Repositorium of Institute of International Politics and Economics
Not a member yet
1516 research outputs found
Sort by
International law in the Context of Contemporary Migrations: Case Study Serbia and North Macedonia
Get PDFDuring the second decade of twenty first century the migrant flows
from northern Africa and Middle East to Europe has reached the top of the
agenda of European states, especially within the European Union. But, at
the same time, migrant routes brought into focus the migration question not
only within the European Union member-states, but also in the states which
are on the so-called migrant routes, in that context, including Serbia and
North Macedonia. Such trends have opened various question in the field
of security which are not only related to national borders protection, as
well as borders of European Union, but also the questions focused on the
treatment of the migrants, human trafficking issue, distinction between so-
called economic migrants from one side and refuges from war areas from
the other side. In that context, the leading research question of this paper
is how international law contributes in the process of regulation migrant
flows, as well as whether this question is directly related to national laws
or migrants and refuges could rely on international law principles and thus
protect their rights. Case study of Serbia and North Macedonia and the
treatment of migrants, refuges and migrant flows on the territories of these
states will be an empiric approach for answering the research question.
From the theoretical point of view, this paper will contribute in the process
of redefinition of the contemporary law from the perspective of jurisdiction
between national and international law
A few remarks on the imaginary character of borders and its misuse in the Western Balkans
No full textDespite the fact that borders exist only in the imagination of people, they
present one of the main points of conflict in international law. furthermore, it is probably a
type of dispute that most often escalates into war. This is why the issue of borders is
particularly sensitive and should be approached with special diligence — whether in its
forming or changing. Unfortunately, that is often not the case. The author will demonstrate
how the issue of borders and people’s sensitivity to this question is often used as a political
tool in Western Balkans — whether through escalating it in rhetorics or avoiding resolving
borders issues in order to have it ready as a method of distraction from various internal
economic and corruption issues. The short analysis of the borders, with a focus on the borders
in Western Balkans, will be used to demonstrate that reasoning that EU integrations of the
Western Balkans will remedy border issues is simply wrong
Program politike digitalne decenije Evropske unije
No full textEvropska unija (EU) započela je borbu za veći udeo u digitalnom svetu. Usvajanjem strategije „Evropa prilagođena digitalnom dobu 2020. godine”, EU u dugoročnom periodu planira da se odazove ovom digitalnom izazovu. Strategija je ponudila osnovu za jačanje konkurentnosti Evropske unije u tzv. „četvrtoj industrijskoj revoluciji”. U cilju jačanja strateške autonomije i stvaranja jedinstvenog digitalnog tržišta, EU će preko Komisije obezbediti praktične smernice i pravnu regulativu koja će u narednom periodu biti inkorporirana u unutrašnje pravne sisteme država članica. Prilagođavanje digitalnom dobu znači i da će EU do 2030. godine činiti potrebne napore u ojačavanju svog digitalnog suvereniteta. Najnovija regulativa Evropske unije u digitalnoj oblasti obuhvaćena je Programa politike digitalne decenije 2030, od 14. decembra 2022. godine. Odluka predstavlja važan pravni izvor koji bi trebalo da omogući podsticanje digitalne transformacije Evropske unije. Njome se predviđaju opšti i konkretni digitalni ciljevi, mehanizmi praćenja i uspostavljanja saradnje država članica i trećih država, kao i pravni okvir za projekte koje bi trebalo da omoguće realizaciju Programa politike digitalne decenije
Cross-Sectional Analysis of the Countries and Corresponding TRIPS Flexibilities for Pharmaceuticals
Get PDFThe TRIPS Agreement enabled countries to use flexibilities to make exceptions to patent rights.
The governments can make limited exceptions to patent rights, provided certain conditions are
met. The paper examines the use of TRIPS flexibilities to facilitate access to medicines. The
right to health and access to medicines for all is imperative. However, the developing nations
with the greatest pharmaceutical need also have the least access to them. This paper is intended
to draw valuable lessons from the cases of states that have applied for TRIPS flexibility for
pharmaceutical patents by analyzing them according to the region, type of flexibility, type of
disease, GDP per capita, health expenditure, and government effectiveness. Among the 82
countries covered by the analysis, it was noted that the highest number of applications came
from the region of Africa, while the most widely used flexibility was Article 31. Analysis per
medical indication shows that HIV/AIDS has the highest number of applications, followed by
cancer, while most requests were made under Article 31, followed by Part 7. The explanation
is that the diversification of approach to flexibilities is independent of the country's wealth. Our
study provides evidence of a correlation between the mean values of Government Effectiveness
indicators for countries requesting flexibilities through Part 7 and compulsory licensing.
