na manje
države, savremeni bezbednosni izazovi i pretnje imaju izrazito
sveprožimajući uticaj koji „prinuđuje“ državne entitete da u
određenim trenucima sarađuju i u ovom domenu kako bi pokušali da
minimiziraju posledice, u slučaju da nisu direktno pogođene.
Primer toga su dva aktuelna bezbednosna fenomena koji za
određenu grupu zemalja predstavljaju bezbednosnu pretnju, dok za
drugu predstavljaju bezbednosni izazov, a upravo zbog takvog odnosa
i uticaja „primoravaju“ države na međusobnu saradnju, čak i u
politički nepovoljnim trenucima.
Savremeni migracijski tokovi na evropskom kontinentu
predstavljaju empirijski pokazatelj kako jedan aktuelan bezbednosni
fenomen, tumačen kao pretnja ili izazov, iziskuje višestruku
međudržavnu saradnju. Prvobitno je aktuelna migrantska kriza, koja
je 2014. i 2015. godine bila na vrhu bezbednosne agende Evropske
unije, pokazala da je u praksi međudržavna saradnja, kada je reč o
savremenim bezbednosnim izazovima, najmanji zajednički imenitelj
kao preduslov u procesu upravljanja takvom vrstom bezbednosnog
problema. Potom je upravo migrantska kriza pokazala i da je u praksi
moguće koordinisati bezbednosnu politiku država članica
Evropske unije sa državama koje to nisu, poput onih koje se nalaze na
takozvanoj Balkanskoj ruti, jer je reč o bezbednosnoj pretnji i izazovu
koji „zamagljuje“ državne granice, te prouzrokuje direktne i
posredne posledice na različite državne sisteme, bez obzira na
njihovu političku, ekonomsku ili vojnu moć, te i bez obzira na to da
li su neke od njih članice vojno-odbrambenog saveza NATO ili
države-stalne članice Evropske unije.
Slično iskustvo, kada je reč o savremenim i aktuelnim
bezbednosnim izazovima, primećeno je u borbi protiv globalne
pandemije Kovid-19. Ova zdravstvena kriza nije prepoznavala
fizičke i državne granice, te je poput kuge i kolere u 19. veku i
malarije u 20. veku prouzrokovala nesagledive posledice kada je reč
o odnosu broja zaraženih i preminulih, ali istovremeno i
nesagledive posledice u kontekstu ugrožavanja nacionalnih
zdravstvenih sistema, što je imalo višestruke posledice na
funkcionalnost savremenih subjekata međunarodnog prava.
Istovremeno su geografski velike, ekonomski snažne i politički
i vojno moćne države bile suočene sa manjkavostima svog
zdravstvenog sistema, slično poput siromašne, ekonomski slabe,
vojno i politički inferiorne države. Države sa hiljadostruko
većim odbrambenim i vojnim budžetima suočile su se sa posledicama
sa kojima su bile suočene i one države sa najnižim vojnim i odbrambenim budžetima na globalnom nivou, što je doprinelo
neophodnosti višestruke saradnje, te pronalaženju alternativnih
modela i metoda saradnje usmerenih ka jedinstvenom cilju –
zaustavljanja širenja razmera pandemije i zajedničkog nastupa u
suočavanju i eliminisanju posledica. Stoga se vraćamo na sličan
odgovor, kao i u kontekstu ekonomske saradnje, da je saradnja kao takva
u savremenim međunarodnim odnosima od inicijalnog i suštinskog
značaja za zadovoljavanje potreba savremenih država, te očuvanju
nacionalnih interesa, što je kontradiktorno u odnosu na
razumevanje međunarodnih odnosa klasičnih realista, ali
empirijski potvrđeno, a time i dokazano.
