University Scientific Journals (Univ. of Gdansk)
Not a member yet
10596 research outputs found
Sort by
Personality profiles of candidate patients for surgical treatment of obesity in the context of recommendations for psychological interventions in the pre- and post-operative periods
Get PDFBackground
The aim of the study was to investigate and identify similarities and differences in the severity of personality traits of candidate patients for surgical treatment of obesity in the context of developing psychological recommendations in the pre- and post-operative period.
Participants and procedure
The study included 101 patients (74 females, 27 males) aged between 22 and 64 (M = 40.46, SD = 9.25) undergoing evaluation for surgical treatment of obesity at the University Hospital in Krakow. An examination of personality traits with the NEO Personality Inventory-Revised (NEO-PI-R) was conducted. The results presented here are an extract from an ongoing longitudinal study. The data were statistically processed using cluster analysis.
Results
Three clusters of personality traits were identified. The first cluster is characterised by low results in the factor Neuroticism and high results in the factors Extraversion, Openness to experience, Conscientiousness. The second cluster shows high values in the Neuroticism factor and low values in the Extraversion and Conscientiousness factors. Third cluster is characterised by low results in the factor Neuroticism and Extraversion, and high results in Openness to experience and Conscientiousness factors.
Conclusions
The three identified clusters of personality traits of bariatric patients indicate a diversity of patients in terms of personality trait profiles. Due to the characteristics of these profiles and the resulting functioning modes, the first profile has been called ‘action-focused’, the second profile ‘emotion-focused’ and the third profile ‘avoidancefocused’. The results justify the need for an individualised approach in the surgical treatment of obesity. The results presented are of clinical value to the psychologist’s practice in the context of developing treatment-relevant recommendations for psychological interventions in the pre- and postoperative periods. The specific nature of the profiles provides a foundation for recommending, based on the principles of sound clinical practice, psychological interventions conducive to positive treatment outcomes.Background
The aim of the study was to investigate and identify similarities and differences in the severity of personality traits of candidate patients for surgical treatment of obesity in the context of developing psychological recommendations in the pre- and post-operative period.
Participants and procedure
The study included 101 patients (74 females, 27 males) aged between 22 and 64 (M = 40.46, SD = 9.25) undergoing evaluation for surgical treatment of obesity at the University Hospital in Krakow. An examination of personality traits with the NEO Personality Inventory-Revised (NEO-PI-R) was conducted. The results presented here are an extract from an ongoing longitudinal study. The data were statistically processed using cluster analysis.
Results
Three clusters of personality traits were identified. The first cluster is characterised by low results in the factor Neuroticism and high results in the factors Extraversion, Openness to experience, Conscientiousness. The second cluster shows high values in the Neuroticism factor and low values in the Extraversion and Conscientiousness factors. Third cluster is characterised by low results in the factor Neuroticism and Extraversion, and high results in Openness to experience and Conscientiousness factors.
Conclusions
The three identified clusters of personality traits of bariatric patients indicate a diversity of patients in terms of personality trait profiles. Due to the characteristics of these profiles and the resulting functioning modes, the first profile has been called ‘action-focused’, the second profile ‘emotion-focused’ and the third profile ‘avoidancefocused’. The results justify the need for an individualised approach in the surgical treatment of obesity. The results presented are of clinical value to the psychologist’s practice in the context of developing treatment-relevant recommendations for psychological interventions in the pre- and postoperative periods. The specific nature of the profiles provides a foundation for recommending, based on the principles of sound clinical practice, psychological interventions conducive to positive treatment outcomes.
 
Personal resources as predictors of health-related behaviors in nurses
Get PDFBackground
The work environment negatively affects the health-related behaviors of nurses due to working in a two-shift system, exposure to professional stress, excessive psychophysical burden, and limited time for relaxation. Personal resources constitute a significant factor influencing nurses’ health-related behaviors supporting their effective professional functioning. The aim of the research was to investigate the relationship between health-related behaviors and personal resources and socio-demographic variables in a group of nurses.