However, a significant difference in GDP per capita values was noted for countries that have
applied for Part 7 flexibility. We explained this by type of disease and costs of treatment in
applications. The findings suggest that more WTO member states should be encouraged to
request flexibilities through TRIPS Agreement and that cross-sectional factors must be
considered in further research to define how countries can best use the flexibilities
Novine u paradigmi razumevanja energetske bezbednosti
No full textSkorašnji događaji na geopolitičkom planu ukazuju da određivanje
energetske bezbednosti uz pomoć tzv. ključnih dimenzija ili 4A
pristupa (prihvatljivost, fizički pristup resursima, pristupačnost
i dostupnost) ne obuhvata sve bitne aspekte i uticajne faktore. Ovo je
posledica narastajućeg broja napada na kritičnu energetsku
infrastrukturu, te raznovrsnih blokada i sankcija kojima mogu biti
opterećeni (energetski) odnosi između država. Ovi napadi će
očigledno postati centralno mesto u strateškim vojnim i političkim
planovima geopolitičkih oponenata i biće sprovođeni na hibridni
način koji uključuje primenu fizičke sile, terorizam, sajber napade,
fizičke, finansijske i trgovinske blokade i druge oblike. Stoga, u
radu se obrazlažu potreba i zaključak da je potrebno uvesti barem još
jednu dimenziju energetske bezbednosti koja bi se najbliže mogla
opisati pojmom rezilijentnosti (engl. resilience), a koji bi označavao
elastičnost, otpornost, istrajnost i prilagodljivost nekog energetskog
sistema na raznovrsne promene i ranjivosti iz okruženja. Za
određivanje nivoa rezilijentnosti predložen je skup kriterijuma koji
bi odredili ovu (potencijalnu) dimenziju energetske bezbednosti
Normativni aspekti upotrebe nuklearnog oružja Ruske Federacije u kontekstu rata u Ukrajini od 2022. godine
No full textPredmet ovog rada je sagledavanje normativnih aspekata moguće upotrebe
nuklearnog oružja Ruske Federacije od 1991. godine do danas i njihovo
stavljanje u kontekst rata u Ukrajini 2022. godine, kako bi se odgovorilo
na istraživačko pitanje da li je, u kojimuslovima i na koji načinmoguća
njegova upotreba u ovom sukobu. Rad koristi komparativnu metodu i kroz
analizu normativnih akata Ruske Federacije koji se odnose na nuklearno
naoružanje upoređuje: 1. osnovnu svrhu nuklearnog naoružanja Ruske
Federacije, 2. uslove njegove upotrebe, 3.mogućnostiupotrebenuklearnog
oružja u kontekstu rata u Ukrajini. Rad zaključuje da je upotreba
nuklearnog oružja Rusije u ratu u Ukrajini moguća: a) radi odvraćanja
šireg NATO napada na Rusiju i direktnog uključivanja u sukob, b)
odgovora na agresiju (kao odmazda nakon prve upotrebe nekog od OMU, ali
i konvencionalnog napada), v) u konvencionalnom sukobu (u slučajevima
konvencionalne inferiornosti, sprečavanja značajne ofanzive
Ukrajine, odvraćanja strateške vojne pomoći Ukrajini, uništavanja
ukrajinske industrijske baze i vojne komande radi demilitarizacije i
kapitulacije i kako bi sprečila dalju eskalaciju oružanog sukoba i
okončala ga pod uslovima prihvatljivim za Rusiju), g) kao simbol
spremnosti da upotrebi sva moguća sredstva kako bi zaštitila svoju
prioritetnu sferu interesa, oblikovala novu evropsku bezbednosnu
arhitekturu i održala stratešku stabilnost, d) iz afektivnih razloga
Refleksija rata u Ukrajini na odnose EU i Rusije i dinamiku Istočnog partnerstva
No full textNapad Rusije na Ukrajinu, krajem februara 2022. godine, pokrenuo je rusko-ukrajinski rat značajno preoblikujući savremene međunarodne odnose. Ovaj članak istražuje kako je rat promenio odnos između Evropske unije i Rusije, i kako je uticao na dinamiku Istočnog partnerstva. Cilj je da se kroz pomenute aspekte analize doprinese tekućim dijalozima o složenosti sukoba i njegovim dubokim implikacijama na regionalnu bezbednost i stabilnost. Glavni nalazi ukazuju da su događaji pokrenuti u Ukrajini 2014. doveli do stvaranja složenijeg bezbednosnog okruženja, koje je značajno