S druge strane, kada je reč o političkoj saradnji, pre svega u
domenu spoljne politike, višestruki su odgovori o tome koliko ona
doprinosi ostvarivanju spoljnopolitičkih ciljeva država, time i
zadovoljavanju nacionalnih interesa, te sticanju moći u kontekstu
razumevanja klasičnih realista. Ako posmatramo iz ugla
odlučivanja u okvirima međunarodnih institucija i saradnji, ona
je poput ekonomske i bezbednosne saradnje gotovo neophodna,
pogotovo u onim organima i telima u kojima se zahteva većinsko
odlučivanja, a posebno u onima koji zahtevaju odluke usvojene
konsenzusom. Na primer, države članice Evropske unije u slučaju
izostanka političke saradnje sa drugim državama-članicama veoma
teško će uspeti da sprovedu odluku koja je u njihovom interesu na
nivou Evropske unije, jer u tome neće dobiti podršku ostalih
država-članica.
Međutim ovde nije neophodna samo politička saradnja. U praksi,
ekonomski snažne države, sa izraženim investicijskim
kapacitetima, lakše promovišu i svoje spoljnopolitičke ciljeve,
što ih dovodi u privilegovaniji položaj u odnosu na ekonomski
slabije zemlje. To je ranije bio slučaj sa vojno snažnijim državama,
koje su koristile upravo mehanizme vojne pretnje u procesu
ostvarivanja svojih spoljnopolitičkih ciljeva. U aktuelnim
međunarodnim odnosima ekonomski instrumenti su postali moćno
oružje u rukama ekonomski jakih država u pozicioniranju svojih
interesa i spoljnopolitičkih ciljeva u odnosu na druge subjekte
međunarodnog prava.
Ali se politička saradnja, više u teoriji a neretko i u praksi,
pokazala kao veoma svrsishodan mehanizam u spoljnopolitičkom
delovanju malih država sa ekonomski, politički, vojno i
diplomatski ograničenim kapacitetima. Reč je o državama čije
spoljnopolitičko delovanje je umnogome bilo determinisano
regionalnim okolnostima, ali i spoljnopolitičkim pozicijama
velikih država, ili, posmatrano iz ugla klasičnih realista, velikih
sila. Udruživanje ove kategorije zemalja u političkom smislu, u
zajedničkom promovisanju njihovih spoljnopolitičkih interesa i
ciljeva, pokazalo se kao uspešan model spoljnopolitičkog delovanja
ovih subjekata međunarodnog prava. Jer, pojedinačno su previše slabi
da bi izvršili uticaj, dok su udruženi, pre svega u regionalnom
kontekstu, „vidljiv“ faktor koji u određenoj meri može da
determiniše međunarodne tokove, a time i da direktno postigne
rezultate u ostvarivanju spoljnopolitičkih ciljeva. U ovom
istraživanju smo naveli više različitih primera u kojima se
politička saradnja pokazala kao višestruko produktivna. I kada je u
pitanju politička saradnja velikih i snažnih država, pogotovo u
kontekstu ostvarivanja njihovih ekonomskih i bezbednosnih
interesa, i kada je u pitanju politička saradnja malih i mikro država,
pre svega u realizaciji njihovih spoljnopolitičkih ciljeva, ali i
ekonomskih i bezbednosnih interesa, takođe.
Upravo zato smo ustanovili da su politička, bezbednosna i
ekonomska integracija zapravo paralelni tokovi, najčešće
usaglašeni, te međuzavisni jedni od drugih. Rezultati integracije
zavise jedni od drugih. Nivo političke integracije determiniše
ekonomsku i bezbednosnu, kao i u obrnutom smeru. Ali razdvojiti ih
je teško sprovodljivo u praksi, osim u određenim teorijskim
modelima ili nekom utopijskom poretku međunarodnih odnosa kakav
je nemoguće strukturirati u realnosti.
Zato je u aktuelnim međunarodnim, pa i regionalnim odnosima,
teško govoriti izolovano o ekonomskim, političkim ili
bezbednosnim inicijativama. One, kao takve, u formalno-pravnom
smislu mogu imati politički, ekonomski ili bezbednosni predznak,
ali se svakako politički, ekonomski i bezbednosni tokovi i
okolnosti prožimaju u njihovom funkcionisanju.