Participants and procedure
The sample consisted of 1420 nurses working in hospitals. A cross-sectional research model with questionnaire methods was employed. The Health Behavior Inventory, the Resilience Measurement Scale, the Generalized Self-Efficacy Scale, the Life Orientation Test, and a survey questionnaire to collect socio-demographic data were used. The described tools exhibited satisfactory statistical parameters.
Results
Nurses were characterized by an average or slightly increased level of health behaviors and personal resources. Resilience, self-efficacy, optimism, and socio-demographic factors (age, place of residence, relationship status, financial situation, work system, length of service, type of department, BMI) were significant predictors determining the health-related behaviors in nurses.
Conclusions
Personal resources (resilience, self-efficacy, optimism) and selected socio-demographic variables, as significant predictors of health-related behaviors, were found to be diverse in terms of strength and direction of impact. The obtained results highlight the justification for continuing research, which could serve as a foundation for developing educational programs. It is recommended, therefore, that nurses participate in various forms of support related to the development of their personal resources and shaping of their health-related behaviors in the workplace.Background
The work environment negatively affects the health-related behaviors of nurses due to working in a two-shift system, exposure to professional stress, excessive psychophysical burden, and limited time for relaxation. Personal resources constitute a significant factor influencing nurses’ health-related behaviors supporting their effective professional functioning. The aim of the research was to investigate the relationship between health-related behaviors and personal resources and socio-demographic variables in a group of nurses.
Participants and procedure
The sample consisted of 1420 nurses working in hospitals. A cross-sectional research model with questionnaire methods was employed. The Health Behavior Inventory, the Resilience Measurement Scale, the Generalized Self-Efficacy Scale, the Life Orientation Test, and a survey questionnaire to collect socio-demographic data were used. The described tools exhibited satisfactory statistical parameters.
Results
Nurses were characterized by an average or slightly increased level of health behaviors and personal resources. Resilience, self-efficacy, optimism, and socio-demographic factors (age, place of residence, relationship status, financial situation, work system, length of service, type of department, BMI) were significant predictors determining the health-related behaviors in nurses.
Conclusions
Personal resources (resilience, self-efficacy, optimism) and selected socio-demographic variables, as significant predictors of health-related behaviors, were found to be diverse in terms of strength and direction of impact. The obtained results highlight the justification for continuing research, which could serve as a foundation for developing educational programs. It is recommended, therefore, that nurses participate in various forms of support related to the development of their personal resources and shaping of their health-related behaviors in the workplace
Edukacja medialna w polskim systemie edukacji powszechnej
Get PDFThe article discusses the role of media education in the Polish system of general education, focusing on primary media literacy aimed at developing critical and conscious media consumptions skills among teenagers. The author analyses the current legal and institutional framework of media education in Poland, its development over the years and the challenges it faces. Media education, both in its primary dimension (for children and youth) and secondary dimension (for adults), aims to prepare recipients for critical analyses of media content. The article presents the historical context of the development of media education in Poland, as well as the various stages of its evolution in response to political, cultural and technological changes. Despite numerous calls and attempts to introduce media education as a separate subject, in practice, fragmented approaches to its implementation dominate. The article also emphasises the need to prepare teachers for teaching in this area and to integrate media competences with other subjects. The challenge remains not only to shape media skills but also to protect children from the dangers associated with new media. The author points to the necessity of further developing of media education, including needs related to the changing media landscape.W artykule omówiono rolę edukacji medialnej w polskim systemie edukacji powszechnej, koncentrując się na pierwotnej alfabetyzacji medialnej, która ma na celu kształtowanie