University Scientific Journals (Univ. of Gdansk)
Not a member yet
10596 research outputs found
Sort by
Describing biological parameters of several endemic Salmo species from the Caspian Sea and Persian Gulf basins
Full text linkSalmonids are a crucial component in aquatic ecosystems due to their trophic roles in nutrient cycling. They are also significant sources of food and salmonid fisheries make important contributions to local economies, while also being of cultural and recreational importance in many regions. To investigate the biological and population parameters of Salmonids in the Caspian Sea and Persian Gulf basins of Türkiye, we studied six endemic Salmo species. We sampled individuals from Salmo araxensis, S. ardahanensis, S. baliki, S. fahrettini, S. munzuricus, and S. murathani collected between 2006 and 2021 to analyse length–weight relationships and condition factors of these species. The total length of these Salmo specimens ranged from 3.60 cm to 27.40 cm, and their total weight varied from 38.00 g to 250.02 g. A high coefficient of determination (r² ≥ 0.97) was observed in the species’ populations. The study found that the growth parameters a and b varied across all populations between 0.0076–0.0118 and 3.003–3.444. The results of this study provide valuable data on endemic Salmo species in Türkiye’s ecosystems and beneficial baseline information for future conservation efforts concerning these species.Salmonids are a crucial component in aquatic ecosystems due to their trophic roles in nutrient cycling. They are also significant sources of food and salmonid fisheries make important contributions to local economies, while also being of cultural and recreational importance in many regions. To investigate the biological and population parameters of Salmonids in the Caspian Sea and Persian Gulf basins of Türkiye, we studied six endemic Salmo species. We sampled individuals from Salmo araxensis, S. ardahanensis, S. baliki, S. fahrettini, S. munzuricus, and S. murathani collected between 2006 and 2021 to analyse length–weight relationships and condition factors of these species. The total length of these Salmo specimens ranged from 3.60 cm to 27.40 cm, and their total weight varied from 38.00 g to 250.02 g. A high coefficient of determination (r² ≥ 0.97) was observed in the species’ populations. The study found that the growth parameters a and b varied across all populations between 0.0076–0.0118 and 3.003–3.444. The results of this study provide valuable data on endemic Salmo species in Türkiye’s ecosystems and beneficial baseline information for future conservation efforts concerning these species
Czy układ immunologiczny zawsze jest sprzymierzeńcem człowieka? O terapiach celujących w biologię i immunologię nowotworów
Full text linkNiniejszy artykuł stanowi efekt współpracy w ramach tutoringu naukowego poświęconego zgłębieniu tematyki dotyczącej biologii i immunologii nowotworów, ze szczególnym uwzględnieniem roli wybranych komórek układu immunologicznego. Układ immunologiczny zwykle chroni organizm, w czym swój duży udział mają limfocyty T cytotoksyczne, w pewnych warunkach może jednak wspierać rozwój nowotworu, np. poprzez limfocyty T regulatorowe, makrofagi M2 w indukowaniu immunosupresyjnego mikrośrodowiska. W pracy przedstawiono wybrane cele molekularne dla terapii takich jak terapia za pomocą inhibitorów immunologicznych punktów kontrolnych (blokujące PD-, PD-L1, czy CTLA-4) oraz terapie z użyciem „żywych leków” w postaci zmodyfikowanych genetycznie limfocytów T (CAR-T). Zwrócono ponadto uwagę na efekty łączenia immunoterapii z innymi metodami, np. radioterapią, w celu zwiększenia tzw. immunogenności nowotworów i maksymalizacji skuteczności leczenia. Wskazano również przeszkody i wyzwania jakie wciąż stoją przed naukowcami i klinicystami. Należą do nich m.in. trudność w dotarciu leków do ich miejsc działania, niska immunogenność nowotworów, niska infiltracja i osłabienie aktywności limfocytów T cytotoksycznych w obrębie mikrośrodowiska nowotworowego. Na zakończenie przedstawiono kilka potencjalnych sposobów rozwiązania tych problemów.Niniejszy artykuł stanowi efekt współpracy w ramach tutoringu naukowego poświęconego zgłębieniu tematyki dotyczącej biologii i immunologii nowotworów, ze szczególnym uwzględnieniem roli wybranych komórek układu immunologicznego. Układ immunologiczny zwykle chroni organizm, w czym swój duży udział mają limfocyty T cytotoksyczne, w pewnych warunkach może jednak wspierać rozwój nowotworu, np. poprzez limfocyty T regulatorowe, makrofagi M2 w indukowaniu immunosupresyjnego mikrośrodowiska. W pracy przedstawiono wybrane cele molekularne dla terapii takich jak terapia za pomocą inhibitorów immunologicznych punktów kontrolnych (blokujące PD-, PD-L1, czy CTLA-4) oraz terapie z użyciem „żywych leków” w postaci zmodyfikowanych genetycznie limfocytów T (CAR-T). Zwrócono ponadto uwagę na efekty łączenia immunoterapii z innymi metodami, np. radioterapią, w celu zwiększenia tzw. immunogenności nowotworów i maksymalizacji skuteczności leczenia. Wskazano również przeszkody i wyzwania jakie wciąż stoją przed naukowcami i klinicystami. Należą do nich m.in. trudność w dotarciu leków do ich miejsc działania, niska immunogenność nowotworów, niska infiltracja i osłabienie aktywności limfocytów T cytotoksycznych w obrębie mikrośrodowiska nowotworowego. Na zakończenie przedstawiono kilka potencjalnych sposobów rozwiązania tych problemów