promenilo prethodnu dinamiku odnosa EU i Rusije dovodeći do sve većih tenzija. Nakon što su smeli predlozi Vladimira Putina iz decembra 2021, izneti u vidu svojevrsnog ultimatuma koji bi Rusiji trebalo da obezbedi pravedno mesto u novoj evropskoj bezbednosnoj arhitekturi, ostali bez odgovora Zapada, tenzije su kulminirale. Posle ruskog napada na Ukrajinu, u nastojanju da se postigne ne samo bezbednost već i šira evropska stabilnost, zaista se javila potreba za svojevrsnim redizajniranjem i promenom fokusa u evropskoj bezbednosnoj arhitekturi. Međutim, ne na način na koji je to Rusija zahtevala. Štaviše, ukrajinska kriza i kasniji napad Rusije na ovu državu izazvali su zabrinutost među istočnim susedima EU za njihovu bezbednost i suverenitet. Zato su, uprkos izazovima u sprovođenju političkih i ekonomskih reformi, neke od njih dobile povećanu podršku EU kroz Istočno partnerstvo. Štaviše, iako prethodnim oblicima saradnje članstvo ovih država u EU nije bilo predviđeno, Ukrajina i Moldavija su dobile i status kandidata za članstvo. Rat u Ukrajini je takođe ukazao na ograničenja normativne moći EU, naglašavajući značaj tvrde moći i daljeg unapređenja odbrambene saradnje na nivou EU, kao i saradnje sa NATO-om kao mehanizmom kolektivne odbrane. Dakle, ovaj oružani sukob imao je dubok i trajan uticaj na bezbednosnu dinamiku Evrope, preoblikujući interakciju ključnih regionalnih aktera
The free trade agreements of North America
Get PDFThe definition of North America as a sub-region of the New World from the
end of the Cold War to the post-Cold War era is still a perennial problem. The paper
focuses on the analysis of the status of three countries in North America during the
period from 1980 through 2022. By using the comparative method, content analysis
from a legal point of view, and historiographical and statistical methods, the paper offers
an answer to the research question: Can Canada, Mexico, and the United States nourish
the idea of North America as a common area? Divided into two periods – before and
after 2001, the paper points to the importance of the bilateral Canada-United States
Free Trade Agreement (CUSFTA), which was superseded by the North American Free
Trade Agreement (NAFTA) as a trilateral agreement involving Canada, Mexico, and the
US. Further on, NAFTA was substituted by the Canada-United States-Mexico Agreement
(CUSMA) as the final version. CUSMA was created in the years of the growing trends
towards the weakening of democracy in Mexico and the US. The conclusion of this
paper is grounded on the findings related to this sub-region of the New World
Ekonomski uspon Kine : strategije i dinamika međunarodnih ekonomskih odnosa
No full textTokom najvećeg dela istorije Kina je bila velika, često snažna, ali
izolovana zemlja, bez uticaja čak i na manje i slabije razvijene susedne
zemlje. Izolacija je pomagala kineskim liderima da očuvaju stabilnost,
ali je često predstavljala ograničenje razvoju. Po dolasku na vlast Deng
Sjaopinga 1979. godine, kineska spoljna politika je usmerena ne više
da čuva stabilnost, već da podrži ekonomski razvoj zemlje i plan
reformi. Deng Sjaoping je ostao upamćen kao utemeljitelj kineskog
ekonomskog uspona, ali je istovremeno postavio osnove za drugačiju
globalnu poziciju Kine. Uspostavljanjem stabilnih odnosa sa većinom
velikih sila – SAD, Japanom i posebno sa Sovjetskim Savezom – Deng je
postavio Kinu u poziciju miroljubivog, kooperativnog, politički
neutralnog, ali veoma prisutnog međunarodnog aktera.
Deng je od svog naslednika Đijang Cemina tražio da u
međunarodnim odnosima ne teži liderskoj poziciji Kine, već da
usmerava međunarodne odnose isključivo u pravcu ekonomskog razvoja,
a da globalnu poziciju Kine održava na niskom nivou. Za ekonomski
razvoj neophodni su mir i stabilnost, a svaka liderska pozicija
podrazumeva rivalstvo drugih regionalnih ili svetskih sila i nosi
potencijalne rizike za očuvanje postignutih rezultata.