Upravo zato je noseća teza ove studije o tome da je inicijativa
Otvoreni Balkan, kao projekat sa ekonomskim predznakom, umnogome
determinisana političkim i bezbednosnim okolnostima i u velikoj
meri empirijski argumentovana. Jer, kroz različite empirijske
modele pokazali smo da ekonomski ciljevi Otvorenog Balkana
svrstavaju ovu inicijativu u grupu regionalnih autentičnih
projekata, ali da je u suštini politička volja bila preduslov za
njeno pokretanje, dok su istovremeno političke i bezbednosne
okolnosti na terenu determinisale njenu uspešnost uopšte, ali i u
domenu njenih osnovnih ciljeva – onako kako su definisani u prvoj
Deklaraciji usvojenoj u Novom Sadu.
Stoga je ekonomska integracija, kao model izolovane saradnje u
odnosu na politička i ekonomska dešavanja, umnogome sporna u
praksi, jer su upravo aktuelni međunarodni odnosi pokazali da i u
današnjem kontekstu politički i bezbednosni interesi
determinišu kretanja u međunarodnim odnosima, pa u najvećoj meri
i u globalnoj političkoj ekonomiji.
Sigurno se može govoriti o osnovnim nivoima ekonomske
saradnje, bez uplitanja bezbednosnih i političkih interesa, ali u
savremenim međunarodnim odnosima to su pre svega u velikoj meri
izolovani primeri, svedeni na neku vrstu bazične ekonomske
razmene dobara i/ili resursa koji nemaju bilo kakav poseban značaj
za međunarodne odnose kao celinu, a pogotovo za istaknute države u
toj strukturi međudržavnih odnosa. Zato, ekonomski tokovi
determinišu okolnosti u globalizovanom poglavlju međunarodnih
odnosa, ali politički i bezbednosni interesi i dalje u značajnoj
meri prednjače u tim procesima, postavljajući tako ekonomsku
integraciju kao izraženo sporiji mehanizam u odnosu na političke
i bezbednosne instrumente
Politika Francuske Republike u jugoslovenskoj krizi 1990–2001
No full textU radu se posmatra politika Francuske u periodu jugoslovenske krize
1991-2001. centralne teme ovog perioda su rat u Bosni i Hercegovini 1992-
1995, zaključno sa dejtonskim mirovnim sporazumom, potom Kosovska
kriza 1998-1999, a u manjoj meri sukob u Hrvatskoj 1991–1992, kao i 1995,
te kratak sukob u Sloveniji 1991. i u makedoniji 2001. godine. Paralelno sa
ovim čvorištima konflikta tokom čitavog posmatranog perioda, prati se
situacija u SRj, kao i na čitavom (eks) jugoslovenskom području još od kraja
osamdesetih godina do 2002. godine, vezano za politiku, uticaj i ulogu
Francuske. to podrazumeva i situaciju u samoj Francuskoj, pre svega
vladajućih struktura, političara pozicije i opozicije, društva, jugoslovenske
dijaspore, vezano za jugoslovensku krizu.
Rad je rezultat pre svega odbranjene doktorske disertacije na Fakultetu
političkih nauka u Beogradu, oblast međunarodnih odnosa. Za njegovu
izradu koršćena su dostupna dokumenta francuske države (predsednika,
vlade, ministra spoljnih poslova i dr.), potom celokupna dostupna francuska
štampa za ovaj period, publicistika i posebno objavljene knjige koje se bave
ovom tematikom, kao i za temu vezani dostupni dokumenti, literatura,
periodika na drugim jezicima pored francuskog (na jugoslovenskom
govornom području, engleskom i ruskom jeziku).
