Repositorium of Institute of International Politics and Economics
Not a member yet
1516 research outputs found
Sort by
Šta su to (teritorijalno) male države?
No full textU radu se opisuje, analizira i objašnjava problem klasifikacije država prema veličini njihove površine u delima iz oblasti političke geografije. Autor rada je kao primere naveo nekoliko klasifikacija u domaćoj/stranoj literaturi, koje se međusobno razlikuju u pogledu toga kako određuju male, srednje i velike države. Posebno je apostrofiran nedostatak jasnog kriterijuma na osnovu kojeg su izvođene ove klasifikacije. U radu se postavlja pitanje – zašto su granice razlikovanja između malih, srednjih i velikih država povučene baš na način na koji su to učinili pisci analiziranih dela, odnosno problematizuje se čitav postupak klasifikacije zbog slabo vidljivog (skrivenog) principa deobe. Neukazivanje na kriterijum deljenja država na osnovu njihove veličine stvara utisak o proizvoljnosti čitavog postupka klasifikacije i delimično kompromituje dostignuća političke geografije kao, društveno posmatrano, izuzetno značajne naučne discipline. Pored toga, u radu se propituje i kritički sagledava opravdanost postojanja samo jedne (univerzalne) klasifikacije država prema njihovoj (teritorijalnoj) veličini i sugeriše pluralizacija ovog postupka, odnosno uspostavljanje nekoliko (kontinentalnih) klasifikacija
Spoljna i bezbednosna politika EU u savremenim međunarodnim odnosima: izabrani osvrti na slučajeve iz prakse
No full textCooperation Perspectives in the Western Balkans Since the Ukrainian War: Challenges, Obstacles, and Possibilities
Full text linkContemporary international relations, characterised by different challenges, risks, and threats, raise questions about the socalled traditional patterns of cooperation between states. On the other hand, the “traditional” theoretical framework related to the collaboration between states excludes concrete guidelines about the cooperation possibilities of small states. Based on the aforementioned, the double goal of this paper is the presentation of contemporary principles and conditions in the context of cooperation between states, while, on the other hand, the paper’s crucial scientific step is to examine the challenges, possibilities, and obstacles of international or regional cooperation of small and micro states, using the Western Balkans as a case study. The key research question is whether small states can lead cross-border regional cooperation and what the key determinants in that process are. From the theoretical perspective, the paper is based on neoclassical realism, a perspective which, in the contemporary context of international relations, explains the manoeuvring space of small states in their foreign policy actions
From thinking to feelling – heuristics in sports media marketing
Full text linkIn this paper, we take a closer look at heuristics, especially the affective
and fast decision-making shortcuts that play a role in how consumers select sports
media. Our aim is to unravel how different emotional and cognitive shortcuts in the
minds of consumers influence their interaction with sports content and advertising.
By combining the Psychological Continuum Model, Uses and Gratifications theory,
and heuristic processing, we create a comprehensive framework to explore how
consumers behave in the sports media world. Such an integrated strategy provides
insights for the sports sector, which can contribute to more effective and adequate
creation of emotionally compelling and tailored media strategies. By combining
theoretical analysis with practical examples, this paper highlights how emotionally
impactful messages and straightforward visual signals can boost consumers' brand
recall, strengthen loyalty, and sway their purchasing decisions
Serbia's Foreign Policy Strategic Goals and the Issue of Kosovo and Metohija in the Conditions of the Diminished Clarity of the International System
No full textIn this article the authors analyze Serbian foreign policy and pursuit of strategic goals in changing global circumstances with specific focus on Kosovo and Metohija issue. In order to examine the roots of Serbian strategic adjustment in international sphere, the path dependency of foreign policy, development and current relations with great powers and especially challenges that Serbia is currently facing in resolving the status of Kosovo and Metohija the authors use neoclassical realist theory of international relations as an analytical framework. Accordingly, authors take both systemic stimuli that comes from international state system and range of domestic factors within the country that influence the creation and conduction of Serbian foreign policy. Taking all factors into consideration the article lays out an explanation why is Serbia persistent on its current strategic course and what are the possible scenarios regarding negotiations about the status of Kosovo and Metohija
Jačanje zaštitne uloge međunarodnog prava: humanitarna priroda načela non-refoulement
No full textZaštitna uloga međunarodnog prava u odnosu na lica pogođena oružanim sukobima – ne iscrpljuje se u domenu normi humanitarnog prava.