kompetencji krytycznego i świadomego odbioru mediów wśród dzieci i młodzieży. Autorka analizuje obecny stan prawny i instytucjonalny edukacji medialnej w Polsce, jej rozwój na przestrzeni lat oraz wyzwania, przed którymi stoi. Edukacja medialna, zarówno w pierwotnym (dla dzieci i młodzieży), jak i wtórnym (dla dorosłych) wymiarze, ma na celu przygotowanie odbiorców do krytycznej analizy treści medialnych. W artykule przedstawiono historyczny kontekst rozwoju edukacji medialnej w Polsce, a także różne etapy jej ewolucji w odpowiedzi na zmiany polityczne, kulturowe i technologiczne. Obecny stan edukacji medialnej jest wynikiem długotrwałego procesu, w którym kluczową rolę odegrały reformy systemowe, zmiany w polityce medialnej oraz wzrost znaczenia mediów elektronicznych i społecznościowych. Mimo licznych postulatów i prób wprowadzenia edukacji medialnej jako odrębnego przedmiotu, w praktyce dominują rozproszone podejścia do jej realizacji. W artykule podkreślono również potrzebę przygotowania nauczycieli do nauczania w tym zakresie. Wyzwaniem pozostaje nie tylko kształtowanie umiejętności medialnych, lecz także ochrona dzieci przed zagrożeniami związanymi z nowymi mediami. Autorka wskazuje na konieczność dalszego rozwoju edukacji medialnej, aby skutecznie odpowiadać na wyzwania XXI wieku, w tym na potrzeby związane z cyfryzacją i zmieniającym się krajobrazem mediów
Ewolucja paradygmatu ochrony dobra odbiorcy mediów
Get PDFIn the 20th century, also known as the period of ‘supreme modernism in journalism’, the normative paradigm of media audience protection was formed. The normative media theory formulated at that time provides knowledge of how the media should function and be organised in order to act in the general interest or for the good of society as a whole. A major influence on the development of normative theory was the doctrine of the social responsibility of the press, proclaimed in the USA in 1947. According to its tenets: the media should be free, but they must also be institutions of public trust, having duties to society and being morally and legally accountable to the society. The duties of the media have been laid down in legal acts as well as codes of ethics, which the journalistic community has upheld. The aim of this article is to answer the question: how has the replacement of broadcast, allocative (one-to-many) communication with universal (many-to-many) communication contributed to a paradigm shift in the normative protection of the media audience? The evolution of the paradigm consists of a shift from a normative paradigm towards a social control paradigm, where the role of the journalistic community protecting ethical norms in communication is taken over by actors (organisations, fact-checking associations) and recipients themselves undertaking information verification. In terms of the methodology adopted, the assumptions of normative theory and the theory of social responsibility of the media were applied, as well as the method of analysis and criticism of the literature. The result of the research reflection undertaken is the identification of tools to protect the welfare of media audiences in the digital age.W XX wieku, zwanym też okresem „najwyższego modernizmu w dziennikarstwie”, został ukształtowany paradygmat ochrony odbiorcy mediów. Sformułowana wówczas normatywna teoria mediów dostarcza wiedzy, jak media powinny funkcjonować i być zorganizowane, aby działać w interesie ogólnospołecznym lub dla dobra społeczeństwa jako całości. Duży wpływ na rozwój teorii normatywnej miała proklamowana w USA w 1947 roku doktryna społecznej odpowiedzialności prasy. Zgodnie z jej założeniami: media powinny być wolne, ale muszą też być instytucjami publicznego zaufania, posiadającymi obowiązki na rzecz społeczeństwa i ponoszącymi przed społeczeństwem odpowiedzialność moralną i prawną. Obowiązki mediów zostały określone w aktach prawnych, a także kodeksach etycznych, na których straży stanęło środowisko dziennikarskie. Celem artykułu jest wskazanie elementów składających się na paradygmat normatywny oraz odpowiedź na pytanie: w jaki sposób zastąpienie komunikacji rozsiewczej, alokucyjnej (one-to-many) komunikacją powszechną (many-to-many) przyczyniło się do zmian w zakresie ochrony dobra odbiorcy mediów? Ewolucja paradygmatu polega na przejściu od paradygmatu normatywnego w kierunku paradygmatu kontroli społecznej, gdzie rolę środowiska dziennikarskiego chroniącego normy etyczne w komunikowaniu przejmują podmioty (organizacje, stowarzyszenia fact-chekingowe) oraz sami odbiorcy podejmujący się weryfikacji informacji. W zakresie przyjętej metodologii zastosowano założenia teorii normatywnej i teorii społecznej odpowiedzialności mediów, a także metodę analizy i krytyki piśmiennictwa. Rezultatem podjętej refleksji badawczej jest wskazanie narzędzi chroniących dobro odbiorcy mediów w erze cyfrowej.