U jugoslovenskoj krizi Francuska je tradicionalno naklonjena očuvanju
zajedničke države i dobrim odnosima, posebno sa Srbima. Stav o očuvanju
SFRj kao celine bio je na stalnom testu i iskušenjima tokom 1991. godine,
kako iz aspekta oružanih sukoba u Sloveniji a potom i Hrvatskoj a, s druge
strane, političkim pritiskom ujedinjene nemačke sa kojom je upravo Pariz
u tom periodu zaokruživao evropske integracije. Francuska je imala u samoj
jugoslovenskoj krizi i veću ulogu od uticaja koje je imala u međunarodnim
odnosima, zahvaljujući i činjenici da je imala najviše vojnika i članova
mirovnih misija pri OUn, OeBS-u i drugim međunarodnim delegiranim
telima (UnPROFOR, UnmIK, verifikaciona komisija OeBS-a, visoki
predstavnici i dr.) za razdvajanje, odnosno implementaciju mira. Francuska je tokom najvećeg trajanja jugoslovenske krize imala još jednu prednost u
odnosu na druge zapadne velike sile, jer je uživala izvesno poverenje u
nepristrasnost i od srpskog faktora, makedonije, pored prihvatanja kao
posrednika i takođe relativno nepristrasne sile i od drugih strana u
jugoslovenskom sukobu. to poverenje se vremenom krunilo i bilo je snažno
u periodu kada je na čelu Francuske bio miteran. Otuda tolike mirovne i
posredničke vojne snage i snage razdvajanja, potom mirovne upravo iz
Francuske, uloga Baditenrove komisije i dr. Politika Žaka Širaka imala je drugi
pristup, znatno nepovoljniji po srpsku stranu, što je rezultiralo i gubljenjem
poverenja u nepristrasnost zvanične Francuske. Pa čak i u tom periodu
Francuska se, u odnosu na druge zapadne velike sile, odlikovala manjom
pristrasnošću, naročito van zvanične politike (mediji, oficirski i komandni
kor u mirovnim snagama i snagama razdvajanja i posmatračkih misija, javno
mnjenje i intelektualna elita i dr.).
Rad je koncipiran u pet poglavlja. Prvo predstavlja teoretsko-
metodološki uvod i pregled korišćenih izvora i literature. drugo poglavlje
posmatra u najopštijim crtama pregled francuske politike na
jugoslovenskom prostoru u savremenoj istoriji, naročito u godinama koje
su prethodile razvoju jugoslovenske krize. ti odnosi su analitički posmatrani,
kako i priliči politikološkom pristupu.
treći i četvrti deo bi zapravo bila suština samog rada, odnosno francuska
politika u jugoslovenskoj krizi 1991–2001. treći deo obuhvata period 1991–
1995, koji se odnosi na ratne sukobe na jugoslovenskom prostoru, zaključno
sa dejtonskim mirovnim sporazumom. U okviru toga postoje dve podceline,
i to period do približno početka 1992, koji je vezan za sukobe u Hrvatskoj i
pre toga vrlo kratak period sukoba u Sloveniji. druga podcelina bili bi sukobi
od proleća 1992. do dejtona, a to bi se prevashodno odnosilo na sukobe u
Bosni i Hercegovini.
Četvrti deo obuhvata period od dejtona do kraja rada, koji ima svoju
najvažniju fazu, vezano za produbljivanje kosovske krize, što je kulminiralo
napadom natO na SRj proleća 1999. godine. U okviru ovog poglavlja
podceline prva su vezana za period od jeseni 1995. do razvoja kosovske
krize tokom 1998. godine. Potom sledi kosovska kriza 1998–1999. i, najzad,
period zaključno sa oktobarskim promenama 2000. godine. jedna
podcelina obuhvata makedonsku krizu 2001, i kratak pregled francusko-
srpskih odnosa nakon 2000. godine.
Peti deo se odnosi na zaključnu politikološku sintezu perioda francuske
politike na jugoslovenskom prostoru u razdoblju 1991–2001, uključujući i
malu podcelinu predviđanja daljih procesa u okviru francuske politike
prema Balkanu i postjugoslovenskom prostoru. . U prilogu posebno mesto
iziskuje prezentacija i analiza preko sedamdeset knjiga-publikacija
objavljenih u Francuskoj i na francuskom govornom području vezano za
temu rada – jugoslovensku krizu devedesetih.
na početku jugoslovenske krize, Francuska je podržavala intregritet
jugoslavije i imala razumevanje za Srbe. međutim, nemačka i dalje
integracije eU (mastriht) uslovili su složenost politike zvaničnog Pariza. tome
treba dodati i postepeno urušavanje i nestanak SSSR. tokom bosanskog
sukoba, situacija se etapno menja u francuskoj politici prema jugoslovenskoj
krizi, delom i zbog uticaja medija, te pobede desne opozicije na
parlamentarnim izborima i formiranje Badinterove vlade proleća 1993. dok
je predsednik miteran vršio svoju dužnost (do juna 1995) zvanična
Francuska je lavirala između suprotstavljenih strana u jugoslovenskoj krizi.
