Omorika Digital repository of the Faculty of Forestry, University of Belgrad
Not a member yet
2577 research outputs found
Sort by
Comparative resistance of I-214 and M1 (Pannonia) clones to Melampsora allii-populina Kleb.
No full textPopulus vrste od prirode rastu širom severne hemisfere. To su brzorastuće vrste, koje se lako razmnožavaju i mogu rasti pod različitim uzgojnim uslovima. One su sada široko rasprostranjene u različitim delovima sveta i gaje se za potrebe urbanog uređenja, za proizvodnju drveta i biomase i kao vetrobrani pojasevi poljoprivrednog zemljišta. Topole su osetljive na bolesti i štetočine. Među bolestima posebno mesto zauzimaju bolesti kore i lišća. „Rđa“ uzrokovana sa Melampsora vrstama spada među najznačajnije bolesti na lišću topola (Populus). U svetu je do sada opisano trinaest (13) Melampsora vrsta i dva hibrida. U Evropi (odnosno Evroaziji) zabeleženo je 6 Melampsora vrsta: M. allii-populina, M. larici-populina, M. larici-tremulae, M. magnusiana, M. pinitorqua i M. rostrupii
Assessment of the gen-ecological potential of European white elm from the Natural protected area "Veliko ratno ostrvo"
No full textEuropean White Elm (Ulmus laevis Pall.) is considered a rare and endangeredspecies in the forest fund of the Republic of Serbia. One of its native populations in Serbiais conserved in the natural protected area „Veliko ratno ostrvo” (Belgrade). This researchaimed to assess the genetic and ecological potential of European White Elm from theprotected area „Veliko ratno ostrvo“ based on research conducted in a nursery progeny test.The selection of test trees was done in the area of “Veliko ratno ostrvo”based on the yieldin spring 2019. The progeny test was established in the nursery of the Faculty of Forestry,University of Belgrade. The assessment of gen-ecological potential was based on the survivalof the one- and two-year-old seedlings of 6 half-sib lines during two vegetations and theirmorphological characteristics (height and root collar diameter). Statistical analyses wereperformed with Statgraphics Centurion XVI software. The results of descriptive statistics,one-way analysis of variance, and the least significant difference test were presented. Thepercentage of seedlings' survival at the end of the second vegetation period was above 50%in all halfsib lines. The differences in the measured characteristics were significant amongall half-sib lines (p<0.05), which indicates a strong effect of genetic control. The highestmean value of the height and root collar diameter of one- and two-year-old seedlings wasrecorded in half-sib line 4. The analysis of the gene-ecological potential of different EuropeanWhite Elm half-sib lines will be continued in the pilot stand, established on the „Veliko ratnoostrvo“, which will be used to monitor the survival and development of seedlings over alonger period. Collected information on the gene-ecological potential of certain half-sib lineswill serve as a basis for further breeding of the species, through the selection of superiorgenotypes
Environmental risk assessment of volatile organic contaminants in the Sava river aquifer, Belgrade, Serbia
No full textThe aim of this study was to investigate the environmental risk from the gasoline range volatileorganic contaminants in the Sava river aquifer. The investigated area is located in NewBelgrade, in the vicinity of the largest heating plant in Belgrade, the capital of Serbia. Ourprevious research on the oil pollutants in the groundwater at this locality was focused on theorigin and spatial distribution of these contaminants, and estimation of potential humanhealth risks from exposure to these compounds. [1] The purpose of our present study is a TierI Environmental risk assessment in this part of the aquifer.Groundwater samples were collected from 28 hydrogeological boreholes. Preliminaryanalyses of the organic compounds extracted from the groundwater samples were conductedby gas chromatography with flame ionization detection (GC-FID), and by gas chromatography– mass spectrometry (GC-MS). Volatile organic compounds (VOCs) were analyzed andidentified by headspace gas chromatography – mass spectrometry. Chemicals of concern werequantified by headspace gas chromatography with flame ionization detection (HS-GC-FID).In the groundwater samples analyzed, the most frequently detected VOCs were from thegroup of the gasoline range organics. Concentrations of the individual