 
Emocje w newsroomie. Analiza czynników wpływających na dobrostan psychiczny dziennikarzy i dziennikarek telewizyjnych na przykładzie trzech największych polskich nadawców telewizyjnych
Get PDFThe objective of the presented study is an analysis of factors influencing mental health in a group of Polish journalists working in television newsrooms of the three largest broadcasters: TVP (TVP INFO), Polsat (Polsat News) and TVN (TVN24.). Using a questionnaire, 51 reporters and television presenters were anonymously surveyed identifying the most important factors affecting the mental well-being of journalists: (1) the impact of media recipients’ reactions on journalists, (2) the impact of editorial factors on journalists, (3) the impact of information provided by journalists on their mental well-being. The structure of the survey allowed to identify the sources of both positive and negative elements affecting the mental state of this group of media workers.Celem przedstawionego badania jest analiza czynników wpływających na zdrowie psychiczne w grupie polskich dziennikarzy pracujących w newsroomach telewizyjnych trzech największych nadawców: TVP (TVP INFO), Polsatu (Polsatu News) oraz TVN-u (TVN24) Używając kwestionariusza ankiety przebadano anonimowo 51 reporterów i prezenterów telewizyjnych, identyfikując najważniejsze czynniki wpływające na dobrostan psychiczny dziennikarzy: (1) wpływ reakcji odbiorców mediów na dziennikarzy, (2) wpływ czynników redakcyjnych na dziennikarzy, (3) wpływ informacji przekazywanych przez dziennikarzy na ich dobrostan psychiczny. Konstrukcja badania ankietowego pozwoliła zidentyfikować źródła zarówno pozytywnych, jak i negatywnych elementów oddziaływujących na stan psychiczny tej grupy pracowników mediów
Powracając do kwestii wyznaczania sędziów ad hoc w Europejskim Trybunale Praw Człowieka – kilka uwag na tle sprawy Wałęsa przeciwko Polsce
No full textSubsequent to the recusal of the Polish judge elected in respect of Poland in the case of Wałęsa v. Poland, the President of the Strasbourg Court’s Chamber assigned another elected judge to replace him; he did so after the Chamber had determined that less than three of the persons designated as ad hoc judges by the Polish authorities satisfied the requirements of office (Article 21, ECHR). As this procedural decision caused a stir in Polish legal circles, this text provides an explanation of this decision. The related issue of recusal is also briefly broached, following a recent Practice Directive issued by the President of the European Court of Human Rights. Relevant texts, or extracts therefrom, are appended to the commentary.Po wycofaniu się z udziału w składzie orzekającym przez sędziego z ramienia Polski w sprawie Wałęsa przeciwko Polsce Przewodniczący Izby Trybunału w Strasburgu wyznaczył na jego miejsce innego z wybranych sędziów; uczynił to po tym, gdy Izba stwierdziła, że mniej niż trzy osoby wyznaczone przez polskie władze jako sędziowie ad hoc nie spełniały wymogów sprawowania urzędu (art. 21 EKPCz). Ponieważ ta decyzja proceduralna wywołała niemałe zamieszanie w polskich kręgach prawniczych, niniejsze opracowanie zawiera wyjaśnienie tej decyzji. Powiązana kwestia wyłączenia sędziego została również krótko omówiona ze względu na niedawno wydaną Dyrektywę Praktyczną przez Przewodniczącą Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Odpowiednie teksty bądź ich fragmenty są zamieszczone w apendyksie
Analiza instytucji wyłączenia możliwości warunkowego przedterminowego zwolnienia na podstawie standardów wynikających z orzecznictwa ETPCz