Francuska vremenom pokazuje više razumevanja i naklonosti prema
Hrvatskoj, a sa razvojem bosanskog sukoba i prema muslimanima,
zadržavajući pri tom, izvesno razumevanje i prema srpskoj strani. međutim,
nakon dolaska na mesto predsednika Žaka Širaka, francuska politika osetno
menja svoju poziciju, već od leta 1995. godine, što se posebno ogledalo u
potonjoj kosovskoj krizi.
Francuska, ukupno posmatrano, nije zauzimala načelno negativne
geopolitičke pozicije i interese u odnosu na srpski faktor. Vlast i režim
Slobodana miloševića je višestruko negativno tretiran u Francuskoj od
vladajućih struktura od kako je desna koalicija i Žak Širak preuzeli vlast. S
jedne strane, Širak i njegova reformisana neodegolistička stranka je već dok
je bila u opoziciji prema vladajućoj garnituri miterana i socijalista upravo
po pitanju jugoslovenske krize zauzela gotovo suprotnu poziciju tadašnjem
zvaničnom Parizu, imajući daleko manje razumevanja za srpsku stranu. to
se može tumačiti i idejnim prefiksom, jer je francuska desnica u svom
rivalitetu prema vladajućoj levici u Francuskoj, vladajuću levicu na vlasti u
Srbiji i crnoj Gori doživljavala kao dodatno strano telo. Slom socijalizma-
komunizma u Istočnoj evropi i opšta kriza socijalizma tada u svetu, uticala
je da se francuska desnica odnosi prema vladajućoj levici u Francuskoj kao
političkom rivalu uzdrmanih idejnih pozicija, čiju vlast već na sledećim parlamentarnim izborima treba preuzeti. levica na vlasti u Srbiji i crnoj Gori
je ne samo idejno tretirana kao nonsens i čak, za razliku od miteranovih
socijalista, etiketirana kao bliska upravo propalom komunističkom idejnom
sistemu. Simpatije francuske vladajuće desnice prema desnoj opoziciji u
Srbiji, imale su svoju težinu, tim veću što je na same vladajuće strukture i
režim miloševića gledano sa sve većom netrpeljivošću. Iako je Francuska,
računajući neodegolističku tradiciju i samu Petu Republiku, te rusoovsku
kulturnu matricu imala tradicionalni rivalitet prema anglosaksonskim
silama, pre svega Sad, neoliberalizmu i Hobsovom tumačenju pogleda na
svet, upravo je nakon pada Berlinskog zida došlo do (privremenog) svetskog
trijumfa amerikanizma, neoliberalizma i uspostavljanja monopolarnog
svetskog poretka. Francuska neodegolistička stranka je u svom vođstvu, a
pre svega Širaku, postepeno zauzimala stav da je u postojećem odnosu
snaga u svetu potrebno idejno se približiti neoliberalizmu, što je bilo u
interesu i krupnog kapitala u zemlji, medija koji su bili pod pretežnom
kontrolom tog pogleda na svet, te uz zadržavanje osnova odbrane
francuskog nacionalizma i suverenosti koristiti te mogućnosti da se za
početak osvoji vlast u samoj zemlji i potisnu dotle vladajući socijalisti. tokom
tih godina dolazi do naglog umanjenja francuskih komunista na
parlamentarnoj sceni, dok su socijalisti imali manje rezultate nego tokom
osamdesetih godina, a najveći dobitak je uspostavila desnica,
neodegolistička stranka i Širak kao njen lider. Istina, i izrazita desnica oličena
u nacionalnom frontu je zabeležila izvestan rast, ali zbog specifičnog
izbornog sistema za parlament u Francuskoj po regijama, gde su
favorizovane praktično samo prve dve stranke, ova stranka nije imala
adekvatan rezultat u nacionalnoj skupštini.