VOCs ranged frombelow detection limits to 5.2 mg/L. For each of the compounds quantified, the Risk Quotient(RQ) was calculated as the ratio of the measured concentration of that compound in thegroundwater sample and the lowest Predicted Non-Effect Concentration for freshwateraquatic organisms (PNEC). The PNEC values were adopted from the European chemicalsagency’s (ECHA) Registration Dossier database. [2] At some of the sampling points, thedetected concentrations of VOCs were higher than that of the PNEC values with resulting RQ> 1. Considering the fact that the VOC compounds analyzed were present as mixtures, themixture RQ was calculated (as a sum of the individual RQs) for each sampling point. Out of 28sampling points, at 7 of them the mixture RQs were higher than 1 which indicates a potentiallymedium to high ecological risk from these compounds in this part of the aquifer.In addition to the conclusion from our previous study on the human risk assessment fromexposure to the volatile organic compounds in the groundwater at this location, [1] thisresearch emphasizes a necessity for a continuous monitoring of the water quality in theinvestigated area
Dripping Rainfall Simulators for Soil Research - Performance Review
No full textRainfall simulators represent often used equipment for soil research. Depending of their performance they could be appropriate for some soil research or not. The aim of this research is to provide insight into the capabilities of existing dripping rainfall simulators (DRS) to mimic natural rainfall and frequency of simulated rainfalls of certain characteristics, to facilitate the selection of rainfall simulators that would best meet the needs of soil research and to reach step closer to standardization of rainfall simulators. DRS performance was analysed integrally, for simulators with more than one dripper (DRS>1) and with one dripper (DRS=1). A statistical analysis of the performance of DRS, wetted area, drop size, rainfall intensity, duration and kinetic energy (KE) was performed. The analysis showed that DRS can provide rainfall that resembles natural rainfall, except in terms of drop size distribution and wetted area. However, usually there are more factors that do not correspond to the natural rainfall, such as median drop size, volume and kinetic energy. The sizes of the drops generated by drippers are mostly in the range between 2 and 6 mm, while the number of drops smaller than 2 mm is relatively small. The intensity and duration of the simulated rain can be successfully produced to match natural values, with the most frequently simulated short-term rainfall of high intensity. The majority of the simulations was conducted at a fall height of up to 2 m; the other experiments were conducted at fall heights that increased from 2 m up to a fall height of 5 m. The KE of the majority of simulations (58.6%) occurred in the range between 20–90% of terminal KE, 33.0% in the range 90–100% and only 8.4% was lower than 20%
Forest inventory and its importance for sustainable forestry development
No full textU savremenom šumarstvu nužne su sveobuhvatne analize prilikom planiranja i donošenja odluka. Svaka odluka, neposredno ili posredno, utiče na šumu, reflektujući se kroz različite ekonomske, ekološke i socijalne kriterijume. Sve je veći broj elemenata koje planeri i donosioci odluka moraju uzeti u obzir. Ovo je posebno izraženo u HHIvijeku,kada su šume ugrožene različitim štetnim uticajima, prije svega antropogenog porijekla (neposrednog ili posrednog), dok se istovremeno funkcionalna održivost i trajnost nameću kao imperativi gazdovanja. Između ovih krajnosti planeri moraju naći takva rješenja koja će povećati stepen šumovitosti, zaštititi postojeće šume, poboljšati njihov kvalitet i funkcionalnu sposobnost, uz trajno zadovoljenje sve kompleksnijih zahtjeva savremenog društva prema šumi. Polazni osnov za njihovo djelovanje su sveobuhvatne i pouzdane informacije o šumama na različitim nivoima, od lokalnog do globalnog.Inventura šuma imasve veći značaj i ubrzano se razvija u metodološkom i tehnološkom smislu,kao i u pogledu udruživanja nacionalnih inventura u različite regionalne i globalne asocijacije koje se bave šumama. Cilj ovih asocijacija je razmjena iskustava i stvaranje funkcionalnih baza podataka, koje bi ekspertima omogućile detaljne analize i monitoring šumskih ekosistema, a vlasnicima šuma i upravljačima, na bazi tih eskpertiza, donošenje