La maternité: le temps de la (non)solitude des mères dans Un heureux événement (2005) d’Éliette Abécassis et Fièvre de lait (2020) de Yasmina Behagle
Full text linkThe article explores the connection between motherhood and the solitude experienced by woman-mother in two contemporary French novels: Un heureux événement (2005) by Éliette Abécassis and Fièvre de lait (2020) by Yasmina Behagle. Based on a feminist critical approach, the study highlights the omnipresence of solitude during three phenomenological nodes of female life connected to motherhood: pregnancy, childbirth, and the postpartum period. First, it examines the numerous changes that occur in a woman’s life when she becomes pregnant. Then, it presents her detachment from her body during childbirth. Finally, it discusses the challenges woman face during the postpartum period. The analysis of emotional instability and the body dissatisfaction during pregnancy and the postpartum period, as experienced by the protagonists in Abécassis’ and Behagle’s novels, demonstrates how motherhood affects female subjectivity and intensifies a woman’s sense of solitude throughout her maternal experience.The article explores the connection between motherhood and the solitude experienced by woman-mother in two contemporary French novels: Un heureux événement (2005) by Éliette Abécassis and Fièvre de lait (2020) by Yasmina Behagle. Based on a feminist critical approach, the study highlights the omnipresence of solitude during three phenomenological nodes of female life connected to motherhood: pregnancy, childbirth, and the postpartum period. First, it examines the numerous changes that occur in a woman’s life when she becomes pregnant. Then, it presents her detachment from her body during childbirth. Finally, it discusses the challenges woman face during the postpartum period. The analysis of emotional instability and the body dissatisfaction during pregnancy and the postpartum period, as experienced by the protagonists in Abécassis’ and Behagle’s novels, demonstrates how motherhood affects female subjectivity and intensifies a woman’s sense of solitude throughout her maternal experience.The article explores the connection between motherhood and the solitude experienced by woman-mother in two contemporary French novels: Un heureux événement (2005) by Éliette Abécassis and Fièvre de lait (2020) by Yasmina Behagle. Based on a feminist critical approach, the study highlights the omnipresence of solitude during three phenomenological nodes of female life connected to motherhood: pregnancy, childbirth, and the postpartum period. First, it examines the numerous changes that occur in a woman’s life when she becomes pregnant. Then, it presents her detachment from her body during childbirth. Finally, it discusses the challenges woman face during the postpartum period. The analysis of emotional instability and the body dissatisfaction during pregnancy and the postpartum period, as experienced by the protagonists in Abécassis’ and Behagle’s novels, demonstrates how motherhood affects female subjectivity and intensifies a woman’s sense of solitude throughout her maternal experience
Quelques remarques sur une femme qui a écrit
Full text linkColette Peignot (1903–1938), long known primarily under the pseudonym Laure, was a French author who, during her lifetime, published only articles, reviews, and a translation; all her most important writings appeared posthumously. This article examines the reception of her work which was and remains marked by the perspective of men who created it. Drawing on testimonies, archival debates, and feminist readings, it contrasts the myth of “Laure,” shaped by male authors, with the intrinsic value of her writing. Peignot’s reluctance to publish is explored in light of her pursuit of authenticity, fear of misunderstanding, and aversion to “literature”. The study highlights how women writers, freed from mythic projections, recognized the force and originality of her work, and reveals her as a “child of the century” whose existence embodied creativity and resistance.Colette Peignot (1903–1938), long known primarily under the pseudonym Laure, was a French author who, during her lifetime, published only articles, reviews, and a translation; all her most important writings appeared posthumously. This article examines the reception of her work which was and remains marked by the perspective of men who created it. Drawing on testimonies, archival debates, and feminist readings, it contrasts the myth of “Laure,” shaped by male authors, with the intrinsic value of her writing. Peignot’s reluctance to publish is