U tom pravcu su desne vladajuće strukture u Francuskoj imale
posebnog raspoloženja prema opoziciji u Srbiji oličenoj u umerenoj desnici,
koju su činile dS, dSS, odnosno stranke bloka dOS koji je formiran za izbore
2000. godine. Kada je Vojislav Koštunica došao na vlast kao predsednik SRj,
prva zemlja koju je posetio bio je Francuska, gde se susreo sa predsednikom
Širakom, što ima i simboličan značaj. tokom devedesetih godina kada je
1993. godine došlo do incidenta u saveznoj Skupštini i žestokih protesta
SPO, a potom uhapšeni Vuk drašković i njegova supruga, došlo je i do
međunarodnog posredovanja pa je bračni par drašković nakon oslobađanja
otputovao u Francusku, gde ih je primio i tadašnji gradonačelnik Pariza Širak
(dve godine kasnije postaće predsednik Republike).
Francuska politika prema crnoj Gori nije bila posebno izražena,
poštovala je zajedničku državu SRj. Čak i kada je đukanović potpuno
preuzeo vlast od strane Bulatovića i postao direktna opozicija u SRj
miloševiću, njegovi pokrovitelji su bili amerikanci i anglosaksonske
strukture. to je bilo izraženo naročito nakon 2000. godine, pa Francuska
nije imala poseban uticaj u crnoj Gori.
Francuska politika i prema Kosovu i metohiji bila je naklonjenija
srpskom interesu nego što je to slučaj sa anglosaksonskim silama, što se
vidi i iz perioda koji tretira ovaj rad do kraja 2000. godine, ali i kasnije. tu
ima izuzetaka, poput Kušnera, navodnog levičara, a levi, Gliksman i
spomenuta grupacija globalista ima zapravo određenje u mondijalističkoj i
proameričkoj geopolitici i određenju, uz to je i neoliberalna po socijalno-
ekonomskom opredeljenju.
Francuska politika prema makedoniji takođe nije imala svoju posebno
izraženu osu, niti posebno izražen interes. Francuska je priznala makedoniju
još 1992. godine, nakon čega su uspostavljeni bilateralni odnosi, ali ne
posebno razvijeni, uključujući i samu ekonomsku ili vojno-tehničku saradnju.
Krajem devedesetih godina se međutim u institucionalnoj ravni osnažnuju
odnosi dve zemlje. tako je januara 1998. u Parizu potpisan dogovor o
kulturnoj i tehničkoj saradnji dve zemlje, a 1999. makedonija postaje
pridruženi član Frankofonije. U makedonskoj krizi 2001. Francuska je
pokazala naklonost makedoniji, njenoj vladi i osudila separatizam
pobunjenih albanaca. međutim, u okviru Ohridskog sporazuma prihvatila
je u najvećem koncepciju zapadnih sila, kojom se albanskoj manjini daju
veća prava nego što je to bilo ranije. U personalnom smislu ta rešenja
Ohridskog sporazuma su zajedno sa američkim i drugim stručnjacima
razrađivali i francuski, poput Badintera.
Oficirski kor i vojni krugovi su pokazali načelno posmatrano izvesnu
naklonost prema srpskoj strani, uključujući i funkcije koje su zauzimali u
snagama razdvajanja i mirovnih snaga. to se naročito odnosi i na
neodegolističke krugove u zemlji, deo elite posmatrano u celini, uključujući
i intelektualnu.
dakle, ukupno posmatrano, francuska politika prema jugoslovenskoj
krizi u deceniji devedesetih bila je uslovljena promenama i odnosima u
međunarodnom okruženju, unutrašnjoj političkoj i društvenoj situaciji u
Francuskoj, te razvojem situacije na samom (eks)jugoslovenskom prostoru.