Tokom devedesetih godina, zahvaljujući ekonomskom rastu zemlje
bez presedana, Đijang Cemin je delimično zanemario taj savet.
Osmislio je i sproveo diplomatiju velikih sila (daguo waijiao)
, koja je
uključila postavljanje Kine kao regionalne sile u međunarodnim
odnosima i uspostavljanje partnerskih sporazuma sa drugim velikim
državama (SAD, Japan, Rusija, Indija, Brazil) i grupama zemalja poput
Evropske unije (EU) i Asocijacije nacija jugoistočne Azije (Association
of Southeast Asian Nations – ASEAN).
Krajem 20. veka nekoliko pozitivnih, ali i negativnih faktora
dodatno je podstaklo kineske međunarodne ambicije. Pozitivnim se mogu smatrati faktori koji su Kinu učinili moćnom državom, kao
što su: održanje visoke stope privrednog rasta tokom druge uzastopne
decenije, jačanje vojske, povratak Hongkonga i Makaoa (1997. i 1999.
godine) u sastav Kine.
Najvažniji negativan međunarodni faktor je suprotstavljanje
Sjedinjenih Američkih Država, kao najmoćnije sile novijeg doba,
daljem usponu Kine. Prepreke koje SAD, kasnije i EU, postavljaju
kineskoj ekspanziji od početka 21. veka ne samo da nisu, kao u
prošlosti, doprinele zatvaranju Kine, što bi u savremenoj fazi
intenzivne međunarodne umreženosti praktično bilo nemoguće, već
je Kina i ta ograničenja prihvatila kao dodatni podsticaj. Upravo je
politika suzbijanja kineskog razvoja dovela do delimične revizije
njene pozicije na međunarodnoj sceni, što je omogućilo njenu
današnju poziciju globalne sile. Naime, krajem 1999. godine, nakon
kosovske krize i bombardovanja ambasade NRK u Beogradu od NATO-a,
usledile su masovne antiameričke demonstracije u Kini, a vlast u
Pekingu je započela važnu diplomatsko-stratešku debatu o poziciji
Kine na globalnoj sceni. Zaključeno je da Kina treba da nastavi da
promoviše svoje interese u inostranstvu i teži statusu velike sile,
ali uz maksimalno zalaganje za ublažavanje postojećih ili
potencijalnih sporova (ne samo kineskih, već međunarodnih) kako bi
dala veći doprinos svetskoj zajednici. Čini se da je nova diplomatija
kineske vlade u velikoj meri bila uspešna. Ona je pratila i
podržavala internacionalizaciju kineske privrede i društva, kakvu
Kina nije imala nikada u istoriji. Više inicijativa i odgovornosti
po brojnim regionalnim ili globalnim pitanjima doprinelo je
međunarodnoj integraciji Kine. Ovaj pristup preoblikovao je
Ceminove ciljeve, ali ih nije napustio. Naprotiv, ovako definisana
pozicija Kine kasnije je dovela do promocije koncepata kao što su
„mirni razvoj”, „win-win rešenja” i „harmonija i raznolikost”, koji
su toliko široko promovisani i implementirani da se mogu
smatrati ključnim elementima kineskog političkog uspona. Do 2023. godine dva velika globalna iskušenja, pandemija kovida 19 i
ukrajinska kriza, pokazale su da se Kina, za kratko vreme, pretvorila
iz „svetske radionice” u „odgovornu veliku silu”.
Globalne kineske ambicije za sada se nisu pokazale kao
imperijalne po sadržini. Kraći pregled pozicije i aspiracija Kine
na međunarodnom nivou ukazuje na to da je izgradnja njene moći u
najširem kontekstu (ekonomske, vojne, diplomatske, političke), bila
nužna za prevazilaženje eksternih prepreka i obezbeđenje preduslova
za dalji nesmetan razvoj.
Ekonomskom usponu Kine do sada je posvećeno mnogo knjiga,
naučnih i stručnih članaka, pri čemu su kao ključni ocenjeni
unutrašnji izvori privrednog rasta i ukupnog razvoja. Početak
privrednog rasta vezuje se za unutrašnje reforme, posebno za agrarnu
reformu iz 1978, za ogromnu i tada brzorastuću populaciju,
industrijalizaciju, popuštanje kontrole nad cenama i druge aspekte
reforme. U narednoj fazi nosioci rasta su bili rast
produktivnosti, zasnovan na tehnološkim unapređenjima i razvoju
ljudskih resursa.