Get PDFThe authors analyze one of the most controversial legislative effects of the amendment to the Penal Code of 7 July 2022, in the form of the possibility of excluding conditional early release when imposing a life sentence. The point of reference is the case law of the European Court of Human Rights, especially the standard of the right to hope developed in its case law. The mere imposition of a life sentence on an adult perpetrator is not prohibited as such or considered inconsistent with Art. 3 of the European Convention on Human Rights. A problem from the point of view of compliance with this article arises when a sentence of absolute life imprisonment without the right to early conditional release (irreducible life sentence) is imposed. The essence of the right to hope is not the obligation to release people sentenced to imprisonment earlier, but the need to provide such persons with an early release mechanism so that they know from the very beginning of serving their sentence what they must do to be able to apply for such release. The amended provisions of Art. 77 § 3 and 4 of the Penal Code, which provide for the possibility for a court to prohibit the application of conditional early release when imposing a sentence of life imprisonment, are contrary to the requirements of the right to hope. Therefore, it is necessary urgently to amend these provisions, otherwise Poland will lose cases that may be brought by persons sentenced to life imprisonment that is not subject to reduction.Autorzy poddają analizie jeden z najbardziej kontrowersyjnych efektów legislacyjnych nowelizacji kodeksu karnego z 7 lipca 2022 r. w postaci możliwości wykluczenia warunkowego przedterminowego zwolnienia przy wymierzaniu kary dożywotniego pozbawienia wolności. Punktem odniesienia jest orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, a zwłaszcza rozwinięty w tym orzecznictwie standard w postaci prawa do nadziei. Samo wymierzenie kary dożywotniego pozbawienia wolności dorosłemu sprawcy nie jest jako takie zakazane lub też uznawane za niezgodne z art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Problem z punktu widzenia zgodności z tym artykułem pojawia się wówczas, gdy wymierzona zostaje kara bezwzględnego dożywotniego pozbawienia wolności bez prawa do przedterminowego warunkowego zwolnienia (irreducible life sentence). Istotą prawa do nadziei nie jest obowiązek wcześniejszego wypuszczania na wolność osób skazanych na kary pozbawienia wolności, lecz konieczność zapewnienia takim osobom takiego mechanizmu przedterminowego zwolnienia, aby od samego początku odbywania kary wiedziały one, co muszą zrobić, aby mogły ubiegać się o takie zwolnienie. Znowelizowane przepisy art. 77 § 3 i 4 kodeksu karnego przewidujące możliwość orzeczenia przez sąd zakazu stosowania warunkowego przedterminowego zwolnienia w przypadku wymierzenia kary dożywotniego pozbawienia wolności są sprzeczne z wymogami prawa do nadziei. Dlatego też konieczna jest pilna nowelizacja tych przepisów, w przeciwnym razie Polska przegrywać będzie sprawy, które mogą być wnoszone przez osoby skazane na niepodlegające redukcji kary dożywotniego pozbawienia wolności
Compensatory health beliefs in women in the first, second and third trimester of pregnancy
Get PDFBackground Compensatory health beliefs may serve as one of many self-regulatory strategies that individuals employ to maintain healthy lifestyles. Past research with samples from a general population has shown, however, that compensatory beliefs are ineffective in this regard and may even lead to inaction in future health-related behaviors such as eating healthily or being active. To better understand this phenomenon, in the present study, changes in compensatory health beliefs regarding various life domains were examined in a group of pregnant women. Participants and procedure In a longitudinal study design, 166 women completed questionnaires in the first (t1), the second (t2), and the third (t3) trimester of their pregnancies. We assessed the level of their self-control as a trait (t1 , t2 , t3), compensatory health beliefs (t1 , t2 , t3 ), and unhealthy snacking (t3). Results As predicted, self-control as a trait decreased and the levels of compensatory beliefs increased over time. A linear mixed effects analysis showed that self-control was the best predictor of compensatory beliefs in the third trimester. Finally, compensatory health beliefs in the third trimester mediated the effect of self-control at the beginning of pregnancy on unhealthy snacking in the third trimester. Conclusions It appears important to support pregnant women in opting for constructive self-regulatory strategies, especially in their final trimesters, when coping resources are