explored in light of her pursuit of authenticity, fear of misunderstanding, and aversion to “literature”. The study highlights how women writers, freed from mythic projections, recognized the force and originality of her work, and reveals her as a “child of the century” whose existence embodied creativity and resistance.Colette Peignot (1903–1938), long known primarily under the pseudonym Laure, was a French author who, during her lifetime, published only articles, reviews, and a translation; all her most important writings appeared posthumously. This article examines the reception of her work which was and remains marked by the perspective of men who created it. Drawing on testimonies, archival debates, and feminist readings, it contrasts the myth of “Laure,” shaped by male authors, with the intrinsic value of her writing. Peignot’s reluctance to publish is explored in light of her pursuit of authenticity, fear of misunderstanding, and aversion to “literature”. The study highlights how women writers, freed from mythic projections, recognized the force and originality of her work, and reveals her as a “child of the century” whose existence embodied creativity and resistance
Czytanie, kapitalizm i Instagram
Full text linkThis article summarises theoretical considerations on the reading process, describes the processual mechanics of reading, and applies selected approaches to the study of an Instagram autobiography to prove that there are strong connections between capitalism, narrative composition of social media narratives, and styles of reading. The analysis of Marzena Marideko’s narrative shows how the use of eventfulness, multimodality, and lacunae contributes to the construction of the process of reading as one in which attention is as important as signification, comprehension is not a necessary outcome, and intended tellability overrules narrativity. By studying the nexus of event, illusory immediacy, and elision, I claim the poetics of Instagram reading is essentially predicated on the mechanics and demands of cognitive capitalism.Artykuł podsumowuje teoretyczne rozważania na temat procesu czytania, opisuje procesualną mechanikę lektury i stosuje wybrane pojęcia teoretyczne w analizie narracji autobiograficznej na Instagramie, aby wykazać, że istnieją silne powiązania między kapitalizmem, narracją i stylami lektury. Analiza autobiograficznej narracji instagramowej autorki Marzeny Marideko pokazuje, w jaki sposób wykorzystanie wydarzeniowości, multimodalności i luk informacyjnych definiuje proces lektury jako część ekonomii uwagi, w której nie liczą się znaczenie i zrozumienie, a zarządzane technologicznie podtrzymywanie uwagi. Autor twierdzi tym samym, że style lektury narracji autobiograficznych na Instagramie są bezpośrednim wytworem kapitalizmu kognitywnego
Wielowyrazowe jednostki językowe w polsko-rosyjskim przekładzie specjalistycznym
Full text linkThis article analyzes the significance of multi-word lexical units in translating specialized texts from Polish into Russian. These units, which are not classified as classical phraseological units, present a translation challenge as they are often not found in lexicographic sources. These multi-word units as specific elements of the structure of a specialized text in translation must be rendered as whole units using their functional equivalents. Furthermore, a comprehensive approach is essential, considering their semantic, grammatical, and stylistic features. The use of parallel texts is an important auxiliary tool for translators of specialized texts. This provides a rationale to the statement that cliched phrases, not categorized as idioms or phraseological units, are to be recognized as linguistic units deserving attention within lexicography and translation studies.Niniejszy artykuł poświęcony został roli wielowyrazowych jednostek językowych w przekładzie tekstów specjalistycznych w parze językowej polski – rosyjski. Jednostki te, nie zaliczane do frazeologizmów klasycznych, stanowią problem przekładu, gdyż z reguły nie są rejestrowane przez źródła leksykograficzne. Dane połączenia jako specyficzne elementy struktury tekstu specjalistycznego w tłumaczeniu należy odtwarzać w całości, za pomocą funkcjonalnego odpowiednika. Po drugie, konieczne jest kompleksowe podejście i uwzględnienie zarówno cech semantycznych, jak i właściwości gramatycznych oraz stylistycznych badanych jednostek. Po trzecie, ważne jest korzystanie z tekstów paralelnych jako narzędzie pomocnicze w pracy tłumacza tekstów specjalistycznych. Autorka uzasadnia tezę, że utarte zwroty, nie zaliczane do idiomów, należy jednak uznać za jednostki językowe traktowane jako przedmiot przekładoznawstwa i leksykografii
Tęczowy Denglish: O angielskich nazwach kolorów we współczesnej niemczyźnie
