Repositorium of Institute of International Politics and Economics
Not a member yet
1516 research outputs found
Sort by
Pad monarhije u Grčkoj i Kraljevina SHS (1923–1924)
No full textRad analizira odnos jugoslovenske diplomatije ka promenama u
Grčkoj tokom 1923. i početkom 1924. godine, koje su rezultirale proglašavanjem
Druge republike. Na osnovu građe iz Arhiva Jugoslavije, objavljenih dokumenata,
štampe, relevantne domaće i strane literature, autor nastoji da objasni glavne
elemente problema. Poraz od Turske u Maloj Aziji septembra 1922. uticao je da
se u Grčkoj izvrši prevrat kojim je kralj Konstantin I primoran na abdikaciju,
a na tron je doveden njegov sin Đorđe II. Novi režim Revolucionarnog komiteta,
koji su vodili republikanski orijentisani oficiri lojalni bivšem premijeru
Venizelosu, udaljavao se od kralja i želeo je promenu državnog uređenja. Kriza
oko Krfa, antirepublikanska pobuna generala Metaksasa i dolazak izbeglica iz
Male Azije, negativno su se odrazili na položaj dvora. Kraljevina SHS i Rumunija
negativno su gledale na urušavanje položaja monarhije. Zauzetost jugoslovenskih
elita spoljnopolitičkim i unutrašnjim problemima uticali su na to da vlada u
Beogradu mirno primi ovu promenu, pored glasina u štampi da će biti izvršen
napad na Solun i da princ Pavle ima pretenzija na grčki presto. Kada je progla-
šena republika 25. marta 1924. godine, odnosi su počeli naglo da se narušavaju.
Sredinom novembra je otkazan Ugovor o savezu iz 1913. godine, a pitanje jugoslo-
venske Slobodne zone u Solunu ostavljeno je po strani nekoliko godina
Nove nuklearne tehnologije i Balkan: da li je energetska budućnost Srbije nuklearna?
No full textNuklearna tehnologija nije nova ukoliko posmatramo začetke civilnih aktivnosti, prvobitno vojno orijentisanih nuklearnih programa. U gotovo osam decenija postojanja, nuklearna tehnologija trpi promene i konstantno usavršavanje. Ovaj rad obuhvata opšta razmatranja prednosti i mana civilne nuklearne tehnologije, pre svega u oblasti prozvodnje električne energije. Drugi segment analize uključuje nove tehnološke prodore na polju civilne nuklearne tehnologije i istraživanje mogućnosti njihove buduće komercijalizacije. Promene u nuklearnoj tehnologiji eventualnim usvajanjem novih otkrića, ne samo da bi unapredile efikasnost, bezbednost i ekološki momenat proizvodnje nuklearne energije, već bi naglavačke izokrenule čitav energetski sektor, ostavljajući nuklearnu energiju kao primarni energetski izvor čovečanstva. Sledeće pitanje na koje rad pokušava da odgovori jeste gde su balkanske države na mapi nuklearne energetike. Istražuju se trenutni kapaciteti i trendovi balkanskih država koje poseduju nuklearne reaktore i (ne)postojanje nuklearnih ambicija drugih država u ovom delu Evrope. Na kraju, rad analizira energetsku situaciju u Srbiji iz perspektive nuklearne energetike i obrise nove pro-nuklearne politike
Samoodbrana i zločini u Gazi
No full textU radu se ispitivalo nekoliko pravnih aspekata najnovijeg sukoba u Gazi
na osnovu do sada raspoloživih činjenica iz javnih izvora. Da li je Gaza
okupirana teritorija, da li Izrael ima pravo na samoodbranu zbog napada
Hamasa od 7. oktobra, da li se u Gazi odvija genocid i da li je u kampu Džabalija došlo do ratnog zločina, četiri su pitanja koja su bila predmet
istraživanja. Metodom analize sadržaja i dedukcije, autor je izveo zaključke o postavljenim hipotezama – Gaza je teritorija pod okupacijom,
Izrael je pogrešno protumačio pravo na samoodbranu, u Gazi postoje osnovi sumnje da Izrael sprovodi genocid, u Džabaliji je učinjen ratni zločin.