obavezujućih odluka za države članice. U vremenu koje dolazi šume su prepoznate kao uslov opstanka ljudske civilizacije,tako da šumarstvo sve više poprima nadnacionalni značaj.Inventura šuma BiH, odnosno Republike Srpske, sve do početka 90-ih godina HH vijeka, imala je sve odlike moderne inventure, zasnovane na statističkim principima. Ratne i političke okolnosti nakon pomenutog perioda, nedostatak finansija, naučnih istraživanja i kadrova usko specijalizovanih za inventuru šuma, uticali su na višedecenijsku stagnaciju inventure šuma Republike Srpske. Stagnacija je višesmjerna,sa negativnim implikacijama na proces planiranja i donošenja odluka u šumarstvu, odnosno s negativnim uticajima na stanje šuma Republike Srpske.Inventura šuma za potrebe izrade šumskoprivrednih osnova, koje predstavljaju osnovni planski dokument za regulisanje gazdovanja šumama u duhu očuvanja kontinuiteta gazdovanja šumama, često ne obezbjeđuje propisanu preciznost procjene za šire kategorije visokih šuma sa prirodnom obnovom na nivou šumskoprivrednih područja. Podaci inventure za niže uređajne jedinice (odjeljenja i odsjeci) opterećeni su velikim greškama procjene, tako da je izvršiocu plana na ovom nivou ostavljena sloboda rada, s tim da se plan gazdovanja, propisan za gazdinsku klasu, izvrši u cjelosti. Pouzdanost i kontrola realizacije planova na ovakvom konceptu inventure šuma su diskutabilni.Rezultati inventure šuma na velikim površinama (Državna inventura šuma, DIŠ-1 i DIŠ-2), neuporedivi su zbog međusobno različitih koncepata uzoraka koji su korišćeni, improvizacije terenskih radova i loših procedura obrade podataka, nerealnih povećanja površine, zapremine i zapreminskog prirasta u DIŠ-2, tako da je relevantne zaključke o trendu šumskog fonda u 40-godišnjem periodu nemoguće donijeti. Predlaže se čitav niz mjera kako bi se ovakvo stanjeprevazišlo, a inventura šuma Republike Srpskemetodološki, tehnološki i funkcionalno unaprijedila i stala u red s modernim evropskim inventurama. Imperativna mjera je obezbjeđenje naučnog kadra specijalizovanog za inventuru šuma, koji bi se bavio naučno-istraživačkim i stručnim radom u ovoj oblasti, kao i edukacijom kadra za potrebe šumarstva Republike Srpske. Tek nakon toga može se govoriti o metodološkim korekcijama malopovršinske i nacionalne inventure, primjeni savremenih tehnologijaiautomatizaciji prikupljanja, transfera i obrade podataka, stvaranju informacionog sistema i o uključenju inventure šuma Republike Srpskeu regionalne i globalne asocijacije kojima su šume u fokusu djelovanja. Bez realizacije ovih i drugih mjera, inventura šuma Republike Srpskeće i dalje stagnirati na nivou 80-ih godina HH vijeka i biće sve manje sposobna da odgovori brojnim zahtjevima koji se nameću pred savremeno šumarstv
Sustainable forest management in SE “Srbijashume” status and potential, through the example of the good prask of “Stara planina” nature park
No full textOvaj rad ima za cilj da se prikažu potencijali, stanje šuma, osnovna poslovna načela i strategija razvoja JP „Srbijašume“, koja je pre svega u funkciji održivog gazdovanja šumama. Oceniće se primenjeni sistemi gazdovanja šumama na bazi merljivih parametara: vremena, površine, drvne zapremine i zapreminskog prirasta. Koncept održivog gazdovanja šumama u JP „Srbijašume“ se planira i sprovodi i u zaštićenim prirodnim dobrima. U radu je analiziran park prirode (PP) „Stara planina“ koji je izabran polazeći od dve činjenice: da je u obuhvatu ekološki značajnog područja „Stara planina“ ekološke mreže Republike Srbije i da po IUCNa pripada 5. kategoriji zaštićenih područja. Održivost gazdovanja šumama u PP „Stara planina“ je analizirana na površinama obraslim šumom u državnom vlasništvu, kojima gazduje JP „Srbijašume“ u odnosu na funkcije šuma, namenu prostora, vreme, površinu, drvnu zapreminu i zapreminski prirast. U radu se predlažu dugoročni ciljeve održivog gazdovanja šumama koji mogu poslužiti kao modeli i za druga zaštićena područja u Srbiji
Karst spring Opačica – rarity of the coastal karst of Boka Kotorska
No full textThe emergence of a karst spring is a complex phenomenon influenced by various
factors, including geological structure, hydrogeological conditions,
geomorphological features, meteorological factors, and more. All these elements
must converge in a particular area to give rise to a karst spring. Along coastal
regions, karst springs often contain saline water due to their proximity to the sea.