Međunarodni ekonomski odnosi samo su jedan od faktora koji je
podržao kineski razvoj i retko se razmatraju kao poseban faktor
uspona Kine. Ova tema je u fokusu prvog dela knjige. Kineski ekonomski
uspon posmatran je u kontekstu globalnih ekonomskih procesa,
fluidnih konstelacija globalnih i regionalnih sila i dinamike
njenih međunarodnih ekonomskih odnosa. Oni su istovremeno okvir,
izvor i rezultat ekonomskog uspona Kine. Ovaj odnos između
ekonomskog uspona Kine i međunarodnog okruženja analiziran je u
okviru pet poglavlja koja hronološki prate: promene pozicije
kineske privrede u regionalnim i globalnim okvirima;
paradigmatske promene odnosa prema uključivanju u međunarodne
ekonomske procese, koje se prate kroz smenu strategije Otvorenih
vrata, Izlaska u svet, uključujući kineski privredni uspon zasnovan
na inicijativi Pojas i put, do najnovijeg koncepta Dualne cirkulacije,
koja delimično odvaja stečene pozicije u svetskoj privredi od
unutrašnjeg razvoja. Prvi deo je postavljen kao analiza efekata
kineskih međunarodnih aktivnosti i procesa na razvoj kineske
privrede i njeno pozicioniranje kao globalne sile.
Drugi deo, nasuprot tome, u središte stavlja efekte kineske
ekonomske ekspanzije na zemlje i regione u razvoju. Detaljno se
razmatra uspešnost implementacije ostalih obeležja nove kineske međunarodne pozicije kao „odgovorne” velike sile, uključujući
poštovanje proklamovanih principa „mirnog razvoja” i „win-win
rešenja”. Drugi deo sadrži šest poglavlja, koja prate geografsko
prostiranje Puta svile (antičkog i novog) od Centralne i Južne Azije,
preko Bliskog istoka, Afrike i Balkana. U svim regionima i gotovo
svim zemljama istraženi su efekti kineskog prodora u vidu
investicija, zajmova, građevinskih projekata i trgovine. U svakom
poglavlju zaseban odeljak posvećen je analizi odnosa Kine sa velikim
silama koje imaju dominantnu ulogu u regionu. Ovo je svojevrsna
analiza uspešnosti Kine da održi stabilne odnose i konstruktivnu
saradnju sa velikim silama u okolnostima prodora u njihovu
interesnu zonu.
U trećem delu knjige se, zbog posebnog interesovanja autora i
značaja za domaću javnost, analiziraju samo srpsko-kineski ekonomski
odnosi i procenjuju efekti ove saradnje iz ugla Srbije. Ovo je
opširnija i dublja analiza rezultata ekonomske saradnje,
investicija i trgovine, koja uključuje prednosti, ali i nedostatke,
propuste, neiskorišćene mogućnosti, te procenu izvoznih
potencijala u pogledu vrsta i količina roba i mogućnosti
unapređenja investiciono-trgovinskih aranžmana koji bi bili
povoljniji za Srbiju od postojećih
NATO in the Balkans: Consequences and Perspectives
Get PDFDespite the fact that the Balkan states, excluding Greece and
Turkey, were not members of NATO during the Cold War period, this
military alliance has maintained a high level of interest in the Balkan
region. The Balkans represents a contact zone between Europe and the
Middle East, and, in this context, it is seen as a bridge connecting a broad
strategic line from the Baltic in the North to Anatolia in the South in this
post-Cold War unipolar system. With a more aggressive approach and
a number of initiatives, NATO has managed to create deep influence in
the Balkans and become a key factor in regional security. Nevertheless,
NATO is facing numerous challenges that threaten its position in the
Balkans and create problems for the perspectives in the region. Some of
those challenges were created by NATO’s bad estimates and wrong
approach in previous decades. First among those challenges is the issue
of Kosovo. In light of the ongoing transformation of the structure of the
world political system, this issue is taking on a totally new dimension.
This paper consists of five parts. After the introductory part, where the
goals of the research are described, there is a second part that explains
the reasons why NATO has a long-term interest in the Balkans and how
that has manifested in NATO’s role during the civil war in Yugoslavia.
The third part is dedicated to NATO’s expansion in the Balkans, and the
fourth part is dedicated to deliberations on the consequences and
perspectives of that process. The fifth part is concluding remarks, including predictions of future events after the escalation of the Ukraine
crisis