Ovaj rad doprinosi jasnijoj pravnoj kvalifikaciji složenog činjeničnog
stanja sukoba u Gazi i može poslužiti za dalja dublja istraživanja svakog od navedenih pitanja ponaosob, kao i za uporedna istraživanja istih
pravnih instituta u sličnim sukobima
The subject of international law- state vs non-state actors
Get PDFSince the Peace of Westphalia, the state has been considered as the most important actor and the subject of international law. The system of international law and international relations had been completely state-centric. Changes caused by historical events in the 20th century influence the position of the state as actor number one in international law. The emergence of new legal theories, including the New Haven School, examines the role of the state and the state-centric system. At the same time, non-state actors are becoming very influential in the sphere of international law and international relations. As much as the power and influence of non-state actors are increasing, that much the power and influence of the state are decreasing. The paper examines whether some of non-state actors have the potential to be considered as subjects of international law. The author analyses the international legal subjectivity of individuals, multinational companies, non-governmental organizations and international organizations. The paper concludes that activities and influence of non-state actors are challenges for the state, but international law is not ready for changes or upgrading regarding the subject of international law
Southeast European Countries and a Nuclear Weapons Ban
No full textThe paper aims to review the perceptions of the Southeast European countries toward the NPT and TPNW and identify the main determinants of their disarmament policies. It analyzes official statements of the Southeast European states during the NPT preparatory meetings and review conferences, and their positions in various stages of the TPNW development, to bring out a position of a certain country toward the NPT and TPNW and then dive into analysis of the determinants of the outcomes. The paper contributes to the deeper understanding of the disarmament policy choices of the Southeast European states, thus also contributing to the assessment of possible changes in their positions regarding the nuclear weapons ban
Različiti pristupi razumevanju rusko-ukrajinskog sukoba
Get PDFRazumevanju goruće teme međunarodnih odnosa kakav je Rusko-
ukrajinski rat, koji je započeo februara 2022, moguće je pristupiti na
različite načine. Postojeći naučni fond o rusko-ukrajinskom sukobu koji
je kulminirao ovim ratom omogućava da se napravi klasifikacija i kritički
osvrt na pristupe njegovom razumevanju. Autor ovog rada to čini
polazeći od četiri kriterijuma: „dodeljivanje krivice“ za sukob, naspram
sistemskog pristupa; nivoi analize na kojima se traga za uzrocima sukoba;
teorija/škola mišljenja o međunarodnim odnosima na osnovu koje se
sukob analizira; istorijski naspram aistorijskom pristupu. Posebno
obrazlažući i geopolitički pristup, a razlikujući Rusko-ukrajinski rat od
šireg rusko-ukrajinskog sukoba, te dublje uzroke od neposrednih povoda
za sukob, autor iz ocene prednosti i nedostataka različitih pristupa
sugeriše onaj koji bi bio optimalan za razumevanje ovako značajne teme
Unapređenje evropske ekonomske bezbednosti: uvod u pet novih inicijativa
No full textUsvajanje Evropske strategije o ekonomskoj bezbednosti poteklo je iz spoznaje Evropske unije da se određene ekonomske veze u trenutnom geopolitičkom okruženju veoma brzo razvijaju, te da se sve više stapaju sa bezbednosnim rizicima. Kroz formulisanje novog koncepta evropske ekonomske bezbednosti, Evropska unija je smatrala da može očuvati većinu svojih ekonomskih veza sa inostranstvom, ali i da preduzme efikasnije mere na otklanjanju postojećih bezbednosnih pretnji. Implementacija Evropske strategije ekonomske bezbednosti pretpostavlja usvajanje niza instrumenata kojima bi bilo moguće izvršiti procenu bezbednosnih rizika. Tako je, početkom 2024. godine, Komisija Evropske unije donela Saopštenje kojim je predstavila pet novih inicijativa za unapređenje Evropske strategije ekonomske bezbednosti. Ovim sveobuhvatnim paketom Evropska unija predvidela je mere za ublažavanje rizika povezanih sa lancima snabdevanja, tehnologijama, infrastrukturom i ekonomskom prinudom trećih zemalja. Njihovo sprovođenje trebalo bi da dovede do optimalnije zaštite Evropske unije od ekonomskih pretnji i rizika, kao i do solidnijeg pozicioniranja u savremenim međunarodnim ekonomskim odnosima
Security Dimension of Open Balkans: Contemporary Security Challenges as a Chance for Regional Security Platform
Get PDFThe Open Balkans initiative primarily is focused on the cooperation within the economic framework between participating actors. But, bearing in mind reached declarations between Albania, North Macedonia and Serbia related to the cooperation in the fields of security, there are no doubts that this initiative also could provide a contribution in the regional security infrastructure, at this moment between participating states, but later also within the whole Western Balkans region. Leading research question of this paper is whether Open Balkans, as an initiative with pre-dominant economic sign, could also contribute in the process of creation regional security sustainability from the contemporary security threats angle. From the theoretical point of view, contribution of this paper is foreseen in the context of analysis how much regional cooperation in the field of security could contribute in wider security infrastructure. Primarily the research would be focused on the so-called soft-threats, which do not include "traditional" security threats such as territorial integrity, possibilities of foreign aggression, as well as traditional ways of war
EU Enlargement Policy between the Chronological Precedence of the Western Balkans and the Geopolitical Urgency in the Eastern Neighborhood: a Realist Perspective
Get PDFThis study adopts a realist approach to explore how geopolitical factors influence the European Union’s (EU) decision to expand into neighbouring regions
of strategic importance or vulnerability to major powers’ influence. It specifically examines the obstacles posed by the absence of a unanimous stance on
„pre-scheduled” accessions, as seen in the earlier „eastern enlargement” rounds.
It is argued that the present geopoliticized EU enlargement policy seems to
be guided by realist factors, although it is characterized by an incongruity between strategic rhetoric and strategic actions. This inconsistency between expressed intentions and actual measures is more evident in the Western Balkans than in the Eastern neighbourhood. Through the selected, broadly set
realist elements – groupism, egoism and power-centrism – the EU’s foreign
policy strategy and behaviour are examined, searching for a gap between the
discursive and practical domains in both regions. The research considers that
the EU’s response has not predominantly been strategic but rather tactical, reflecting the enlargement policy’s longstanding deficiencies, coupled with the
urgent need to extend commitments to the eastern partners facing immediate security threats. Such tendencies are disadvantageous for the Western Balkans, which became a lower priority for the EU despite its chronological precedence in the enlargement domain. While ideally, both enlargement regions
should be granted an „accession timetable” along with on-ground democratic reforms, the authors highlight that due to differing geopolitical dynamics
and pressure, the outcomes for the two regions may either diverge in terms of
potential favouring of the new candidates or, perhaps more likely, converge –
meaning that the accession of either region might be postponed once the geopolitical urgency subsides