Full text linkThe text presents the results of a study on Anglicisms used to denote colour names, extracted from the corpus included in Der AnglizismenIndex 2022. Deutsch statt Denglisch (2022) and Duden. Band 5. Das Fremdwörterbuch (2020). The study examined the degree of assimilation of these terms, their word-formation potential, and semantic aspects, particularly in the context of linguistic resources available in the contemporary German lexicon. The aim of the research is to determine the degree of assimilation in the context of the phenomenon of Denglish, the lasting influence of the English language on German. The study found that Anglicisms belonging to this group should not be viewed as a threat to native German expressions for describing colours.Tekst prezentuje wyniki badania anglicyzmów służącymi do określania nazw kolorów wyekscerpowanych z korpusu zawartego w słownikach Der Anglizismen-Index 2022. Deutsch statt Denglisch (2022) i Duden. Band 5. Das Fremdwörterbuch (2020). Badanie objęło określenie stopnia zasymilowania, jak również rozpoznanie wykazywanego przez nie potencjału słowotwórczego oraz aspektu znaczeniowego, także w kontekście środków językowych dostępnych we współczesnym niemieckim leksykonie. Celem badania jest określenie stopnia zasymilowania w kontekście zjawiska Denglish, czyli trwałego wpływu języka angielskiego na język niemiecki. Badanie wykazało, że anglicyzmów z tej grupy nie należy postrzegać jako zagrożenia dla rdzennych niemieckich wyrażeń określających kolory
Powstanie ludzkiej świadomości w kontekście ewolucji mowy
Full text linkThe paper presents a proposal for perceiving the development of human consciousness as related to the evolution of human speech. It discusses the development of language in evolutionary terms, relying on the theory of mind (Premack and Woodruff 1978) – especially the phenomenon of shared attention (Tomasello 2019), the Recruitment Theory (Bickerton 2009) and the Mirror System Hypothesis (Arbib 2008). Furthermore, the emergence of speech as well as gradual changes, resembling in principle, the processes of biological evolution, are compared and used in order to account for the appearance of human consciousness. Furthermore, consciousness is discussed in relation to types of memory (Tulving 1985), and the relation of an individual to him or herself or to the world outside (Janczukowicz and Wenzel 2021). A set of characteristic mental features necessary for the evolution of language are drawn from these theories – consistently with those proposed by Wacewicz and Żywiczyński (2015) – and are argued as most likely to have led to the emergence of consciousness.Artykuł przedstawia propozycję postrzegania rozwoju świadomości człowieka jako zjawiska powiązanego z ewolucją ludzkiej mowy. Omawia on rozwój języka w kategoriach ewolucyjnych, w oparciu o Teorię Umysłu (TU) (Premack and Woodruff 1978) – a zwłaszcza zjawiska ‘dzielonej uwagi’ (Tomasello 2019), Teorii Werbunku (Bickerton 2009) i Hipotezy Systemu Neuronów Lustrzanych (Arbib 2008). Oprócz tego, wyłonienie się języka oraz zestaw stopniowych zmian, analogicznych w swojej istocie do ewolucji biologicznej, są wykorzystane w artykule, aby przedstawić prawdopodobną hipotezę powstania ludzkiej świadomości. Ponadto, świadomość jest omawiana w odniesieniu do rodzajów pamięci (Tulving 1985) oraz w relacji do siebie samego i do świata otaczającego (Janczukowicz i Wenzel 2021). Z powyższych teorii wywiedziony jest zestaw tych cech umysłu, które – zgodnie z propozycją Wacewicza i Żywiczyńskiego (2015) – były kluczowe dla ewolucji języka, a w tym artykule są przedstawiane jako równie niezbędne dla rozwoju świadomości ludzkiej
Sukcesy i trudności w posługiwaniu się językiem angielskim: Bliższa analiza
Full text linkSeveral elements shape language learners’ ability to achieve either high or low levels of English proficiency. However, these factors may change over time due to evolving educational trends, technological advancements, and shifting social movements and learner needs. Many studies have been conducted in order to identify and categorise the determinants of language development.
This study investigates the key elements that contribute to both the contemporary development of high-level English language competence and those that hamper progress among secondary school students. This research provides insights that may help educators become aware of what improves language proficiency and what hinders it and challenges learners.Kilka czynników kształtuje zdolność osób uczących się języka do osiągnięcia wysokiego lub niskiego poziomu znajomości języka angielskiego. Czynniki te mogą jednak zmieniać się w czasie ze względu na ewoluujące trendy edukacyjne, postęp technologiczny oraz zmieniające się tendencje społeczne i potrzeby osób uczących się. Przeprowadzono wiele badań w celu zidentyfikowania i skategoryzowania czynników determinujących rozwój językowy.
Niniejsze badanie dotyczy kluczowych elementów, które przyczyniają się zarówno do współczesnego rozwoju kompetencji językowych na wysokim poziomie, jak i tych, które utrudniają postępy wśród uczniów szkół średnich. Badanie to dostarcza spostrzeżeń, które mogą pomóc nauczycielom uświadomić sobie, co poprawia biegłość językową, a co ją utrudnia i stanowi wyzwanie dla uczniów