Dok su ove norme usmerene na sam način vođenja neprijateljstava, dotle su drugi korpusi međunarodnog prava angažovani i izvan granica
bojišta. Tako međunarodno izbegličko pravo i međunarodno pravo ljudskih prava svoju humanitarnu ulogu demonstriraju u polju uspostavljanja,
tumačenja i primene načela non-refoulement, usmerenog na zaštitu izbeglice od vraćanja na teritoriju države u kojoj može biti progonjena po
različitim osnovima, poput vere, etničke pripadnosti, ili političkog ubeđenja. Od uvođenja načela non-refoulement u sadržaj Konvencije o
statusu izbeglica iz 1951. godine, do danas – lista osnova progona je
produbljena, a personalni domen primene proširen, obuhvativši i
lica u potrebi za međunarodnom zaštitom, koja (još uvek) nisu stekla
(pravni) status izbeglice. Ovakvo „punjenje sadržajem” plod je tumačenja
načela non-refoulement u svetlu temeljnog principa humanosti. Nezaobilaznu ulogu u ovom procesu imala su pravosudna tela – u prvom redu
Evropski sud za ljudska prava, ali i Izvršni komitet UNHCR, koji je
svojim zaključcima pružio svojevrsni vodič za postupanje država prilikom utvrđivanja postojanja rizika od progona. Svi ovi trendovi posebno pogoduju oblikovanju režima zaštite lica koja beže pod naletima oružanih sukoba, tzv. ratnim izbeglicama. U tom smislu, primena načela non-refoulement od strane država u kojima ratne izbeglice traže
utočište, tzv. država azila, postaje „produženom rukom” međunarodnog
humanitarnog prava. Ovo, nadalje, za posledicu ima snaženje ukupnog
korpusa normi međunarodnog prava o zaštiti lica pogođenih posledicama oružanih sukoba, zasnovano na krovnom principu humanosti
Male države u savremenim međunarodnim odnosima: između želje, kapaciteta i mogućnosti
Full text linkU 20. veku nauku o međunarodnim odnosima obeležile su takozvane velike sile. Međunarodni institucionalni poredak je u najvećoj meri, političko-praktično i akademsko-naučno, bio sveden na razumevanje mozaika međunarodnih odnosa kroz prizmu takozvanih velikih sila. Činilo se da je svetska politika, kako bi je inače nazivao Dragan Simić, svedena na interese, odluke i aktivnosti velikih sila kao „najisturenije” subjekte međunarodnog prava, dok su ostali subjekti, koje je nemoguće svrstati u grupu ovih prethodnih, u najvećoj meri protumačeni kao „posmatrači” u međunarodnim odnosima. Multipolarni momenat pre Prvog svetskog rata i između dva svetska rata istraživan je iz perspektive interesa tadašnjih velikih sila. Bipolarni poredak nakon Drugog svetskog rata istraživan je iz perspektive interesa tadašnjih supersila. Unipolarni momentum predvođen Vašingtonskom administracijom nastavio je trend istraživanja i ispitivanja iz ugla donosilaca odluka u Beloj kući. Danas se narastajući multipolarni mozaik, jer izostaje funkcionalna institucionalna infrastruktura da bismo ga nazvali poretkom, ponovo isključivo tumači na osnovu „kretanja” takozvanih velikih sila. Naime, duže od jednog veka razumevanje međunarodnih odnosa u najvećoj meri predstavljeno je iz perspektive takozvanih velikih sila, njihovih harizmatičnih, autoritarnih i demokratskih čelnika, njihove spoljnopolitičke, strateške, ali i vojne doktrine, a pre svega iz perspektive njihovih aktuelnih spoljnopolitičkih ciljeva, često i iz nedostatka razumevanja zašto su spoljnopolitički ciljevi baš tako određeni, te kako ustanoviti koordinaciju i korelaciju sa njihovim gotovo trajnim nacionalnim, odnosno državnim interesima. Velike sile su u nauci u međunarodnim odnosima, ali i u praktičnom delu međunarodnih odnosa, bile, kako navodi Dušan Pavlović, „glavna igra u gradu” u vremenskom razdoblju dužem od jednog veka, dok su istovremeno takozvane male i mikrodržave de facto marginalizovane u akademskom i naučno masivnom opusu istraživanja u kontekstu razumevanja međunarodnih odnosa, u pokušaju njegove subjektivizacije iz ugla postojećeg institucionalnog okvira i poretka, ali i u kontekstu istraživanja spoljnopolitičkog delovanja kao jedna od nosećih determinanti koja određuje okolnosti u pomenutim međunarodnim odnosima. Namerno ili ne, kreirano je takozvano centrirano tumačenje „velikih sila” samih međunarodnih odnosa, što je u značajnoj meri nanelo