Interakcija ovih faktora je uslovila zvaničnu politiku Pariza, ali i razvoj javnog
mnjenja i političkih i društvenih činilaca u Francuskoj prema jugoslovenskoj
krizi. U pitanju je, ukupno posmatrano, veći broj činilaca koji su uticali na
zvaničnu politiku Francuske, kao i na odnos javnog mnjenja i političkih i
društvenih činilaca u zemlji prema jugoslovenskoj krizi. na primer,
predominacija u međunarodnim odnosima Sad i natO, posebno od
početka 1992. godine, kao nesrazmerno jači teg u odnosu samo na pre
godinu ili dve, dakle samog početka postepene internacionalizacije
jugoslovenske krize, uticala je veoma snažno i vremenom sve više na
ponašanje Francuske prema jugoslovenskom pitanju. S druge strane, raspad
SSSR-a, velika kriza u kojoj se nalazi Rusija u ovom periodu, ne može u
potpunosti da negira načelnu podršku ruskog faktora srpskoj strani u
jugoslovenskoj krizi, kao što su opet porast uticaja nemačke i
zainteresovanost islamskih zemalja, posebno za krizu u Bosni i Hercegovini,
faktori koji su povratno uticali na stav Francuske prema jugoslovenskom
problemu. Globalizacija medija, povratna sprega i njihov uticaj na javno
mnjenje u Francuskoj se ne može zaobići, pošto je to bio daleko značajniji
fenomen nego recimo u vreme alžirskog rata, kada tadašnji uticaj globalnih
medija i posebno medija na engleskom jeziku nije mogao ozbiljno da utiče
na francusko javno mnjenje koje je u najvećem kreirano iz same Francuske
i njenih medija pod državnom kontrolom. tokom devedesetih raste i uticaj
interneta, a cnn i drugi globalni mediji, posebno oni na engleskom jeziku
sve više utiču, direktno i indirektno na francusko javno mnjenje. Indirektno
jer je snaga ovih medija uticala da su francuske novinske i medijske kuće
često prenosile njihove vesti po pitanju i jugoslovenske krize (koja je sama
po sebi dobila takav značaj da su globalni mediji posebno oni pod uticajem
Sad, nemačke, Britanije, ne samo davali zapažen prostor tom pitanju, već
su i sami po sebi, postali kreatori delom ukupnog odnosa svetskog javnog
mnjenja a potom i međunarodnih političkih aktera po ovom pitanju –
njihova jednostranost ukazuje na stvarne interese globalnih moćnika u
jugoslovenskoj krizi), a direktno jer je makar deo francuskog stanovništva i
sam pratio te globalne medije, posebno kada je tokom ove decenije rastao
i uticaj interneta i globalnih medija u celini
BRI Investments in Renewable Energy: Outcomes and Perspectives
Get PDFThe Belt and Road Initiative is celebrating its 10th anniversary in 2023,
and it presents an opportunity to examine the achieved results within this
format and see its strengths and weaknesses while at the same time evaluating
potential prospects. Given the current political, economic, and environmental
circumstances, this analysis focuses on investments in renewable energy within
the BRI since its importance is increasing rapidly. The author used quantitative
and qualitative descriptive analysis to study data from 2014-2022, and the
database China Global Investment Tracker (American Enterprise Institute and
Heritage Foundation) was used as the primary source of investment values. So
far, through the BRI, China has invested the most in the energy sector and
transportation projects. Investments in the traditional energy sector that uses
coal, oil, and natural gas are significantly higher than those in renewable energy,
and the main reason for that was the preferences of the involved countries.
Renewable energy investments during the ten years followed the trend of other
investments within the BRI. The highest volume of FDIs and loans in clean
energy was registered in 2017, while the lowest was in 2021 and 2022. The
analysis showed that China invested the most in Sub-Saharan Africa and East
and West Asia. Pakistan, Laos, and Argentina were the top recipient countries.