exhausted by the challenges of this period.Background Compensatory health beliefs may serve as one of many self-regulatory strategies that individuals employ to maintain healthy lifestyles. Past research with samples from a general population has shown, however, that compensatory beliefs are ineffective in this regard and may even lead to inaction in future health-related behaviors such as eating healthily or being active. To better understand this phenomenon, in the present study, changes in compensatory health beliefs regarding various life domains were examined in a group of pregnant women. Participants and procedure In a longitudinal study design, 166 women completed questionnaires in the first (t1), the second (t2), and the third (t3) trimester of their pregnancies. We assessed the level of their self-control as a trait (t1 , t2 , t3), compensatory health beliefs (t1 , t2 , t3 ), and unhealthy snacking (t3). Results As predicted, self-control as a trait decreased and the levels of compensatory beliefs increased over time. A linear mixed effects analysis showed that self-control was the best predictor of compensatory beliefs in the third trimester. Finally, compensatory health beliefs in the third trimester mediated the effect of self-control at the beginning of pregnancy on unhealthy snacking in the third trimester. Conclusions It appears important to support pregnant women in opting for constructive self-regulatory strategies, especially in their final trimesters, when coping resources are exhausted by the challenges of this period
NAPĘDZANIE CYFROWEJ TRANSFORMACJI BIZNESU W ZIELONYCH INTELIGENTNYCH MIASTACH ZA POMOCĄ SZTUCZNEJ INTELIGENCJI I PRZETWARZANIA W CHMURZE
No full textPurpose. The digital transformation of business in green smart cities is crucial due to the evolving needs of residents and businesses, as well as the increasing demands for enhancing efficiency, improving the quality of urban life, and protecting the environment. The aim of this publication is to characterize the directions of development in artificial intelligence (AI) and cloud computing that support digital transformation and sustainable urban development. It is worth noting that there is a gap in the literature, as clear ideas are lacking on how to effectively utilize deep learning based on artificial neural networks (ANN) in the cloud.
Methods. Basic research methods include critical analysis of the literature on the subject. In addition, modeling was used to simulate the use of deep learning and cloud computing in smart city management systems. Intensive computational experiments were carried out to analyze the quality of the solutions, which were determined by the proposed deep learning methods using ANN based on Long Short Term Memory (LSTM).
Results. The results of theoretical research and numerical experiments confirmed significantly contributing AI and cloud computing in the increasing the efficiency of the city and improving the quality of resident’s life and protecting the natural environment.Cel. Cyfrowa transformacja biznesu w zielonych inteligentnych miastach jest klczowa ze względu na zmieniające się potrzeby mieszkańców i przedsiębiorstw oraz rosnące wymagania dotyczące zwiększania efektywności, poprawy jakości życia w miastach i ochrony środowiska. Celem niniejszej publikacji jest scharakteryzowanie kierunków rozwoju sztucznej inteligencji (AI) oraz chmury obliczeniowej wspierających transformację cyfrową i zrównoważony rozwój miast. Waro zauważyć, że w literaturze przedmiotu istnieje luka, gdyż brakuje jasnych pomysłów na efektywne wykorzystanie głębokiego uczenia opartego na sztucznych sieciach neuronowych (ANN) w chmurze.
Metody. Podstawowe metody badawcze obejmują krytyczną analizę literatury przedmiotu. Dodatkowo zastosowano modelowanie w celu symulacji wykorzystania głębokiego uczenia i chmury obliczeniowej w systemach zarządzania inteligentnymi miastami. Przeprowadzono intensywne eksperymenty obliczeniowe w celu analizy jakości rozwiązań, które zostały ocenione na podstawie zaproponowanych metod głębokiego uczenia z wykorzystaniem ANN opartych na długiej pamięci krótkoterminowej (LSTM).