višestruku štetu, prvobitno u razumevanju samih međunarodnih odnosa, njihovoj funkcionalnosti, anomalijama, izazovima, a zatim teorije institucionalizma, kada je reč o međunarodnim odnosima, dugoročno su postavljene u podređenu poziciju u odnosu na velike sile i njihove spoljnopolitičke odluke, čime je de facto i međunarodni institucionalni okvir u praksi marginalizovan, a sa treće strane nauka o međunarodnim odnosima ostala je „uskraćena” za dobro razumevanje takozvanih malih i mikrodržava, te razumevanje njihove održivosti u različitim istorijskim poglavljima, pitanjima izazova, rizika i pretnji, ali i o potencijalima njihovog spoljnopolitičkog pozicioniranja, samostalnog delovanja i uslovne zavisnosti u domenu sprovodivosti određenih spoljnopolitičkih ciljeva. Stoga će ova monografska studija u naučnom i akademskom korpusu pružiti skroman, ali istovremeno vredan pažnje doprinos, jer će se isključivo fokusirati na male države, na razumevanje malih država, šta su one, koje su im prednosti a koje su im mane, šta ih suštinski razlikuje od takozvanih velikih, kako funkcionišu na unutrašnjem planu, šta uslovljava njihovo spoljnopolitičko delovanje i koliko, kako i u kojoj meri one mogu osigurati održivost u savremenoj etapi međunarodnih odnosa prožetoj višestrukim prekograničnim izazovima, rizicima i pretnjama koje sadržajno menjaju oblik razumevanja suverenizma, a istovremeno „izazivaju” postojeće, klasične i tradicionalne teorije međunarodnih odnosa, kreirajući tako mozaik međudržavnih odnosa u kojem su principi, standardi i pravila varijabilna kategorija, instrumentalizovana brojnim tumačenjima. Zapravo, cilj nije da problematizujemo ili opovrgnemo klasične i tradicionalne teorije o razumevanju međunarodnih odnosa, niti da umanjimo uticaj takozvanih velikih sila u međunarodnim odnosima, kao i njihovu ulogu u kreiranju okolnosti u tom mozaiku, već da pokušamo da razumemo koji je „manevarski prostor” malih država, koji na ravnopravnoj osnovi sa velikim silama uživaju status subjekata međunarodnog prava, ali je u praksi njihova „sudbina” određena različitim spoljnim i unutrašnjim determinantama, koje se mogu, ali i ne moraju generalizovati u smislu njihove autentičnosti. Precizno „dimenzioniranje” i postavljanje tih determinanti pružiće nam odgovor na ključno pitanje: koje su to države svrstane u grupu malih država i šta tim državama stoji na raspolaganju u procesima kreiranja održivosti u savremenim međunarodnim odnosima? Međunarodni sistem pretrpeo je fundamentalne promene u proteklih petnaest godina, sa snažnim implikacijama na spoljnu politiku malih država. Male države danas uživaju veći međunarodni ugled i vidljivost nego u bilo kom drugom trenutku u istoriji (A. K. Hey, 2003, str. 1). Sveobuhvatna analiza malih država pružiće višestruke odgovore koji neće biti naučno i akademski svrsishodni u produbljivanju razumevanja o pozicioniranosti malih država u međunarodnim odnosima, već će umnogome doprineti razumevanju funkcionalnosti međunarodnih odnosa kao takvih, savremenim oblicima međudržavnih odnosa, pitanjima održivosti iz perspektive odnosa malih i velikih sila, te razumevanju međunarodnih odnosa u kontekstu sveobuhvatne održivosti u okviru prekograničnih karakteristika savremenih izazova, rizika i pretnji u domenima politike, ekonomije i bezbednosti. Neizostavan deo na tom putu svakako će biti retrospektiva odnosa između malih država i velikih sila, koju su klasični realisti čini se veoma jednostavno objasnili, ili možda „vešto” zaobišli u datom istorijskom razdoblju, što nije slučaj u današnjim okolnostima, ponovo veoma „usko” povezanim sa pitanjima održivosti, što u značajnoj meri determiniše i odnos velikih sila prema malim državama, a što, s druge strane, omogućava malim državama da „isprobaju” nove modalitete i taktičko-strategijske pristupe u smeru delotvornosti spoljnopolitičkog delovanja i ostvarivanja ciljeva, kao uzročno-posledičnog akta u očuvanju nacionalnih interesa i osiguravanju održivosti. Prožimanje klasične realističke teorije, institucionalizma i savremenih neoklasičnih realista pružiće značajan doprinos u repozicioniranju malih država u međunarodnim odnosima, ali istovremeno doprineti jasnijem, preciznijem i sadržajnijem razumevanju toga šta su i ko su male države u datim vremenskim okvirima