The author concludes that the increasing awareness of the importance of
renewable energy and the rising global political, security, and economic volatility
make sustainability and self-sufficiency more necessary. Due to those trends,
investments in renewable energy within the BRI will increase in the near future,
but the traditional energy sector will still be the leading one
Izazovi spoljne politike Republike Srbije u svetlu rusko - ukrajinskog rata
No full textRasvetlivši nerešena politička pitanja na Zapadnom Balkanu, rat u Ukrajini je aktuelizovao i ključne izazove sa kojima se suočava spoljnopolitička orjentacija Republike Srbije. Odluka Srbije da ne uvede sankcije Rusiji u kontekstu aktuelnog rusko-ukrajinskog rata, vratila je fokus na pitanje usklađivanja u domenu Zajedničke spoljne i bezbednosne politike, u okviru pristupnih pregovora Srbije sa EU. Imajući u vidu da je članstvo u EU strateški prioritet aktuelne spoljne politike Srbije, autorka u radu ispituje da li neuvođenje restriktivnih mera Rusiji nepovratno blokira pregovarački proces sa EU ili predstavlja nastavak istog spoljnopolitičkog kursa Srbije, u kome odnosi sa Rusijom ostaju jedan od prioriteta. Polazeći od tvrdnje da je perspektiva članstva Srbije u EU određena nizom pitanjima kako unutar Srbije tako unutar EU, zaključak je da neuvođenje sankcija Rusiji od strane Srbije u vezi sa tekućim ratom, ne menja bitno tok pristupnih pregovora sa EU. U uslovima složenih geopolitičkih okolnosti sa jedne i nepostajanja definisane strategije spoljne politike Republike Srbije sa druge strane, u bližoj budućnosti se može očekivati nastavak politike „balansiranja“ kao principijelnog i pragmatičnog izbora koji zagovara uporedno razvijanje odnosa sa Briselom i Moskvom
Budućnost odnosa Evropske unije i Narodne Republike Kine – mogući scenariji
No full textMeđunarodnu politiku već izvesno vreme karakterišu tenzije među
velikim silama koje ometaju zajedničko delovanje na globalnim
izazovima poput klimatske krize i pandemije Kovid 19. U uslovima
tekućih izazova sa kojima se suočavaju Evropska unija (EU) i NR Kina,
priroda ovog partnerstva se menja. Od kraja 2020. godine
spoljnopolitičke tenzije u odnosima EU i Kine su u značajnom
porastu. Ovo potvrđuju međusobne sankcije, uvedene od strane
kineskih i zvaničnika EU, zamrznuti proces ratifikacije
Sveobuhvatnog sporazuma o investicijama, kao i odbojniji stav EU
prema Kini, čemu Kina pokušava da se suprotstavi. S druge strane,
EU ne zamrzava odnose sa Kinom, ali ne poseduje ni jedinstvenu,
koherentnu strategiju prema njoj. U radu se ispituju mogući
scenariji ovog kompleksnog odnosa u budućnosti, iz perspektive
praktičnog geopolitičkog pristupa, kao i vremenska održivost svakog od ponuđenih scenarija – dalje produbljivanje tenzija u
odnosima EU i Kine, postepeno uzajamno udaljavanje i eventualno
povoljniji ishod u odnosima dveju strana, sa mogućim implikacijama
na članice EU i Uniju kao celinu. Ključne metode istraživanja
oličene su u vidu analize diskursa, analize sadržaja relevantnih
dokumenata i metode scenarija. Autorka zaključuje da je u bližoj
budućnosti najrealniji scenario postepenog udaljavanja EU i Kine,
što bi se na prvi pogled moglo okarakterisati kao pogoršani status
quo. Dodatno, u radu se analiziraju moguće posledice i negativnog
raspleta situacije, odnosno načini na koji bi dodatno pogoršanje
odnosa nanelo štetu trgovini i investicijama, povećalo troškove
uvoza i ugrozilo tzv. zelenu tranziciju za celu EU
Universal Organization of the United Nations and the World Order
Get PDFThe development of the universal international organization of
the United Nations in the previous period was not at all easy due to the fact
that since its foundation in 1945, the world order changed drastically and
experienced several ups and downs. The polymorphic power structure that
the United Nations gradually built after the end of the Second World War
was reflected in the multiplication of the number of member states, but also
in the strengthening of its main bodies, whose diverse competences were
adapted to the requirements of the time. After the end of the Cold War, the
United Nations began reaffirming the concept of preserving world peace
and security, as well as building on the existing institutional system. The
aforementioned efforts were a consequence of the democratization of
international relations, as well as the increased determination of the
international community to devote itself more actively to solving new
international political crises. In this sense, the Charter of the United Nations
represented the only relevant international legal base on which modern
international relations should be built. The interdependence that exists
between the development of international law and international relations
is, therefore, best manifested through the application of the goals and
principles of the Charter, which has remained a key determinant in the
regulation of all important international problems and in preserving the
universal value of the largest part of the international community