However, the freshwater springs that remain free from salinization are rare and hold
considerable value. This article focuses on the ongoing study of the coastal karst
spring known as Opačica, notable for its non-saline water composition. Opačica
Karst Spring is situated within the Bay of Boka Kotorska, approximately 1.3 km from
the coastline, specifically within the Kućansko polje, in the eastern part of Herceg
Novi municipality. The article provides an overview of the general geological
characteristics of the region, including the tectonic structure of the broader Opačica
karst spring area, alongside its hydrogeological properties. Spring was tapped from
the 1960s. It is currently occasionally used as a public water source for Herceg Novi
despite the authorized user not obtaining the necessary water permit. The paper
emphasizes the exceptional value of Opačica karst spring as a natural rarity.
Furthermore, it highlights that the current condition of the spring and its immediate
surroundings are vulnerable to anthropogenic activities within the catchment area,
potentially leading to its “loss” as a public water supply for the local population
Antropogeni uticaj na vodne i zemljišne resurse Nacionalnog Parka „Kopaonik“
No full textНационални парк „Копаоник“ је заштићено подручје изузетног значаја у односу на биодиверзитет, геодиверзитет, предеоне вредности и богато културно-историјско наслеђе. Истовремено, то је једна од најпожељнијих туристичких дестинација Балкана, првенствено због развијеног и врхунски организованог ски-туризма, са више од 60 километара ски-стаза и ски-путева, бројним ски-лифтовима и системима за производњу вештачког снега. Такође, присутна је и изградња непримерено великог броја малих хидроелектрана деривационог типа, што је довело до опште деградације живог света локалних водотокова. Кумулативни утицај изграђених и коришћених објеката довео је до крчења великих површина под шумама, загађења свих медијума животне средине, првенствено површинских и подземних вода, деструкције земљишта, угрожавања станишта заштићених и строго заштићених врста. Неопходно је детерминисати параметре граничног оптерећења екосистема и тиме створити претпоставке за ефективну реализацију концепта одрживости
Academic vocabulary in the abstracts of master’s degree students at the Faculty of agriculture
No full textОвај рад испитује заступљеност и употребу речи са Листе академских
речи (ЛАР) (енгл. Academic Word List – AWL) у писању апстраката на енглеском језику
код студената мастер студија Пољопривредног факултета у Београду. Новина коју доноси ово истраживање је усредсређивање на академски вокабулар у писању из области
пољопривреде и апстракте као тип задатка. Један од циљева је испитивање корелације
између употребе академских термина и предзнања енглеског језика, а други идентификација најзаступљенијих породица речи са ЛАР. У корпусу који чине апстракти израчуната je заступљеност свих породица речи са ЛАР, број токена и њихова релативна учесталост. Није пронађена корелација између предзнања енглеског језика и заступљености
испитиваних речи у писању. Заступљеност породица речи са листе је била ограничена, а
анализа значења и колокација 10 најучесталијих породица указује на њихову специфичну употребу. Овакви налази указују на лимитирану употребу општих листи академских
речи и сугеришу креирање специфичне листе намењене настави из писања за област
пољопривред
Intraspecific Variability of the Sessile Oak ( Quercus petraea Matt. Liebl.) Leaf Traits from the Mount Kosmaj (Serbia)
No full textThe sessile oak (Quercus petraea (Matt.) Liebl.) leaves were analysed using morphometric methods (landmarks, morphological analysis of size and shape) in the Region of outstanding features "Kosmaj" in Serbia. The main goals were to determine the level of intraspecific variability of the sessile oak leaves and to link it to local habitat conditions. The observed differences were correlated to altitude, slope and aspect, obtained by the digital terrain model. This study showed a specific pattern of intraspecific variability of leaf size and shape at a small spatial scale, and the presence of fluctuating asymmetry, length, roundness and lobation differences as a response to local habitat conditions. Additionally, specific allometric patterns were observed. Despite a relatively small sample size compared to the area of occurrence of the sessile oak, this study provided evidence that the variability of the size and shape of this species' leaves is, at least in part, related to environmental factors