The role of Sustainable Development Goals in Improving the Economic Status of Youth in Serbia
Full text linkFor a long time, young people in Serbia have been facing numerous economic challenges like high unemployment, the problem of underemployment and informal work, a large NEET population (youth Not in Employment, Education, or Training), and intensive socio-economic disparities. These challenges have a negative effect on further economic progress and social prosperity and also disrupt progress toward multiple Sustainable Development Goals (SDGs). The focus of this paper will be directed towards the research of the socioeconomic position of young people in the context of sustainable development. Furthermore, we will analyse the most relevant SDGs that have a decisive influence on improving the position of young people in the 21st century. The main purpose of the work will be to analyze the position of young people on the labor market, their opportunities, but also the limitations they face, and the ways to overcome the mentioned problems and improve their position. It will provide a research study by mapping Serbia’s youth socio-economic challenges to specific SDGs and targets. The relevant data and policy analysis will show how each SDG is relevant to improving youth economic outcomes in Serbia
Foundations of compensation theory in international relations
Full text linkThe Authors present a new theory that explains aspects of international relations, particularly
those related to power balancing and the dynamics of war and peace. The article addresses the
questions of what compensation means in international relations, and under which conditions
certain actions can be interpreted as forms of compensation. The article is divided into six parts.
The introduction outlines the research questions and suggests that certain activities in the international
arena can be viewed as compensatory. The second part describes historical examples of
compensation in international politics, focusing especially on territorial compensation as the
most prominent form. The third part examines contemporary uses of territorial and other types
of compensation. In the fourth part, the authors offer a theoretical framework for understanding
compensation in IR, identifying three key situations in which it occurs. The fifth part tests
the theory through examples from the Libyan and Syrian civil wars, revisiting definitions of
proxy war and interpreting the direct and “by, with, and through” military engagements of the
U.S., Italy, Russia, and Egypt as instances of compensatory behavior. The final section concludes
that the proposed theoretical framework of compensation is valid and applicable for explaining
aspects of the behavior of international actors, including both states and non-state entities
The Effect of AI-Driven Personalisation in In-Game Advertising on Player Engagement and Purchase Intentions
Full text linkIn-game advertising has really taken off as one of the most exciting areas in the gaming
world, especially with the help of artificial intelligence and player data that personalise ad
content to individual preferences. When ads are relevant and blend seamlessly into the
experience, they can greatly enhance player engagement and create a positive impression
of brands, boosting their chances of making a sale. Navigating the world of data privacy
and technology certainly presents its challenges, but we can rise above them by emphasizing
transparent advertising and strong data protection strategies. This paper explores
cutting-edge research to understand how artificial intelligence-driven personalisation in
in-game advertising affects player engagement and consumer behaviour, all while maintaining
a seamless user experience. It also highlights key ethical and regulatory concerns,
particularly around data usage. According to the findings, making in-game advertising effective
in the future hinges on adaptive personalisation, user control, and a commitment
to privacy regulations