Wyniki. Wyniki badań teoretycznych i eksperymentów numerycznych potwierdziły znaczący wkład AI i chmury obliczeniowej w zwiększenie efektywności miasta, poprawę jakości życia mieszkańców oraz ochronę środowiska naturalnego
EKONOMIA BEHAWIORALNA A DOBROWOLNE FORMY ZEBEZPIECZENIA EMERYTALNEGO: ANALIZA PORÓWNAWCZA WŁOCH, POLSKI, WIELKIEJ BRYTANII I NOWEJ ZELANDII
No full textPurpose – This article investigates the effectiveness of behavioural economics tools in increasing participation in voluntary pension programmes, explicitly focusing on automatic enrollment, default contribution rates, tax incentives, and behavioural nudges. The study aims to: (1) analyse how automatic enrollment influences participation rates across different countries, and (2) examine how trust in financial institutions and financial literacy moderate the effectiveness of these behavioural interventions.
Methodology – This study adopts a comparative approach, examining four countries that have implemented or experimented with auto-enrolment and other behavioural interventions—Italy, Poland, the United Kingdom, and New Zealand. The research draws on existing academic literature, policy reports, and empirical studies to outline each system’s structure, the influence of cultural and institutional contexts, and the interplay of financial literacy and trust in shaping saving decisions.
Findings – The findings suggest that automatic enrollment can significantly increase pension participation rates, particularly when reinforced by sound regulatory policies, transparent governance, and initiatives to enhance financial literacy. However, trust in governmental and financial institutions emerges as a crucial moderating factor; lower trust often translates into reduced uptake of voluntary schemes. Behavioural nudges—framing, choice architecture, and matching contributions—prove pivotal in guiding individuals toward more proactive retirement savings.Cel. Niniejszy artykuł bada skuteczność narzędzi ekonomii behawioralnej w zwiększaniu uczestnictwa w dobrowolnych programach emerytalnych, ze szczególnym uwzględnieniem automatycznego zapisu, domyślnych stawek składek, zachęt podatkowych i bodźców behawioralnych. Badanie ma na celu: (1) analizę wpływu automatycznego zapisu na wskaźniki uczestnictwa w różnych krajach oraz (2) zbadanie, w jaki sposób zaufanie do instytucji finansowych i poziom wiedzy finansowej moderują skuteczność tych interwencji behawioralnych.
Metoda. Badanie przyjmuje podejście porównawcze i analizuje cztery kraje, które wdrożyły bądź testowały mechanizmy automatycznego zapisu i inne interwencje behawioralne — Włochy, Polskę, Wielką Brytanię oraz Nową Zelandię. W opracowaniu wykorzystano istniejącą literaturę naukową, raporty instytucjonalne i studia empiryczne, by opisać strukturę każdego z systemów, wpływ uwarunkowań kulturowych i instytucjonalnych, a także znaczenie poziomu wiedzy finansowej oraz zaufania dla kształtowania decyzji o oszczędzaniu.
Wyniki. Przeprowadzone analizy wskazują, że automatyczne zapisywanie do programmeu emerytalnego może istotnie zwiększać partycypację w dobrowolnych systemach oszczędzania, zwłaszcza gdy towarzyszą mu właściwie skonstruowane regulacje, przejrzyste zasady zarządzania oraz inicjatywy mające na celu podnoszenie poziomu edukacji finansowej. Kluczową rolę odgrywa jednak zaufanie do instytucji publicznych i finansowych; jego niedostatek często przekłada się na mniejsze zainteresowanie programmeami dobrowolnymi. Z kolei zastosowanie bodźców behawioralnych — takich jak odpowiednie ramy decyzyjne (framing), architektura wyboru (choice architecture) oraz dopłaty pracodawcy (matching contributions) — okazuje się mieć decydujące znaczenie w skłanianiu jednostek do bardziej aktywnego gromadzenia oszczędności